L005.224光明心鑒 c3.5s
༄༅།། །སྙིང་པོ་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བའི་«། »ཁྲིད་བཞུགས་སོ༔
«། རྒྱ་གར་སྐད་དུ«༔། «ཌཱཀྐི་ནི་ཙིཏྟ་ནཱ་མ«༔། «བོད་སྐད་དུ«༔། «མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་ཅེས་བྱ་བ«༔། «དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡབ་ཡུམ་དང་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་། དང་«༔། «དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ«༔། «ཐེག་པའ»ི«་ཡང་རྩེ་རྫོགས་ཆེན་སྙིང་པོའི་བཅུད«༔། «རྒྱུད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ཡང་ཞུན་བླ་མེད་ཀྱི«༔། «ཉམས་ལེན་གནད་ཀྱི་གདམས་པ་བསྟན་པར་བྱ«༔། «རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ«༔། «། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡབ་ཡུམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཅིའི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ལས«༔། «ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རིགས་ལྔ་ཡབ་ཡུམ་ཞལ་ཕྱག་གི་རྣམ་པར་བཞེངས་ཏེ«༔། «སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དེས«༔། «གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་ཐེག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་གསུངས་ཀྱང་«༔། «བསྡུ་ན་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་བཀའ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོར་འདུས«༔། «རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྱི་ནང་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་ཀྱང་«༔། «ཡང་གསང་བླ་ན་མེད་པ་མངོན་གསུམ་སྙིང་ཐིག་ཏུ་འདུས་ཏེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིས«༔། «འདུལ་བྱེད་ཐེག་པ་མང་གསུངས་ཀྱང་«༔། «ཡང་གསང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོར་འདུས«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ལ་སྤྱི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ«༔། «གླེང་གཞི་དང་གདམས་པའོ«༔། «གླེང་གཞི་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ«༔། «ཐུན་མོང་ནི་གཞན་དང་མཐུན་པས་འདིར་མི་སྟོན་ནོ«༔། «དེ་ཡང་ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «ལུགས་ནི་གླེང་གཞི་རྣམ་པ་གཉིས«༔། «གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་དོན་དུ«༔། «ཐུན་མོང་མིན་པས་ཁྱད་པར་སྟེ«༔། «ཐེག་པ་ཀུན་ལས་འཕགས་པའི་རྟགས«༔། «ཐུན་མོང་གླེང་གཞི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན«༔། «གཞན་དང་ལུང་ཙམ་སྒོ་བསྟུན་ཕྱིར«༔། «ཐུན་མོང་པ་ཞེས་གྲགས་པ་འོ«༔། «ཞེས་པས«༔།
Here is a complete translation into Chinese: 這是一部名為"心髓明鏡"的論典。 頂禮尊勝如來具足一切智及大悲心的六道教主大持金剛! 這是總攝一切乘的究竟心髓精華, 概括了經續的義理,闡述了修行的關鍵要點。 首先,尊勝如來毗盧遮那佛父母法身本體無所成就,從而現為五種自在身父母形象。還有六道化身大持金剛,以大悲智慧調伏有情煩惱,宣說了不可思議的一乘法門。雖然如此開示種種法門,但歸攝為不二大圓滿。 雖然大圓滿中內外密意不可思議,但最高密意三現性中獲歸攝。如《光明續》云:"儘管大慈大悲尊為調伏眾生宣說諸多法門,但最極密意歸於大圓滿。" 這部論典有兩個方面:論題和教言。論題又分為兩種:共相和不共相。共相者,因為與他人相同,故不在此論述。《入中論》云:"論題有二種:一為不共相,超勝一切乘,是勝義教言;二為共相,如緣起等,僅為文字所依,故名共相。"
«ཐུན་མོང་པ་ཞེས་གྲགས་པ་འོ«༔། «ཞེས་པས«༔། «ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞི་འདི་ལ་ལྔ་ལས«༔། «གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་«༔། «སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་«༔། «འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་«༔། «དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་། དང་«༔། «ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྔའོ«༔། «དེ་ལ་ཡང་གསུམ་སྟེ«༔། «གཞི་འདུག་ཚུལ་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་དང་«༔། «ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ལྔ་དང་«༔། «མཐར་ཐུག་འབྲས་བུའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔའོ«༔། «དང་པོ་གཞིའི་གནས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའོ«༔། «གཞིའི་སྟོན་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ«༔། «གཞིའི་འཁོར་ནི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སོ«༔། «གཞིའི་བསྟན་པ་ནི་བདེ་ཆེན་འགགས་པ་མེད་པའོ«༔། «གཞིའི་དུས་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ«༔། «སྤུངས་པ་ལས«༔། «མེད་པའི་སྟོང་གནས་ཆོས་འབྱུང་ལས«༔། «ཡེ་ཐོག་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས«༔། «རིག་དང་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ལས«༔། «ཆོས་ཉིད་སྟོང་པའི་རང་སྒྲར་ནི«༔། «ཡེ་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར«༔། «ཐོག་མ་བར་དང་མཐའ་མེད་པར«༔། «ཞེས་སོ«༔། «གནས་པ་ལུས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ནི«༔། «ལུས་ཀྱི་གནས་ནི་ཙིཏྟ་དང་དུང་ཁང་ངོ་«༔། «དེར་གནས་པའི་སྟོན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཀ་དག་གོ«༔། «དེའི་འཁོར་ནི་ལྷུན་གྲུབ་རང་གསལ་ལོ«༔། «དེའི་བསྟན་པ་ནི་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་ཡོན་ཏན་ནོ«༔། «དེའི་དུས་ལུས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཚང་བའོ«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «འཁོར་དང་འདས་པའི་ཐོག་མ་ནི«༔། «རང་བྱུང་བྱས་པ་མེད་པ་ལས«༔། «འབྱུང་བ་འདུས་པའི་ཕུང་པོར་ཤར«༔། «ས་ཆུ་མེ་རླུང་རིན་ཆེན་བཞི«༔། «འདུས་ཤིང་བསྐྱེད་པའི་གཞལ་མེད་ན«༔། «རང་བྱུང་རིག་པ་བཅོས་མ་མེད«༔། «འཁྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ«༔། «བདེ་ཆེན་འདུས་པའི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར«༔། «སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཤེས་རབ་རླུང་«༔། «མི་འབྱེད་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པ་ཡིས«༔། «རྩ་རླུང་ཐབས་ཀྱི་བདེ་ཆེན་ཆོས«༔། «སོ་སོའི་ཉམས་དང་མཐུན་པར་བཤད«༔། «འདས་དང་མ་འོངས་ད་ལྟར་མེད«༔། «མ་ཕྱེད་འབྱེད་པ་ཡོངས་སུ་མེད«༔། «ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སོ«༔།
這裡是藏文部分的完整漢語直譯: 據此,不共相的論題有五種圓滿:處所圓滿、能說圓滿、眷屬圓滿、時間圓滿和法教圓滿。 這五種又分三類:基礎的五圓滿、修行路徑的五圓滿,以及究竟果位的五圓滿。 首先,基礎的處所是離於遍計而安住的法界。基礎的能說者是自然智慧。基礎的眷屬是法身與智慧。基礎的教法是了無間斷的大樂。基礎的時間是無有始終。如《精髓》云:"從本無有住處法起,最初佛陀從智慧分別,宣說本性空性自性音,從無始已轉法輪,無有始中后際。" 有身體的五圓滿是:身體的處所是心髓和臍中。住于其中的能說者是本凈。其眷屬是自然現起。其教法是氣脈精華的功德。其時間是具足身體的緣起。《中論》云:"輪迴與解脫之始,從無為自然而生,現為聚集之蘊;四大和合無造作,自然智慧無造為,一切疑惑皆清凈,大樂圓融為眷屬。身智慧風不分離,種種觀想為說法,氣脈方便大樂法,隨機宣說符其證。無有過去現在未來,分別亦復永不存,一切自然智慧體。"
«མ་ཕྱེད་འབྱེད་པ་ཡོངས་སུ་མེད«༔། «ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ལམ་ཉམས་སུ་བླངས་བའི་གནས་ནི«༔། «ཕྱི་དབྱིངས་དང་ནང་དབྱིངས་སོ«༔། «ལམ་གྱི་སྟོན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་དོ«༔། «དེའི་འཁོར་ནི་སྐུ་དང་ཐིག་ལེའོ«༔། «དེའི་བསྟན་པ་ནི་རང་རིག་མི་རྟོག་པའོ«༔། «དེའི་དུས་ལྟ་སྟངས་གཅིག་ལ་འཛོམ་པའོ«༔། «ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས«༔། «དེ་ཉིད་ཕྱི་དང་ནང་ཁྱད་ལས«༔། «རང་རིག་དངོས་བྱུང་སྟོན་པ་སྟེ«༔། «སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་རྣམས«༔། «མི་རྟོག་རྣམ་གྲངས་འཁོར་དུ་འབྱུང་«༔། «གདམས་པ་ཉམས་ལེན་བསྟན་པའི་ཚུལ«༔། «དེ་ཉིད་གོམས་པས་དུས་ཀྱང་ཡིན«༔། «ཅེས་སོ«༔། «མཐར་ཐུག་འབྲས་བུའི་གནས་ནི་ཆོས་དབྱིངས་སོ«༔། «དེའི་སྟོན་པ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ«༔། «དེའི་འཁོར་ནི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ«༔། «དེའི་བསྟན་པ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བའོ«༔། «དེའི་དུས་ནི་རྟོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ«༔། «སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས«༔། «སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞི་ཚད་མེད་པར་གསལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས«༔། «མི་འབྱེད་ཆེན་པོའི་འདུག་སྟངས་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་བཀོད་ཅིང་«༔། «ཡེ་ནས་རང་གསལ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་འགག་མེད་དུ་རང་ཤར་བའི་ཀློང་ནས«༔། «འགགས་པ་མེད་པའི་རིག་པ་རང་ཤར་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་འདི་གསུངས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ནི་རིག་པ་རང་སྣང་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་གླེང་གཞི་ཟུར་ཙམ་བསྟན་པའོ«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་དོན་དུ«༔། «ཐུན་མོང་མིན་པས་ལུས་ལ་སྦྱར«༔། «བཅུད་རྣམས་སྙིང་པོར་བསྡུས་པའོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «༔། ༈། ད་གདམས་པ་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་རིམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ«༔། «གཞི་དང་«༔། «ལམ་དང་«༔། «འབྲས་བུའོ«༔། «དང་པོ་གཞི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ«༔། «ཤེས་བྱའི་གཞི་དང་«༔། «གནས་ལུགས་ཀྱི་གཞིའོ«༔། «ཤེས་བྱའི་གཞི་ལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་འདོད་གཞུང་མི་འདྲ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཀྱང་འདིར་མི་སྤྲོའོ«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 一切無有分別,悉皆自然智慧體。 修行路徑的處所是外在虛空與內在虛空。路徑的能說者是尊貴的本尊。其眷屬是身與氣脈。其教法是自知無分別。其時間是一切相同。《日月合時論》云:"由內外差別,自知本來現前為說法,身智氣脈為眷屬,無分別種種為法門。修習此教言即是時間。" 究竟果位的處所是法界。其能說者是一切智自知智慧。其眷屬是自在受用身智。其教法是無漏大樂。其時間是現證實現。《光明熾論》云:"從說法者本來無量清凈曼荼羅,顯現不一不異的大光明,從無始自現大自在無間執行,自然現起無間繹智,宣說此不可言說義理。" 這是爲了自知智慧有情略說不共相的論題。《中論》云:"不共相說為勝義,攝為自性精要。" 現說修行次第有三:基礎、道路和果位。 首先,基礎確立有二:所知基礎和實相基礎。所知基礎雖有無量不同的大圓滿宗義,此處不贅述。
«ཤེས་བྱའི་གཞི་ལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་འདོད་གཞུང་མི་འདྲ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཀྱང་འདིར་མི་སྤྲོའོ«༔། «རང་གྲོལ་ལས«༔། «བཤད་པའི་དོན་ནི་དབྱིངས་སུ་སྡུད«༔། «བཤད་པས་ལྟ་བར་ཐུག་པ་མེད«༔། «བཤད་པས་སྒོམ་པར་མི་གནས་ཤིང་«༔། «བཤད་པའི་རྟགས་ལ་དུས་མཚམས་མེད«༔། «དེས་ན་བཤད་པའི་རིམ་པ་རྣམས«༔། «ཀུན་ལ་ངེས་མེད་ཤེས་པར་བྱའོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ད་གནས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་ལ་གསུམ་སྟེ«༔། «ཐོག་མའི་སྤྱི་གཞི་དང་«༔། «དེ་ལ་མ་རིག་པའི་འཁྲུལ་གཞི་དང་«༔། «དེ་ཉིད་རྟོགས་པའི་གྲོལ་གཞིའོ«༔། «ཐོག་མའི་སྤྱི་གཞི་ལ་གཉིས་ཏེ«༔། «ཡེ་ཐོག་གཞིའི་གནས་ལུགས་དང་«༔། «རང་རིག་པའི་གནས་ལུགས་སོ«༔། «ཡེ་ཐོག་གཞིའི་གནས་ལུགས་ནི«༔། «ཐོག་མའི་ཀ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ«༔། «སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས«༔། «ཐོག་མའི་ཀ་དག་ཆེན་པོ་ལ«༔། «རང་བཞིན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་བུ«༔། «སུས་ཀྱང་མ་བྱས་རང་གསལ་བར«༔། «ཡེ་ཉིད་ནས་ནི་རང་བཞིན་ནོ«༔། «ཞེས་པས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་ཡི་གེ་མེད་པ་ལས«༔། «རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་དཔྱད་པའི་ཡུལ་མེད་དོ«༔། «སྔར་འདས་པ་མེད་དོ«༔། «ཕྱིས་འབྱུང་བ་མེད་དོ«༔། «ད་ལྟར་གནས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ«༔། «ལས་མེད་དོ«༔། «བག་ཆགས་མེད་དོ«༔། «མ་རིག་པ་མེད་པའཽ«༔། «སེམས་མེད་དོ«༔། «ཤེས་རབ་མེད་དོ«༔། «འཁོར་བ་མེད་དོ«༔། «མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད«༔། «རིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ«༔། «དེ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ངོ་«༔། «ཞེས་པས་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཀ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་བེམ་སྟོང་མ་ཡིན་ཏེ«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «གནས་ལུགས་རྣམ་པ་མང་བཤད་ཀྱང་«༔། «ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ«༔། «ཞེས་པས«༔། «གསུམ་གང་ཞེ་ན«༔། «ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས«༔། «གཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གསུམ་སྟེ«༔། «ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་«༔། «རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་«༔། «ཐུགས་རྗེ་རང་སྣང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 關於所知基礎,雖然大圓滿宗有無量不同的論典,但在此不加贅述。《自解脫論》云:"所說之義歸於界,所說非觀待所緣,所說非住于修習,所說之相無有期限,是故應知所說之次第,對一切無有決定性。" 現說實相基礎有三:初始普遍基礎、無明錯亂基礎,以及證悟解脫基礎。 初始普遍基礎有二:本來基礎的實相和自知的實相。 本來基礎的實相是稱為本凈。《光明熾論》云:"本初本凈大為體,自性實相如是有,自然顯現無造作,從無始來即是性。" 如是,對於自然智慧的觀點,無有能觀察的對境。無有已過去,無有將來,亦無現在安住。無有業,無有習氣,無有無明,無有心,無有智慧,無有輪迴,無有涅槃。智慧本身亦非有,無任何智慧之相。一切從無所執而生起。 這是未曾成立的本凈空性,非指虛無空性。《寶鬘論》云:"雖說實相有多門,智慧僅有三種相。" 三種是什麼?《日月合時論》云:"本基智慧有三種:本凈本體智慧、自然現起智慧和自現大悲智慧。" 這三種智慧的特徵是:《光明遍照論》云:
«ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «ངོ་བོ་ཀ་དག་ཡེ་ཤེས་ནི«༔། «མ་རིག་རྟོག་པ་ཀུན་དང་བྲལ«༔། «རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ནི«༔། «སྟོང་གསལ་རང་མདངས་ཉིད་དུ་གནས«༔། «ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ནི«༔། «འགགས་མེད་སྣང་སྟོང་ཉིད་དུ་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལས«༔། «ཆོས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་འདས་བརྗོད་མེད་། དང་«༔། «ལོངས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཁ་དོག་མ་འདྲེས་གསལ«༔། «སྤྲུལ་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཅིར་ཡང་བསྒྱུར་དུ་བཏུབ«༔། «ཅེས་སོ«༔། «དེ་ཡང་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཏེ«༔། «ཡི་གེ་མེད་པ་ལས«༔། «ཨེ་མ་ཧོ«༔། «ང་ལ་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་མ་སྤངས་པར་རྫོགས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ལྟར་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་གནས་ཏེ«༔། «དཔེར་ན་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ལ་མུན་པའི་གཞི་མེད་པ་ལྟར་ངོ་བོ་ལ་རིག་མ་རིག་དང་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «ཐོག་མ་ཉིད་ཀྱི་ཀ་དག་ལ«༔། «འཁྲུལ་ཞེས་ཙམ་དུ་བརྗོད་དུ་མེད«༔། «དེ་བཞིན་མ་འཁྲུལ་པ་ཡང་ཅི«༔། «དེ་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་གདོད་ནས་དག«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེའི་བཞིན་གསལ་བར་བཞུགས་པས«༔། «ཕྱོགས་ལྷུང་དང་བྲལ་ཞིང་རིས་སུ་མ་ཆད་དེ«༔། «རྒྱུད་ལས«༔། «སྟོང་དང་གསལ་དང་མི་འགག་ཕྱིར«༔། «རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་འགག་མེད་ཀུན་ཁྱབ་ཏུ་བཞུགས་པས་ཆོས་ཀུན་དང་མཐུན་ཅིང་དུ་མ་དང་ཆ་ཤས་དང་བྲལ་ཏེ«༔། «རྒྱུད་ལས«༔། «འགག་མེད་རྩལ་ནི་ཅིར་ཡང་འཆར«༔། «སྟོང་གསལ་རིག་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདི་ངོ་བོ་སྟོང་པར་འདུག་པས་རྟག་པའི་ལྟ་བར་མ་ལྷུང་«༔། «རང་བཞིན་གསལ་བར་འདུག་པས་ཆད་པའི་ལྟ་བར་མ་ལྷུང་«༔། «ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའོ«༔། «རང་གྲོལ་ལས«༔། «མཐའ་བཞི་དྲི་མ་རང་སངས་ཉིད«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «རང་ཤར་ལས«༔། «རྟག་ཆད་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས«༔། «ཞེས་སོ«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 這三種智慧的特徵是:《光明遍照論》云:"本凈智慧,離一切無明分別;自然現起智慧,安住于空明自性;大悲遍照智慧,安住于無間光空性。" 《心續論》云:"法身智慧,非思非語;受用身智慧,明凈無雜染;化身智慧,能隨緣轉變。" 然而,這三者非分別有。《不了義經》云:"阿母賀!我未舍離有相空相而圓滿。" 如是安住的三智慧體性,無有錯亂。譬如日輪本體,無有黑暗之根基,體性上已非成立為智或無智、錯或不錯。《寶鬘論》云:"本初本凈,即非謂為錯,亦復何為不錯?是故從本來已凈。" 三智慧體性光明現前,離於偏頗,亦無間斷。《續部經典》云:"由空明無間斷,故無間隔亦無偏。" 三智慧自性大悲無間遍及,一切法相應,離一多及分段。《續部經典》云:"無間自在任運現,空明智證無變異。" 又三智慧此體空性,不落於常見;自性光明,不落於斷見;大悲無邊,不偏於二邊。《自解脫論》云:"四邊染污自解脫。"《自現續》云:"超越常斷二邊際。"
«རྟག་ཆད་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ཡང་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཆོས་སྐུའི་རང་མདངས་འགག་མེད«༔། «ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་དུ་གསལ་བ་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཅེས་ཟེར«༔། «དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་རྩལ་ཅིར་ཡང་སྣང་བ་ལ་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཞེས་ཟེར«༔། «དེ་ཡང་ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ«༔། «ལོངས་སྐུའི་ངོ་བོ་གསལ་བ«༔། «སྤྲུལ་སྐུའི་ངོ་བོ་ཐུགས་རྗེའོ«༔། «སྟོང་པའི་རིག་པ་གསལ་བར་གནས་པའོ«༔། «གསལ་བའི་རིག་པ་སྐུ་རུ་གནས་པའོ«༔། «སྐུའི་རིག་པ་སྣང་སྟོང་དུ་གནས་པའོ«༔། «ཡང་གཞིའི་རིག་པ་ཀ་དག་ཆེན་པོ་ཡིན«༔། «ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རིག་པ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡིན«༔། «ཐུགས་རྗེའི་རིག་པ་མ་འགགས་ལུ་གུ་རྒྱུད་དོ«༔། «དེ་ཡང་རང་གི་རིག་པ་སྟོང་པ་འདི་ཆོས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན«༔། «རང་གི་རིག་པ་འོད་དང་སྐུ་རུ་གསལ་བ་ནི་ལོངས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན«༔། «རང་གི་རིག་པ་འགག་མེད་ཤར་གྲོལ་འདི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «ཡེ་ཤེས་རང་ངོར་གནས་པ་ལས«༔། «གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་དབྱེར་མེད་དོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཆོས་སྐུ«༔། «གསལ་བ་ལོངས་སྐུ«༔། «ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་སྐུའོ«༔། «དེ་གསུམ་ཡང་དབྱེར་མེད་དོ«༔། «ངོ་བོ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད«༔། «རང་བཞིན་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད«༔། «ཐུགས་རྗེ་རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད་དོ«༔། «ཡང་ངོ་བོ་རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད«༔། «རང་བཞིན་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད«༔། «ཐུགས་རྗེ་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དོ«༔། «རྒྱུད་ལས«༔། «ཐོག་མ་ཐ་མ་བར་གསུམ་དུ«༔། «སྐུ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པ་རུ«༔། «སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རང་རྩལ་ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་སྣང་དུ་གང་ལྟར་ཤར་ཡང་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ལས་མ་འདས་པས་མ་རིག་པ་དང་འཁྲུལ་བ་མེད་དོ«༔། «གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟར་གོ་བས་ད་ལྟ་ཅི་བྱས་ཀྱང་འཁྲུལ་མི་སྲིད་དོ«༔། «ཡང་ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ལས«༔། «རྫོགས་སངས་རྒྱས་ནི་རང་རིག་ཉིད«༔། «ངོ་བོ་དུས་གསུམ་འགྱུར་བ་མེད«༔། «རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་འགག་པ་མེད«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 超越常斷二邊際。 即體空為法身自性無間斷;具五智明凈稱為自然現起。二者自在任何顯現稱為遍照大悲。 法身體空,報身體明,化身體大悲。空性智慧現明凈,明凈智慧住于身,身智住于有空性。 又,基智為大本凈,自然智為身智慧,大悲智為無間續流。 自己的空性智慧即是法身智慧,自己的光明身智慧即是報身智慧,自己的無間現解智慧即是化身智慧。《般若續論》云:"智慧自性無分別,三者體性無有異。" 即空為法身,明凈為報身,大悲為化身。三者無別體性,有空無二,自性空明無二,大悲智空無二。又體性智空無二,自性有空無二,大悲空明無二。《續部經典》云:"初中后三時,三身體性無分別,安住於一切有情心續中。" 三智慧自在力所現六慾境相,雖現如是,體性不離空性,故無無明及錯亂。有情如是證悟,現時任何行為皆不會錯亂。又《寶珍論》云:"正等正覺自知性,體性三世無變異,自性永無間斷故。"
«ངོ་བོ་དུས་གསུམ་འགྱུར་བ་མེད«༔། «རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་འགག་པ་མེད«༔། «ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ལ་རང་སྣང་ཞིང་«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དོན་ལ་ཧྲིལ་གྱིས་བསྡུས་ན«༔། «སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས«༔། «གཞིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོར་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག«༔། «ངོ་བོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག«༔། «རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག«༔། «ཐུགས་རྗེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག«༔། «དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་«༔། «སེམས་ཅན་འཇག་མིག་གི་སྲིན་བུ་ཡན་ཆད་ལ་བཟང་ངན་དང་མཐོ་དམན་དང་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཁྱབ་སྟེ«༔། «ནོར་བུར་ཕྲ་བཀོད་ལས«༔། «ནམ་མཁའ་གར་ཁྱབ་སེམས་ཅན་རྣམས«༔། «རིག་པའི་དོན་ཡང་དེ་ཙམ་མོ«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་སེམས་གཅིག་པོ«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས«༔། «སྐུ་གཅིག་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་སྐུ«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་འགྲོ་ཀུན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་ཅེས་སོ«༔། «དེས་ཐོག་མའི་སྤྱི་གཞིའི་གནས་ལུགས་བསྟན་པའོ«༔། «དེ་ལས་མ་རིག་པའི་འཁྲུལ་གཞི་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་སྟེ«༔། «མ་རིག་པའི་རྒྱུ་གསུམ«༔། «རྐྱེན་གསུམ«༔། «འབྲས་བུ་གསུམ་མོ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «དང་པོར་མ་རིག་དྲུག་ལས་འབྱུང་«༔། «ཞེས་པས«༔། «དེ་ལ་དང་པོ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་ནི«༔། «ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་མོ«༔། «ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་དགེ་བ་རྡུལ་ཙམ་མ་བྱས་ཀྱང་འདི་གསུམ་རིག་པས་སངས་རྒྱས«༔། «ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱིས་སྡིག་པ་སྤུ་ཙམ་མ་བྱས་ཀྱང་འདི་གསུམ་མ་རིག་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་ཏེ«༔། «ངོ་བོ་སྟོང་པ་མ་རིག«༔། «རང་བཞིན་གསལ་བ་མ་རིག«༔། «ཐུགས་རྗེ་སྣང་སྟོང་དུ་མ་རིག་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པའོ«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ«༔། «མ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «འཁྲུལ་པའི་རྐྱེན་གསུམ་ནི«༔། «རྒྱུའི་རྐྱེན«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 體性三世無變異,自性永無間斷。大悲自現於一切。 總之,簡要概括為:《心續論》云:"一切基礎法,體性知為三智慧;一切體性法,知為空性;一切自性法,知為明凈;一切大悲法,知為遍及一切有情。" 如是三智慧,普賢乃至蚊虻等一切有情,無有高下好醜分別,普遍無二。《寶珍論》云:"虛空所遍諸有情,智慧義理亦如是。"《寶鬘論》云:"唯一遍及一切者。"《心續論》云:"一身遍一切,勝義身是佛。"勝義身普遍一切有情。 以上說明了最初基礎的實相。從此說明無明錯亂之根源,有三者:無明之三因、三緣、三果。《光明遍照論》云:"先從六種無明生。" 無明之三因者:體性、自性、大悲。普賢雖未造一塵善,由此三智而成佛;三界有情雖未造一毫惡,由此三無明而輪迴。體空無明、自性明凈無明、大悲有空無明而輪迴。《般若續論》云:"錯亂之因是無明,無明有三種。" 三種錯亂之緣:因緣、
«འཁྲུལ་པའི་རྐྱེན་གསུམ་ནི«༔། «རྒྱུའི་རྐྱེན«༔། «དམིགས་པའི་རྐྱེན«༔། «དེར་འཛིན་གྱི་རྐྱེན་དང་གསུམ་མོ«༔། «དེ་ཡང་གོང་གི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་དེར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁྲུལ་ཏེ«༔། «དཔེར་ན་ཉི་མ་ལ་མུན་པའི་གཞི་དང་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་«༔། «བར་དུ་ན་བུན་གྱིས་འཁྲིགས་པ་དང་འདྲའོ«༔། «དེ་ལ་དང་པོ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་སྟོང་པའི་གསལ་ཆ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་མདངས་འོད་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ལས«༔། «དེ་གསལ་སྟོང་དུ་མ་ཤེས་པར་དངོས་པོར་འདུག་སྙམ་པ་དེ་མ་རིག་པ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ«༔། «རྒྱུ་དེ་ལས་བདག་རྟོག་ཡུལ་ཅན་དངོས་སུ་བཟུང་པས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ«༔། «ཡུལ་དུ་སྣང་བ་དེ་ལ་ཨ་འཐས་སུ་བཟུང་བས་འབྱུང་བ་ལྔ་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་སྟེ«༔། «ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རང་མདངས་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་གྲུབ་པའོ«༔། «དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆགས་སོ«༔། «ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་དེའི་དངས་མ་ལས་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆགས་སོ«༔། «ཆགས་ལུགས་ནི་ཌཱཀྐིའི་ཞལ་གདམས་ན་གསལ་ལོ«༔། «མདོར་ན་འཁྲུལ་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་གཞི་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ«༔། «གཞིའི་གནས་ལུགས་མ་ཤེས་རང་སྣང་ཨ་འཐས་སུ་འཁྲུལ་པའོ«༔། «དཔེར་ན་རྒྱུ་ལ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འཛིན་པ་ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་དུ་སྣང་བའོ«༔། «དུང་ལ་སེར་པོར་སྣང་བ་ལྟ་བུ་གཞིའི་གནས་ལུགས་མ་ཤེས«༔། «རང་སྣང་ཨ་འཐས་སུ་འཁྲུལ་པའོ«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «འཁྲུལ་གཞི་རྣམ་པ་མང་བཤད་ཀྱང་«༔། «ལྷུན་གྲུབ་དང་ནི་ཐུགས་རྗེའོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་འཁྲུལ་པའི་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ«༔། «ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་འཁྲུལ་ཚུལ«༔། «འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་བྱུང་ཚུལ་ལོ«༔། «འཁྲུལ་པའི་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ནི«༔། «མ་རིག་པའི་དབང་དེས་འབྱུང་བཞི་གདོས་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དངོས་གྲུབ་སྟེ«༔། «དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ཐད་སོར་གྲུབ་ནས་ལས་ངན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 三種錯亂之緣:因緣、所緣緣、執著緣。 雖然上述三智無錯亂之因,但由於無明之緣而產生錯亂。譬如日月本無黑暗之根源,但被雲霧所遮蔽。 首先,因緣者:體空智慧自性光明如燈焰存在,但不知其為空性顯現,執為實有,此為無明之因緣。由此因緣生起我執與所緣,即為所緣緣。對所現之境界錯持實有,由是產生五大顯現,即自然五光明現為五大。由智慧加持力,形成無情世間。外五大之精華凝聚成有情。其產生過程,達賴喇嘛口訣中詳說。 總之,雖無錯亂之因及根源,但由於不知本性自現而錯持實有。譬如繩上看作蛇相,或由於無知而將白殼視作黃色。《寶鬘論》云:"雖說錯亂根源多,但唯自性及大悲。" 無明之三果:錯亂之身的產生、三智的錯亂、錯亂之果的產生。 錯亂之身的產生:由無明力,形成四大種子所攝的蘊位。由此通過煩惱門而造諸惡業。
«དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ཐད་སོར་གྲུབ་ནས་ལས་ངན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ«༔། «དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདི«༔། «ངོ་བོ་རྟོག་པར་འཁྲུལ«༔། «རང་བཞིན་སེམས་སུ་འཁྲུལ«༔། «ཐུགས་རྗེ་ཚོགས་དྲུག་ཏུ་འཁྲུལ་ཏེ«༔། «ཉོན་མོངས་པའི་ལས་མཐའ་དག་ཏུ་ཤར་བའོ«༔། «མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི«༔། «རང་ཤར་ལས«༔། «འདོད་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི«༔། «ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན«༔། «ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཅི་ཡང་མེད«༔། «རྣམ་ཤེས་ཅུང་ཟད་མེད་པ་ཡི«༔། «གཟུགས་མེད་རྣམས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས«༔། «གནས་གཙང་ལ་སོགས་གཟུགས་ཅན་ནི«༔། «གོང་ནས་གོང་དུ་ཐེགས་པའི་ཚུལ«༔། «འོག་མིན་ལ་སོགས་འདོད་པ་འོ«༔། «ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མི་རྣམས་ནི«༔། «མངོན་མཐོ་དེ་ནས་གནས་གསུམ་ནི«༔། «བྱོལ་སོང་ཡི་དྭགས་དམྱལ་བ་དང་«༔། «སེམས་ཅན་དེ་དག་སྐྱེ་བ་བཞི«༔། «དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཉིད«༔། «ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དབང་པོ་ལྔ«༔། «ཡན་ལག་ལྔ་དང་དོན་སྙིང་ལྔ«༔། «ཡུལ་ལྔ་དང་ནི་ཉོན་མོངས་ལྔ«༔། «སེམས་ལྔ་ཡིད་ལྔ་རྟོག་པ་ལྔ«༔། «གཟུང་འཛིན་འཁོར་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ«༔། «ཅེས་སོ«༔། «དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་འགྲོ་བ་དེ་དག་གི«༔། «འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་གཅིག་ཀྱང་«༔། «གཟུགས་དང་སྣང་བཞི་ཐ་དད་དེ«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཁམས་རྣམས་དང་«༔། «སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཀྱི་ཚོགས་པས་བསྡུས«༔། «ཉོན་མོངས་ལུས་ལ་དཔག་མེད་པས«༔། «འགྲོ་བའི་ལུས་ཀྱིས་རྟོག་ཚོགས་བསྡུས«༔། «རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་པ་དུ་མས་ལས«༔། «མི་མཐུན་གཟུགས་སོགས་བྱེ་བྲག་གོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡི་རྣམ་སྨིན་ནི«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལས«༔། «གཟུང་འཛིན་དག་གིས་བཟུང་ནས་ནི«༔། «འཁོར་བ་ཉིད་ལ་ཡུན་རིང་གནས«༔། «ཁམས་གསུམ་པོ་ཡི་ཁང་པ་རུ«༔། «མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་བཙོན་རར་ཚུད«༔། «མ་རིག་པ་ཡི་ལྕགས་ཀྱིས་བསྡམས«༔། «འཁོར་བའི་མུན་ནག་འཐུགས་པོས་གཡོགས«༔། «འདོད་ཆགས་ཚ་བའི་རོ་ལ་ཆགས«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 由此通過煩惱門而造諸惡業。依此三智錯亂:體性錯認為思維,自性錯認為心識,大悲錯認為六慾,一切煩惱業行於中現起。 無明圓滿之果者:依此有欲界、色界及無色界三界而生。非有非無,亦非一切皆無,無有一絲識心者,即無色界由此而生。凈居天等有色有對,由下逐層而生,欲界如人非人等。天及非天人等,從最勝三界中往生:傍生、地獄、中陰之四種生。 如是三界世間:五蘊、五根、五事、五塵、五境、五煩惱、五心、五意、五思,一切執取皆為輪迴。 如是彼等錯亂有情,其錯亂之因緣果,並非色聲香味觸四塵之別。《般若續論》云:"蘊界及生老死業所集,煩惱無邊身中所集,緣起多聚業異熟,是故色等別無差別。" 彼錯亂果之異熟:《寶鬘論》云:"由蘊界及生老業,被執取所執將持,便於輪迴長時住,三界之獄墮名色,被無明鎖所繫縛,被輪迴暗翳所蔽,貪著熱惱燥熱炙。"
«འཁོར་བའི་མུན་ནག་འཐུགས་པོས་གཡོགས«༔། «འདོད་ཆགས་ཚ་བའི་རོ་ལ་ཆགས«༔། «གཏི་མུག་ཞགས་པས་དམ་དུ་བཅིངས«༔། «ཞེ་སྡང་མེ་ཡི་ཚད་པས་གདུངས«༔། «ང་རྒྱལ་དག་གིས་མགོ་གཏུམས་ཏེ«༔། «ཕྲག་དོག་གཉིད་ཀྱི་སྒོ་མོ་འཁྲིགས«༔། «ཁོང་ཁྲོ་ལ་སོགས་དམག་གིས་བསྐོར«༔། «གཟུང་འཛིན་ཞགས་པས་རྐེ་ནས་བསྡམས«༔། «སྔ་ཕྱིའི་བག་ཆགས་འདམ་དུ་བྱིང་«༔། «རྣམ་སྨིན་ཉིད་དུ་ལག་སྦྲེལ་ཏེ«༔། «ལས་ཀྱི་མ་བུས་མཚམས་སྦྱར་ནས«༔། «གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཟོ་ཆུ་བཞིན«༔། «བཟང་ངན་རིམ་པར་ལུས་བླངས་ཏེ«༔། «སོ་སོའི་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད«༔། «ངར་འཛིན་རབ་ལ་འབོགས་ནས་ནི«༔། «སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་དུ་བྱིང་«༔། «ངན་སོང་ལྕགས་ཀྱུས་སྙིང་ནས་བཟུང་«༔། «རང་རིག་རང་བཅིངས་ཉོན་མོངས་དགྲ«༔། «དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་མེ་ཆུར་སྣང་«༔། «ཡི་དྭགས་རྣམས་ལ་བཀྲེས་དང་སྐོམ«༔། «བྱོལ་སོང་རྣམས་ལ་ན་བུན་ལྟར«༔། «མི་རྣམས་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་ནི«༔། «སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་བ་ལྔ་རུ་སྣང་«༔། «དེ་ཡང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་སོ«༔། «ལྷ་མིན་རྣམས་ལ་གོ་མཚོན་ཏེ«༔། «ལྷ་རྣམས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ«༔། «དཔེར་ན་མྱུར་འགྲོའི་འཁོར་ལོ་བཞིན«༔། «རྒྱུན་ཆགས་འཁོར་བར་ཡུན་རིང་གནས«༔། «དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས«༔། «ཐག་པ་ལ་ནི་སྦྲུལ་མཐོང་བཞིན«༔། «དེ་མ་ཡིན་ལ་དེར་བཟུང་བས«༔། «ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་གཉིས་སུ་ཆགས«༔། «དེ་ཡང་བརྟགས་ན་ཐག་པ་ཉིད«༔། «སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད«༔། «དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེས་མ་རིག་པའི་འཁྲུལ་གཞི་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་བསྟན་པའོ«༔། «ད་ནི་འཁྲུལ་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ལུས་འདི་ལ་གྲོལ་གཞིའི་ས་བོན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་པ་ནི་གསུམ་སྟེ«༔། «ལུས་འདི་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་བསྟན་པ་དང་«༔། «སེམས་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་བསྟན་པ་དང་«༔། «ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་རང་སེམས་ལ་ཚང་བར་བསྟན་པའོ«༔། «དང་པོ་ལུས་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་བསྟན་པ་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «ཐོག་མའི་རིག་རྩལ་ཡེ་ཤེས་ལྔ«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 被輪迴黑暗重翳所蔽,貪著熾熱之苦。 愚癡索縛嚴加拘束,嗔恚火焰炙燃其身。 我慢壓頂使低垂頭,懈怠睡眠閉塞其門。 嗔恚等軍陣團團圍繞,執取索縛捆綁其身。 前後習氣如雲重重蓋,異熟結果手相合掌。 業之母親銜接其緣際,如水流轉一一承續。 善惡有次第而受生身,各各示現其相好醜。 執著倔強擲入苦海底,一切痛苦無邊無際。 惡趣鐵鉤穿刺其心核,自縛自鎖煩惱為怨敵。 地獄有情火水為現境,傍生有情飢渴為現境。 中陰有情如雲霧相現,人類有情五蘊界生老死。 或苦或樂或舍而現前,非天有情嗔恚為現境。 天人有情慾樂為現境,譬如旋火輪常駐輪迴。 如是種種諸多現相,猶如於繩認作為蛇。 非繩而執為繩,由此內外能所二取生。 然而觀之繩體本空,能所本來即為空性。 勝義世俗有色之相。 以上說明無明錯亂之根源。現說此錯亂有身中解脫之種子安住三相:身本來是佛、心本來是佛、外現萬法本自心現。 第一說身本來是佛:《光明幻網》云:"初智之五光明……
«ཀློང་གསལ་ལས«༔། «ཐོག་མའི་རིག་རྩལ་ཡེ་ཤེས་ལྔ«༔། «མ་རིག་འཁྲུལ་པས་འབྱུང་བར་གྲུབ«༔། «དེས་ན་ལུས་འདི་སངས་རྒྱས་དངོས«༔། «ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་འབྱུང་གནས་ཉིད«༔། «ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་བཟང་ངན་མེད«༔། «བདེ་གཤེགས་ངོ་བོ་འགྲོ་ཀུན་ལ«༔། «ཏིལ་ལ་མར་བཞིན་ཁྱབ་པར་གནས«༔། «མ་རིག་གྲོལ་ཚེ་འབྱུང་བའི་ལུས«༔། «ལྷག་མེད་ཡེ་ཤེས་ངང་དུ་ལྡོག«༔། «ཅེས་པས«༔། «ཐོག་མར་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་མདངས་ལས«༔། «རྟག་པར་ལྟ་ཞིང་ཨ་འཐས་པས«༔། «འབྱུང་བ་འདུས་པའི་ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལུས་སུ་གྲུབ་པ་འདི་དང་པོར་ཡེ་ཤེས་ལས་གྲུབ་པས«༔། «ད་ལྟ་ཡང་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ཏེ་རང་ཤར་ལས«༔། «འགྲོ་བའི་ཕུང་པོ་སངས་རྒྱས་སྐུ«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «རྩལ་རྫོགས་ལས«༔། «ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སངས་རྒྱས་ལྔ«༔། «འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་ཡུམ་ལྔར་རྟོགས«༔། «ཉོན་མོངས་ལྔ་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྔ«༔། «ཡུལ་ལྔ་ལ་ནི་འོད་ལྔའི་སྐུ«༔། «སྲིད་པ་གསུམ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞིང་«༔། «གཉིས་མེད་ལྟ་བའི་རང་ལུས་ཡིན«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན«༔། «རིགས་དང་རིགས་ཀྱི་བདག་པོར་གྲོལ«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «སེམས་ཅན་ཀུན་རིག་དྲི་མ་མེད«༔། «ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ཡབ་ཡུམ་ལྔ«༔། «རྩ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སེམས་དཔའི་ཚོགས«༔། «སྲིད་གསུམ་དཀྱིལ་འཁོར་རང་ལུས་རྫོགས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «གཞན་ཡང་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་ཀུན«༔། «ལུས་ངག་ཡིད་ལས་མ་འདས་པས«༔། «སྐུ་གསུམ་གཞན་ནས་བཙལ་མི་དགོས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཀློང་དྲུག་པ་ལས«༔། «སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ནི«༔། «ཡེ་རྫོགས་རང་གི་ལུས་ལ་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «མངལ་ཞུགས་བྱང་ཆུབ་རྣམ་ལྔ་སྟེ«༔། «ཟླ་བ་བཅུ་ནི་ས་བཅུའི་ཚུལ«༔། «སྐྱེས་པ་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ«༔། «ལྷུན་གྲུབ་སྐུ་གསུམ་བདག་ཉིད་དོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ན«༔།
這是藏文部分的完整漢語直譯: 《光明幻網》云:"初智之五光明,由無明錯亂而生起。是故此身即是佛身,大智慧之本源。一切有身無善惡別,諸佛本性遍含一切,如芝麻中之油遍佈。無明解脫時即是本體,無上智慧之自性還。" 最初五智光明自性,由常見而忽略,由此集聚成幻身肉身。此身初從智慧而生,現亦即是佛身,如《自然解脫》云:"有情蘊身即是佛身。" 《了義精華續》云:"五蘊是五佛,五大為五母,五煩惱是五智,五塵為五光明身,三有即是佛剎,無二之觀照即我身。" 《寶鬘論》云:"一切蘊界生老皆解脫為自性及自性主。" 《光明幻網》云:"一切有情離垢離塵,五蘊五大為父母,大小種子為勇士眾,三有為自身曼荼羅。" 《般若續論》云:"三界一切有情,不離身語意,三身無須他求。" 《六幻網》云:"佛法僧三寶,本自具足於我身。" 《光明幻網》云:"入胎五種菩提,十月為十地之理,出生本性化身,自性三身本來具。" 如是云何能知?
«ཞེས་སོ«༔། «དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ན«༔། «དང་པོར་ཡང་ལུས་ཡེ་ཤེས་ལས་གྲུབ་པས་ད་ལྟར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་ཐ་མ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲོལ་བས་ལྷག་མེད་དུ་བུདྡྷའོ«༔། «ད་སེམས་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་བསྟན་པ་ནི«༔། «རྒྱུད་ལས«༔། «སེམས་ཅན་རང་རྒྱུད་རྟོག་ཚོགས་ནི«༔། «བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཏེ«༔། «ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ཡབ་ཡུམ་ལྔ«༔། «དུག་ལྔ་སེར་སྣ་ཐུབ་པ་དྲུག«༔། «ཚོགས་བརྒྱད་སེམས་དཔའ་ཡབ་ཡུམ་བརྒྱད«༔། «སྒོ་བཞི་སྒོ་བ་ཡབ་ཡུམ་བཞི«༔། «གཡས་གཡོན་ཉི་མ་ཟླ་བ་འོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ལྟར་རིག་པའི་རང་རྩལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ལྔ་ཚན་ཐམས་ཅད་རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཚང་བར་བསྟན་པ་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རང་བྱུང་རིག་པའི་རང་རྩལ་ལས«༔། «སྐུ་ལྔ་དང་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔ«༔། «རིགས་ལྔ་འོད་ལྔ་རླུང་ནི་ལྔ«༔། «ཤེས་རབ་ལྔ་ལ་སོགས་པར་གནས«༔། «ཞེས་པས«༔། «རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ལྔར་གནས་པ་ནི«༔། «ཡང་སྔ་མ་ལས«༔། «རང་གི་རིག་རྩལ་སྐུ་ལྔར་ཤར«༔། «རྣམ་སྣང་མི་བསྐྱོད་རིན་ཆེན་འབྱུང་«༔། «སྣང་མཐའ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཤར«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡང་རང་གི་རིག་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔར་ཡང་ཤར་ཏེ་ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «མེ་ལོང་མཉམ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས«༔། «བྱ་གྲུབ་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡང་རང་གི་རིག་པ་ཉིད་རིགས་ལྔར་ཡང་ཤར་ཏེ«༔། «རང་ཤར་ལས«༔། «དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་དང་ནི«༔། «རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་རིན་ཆེན་རིགས«༔། «པདྨའི་རིགས་དང་ལས་ཀྱི་རིགས«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡང་རང་གི་རིག་པ་ཉིད་འོད་ལྔར་ཡང་འབྱུང་སྟེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རིག་པའི་ཡོན་ཏན་འོད་ལྔར་གསལ་«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ཡང་རང་གི་རིག་པ་ཉིད་རླུང་ལྔ་ལྟར་ཡང་འབྱུང་སྟེ«༔། «རང་ཤར་ལས«༔། «རིག་པ་རླུང་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ«༔། «སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་གནས་པ་པོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡང་རང་གི་རིག་པ་ཤེས་རབ་ལྔ་ལྟར་ཡང་འབྱུང་སྟེ«༔། «ཡང་སྔ་མ་ལས«༔། «དེ་ཡང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ལས«༔། «ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན«༔། «ཞེས་སོ«༔།
以下是藏文部分的完整漢語直譯: 如是,如何能知是如此呢?最初身從智慧而生,現亦是佛身之自性,最後亦將解脫為智慧,成為無上之佛。 現說心本來是佛:經續云:"有情自心之四十二個心所,即是四十二尊佛。五蘊五大為父母,五毒為六師子力士,八集為八勇父勇母,四門為四門神父母,左右為日月。" 如是智慧自性之身、五部曼荼等,一切具足於智慧體性,《光明幻網》云:"自然智慧自性中,五身五智,五種五光明,五風並五種智慧等安住其中。" 智慧體性安住為五身者,前引經云:"自性智慧現五身,了義不動寶現前,自性實有成就現。" 自性智慧亦現為五智,《般若續論》云:"等引火聚各自證,事業法界智慧是。" 自性智慧亦現為五種,《自然解脫》云:"如來種姓,金剛種姓,寶種種姓,蓮花種種姓,業種種姓。" 自性智慧亦現為五光明,《光明幻網》云:"智慧功德現五光明。" 自性智慧亦現為五風,《自然解脫》云:"智慧本性五種風,一切有情中安住。" 自性智慧亦現為五種智慧,前經云:"智慧體性具五智,智慧五種而具足。"
«ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ཚན་དུ་ཡང་གནས་པར་གསུངས་ཏེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རིག་པའི་རྩལ་ལས་ཡེ་ཤེས་གསུམ«༔། «ངོ་བོ་སྟོང་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་«༔། «རང་བཞིན་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་«༔། «ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ལས་སྐུ་གསུམ་དུ་ཤར་བ་ནི«༔། «རང་ཤར་ལས«༔། «རིག་པ་རྟོག་པ་མེད་པ་ཆོས་སྐུ་ཡིན«༔། «རིག་པ་མ་འགགས་གསལ་བ་ལོངས་སྐུ་ཡིན«༔། «རིག་པ་ཅིར་ཡང་སྣང་བ་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ཡང་རིག་པ་འོད་གསུམ་ལྟར་ཡང་ཤར་ཏེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «དམིགས་སུ་མེད་པ་ཆོས་སྐུའི་འོད«༔། «མ་འགགས་གསལ་བ་ལོངས་སྐུའི་འོད«༔། «སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་སྐུའི་འོད«༔། «ཅེས་སོ«༔། «དེ་ཡང་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འོད་གསུམ་དབྱེར་མེད་གསུམ་བརྩེགས་སུ་གནས་ཏེ«༔། «རྩལ་རྫོགས་ལས«༔། «ཁམས་གསུམ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ«༔། «སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་བརྩེགས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «མདོར་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་གི་ལུས་སེམས་ལས་ལོགས་ན་མེད་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «འདས་པ་དཀར་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི«༔། «ལུས་དང་སེམས་ལ་ཐམས་ཅད་རྫོགས«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཐམས་ཅད་རིག་པ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པའོ«༔། «ད་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་ཚང་བར་བསྟན་པ་ནི«༔། «རིག་པའི་རང་རྩལ་མི་དྲན་དགུ་དྲན་འདི་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ«༔། «རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྟོག་པ་ཕྲ་མོ་ཐམས་ཅད་རང་སྣང་རིག་པའི་འཆར་ཚུལ་དུ་མ་འདུས་པ་མེད«༔། «དེ་ཡང་ངོ་བོ་རིག་སྟོང་ཝལ་པོ་རྗེས་མེད་རང་ཤར་རང་གྲོལ་ངོ་བོ་སྟོང་གསལ་ལས་མ་འདས་ཏེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «སེམས་ནི་དྲན་བསམ་རིག་པའི་རྩལ«༔། «སྣང་ཤེས་དག་ཏུ་གྱུར་ཚད་ཀུན«༔། «རིག་པ་ཉིད་ལས་ལོགས་པ་མེད«༔། «ཅེས་སོ«༔། «མདོར་བསྡུས་ན«༔། «ལུས་སུ་གྱུར་ཚད་ལ«༔། «སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཞིའམ་ས་བོན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་ཏེ«༔། «རང་ཤར་ལས«༔། «ཡང་དག་སངས་རྒྱས་དགོངས་པ་ནི«༔།
以下是藏文部分的完整漢語直譯: 智慧具五種智慧。 又說智慧安住為三部分:《光明幻網》云:"從智慧自性中,有空性智慧、自性光明智慧、大悲遍含智慧三種智慧。" 又從智慧體性中現三身:《自然解脫》云:"無分別智慧是法身,無間綿亙明瞭是報身,種種顯現是化身。" 又智慧亦現為三光明:《光明幻網》云:"無所現為法身光明,無間綿亙為報身光明,種種顯現為化身光明。" 此三身三智三光明無別,合而爲一:《了義精華續》云:"三界一切有情,皆具三智慧體性。" 總之,這一切都不離自身心性,故名自然智慧。《寶鬘論》云:"過去諸白法,一切具足於身心。"一切皆說為自然智慧。 現說外境一切顯像亦在自心:憶持與忘失即是心性,粗細種種無量心所,一切都包括在自現智慧之中。其體性空性光明、無跡自現自解脫,不離空性光明之體性。《光明幻網》云:"心即是憶念思維智慧自性,一切顯現了知皆不離智慧自性。" 總之,一切有身之理,佛地佛種自然具足。《自然解脫》云:"佛陀真諦意如是:
«རང་ཤར་ལས«༔། «ཡང་དག་སངས་རྒྱས་དགོངས་པ་ནི«༔། «སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་རང་རྒྱུད་ལ«༔། «སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཚུལ་དུ་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ནོར་བུར་ཕྲ་བཀོད་ལས«༔། «ཏིལ་འབྲུ་འམ་ནི་ཉུང་འབྲུ་ལ«༔། «མར་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ནས་ལྷུན་གྲུབ་བཞིན«༔། «སེམས་ཅན་ལུས་ལྟར་སྣང་བ་ལ«༔། «དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་བོན་ནི«༔། «མཐུན་པའི་འོད་དང་བཅས་པར་སྣང་«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས«༔། «འདས་པ་དཀར་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི«༔། «ལུས་དང་སེམས་ལ་ཐམས་ཅད་རྫོགས«༔། «ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས«༔། «དེས་ན་འཁྲུལ་པའི་ལུས་འདི་ལ་གྲོལ་བའི་གཞིའམ«༔། «བུདྡྷའི་ས་བོན་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བསྟན་པའོ«༔། «། ༈། དེ་ལྟར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཀྱང་«༔། «ཁྱད་པར་དུ་གནས་དངོས་གང་ན་གནས་པ་བསྟན་པ་དང་«༔། «རིག་པའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་པ་དང་«༔། «གནས་པའི་དཔེ་བསྟན་པའོ«༔། «དང་པོ་གནས་དངོས་བསྟན་པ་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «སྙིང་དང་རྩ་དང་དུང་ཁང་དང་«༔། «མིག་དང་བཞི་ཡི་གཞལ་ཡས་ན«༔། «ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ་ན་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «སྤྱི་དང་ཙིཏྟ་རྩ་ནང་ན«༔། «མ་བཅོས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཕྲ་བཀོད་ལས«༔། «རིན་ཆེན་ཟུར་བརྒྱད་གཞལ་ཡས་དང་«༔། «དུང་ཁང་བྷནྡྷའི་གཞལ་ཡས་དང་«༔། «འགྱུ་བྱེད་རྩ་ཡི་གཞལ་ཡས་དང་«༔། «ལྟ་བྱེད་མིག་གི་གཞལ་ཡས་སོ«༔། «གཞལ་ཡས་ཆེན་པོ་དེ་བཞི་ན«༔། «གསང་སྔགས་ཀུན་གྱི་གསང་ཆེན་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «སེམས་ཅན་ཀུན་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་«༔། «ཙིཏྟ་དུང་ཁང་རྩ་ནང་སྒོ«༔། «དེ་ནི་རིག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ«༔། «ཞེས་པས«༔། «ཙིཏྟ་སྙིང་གི་གཞལ་ཡས་དང་«༔། «ཀླད་པ་དུང་ཁང་གི་གཞལ་ཡས་དང་«༔། «འགྱུ་བྱེད་རྩ་ཡི་གཞལ་ཡས་དང་«༔། «ལྟ་བྱེད་དབང་པོའི་གཞལ་ཡས་བཞི་པོ་འདི«༔། «རིག་པ་ཡེ་ཤེས་དངོས་གནས་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ«༔། «རྒྱུད་ལས་བཤད་པའོ«༔། «ད་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་པ་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔།
以下是藏文部分的完整漢語直譯: 《自然解脫》云:"佛陀真諦意如是:一切有情自性中,安住為身智慧理。" 《寶鬘論》云:"如同芝麻小小子,自性智慧亦自然,有情身相亦如是,佛地佛種光明顯。" 《寶鬘論》又云:"過去諸白法,一切具足於身心。" 如是經教所說,即說明了這顆迷惑之身,亦安住有解脫之基、佛種之理。 如是智慧雖遍一切有情,但特別說明了它的實有住處、智慧住持的實相,以及住持的譬喻。 首先說明實有住處:《光明幻網》云:"心臍臍下丹田中,眼等四大空隙內,大智慧常住此處。"《般若續論》云:"頂門髻中臍臍內,本凈法體常安住。"《寶鬘論》云:"八寶髻際四大空,丹田中心四大空,動脈四大空隙內,視根眼睛四大空,此四大空隙之內,一切密咒大奧秘。"《光明幻網》云:"一切有情身內部,心臍丹田臍臍門,此即是智慧住處。" 所以頂門髻際四大空、腦丹田四大空、動脈四大空、視根四大空,這四處即是智慧實有住處,如是密續所說。 現說明智慧住持的實相:《光明幻網》云:
«ད་རིག་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་པ་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རིན་ཆེན་ལུས་ཀྱི་གནས་དེ་ན«༔། «ངོ་བོ་སྟོང་གསལ་སྐུ་རུ་གནས«༔། «རང་བཞིན་གསལ་སྟོང་ཏི་ལ་འོད«༔། «ཐུགས་རྗེ་སྣང་སྟོང་སྒྲོན་མར་གནས«༔། «ཞེས་པས«༔། «ཕྱི་ལྟར་ན་རིག་པའི་ངོ་བོ་སྐུར་གནས་ཏེ«༔། «སྙིང་གི་ནང་ན་ཞི་བའི་ལྷ་ཚོགས་སངས་རྒྱས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས«༔། «དེའི་རྩལ་ཀླད་པ་དུང་ཁང་ན་ཁྲག་འཐུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་གནས་ཏེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རང་རིག་ངོ་བོ་སྐུར་གནས་ཏེ«༔། «གསལ་ལ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ«༔། «སྙིང་ནང་ཡབ་ཡུམ་ཞི་བའི་ཚུལ«༔། «དུང་ཁང་ཁྲོ་བོའི་ཚུལ་དུ་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «ཙིཏྟའི་ནང་ན་སྐུར་གནས་ཏེ«༔། «མདངས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས«༔། «སོ་སོའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «རྩལ་རྫོགས་ལས«༔། «གསང་འདུས་རིན་ཆེན་ཟུར་བརྒྱད་མཛོད«༔། «རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡབ་ཡུམ་ཚུལ«༔། «དོན་འཁྱིལ་བྷནྡྷའི་གཞལ་ཡས་མཛོད«༔། «རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཁྲོ་བོའི་སྐུ་རུ་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཕྲ་བཀོད་ལམ«༔། «ཨེ་མ་རིག་པའི་གནས་ལུགས་ནི«༔། «རང་རང་ཙིཏྟའི་དཀྱིལ་ན་གནས«༔། «ཡབ་དང་ཡུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས«༔། «ཡབ་ཀྱི་ཆ་འཛིན་ཐབས་ཀྱི་སྐུ«༔། «ཡུམ་གྱི་ཆ་འཛིན་ཤེས་རབ་སྐུ«༔། «འོད་དང་འོད་ཟེར་ཚུལ་དུ་གནས«༔། «དབྱིངས་དང་རིག་པས་རབ་བརྒྱན་ཏེ«༔། «ལྷུན་རྫོགས་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོའི་གནས«༔། «དེ་ནི་ཞི་བའི་བཞུགས་ཚུལ་ལོ«༔། «རང་རང་མགོ་ལ་ཁྲོ་བོར་གནས«༔། «ཡབ་དང་ཡུམ་དུ་མངོན་པར་སྣང་«༔། «ཁྲོ་དང་ཁྲོ་མོའི་ཚུལ་འཆང་ཞིང་«༔། «ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྔ་དག་དང་ལྡན«༔། «སྐུ་ཡི་ཡེ་ཤེས་རེ་རེ་ལ«༔། «དབུ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྔའོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་དག་གི་སྐུ་མདོག་ཕྱག་མཚན་རྒྱན་ཆ་ལུགས་རྣམས་སྙིང་དགོངས་ཀྱི་རྒྱུད་ན་གསལ་ལོ«༔། «། ༈། ནང་ལྟར་ན་འཁོར་ལོ་ལྔ་ན་ཌཱཀྐི་ཡབ་ཡུམ་ལྟར་གནས་ཏེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «ལུས་ལ་གནས་པའི་རིག་པ་ཡང་«༔། «ཕྱི་ལྟར་ཞི་ཁྲོའི་རང་བཞིན་ལ«༔།
以下是藏文部分的漢語完整直譯: 現說明智慧自性的住持實相:《光明幻網》云:"於此寶身住處中,體性空明安住為身,自性明空現為光明,大悲顯空現為光芒。" 外現而言,智慧體性安住為身,心間安住四十二尊止息佛眾,其光明于腦丹田中安住為五十八尊忿怒眾。《光明幻網》云:"自現智慧安住為身,雖明而無自性,心間安住為父母止息之尊,丹田安住為忿怒之尊。"《般若續論》云:"心間安住為身,色身以五相而持自相應之相。"《了義精華續》云:"八寶髻際叢中藏,智慧父母之尊住,丹田大空隙中藏,智慧忿怒之身住。"《寶鬘論》云:"啊吽!智慧住持之理,各自心間輪中住,現為父母之尊相,父分持為方便身,母分持為智慧身,現為光明光芒相,遍飾以虛空智慧,大圓滿竅那住處,此為止息之住相。各自頂現為忿尊,現為父母之尊相,忿怒忿母之相現,各具五種智慧德,身智慧各有頂智五。" 其身色相、手印、飾物等事,詳說于《心髓續》中。 內現而言,於五輪中安住為達枳父母:《光明幻網》云:"于身安住之智慧,外現為止息忿怒性,
«ཕྱི་ལྟར་ཞི་ཁྲོའི་རང་བཞིན་ལ«༔། «ནང་ལྟར་ཌཱཀྐི་ཡབ་ཡུམ་མོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཇི་ལྟར་གནས་པ་ནི«༔། «མངོན་རྟོགས་ན་གསལ་ལོ«༔། «གསང་བ་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་ལྟར་གནས་ཏེ«༔། «ཡང་དེ་ཉིད་ལས«༔། «སྒྱུ་མ་ལུས་ཀྱི་རྩ་ནང་དུ«༔། «རིག་པའི་ངོ་བོ་ཡི་གེར་གྲུབ«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ཇི་ལྟར་གྲུབ་པ་ནི«༔། «ཌཱཀྐིའི་མངོན་རྟོགས་ན་གསལ་ལོ«༔། «ཡང་གསང་ལྟར་ན«༔། «ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ཏུ་གནས་ཏེ«༔། «ཡང་སྔ་མ་ལས«༔། «ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་ཀ་དག་ཉིད«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ད་རང་བཞིན་འོད་དང་ཐིག་ལེར་གསལ་བ་ནི«༔། «དེ་ཡང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མེད་པ«༔། «འཁོར་ལོ་ལྔ་དང་«༔། «སྙིང་དང་«༔། «བྷནྡྷ་དབང་པོའི་སྒོ་འབྲེལ་བའི་ནང་ན་གོང་གི་རིག་པའི་རང་མདངས་འོད་དང་ཐིག་ལེ་རྒྱ་སྐར་གྱི་ཉི་ཞུར་ལྟར་གནས་ཏེ«༔། «རྩལ་རྫོགས་ལས«༔། «སྲོག་འདུས་རིན་ཆེན་ཟུར་བཞི་མཛོད«༔། «རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེར་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཕྲ་བཀོད་ལས«༔། «རྩ་རྣམས་ནང་ན་ཐིག་ལེ་སྐུ་ལྟར་གནས«༔། «ཆེ་བ་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ«༔། «ཆུང་བའི་ཚད་ནི་རྟ་རྔ་བཅུར་གཤགས་ཙམ«༔། «གསལ་བའི་ཚད་ནི་ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ«༔། «དེ་ཡང་གསལ་འཚེར་གཟི་བརྗིད་ལྡན«༔། «འགྲོ་དང་འོང་དང་གནས་པའོ«༔། «ཞེས་པའོ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རིག་པ་སྐུ་ཡི་རང་མདངས་ནི«༔། «རྩ་ཡི་ནང་ན་ཐིག་ལེ་དང་«༔། «འོད་ཟེར་ལྟ་བུར་གནས་པའོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཐུགས་རྗེ་སྒྲོན་མར་གནས་པ་ནི«༔། «གང་གི་རིག་པ་སྐུའི་རང་མདངས་འོད་དང་ཐིག་ལེ་རྩའི་ནང་ན་ཡང་གསལ་བ་དེ«༔། «ལྟ་བྱེད་ཀྱི་མིག་གི་ཡུལ་དུ་སྒྲོན་མར་གནས་པ་སྟེ«༔། «རྩལ་རྫོགས་ལས«༔། «འགག་མེད་གསལ་བའི་སྒོ་གཉིས་མཛོད«༔། «དབྱིངས་དང་ལུ་གུ་རྒྱུད་དུ་གནས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རིགས་པ་སྐུ་ཡི་རང་མདངས་འོད«༔། «རྩ་ཡི་ནང་ན་ཉི་ཟེར་བཞིན«༔། «དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ངེས་ཐོན་ཏེ«༔། «ཐུགས་རྗེའི་སྒྲོན་མ་ནམ་མཁའི་མཐོངས་སུ་གསལ«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ཇི་ལྟར་གསལ་བ་ནི་རིག་པ་རང་ཤར་ལས«༔། «སྒྲོན་མ་རྣམ་བཞི་འདི་ལྟར་སྟེ«༔།
以下是藏文部分的漢語完整直譯: 外現為止息忿怒性,內現為達枳父母。其住持之理,于當證時自明瞭。密意而言,安住為智慧,《光明幻網》又云:"幻身臍內中央,智慧本體成吽字。"其成就之理,于達枳證境自明瞭。又密意而言,安住為單一極子,前經又云:"自然本來純凈。" 現說明以自性光明與極子顯現之理:這中並無血與黃水,於五輪、心間、丹田及根門相通處,上述智慧自性光明與極子,如星辰日月般安住。《了義精華續》云:"命集八寶髻際藏,智慧極子安住中。"《寶鬘論》云:"諸脈內安住極子,大如虛空亙無邊,小如馬嘶僅十分,明凈如日月光圓,又現光焰熠熠耀,往來執行常無間。"《光明幻網》云:"智慧身自性光明,脈內安住為極子,及現為光芒之相。" 大悲顯為光芒者:即上述智慧身自性光明與極子,雖于脈內明現,亦于視根目光所及處,現為光芒。《了義精華續》云:"無間明凈二門藏,界與路梵安住中。"《光明幻網》云:"智慧身自性光明,如日光現於脈內,決定從根門放出,大悲光芒現空中。"其顯現之理,于《自然現起》云:"光芒有四種如是:
«སྒྲོན་མ་རྣམ་བཞི་འདི་ལྟར་སྟེ«༔། «ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་སྒྲོན་མ་དང་«༔། «རིག་པར་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་དང་«༔། «ཤེས་རབ་རང་བྱུང་སྒྲོན་མ་དང་«༔། «རྒྱང་ཞགས་ཆུ་ཡི་སྒྲོན་མའོ«༔། «སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་གནས་པའོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ད་གོང་གི་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི«༔། «ངོ་བོ་སྐུ་རུ་གནས་པའི་དཔེ«༔། «དཔེར་ན་བུམ་པའི་སྐུ་ལྟར་གནས་པའོ«༔། «རང་བཞིན་འོད་དུ་གསལ་བའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི«༔། «བུམ་པའི་ནང་གི་མར་མེ་ལྟར་གནས་པའོ«༔། «ཐུགས་རྗེ་སྒྲོན་མར་གསལ་བའི་དཔེ«༔། «མེ་ལོང་ལྟར་གནས་པའོ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རིག་པའི་སྐུ་ནི་བུམ་སྐུ་འདྲ«༔། «ཡེ་ཤེས་བུམ་པའི་མར་མེ་འདྲ«༔། «ཐུགས་རྗེ་མེ་ལོང་ངོས་ལྟར་གསལ«༔། «ཅེས་སོ«༔། «ལོངས་སྤྱོད་སྐུ་ལ་སྐུ་གསུམ་ཐུགས«༔། «ཡོན་ཏན་དང་ནི་ཕྲིན་ལས་སོ«༔། «སྐུ་ནི་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད«༔། «ཅེས་སོ«༔། «དེ་ཡང་འབྱུང་བཞི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ«༔། «ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བསྟན་པའོ«༔། «ད་ཉམས་སུ་བླང་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ནི་གསུམ་སྟེ«༔། «ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་ལམ་བསྟན་པ་དང་«༔། «འཆར་བྱེད་ཡུལ་གྱི་གནད་བསྟན་པ་དང་«༔། «ཤར་བ་དེ་ལ་ཉམས་སུ་ཇི་ལྟར་བླངས་པ་བསྟན་པའོ«༔། «དང་པོར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཆར་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་རྩ་ཡིན་ཏེ«༔། «དེ་ལ་རྩའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ལུས་ལ་བ་སྤུའི་གྲངས་དང་མཉམ་པར་གནས་ཏེ«༔། «གྲངས་ཅན་ཀྱི་རྩ་མངོན་རྟོགས་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ«༔། «དེ་ལ་རྩའི་གཙོ་བོ་བཞི་ནི«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «རོ་མ་རྐྱང་མ་ཀུན་དྷརྨ«༔། «ཀ་ཏི་ཤེལ་གྱི་སྦུ་གུ་ཅན«༔། «ཅེས་སོ«༔། «དེ་ལས་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་རྩ་གསུམ་ནི«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «འཁོར་ལོ་ལྔ་ཡི་དབུས་དག་ན«༔། «རོ་མ་རྐྱང་མ་ཀུན་དྷརྨ«༔། «དབང་པོའི་སྒོ་ལ་ཟུག་པར་གནས«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ཡང་རྩ་གསུམ་པོ་གསང་གནས་ནས་ལྟེ་བར་འབྲེལ«༔། «ལྟེ་བ་ནས་སྙིང་གར་འབྲེལ«༔། «སྙིང་ག་ནས་མགྲིན་པར་འབྲེལ«༔། «མགྲིན་པ་ནས་རྩ་ཡི་གཙོ་བོ་སྲོག་ཤིང་གི་ཚུལ་དུ་ཚངས་བུག་ཏུ་འབྲེལ«༔།
以下是藏文部分的漢語完整直譯:
光芒有四種如是:空性極子光芒,界智慧光芒,自然生智慧光芒,及水光芒。一切有情皆有安住。
現說明上述諸者的喻:體性安住為身的喻,譬如安住猶如瓶身。自性顯為光明的喻,猶如瓶中油燈光。大悲顯為光芒的喻,猶如燈焰相。《光明幻網》云:"智慧身如瓶身相,智慧如瓶中油燈,大悲如燈焰明現。"又云:"受用身具三身意,功德及事業無盡。身雖顯現而無性。"
這是說明四大身輪中,智慧安住之理。現說修習之次第有三:顯示智慧生起之道、生起所緣之要點、及對已生起如何修習。
首先,令智慧生起之道是脈絡,依脈而論,與身毛孔等同數量安住,當了知如有數脈證境。其中主要四脈,《般若續論》云:"羅嘎央瑪昆達瑪,嘎替協吉布古見。"從中產生三主要脈絡,《光明幻網》云:"五輪中央處,羅嘎央瑪昆達瑪,貫注于根門而住。"
這三主脈,從秘密處通至臍下,從臍下通至心間,從心間通至喉間,從喉間作為主要命脈,猶如樹幹般通至頂門。
«རྩའི་འཁོར་གཉིས་ལས་ཡལ་ག་བདུན་དུ་གྱེས་ནས་རྩ་གཉིས་སྣ་གཉིས་ལ་ཟུག«༔། «རྩ་གཉིས་མིག་གཉིས་ལ་ཟུག«༔། «རྩ་གཉིས་རྣ་བ་གཉིས་ལ་ཟུག«༔། «རྩ་གཅིག་ལྕེ་ལ་ཟུག་པའོ«༔། «མར་གྱི་རྩ་གསུམ་ནི་མཚན་མ་དང་བཤང་ལམ་ལ་ཟུག་པའོ«༔། «རྩ་ཕྲན་ཐམས་ཅད་ནི་ལུས་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པར་ཡོད་དོ«༔། «རྩ་དེ་གསུམ་གྱི་དབུས་མ་ནས་དོན་དམ་པའི་ཐིག་ལེ་རྒྱུའོ«༔། «གཡས་ན་རླུང་རྒྱུ«༔། «གཡོན་ན་ཐིག་ལེ་རྒྱུའོ«༔། «རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གསུམ་པོ་དེས«༔། «སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་གཟུགས་དང་རེག་བྱ་དང་«༔། «བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འཆར་བའི་ལམ་བྱེད་དོ«༔། «དེ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་ལམ་ནི«༔། «རྩ་དར་དཀར་གྱི་སྐུད་པ་ཙམ་ལ་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་མེད་པ་དེ་མགྲིན་པའི་གྲེ་བ་ལས་ཐོན་ནས་ཀླད་པའི་ནང་ལ་ཚུར་བྱུང་སྟེ«༔། «རྩ་དེ་ཡང་རྩ་བ་ཕྲ་ལ་རྩེ་མོ་སྦོམ་པ«༔། «བ་མེན་གྱི་རྭ་ལྟ་བུ་གཉིས་མིག་ལ་ཟུག་པའོ«༔། «དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རྒྱ་སྐར་གྱི་ཉི་ཞུར་ལྟར་འཆར་བའོ«༔། «དེ་ཡང་ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རྩ་ཡི་གཙོ་བོ་གསུམ་ལས་ནི«༔། «ཡལ་ག་གྲངས་ལས་འདས་པར་གྱེས«༔། «ཐད་སོར་དབང་པོའི་སྒོ་རྟེན་བྱེད«༔། «དེ་ཡིས་ཆོས་ཀུན་སྟོན་པར་བྱེད«༔། «ཁྱད་པར་ཙིཏྟ་ནས་འབྲེལ་བའི«༔། «དར་སྐུད་བ་མེན་རྭ་ཡི་ཁ«༔། «དབང་པོའི་མིག་ལ་ཟུག་པ་སྟེ«༔། «དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀུན་གྱི་ལམ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ད་འཆར་བྱེད་ཡུལ་གནད་བསྟན་པ་ནི«༔། «དང་པོ་འཆར་བའི་སྒོ་ནི་མིག་གཉིས་ཡིན་ཏེ«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «ལུས་བཅུད་དངས་མ་ཀུན་འདུས་པའི«༔། «ཙཀྵུ་ཞེས་པའི་སྒོ་ལ་ཐོན«༔། «གཉིས་ཀྱི་ཆ་འཛིན་སྣང་བ་སྟོན«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས«༔། «འཆར་བའི་སྒོ་ནི་མིག་གཉིས་རང་«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «ཡིད་དཔྱོད་ཚིག་ཕྱིར་མ་ལུས་པར«༔། «མངོན་སུམ་འཆར་བའི་སྒོ་ནི་མིག«༔། «གཞན་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «ཡེ་ཤེས་དེ་ཡུལ་གང་ལ་འཆར་བ་ནི«༔། «དབང་པོ་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ«༔།
根據藏文內容直譯為: 從根源的兩個輪迴中分出七條支脈,兩根進入兩個鼻孔。兩根進入兩隻眼睛。兩根進入兩隻耳朵。一根進入舌頭。下面的三根進入生殖器和肛門。所有細小的根都遍佈全身。從這三根的中央,本體的精華流出。右邊是氣流出。左邊是精華流出。這三根、氣和精華,使聲音、氣味、味道、色彩、觸覺,以及快樂、痛苦、平靜和智慧的顯現產生。其中,智慧顯現的途徑是:從咽喉處沒有血和黃水的白色細小管道流出,進入腦內。這根細長而尖銳,像箭羽一樣,進入兩隻眼睛。在那裡,智慧的顯現如星星般閃耀。正如《光明經》所說:"從三根主要的根源,分出無數的支脈,作為感官門的依託。由此顯示一切法。特別是從心識相續而來的,白色細管像箭羽一樣,進入眼睛的感官門,這就是一切法性的途徑。"現在闡述顯現的對境關鍵點:首先,顯現的門戶是兩隻眼睛,正如《續部》所說:"一切身體精華聚集的,眼睛之門現前,雙方把持顯現。"《光明燃燒經》也說:"顯現的門戶就是自己的兩隻眼睛。"《光明經》也說:"不存有言語概念,當下直接顯現的門戶是眼睛,對其他而言則不是如此。"至於智慧顯現的對境,是超越感官條件的...
«ཡེ་ཤེས་དེ་ཡུལ་གང་ལ་འཆར་བ་ནི«༔། «དབང་པོ་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ«༔། «ཡུལ་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ«༔། «གནས་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་གསུམ་ལ་འཆར་ཏེ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «རྐྱེན་བྲལ་གསུམ་ལ་འཆར་བར་འགྱུར«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «དབྱིངས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་དུ་སྟེ«༔།
«ཕྱི་ནི་སྤྲིན་བྲལ་མཁའ་ལ་འཛིན«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «ཡི་གེ་མེད་པ་ལས«༔། «དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་རྣམ་པར་གསལ«༔། «ཅེས་སོ«༔། «འཆར་བར་བྱེད་པའི་གནད་ནི་བླ་མ་ལ་རག་གོ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «དེ་ལྟར་བླ་མས་ངོ་སྤྲད་པས«༔། «རྒྱང་ཞགས་ལས་ནི་སྒྲོན་མར་ཤར«༔། «ཡུལ་སྣང་རང་མདངས་ཉིད་དུ་གསལ«༔། «དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཡིས«༔། «ཡིད་དཔྱོད་ཐེག་པའི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད«༔། «དངོས་སུ་ཐིག་ལེ་སྒྲོན་མར་ཤར«༔། «འཁོར་འདས་ཟང་ཐལ་ཉིད་དུ་ཆོད«༔། «རྣམ་དག་དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཡིས«༔། «ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་གོང་འཕེལ་ལོ«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས་ཀྱང་«༔། «ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མ་སྟོང་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལ«༔། «ཡེ་ཤེས་འོད་ཕུང་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ«༔། «བག་ཆགས་དབུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་ཚད་ལ་སྦྱོར«༔། «ཅེས་པ་དང་«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «ཡུལ་དུ་སྒྲོན་མ་དག་ལ་ནི«༔། «ལམ་སྣང་རིག་པ་ལུ་གུ་རྒྱུད«༔། «ལམ་སྣང་ལྷུན་གྲུབ་རིག་མདངས་ལྔ«༔། «ལམ་སྣང་ཐུགས་རྗེ་དབང་པོར་གསལ«༔། «ཅེས་པས་སྒྲོན་མའི་འཆར་ཚུལ་རྒྱས་པར་ནི་ཁྲིད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལྟར་རོ«༔། «དེ་ལྟར་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་ཤར་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ«༔། «ཁྲེགས་ཆོད་དང་ཐོད་རྒལ་ཉམས་སུ་བླང་བ་སྟེ«༔། «ཁྲེགས་ཆོད་ནི་གཞི་ཀ་དག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ལ་ཐོད་རྒལ་ནི་ཁྲིད་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ«༔། «དེས་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་བླང་བ་བསྟན་བའོ«༔། «དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་བླངས་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་ཏེ«༔། «ཐུན་མོང་གི་གྲོལ་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་«༔། «ཁྱད་པར་ཀྱི་གྲོལ་ཚུལ་ལོ«༔། «ཐུན་མོང་གི་གྲོལ་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ«༔། «ས་ནོན་ཚུལ་དང་«༔།
藏文翻譯為: 智慧顯現的對境是超越感官條件、客體條件和位置條件這三種條件。正如《光明經》所說:"將顯現於三種無條件之中。" 《續部經典》也說:"虛空分為外在和內在,外在是指無雲的天空。"《無字經》也說:"就是虛空本身的自性清明顯現。"產生顯現的關鍵在於上師。正如《光明經》所說:"通過上師的指引,從距離中升起光明,境界自然地清晰顯現。正是這智慧光明,切斷了概念思維的途徑,當下精華就顯現為光明,超越了輪迴和涅槃。由於清凈虛空的光明,體驗的顯現不斷提升。"《心燈經》也說:"智慧光明在空性虛空中顯現,智慧光束遍及虛空邊際,依靠潛在習氣的呼吸,智慧與量值相應。"《光明經》也說:"對於光明等境界,有路徑顯現、本覺、自性五智光明、大悲顯現為感官門。"這就是光明顯現的詳細方式,如同指引中所說。這樣,通過感官直接顯現的智慧,在修習路徑時有兩種:決定性體驗和循序漸進體驗。決定性是如實體驗基礎的本來面目,循序漸進是按指引逐步體驗。應當說明如何體驗。通過這樣體驗,闡述獲得果位的方式,分為兩種:通常的解脫方式和特殊的解脫方式。通常解脫方式有三種:斬除習氣的方式、
«ཐུན་མོང་གི་གྲོལ་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ«༔། «ས་ནོན་ཚུལ་དང་«༔། «སངས་རྒྱས་ལུགས་དང་«༔། «དེའི་རྟགས་ཀྱི་འབྱུང་ཚུལ་ལོ«༔། «དང་པོ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ས་ནོན་ཚུལ་ནི«༔། «རིག་པ་རང་ཤར་གྱི་རྒྱུད་ལས«༔། «ས་ཞེས་བྱ་བ་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ«༔། «བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་གཅིག་ལ«༔། «ས་རྣམས་རྫོགས་ནས་ཡོད་དོ«༔། «དེ་ཡང་ངོ་སྤྲོད་བསྟན་པའི་གང་ཟག་དེ«༔། «དང་པོ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་དུས་ན«༔། «དེ་ཡང་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ནི«༔། «ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ«༔།
«དེ་ཡང་རང་གི་རིག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཐོབ་པའོ«༔། «དེ་ནས་དེ་ལ་གོམས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པའོ«༔། «དེ་ནས་དེ་ལ་གོམས་ནས་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་མཐོང་བ་ནི་ས་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བའི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མཐོང་པ་དེ་དག་གོམས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱངས་ནས་ཡེ་ཤེས་མཐོང་པ་དེ་ནི་ས་ལྔ་པ་སྦྱང་དཀའ་བའི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་འོད་ལས་ཐལ་བའི་སྐུ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ«༔། «ཟུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རིང་དུ་སྤང་བའི་ཚེ«༔། «བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བའི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་དེའི་ངང་ལས་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པ་ནི་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བའི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་མི་གཡོ་བར་གནས་པ་ནི་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བའང་ཤེས་པ་ཟིན་ནས་སྣང་བ་ལྷུག་པར་ཤར་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལྟ་བུར་མཐོང་ནས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནི་གང་ཟག་བདེན་པ་མཐོང་བ་དབུགས་འདི་ཉིད་མ་བོར་བར་ས་ནོན་པའོ«༔། «གང་ཟག་དབུགས་བོར་བ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟར་ནོན་པ་ཡིན་ནོ«༔། «འཁྲུལ་སྣང་འགགས་ནས་ཚོམ་བུའི་སྣང་བ་ཤར་བ་ནི«༔། «བཅུ་གཅིག་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་ནོན་པ་ཡིན་ནོ«༔། «དེ་ཡང་སྣང་བ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པ་ནི«༔། «བཅུ་གཉིས་མ་ཆགས་པད་མ་ཅན་གྱི་ས་ནོན་པའོ«༔།
藏文內容直譯為: 通常解脫方式有三種:斬除習氣的方式、佛陀的方式,以及相應的現相。 第一,通過修習而斬除習氣的方式:《本覺心性續》云:"所謂'地'並非存在於某處,對於見到實相的個人而言,諸地是圓滿具足的。"對於得到實相指引的個人,最初見到實相時,生起喜悅,這是第一喜悅地。接著明白這是自己的本覺,獲得第二無垢地。然後對此熟習,是第三光明地。繼而熟習后見到光明顯現,斬除第四爍光地。對這些智慧顯現熟習后,自然遣除一切煩惱,見到智慧,這是第五極難勘地。之後見到從光明中顯現的身相時,是第六現前地。繼而熟習至極,當遣除煩惱時,是第七遠行地。在這基礎上圓滿功德,是第八不動地。之後安住于這功德不動,是第九善慧地。再者,對智慧顯現亦通達后,顯現增盛如雲彩般,是第十云地。這是未舍此命的有情見到實相時斬除的諸地。對於已捨命者,當錯亂顯現止息,朦朧顯現生起時,斬除第十一遍照光明地。當對此顯現無執著,內外一切法無所遮蔽時,斬除第十二無執著蓮華地。
«བཅུ་གཉིས་མ་ཆགས་པད་མ་ཅན་གྱི་ས་ནོན་པའོ«༔། «རང་གི་ཐུགས་ཀ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཟེར་ཐག་ཤར་ནས་ནམ་མཁའི་མཐོངས་ནས་འོད་ཀྱི་ཚོམ་བུ་ལྔ་འཁོར་ལོའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ནི«༔། «བཅུ་གསུམ་ཡི་གེ་འཁོར་ལོ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་གནས་པ་ནི་བཅུ་བཞི་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ས་ལ་ངེས་པ་རྙེད་པ་ནི་བཅོ་ལྔ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་ནོན་པའོ«༔། «དེ་ནས་ཀ་དག་གི་ས་ལ་ཡེ་ཤེས་ལྷུག་པར་ཤར་ནས་དེའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པ་ནི་བཅུ་དྲུག་ཡེ་ཤེས་བླ་མའི་ས་ནོན་པའོ«༔། «ཞེས་གསུངས་སོ«༔། «ཀློང་གསལ་ལས«༔། «བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་གིས«༔། «དང་པོའི་ས་ནས་བཅུ་དྲུག་བར«༔། «རིམ་པས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་འབྱུང་«༔། «གཞན་དང་སྒོ་བསྟུན་གནས་སྐབས་ཀྱི«༔། «ཡོན་ཏན་འབྲས་བུའི་ཐོབ་ཚུལ་ལོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «གཉིས་པ་སངས་རྒྱས་ལུགས་ནི«༔། «ཐུན་མོང་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ«༔། «ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་ནས་སངས་རྒྱས་པའོ«༔། «གསུམ་པ་དེའི་རྟགས་ཀྱི་འབྱུང་ཚུལ་ནི«༔། «སྐུ་གདུང་སྒྲ་འོད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ཚུལ་ནི་བཏགས་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད་ན་གསལ་ལོ«༔། «དེ་ལྟ་བུའི་གྲོལ་ལུགས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ«༔། «སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས་ཀྱང་«༔། «མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན«༔། «འོད་དང་«༔། «སྒྲ་དང་«༔། «སྐུ་དང་«༔། «གདུང་དང་«༔། «ས་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་«༔། «ཞེས་པའོ«༔། «ད་ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཚུལ་ནི«༔། «ཡང་གོང་མ་ལས«༔། «ཡང་དག་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་པའོ«༔། «ཞེས་པས«༔། «ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་ཚོགས་དང་«༔། «འབྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་གདོས་པ་ཐམས་ཅད་རང་སར་སངས་ནས་ངོ་བོ་སྐུ་རུ་རྒྱས་པས་སྐུ་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད«༔། «རང་བཞིན་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྒྱས་པས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད«༔། «ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་སུ་རྒྱས་པས་ཐུགས་རྗེ་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའོ«༔། «དེ་ཡང་ཀློང་གསལ་ལས«༔།
藏文直譯為: 斬除第十二無執著蓮華地后,從自心中射出智慧光芒,遍照虛空,五種朦朧光明以輪圓相住,這是斬除第十三大圓滿字輪地。之後安住于智慧顯現,是斬除第十四大樂地。然後獲得對本覺地的確定,是斬除第十五samadhi地。接著在本基大圓滿地,智慧增盛顯現,再無更高層次,這是斬除第十六智慧上師地。這就是如經云所說的。《光明經》也說:"見到實相的有情,從第一地到第十六地,循序體驗而生起。在與他人同路時,獲得功德果位的方式。" 第二是佛陀的方式,即通常所說的成佛,連同殘餘五蘊而成佛。 第三是相應的現相,如身體、語音、光明等的顯現,詳見《本基續》中。這種解脫方式稱為現證圓滿佛。《心燈經》也說:"現證圓滿佛時,會有光明、語音、身相、舍利及地震等現象。" 現在論述獲得特殊果位的方式。如前所說:"真正成佛時,無殘餘五蘊。"這是說,當粗細煩惱習氣以及有體肉身等一切完全解脫歸位后,本體圓滿為三身無二無別;自性圓滿為三智無二無別;大悲行愿圓滿為大悲無間斷。《光明經》也說:
«ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་སུ་རྒྱས་པས་ཐུགས་རྗེ་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའོ«༔། «དེ་ཡང་ཀློང་གསལ་ལས«༔། «ངོ་བོ་སྟོང་གསལ་ཡེ་ཤེས་སྐུ«༔། «རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་ཕྱོགས་རིས་མེད«༔། «དབྱེར་མེད་ཆེན་པོར་ཡེ་སངས་རྒྱས«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «ཐལ་འགྱུར་ལས«༔། «ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་«༔། «ཐུགས་དང་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་སོ«༔། «སྐུ་ནི་སྟོང་དང་གསལ་བ་དང་«༔། «མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ«༔། «གསུང་ནི་སྒྲ་ཚིག་མིང་བྲལ་ནས«༔། «བརྗོད་ཅིང་གླེང་གཞི་ཉིད་བྲལ་ལོ«༔། «ཐུགས་ནི་བསམ་དང་འགྱུར་མེད་པས«༔། «འཕྲོ་ཞིང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་འདས«༔། «ཡོན་ཏན་ཕྱིར་མི་འོང་དང་ལྡོག་པ་དང་«༔། «དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཁྱབ་པ་དང་«༔། «རང་བཞིན་བཅོས་པ་མེད་པ་འོ«༔། «འཕྲིན་ལས་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་བྱས་པ་མེད«༔། «ཤུགས་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པ་མེད«༔། «མ་བྱས་བྱེད་པ་མེད་པ་འོ«༔། «ལོངས་སྤྱོད་སྐུ་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས«༔། «ཡོན་ཏན་དང་ནི་ཕྲིན་ལས་སོ«༔། «སྐུ་ནི་སྣང་བ་རང་བཞིན་མེད«༔། «གསལ་དང་གསལ་བྱེད་རིག་པས་ཁྱབ«༔། «གསུང་ནི་རང་བྱུང་རང་སྣང་དང་«༔། «སྤྲོ་བསྡུ་སྣང་བའི་འཁོར་ལོ་འོ«༔། «ཐུགས་ནི་རྒྱུན་མེད་གཟིགས་པ་དང་«༔། «མཁྱེན་པའི་རྩལ་དང་དགོངས་པ་འོ«༔། «ཡོན་ཏན་མཚན་དཔེ་རྫོགས་པ་ལ«༔། «དགོངས་གསལ་མངོན་ཤེས་རྫོགས་པ་འོ«༔། «ཕྲིན་ལས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས«༔། «ཕྱི་ནང་གསང་བ་རྣམ་སྤྲོས་ཏེ«༔། «སོ་སོའི་རིགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་«༔། «བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་«༔། «རང་བྱུང་ལྗགས་ལས་རྣམ་སྤྲོས་ཏེ«༔། «འཁོར་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན«༔། «སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་སྐུ་གསུང་ཐུགས«༔། «ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་ལྔ«༔། «སྐུ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ«༔། «གདུལ་བྱ་གང་འདུལ་ལུས་སྤྲུལ་ཏེ«༔། «གསུང་ནི་ཚིག་སྦྱོར་ལེགས་པ་ལ«༔། «ཚངས་པའི་དབྱངས་ནི་ཡན་ལག་དྲུག«༔། «ཐུགས་ནི་ཤེས་བྱའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས«༔། «རང་གཞན་དོན་གཉིས་རྫོགས་པར་གནས«༔། «ཡོན་ཏན་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པ་དང་«༔། «ཕྲིན་ལས་ཕྱི་ནང་གསང་བ་འོ«༔།
藏文直譯為: 大悲行愿圓滿為大悲無間斷。《光明經》也說:"本體空明智慧身,自性大悲無偏頗,不二大圓滿佛陀。"《現證續》也說:"法身是身、語、意、功德及事業。身是空性、明晰、無相之自性。語是超離語音文字名稱,說示而離言說境。意是無思無變,流注而離諸行。功德是不來不去、遍法界智,及本性無造作。事業是無生無作無力用生滅。"又說:"受用身具有身語意功德及事業。身是無自性之顯現,明晰遍一切智。語是自然自現,開合顯現之輪。意是無流轉之智慧,智力與意趣。功德具相好莊嚴,智慧神通圓滿。事業是轉法輪,顯現內外密意,令各類有情成佛菩薩,自然示現本性。"又說:"化身亦具五種身語意功德及事業。身是隨所化導之有情,示現相好莊嚴之身。語是善巧語言,具六妙音聲。意是自他二利之智慧。功德是一切智圓滿。事業是內外密意。"
«ཡོན་ཏན་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པ་དང་«༔། «ཕྲིན་ལས་ཕྱི་ནང་གསང་བ་འོ«༔། «མཛད་པ་མ་ལུས་རྫོགས་པ་འོ«༔། «ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔར་གནས་སོ«༔། «ཞེས་སོ«༔། «དེ་ལྟར་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་འཛིན་ཆགས་གདོས་པ་དང་བཅས་པ་སྤངས་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་སུ་རྒྱས་ཏེ«༔། «སྐུ་ལྔའི་འཛིན་པ་སྟོངས་ནས་ཐོག་མའི་གཞི་ཀ་དག་ཆེན་པོར་རང་ཤར་རང་གསལ་རང་གྲོལ་བའོ«༔། «རང་ཤར་ལས«༔། «མཚན་མར་འཛིན་པའི་འཁོར་བ་སངས«༔། «ཡེ་ཤེས་སྐུ་ཉིད་དོན་ལ་རྒྱས«༔། «སངས་རྒྱས་ཞེས་ཀྱང་དེ་ལ་བྱ«༔། «ཞེས་པ་དང་«༔། «མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་«༔། «གྲོལ་ས་ཉིད་ནི་ཐོག་མའོ«༔། «ཞེས་པས་ཡེ་ཐོག་དང་པོའི་གཞིར་གྲོལ་བའོ«༔། «དེ་ནི་ཆོས་ཟད་ཀ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ«༔། «དེས་མཐར་ཐུག་འབྲས་བུའི་གྲོལ་ཚུལ་བསྟན་པའོ«༔། «ཡང་གསང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྙིང་ཐིག་གི་གནད་ཐམས་ཅད་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པས«༔། «བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོང་སྙིང་ལོང་བའི་སྣ་ཁྲིད་དང་འདྲ་བ«༔། «མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་ལ་སྐད་ཅིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ«༔། «མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གསང་བའི་ཡང་བཅུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ«༔། «སྙིང་པོ་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ«༔། «བདག་འདྲ་ཨོ་རྒྱན་པད་མས་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་ཕྱུང་ནས་བཀོད་དེ«༔། «གཞོ་སྟོད་ཏི་སྒྲོའི་བྲག་དཀར་དུ«༔། «ཌཱཀྐི་མ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་གྱི་དོན་དུ་མཛད་པའོ«༔། «མ་སྤེལ་ས་ཡི་གཏེར་དུ་སྦོས«༔། «ལས་ཅན་ཅིག་དང་འཕྲད་པར་ཤོག«༔། «ས་མ་ཡ«༔། «རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ«༔། «ཁ་ཐཾ«༔། «དྷཱཀྐི་ནིའི་རྒྱའོ«༔། «ཨེ་མ་མཁས་པ་ཤྲཱི་སིང་ཧ་ཡིས«༔། «ཌཱཀྐི་ཀློང་གསལ་ཉི་མའི་རྒྱུད«༔། «བཅུ་བདུན་རྒྱུད་རྣམས་བདག་ལ་གཏད«༔། «གཡའ་རི་གོང་གི་བྲག་ཕུག་ཏུ«༔། «ཚེ་ཡི་རིག་འཛིན་བསྒྲུབས་ཤིང་བསྒོམས«༔། «སྤྲོས་མེད་མྱ་ངན་འདའ་དོན་དུ«༔། «རྒྱུད་ཀྱི་ཁོང་སྙིང་གདམས་པར་ཕྱུང་«༔། «ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ཉིད་ལ་གཏད«༔། «གཞན་ཡང་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ«༔། «སྐལ་ལྡན་སློབ་བུ་མང་ལགས་ཀྱང་«༔། «འདི་ཉིད་ཚིག་ཙམ་བརྗོད་པ་མེད«༔།
藏文直譯為: 功德是一切智圓滿,事業是內外密意。一切事業圓滿,具足五種成就。 如是,捨棄了身語意三門的執著有體,圓滿為身語意功德及事業。空掉對五身的執著,自現自明自解脫于本基大圓滿上。如《自現續》云:"舍離了相執的輪迴,智慧身開展于實義,亦稱為佛陀。"《如意寶珠論》也說:"解脫境即是本基。"故解脫于最初本基上。這稱為法盡本基果。由此說明了究竟果位的解脫方式。 再者,將無上密咒大圓滿心髓的一切要點,確立為基、道、果三者,猶如顯示一切教法的精華竅要,直接引導到現證涅槃,故又名"空行心髓密義精華"。這就是《光明心鑒》圓滿了。 我歐欽巴瑪從《續部》中摘錄心髓,在卓多的帝欽白石崖洞,為達吉耶謝曲加爾所作。藏於不開掘之地下寶庫,愿有緣者與之相遇。薩馬亞!嘎嘎嘎!喀吽!這是達吉尼的咒語。 偉大的智者舍利辛哈,傳予我《光明心續》及十七續部。我于加里貢山石室中,修持不退轉法,實修無分別涅槃義。將續部精華傳予耶謝曲加爾。雖有許多如王等有緣弟子,但無人言及此論一語。
«འདི་ཉིད་ཚིག་ཙམ་བརྗོད་པ་མེད«༔། «བི་མ་མི་ཏྲ་འབྱོན་དགོངས་ནས«༔། «བཅོ་བརྒྱད་རྒྱུད་དང་གདམས་པ་བཅས«༔། «མ་འོངས་སྐལ་ལྡན་དོན་དུ་ནི«༔། «བུམ་ཐང་སེང་གེ་བྲག་ལ་སྦས«༔། «སྙིགས་མར་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེན་འབྱུང་«༔། «མཚོ་རྒྱལ་ཁྱོད་ལ་གཏད་པ་ཡི«༔«། ཀུ་སུ་ལུ་པའི་གདམས་པའི་སྐོར«༔། «དང་ལུང་ལྡང་ལྷའི་བྲག་ལ་སྦེད«༔། «ད་ལྟ་བསྟན་པའི་དུས་མ་བབ«༔། «ཚེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཁ་རལ་དུས«༔། «གསལ་རྗེ་གངས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་ངོས«༔། «ལྕགས་སྒྲོམ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་གྱི་སྟོད«༔། «འབྲོང་ཕོ་ཉལ་འདྲའི་དཔྱི་སྟེངས་སུ«༔། «མཁའ་འགྲོ་སྡེ་ལྔས་བྱིན་བརླབས་པའི«༔། «ཆུ་ཁམས་འབྲུག་གམ་སྤྲེལ་ཡོས་ལོ«༔། «སྤྲོ་རིང་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ལ་མོས«༔། «སྦས་ཚུལ་འཁོར་བའི་ཆ་འཛིན་ཅིང་«༔། «མ་འགགས་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱོང་«༔། «ད་ལྟའི་ལྷ་ལྕམ་པདྨ་གསལ«༔«སྙིགས་མའི་དུས་སུ་དེ་ལྟར་སྐྱེ«༔»། «དེ་དུས་གདམས་པ་འདི་དང་། འཕྲད«༔། «ཟབ་མོའི་གཏེར་དང་འཕྲད་པའི་རྟགས«༔། «སྙིང་ཐིག་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཡིན་ཕྱིར«༔། «དེ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཐོང་བའི་རྟགས«༔། «བརླ་གཡས་པ་ཡི་ནང་ལོགས་ལ«༔། «ཤ་སྨེ་མཁའ་འགྲོའི་སྤྱན་འདྲ་ཡོད«༔། «དེ་ལྟར་མཚན་རྟགས་རྫོགས་པ་ཡི«༔། «ལས་ལྡན་སྐྱེས་བུ་དེ་དང་འཕྲད«༔། «དེ་དུས་འགྲོ་དོན་མི་འབྱུང་སྟེ«༔། «ཉམས་སུ་ལོངས་ལ་གཏེར་དུ་སྦོས«༔། «ཕྱི་མ་འགྲོ་དོན་བརྒྱ་ལོག་སྤྱོད«༔། «དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ཞེས་བྱར་གྲགས«༔། «གཏེར་གྱི་སྒོ་འབྱེད་བསྟན་པ་སྐྱོང་«༔། «ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་ངེས་པར་འབྱུང་«༔། «ལྡང་ལྷས་བཀའ་འདིའི་བྱ་ར་གྱིས«༔། «རྟགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་གཏོད«༔། «ལས་མེད་ལེན་ན་དབང་པོ་སྣུབས«༔། «ས་མ་ཡ«༔། «རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ«༔། «ཨྠིྀ«༔། «གསང་རྒྱ«༔། «དགེའོ«༔། «མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས།། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ།། ༼༥༽སྙིང་པོ་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌།
藏文直譯為: 雖無人言及此論一語,威慕比卓懷此意願,為未來有緣者,將十八續部及諸咐語,藏於朋堂森格崖。為廣大利生,將庫蘇盧帕咐語傳予你耶謝曲加爾,並藏於朗朗崖。現時非宣說時節,約五十年後,在昂仁雪山東側,鐵鉆般土地高處,似雄獅臥眠之巖崖,被五類空行加持的雷龍湖邊,將有大乘教法喜好、執著輪迴種種行持不捨的靈童,名為白蓮,他將於惡世出生。屆時當與此咐語相遇。 深藏密咒乃證悟之因,右掌內側有空行眼目相,即是相遇之相。屆時雖不利有情,暫置於寶藏。后為百年利生,聞名"無垢光芒",開顯寶藏教法,必出於南方。朗朗天人以此教言,將令具相者得遇。若無緣得之,根器將墮。 薩嘛亞!嘎嘎嘎!阿吽!密咒語!善哉! 從美波的遺囑中,摘自光明大圓滿續部《光明心鑒》。