L015.001顯明一切乘義之究竟寶藏論 c3.5s

volume 015 421 Jump to navigationJump to search

༄༅། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས།

«རྒྱ་གར་སྐད་དུ། »«ཡཱ་ན་ས་ཀ་ལཱརྠ་དཱི་པ་སིངྔྷྱནྟ་རཏྣ་ཀོ་ཥ་ནཱ་མ«༼༡༽¿«༧« «། བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གྲུབ་པའི་མཆོག་གྱུར་དྲང་སྲོང་གིས་བསྟོད་ཚངས་དང་དབང་པོས་ཕྱག་བྱས་ ཤིང༌། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་མིའམ་ཅི་དང་ཀླུ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་རབ་བསྔགས་ པ། །འགྲོ་བའི་གཙོ་བོ་ཀུན་མཁྱེན་གང་དེ་དོན་ཀུན་གྲུབ་པའི་ཡིད་བཞིན་ མཆོག» «།མཐའ་ཡས་རེ་བ་རྫོགས་ལྡན་སླད་དུ་དད་བརྒྱའི་གཙུག་གི་པདྨོས་ མཆོད། །གྲངས་མེད་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དོན་སྒྲུབ་མཛད་སླད་དུ། །འགྲོ་བའི་ཁམས་དང་མོས་པའི་རྗེས་འགྲོ་དམ་ཆོས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལས། །འཛམ་གླིང་འདིར་གྲགས་ཐེག་པའི་རྣམ་གྲངས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ། །བླ་མ་ལས་ཐོས་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་དེང་སང་བདག་གིས་གསལ་བར་ བྱ། །སྐལ་ལྡན་དོན་གཉེར་ཚད་མར་གྱུར་གང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའི་བློ་གྲོས་ ཅན། །ལུང་རིག་མན་ངག་ཟབ་མོའི་རྗེས་འགྲོ་རང་བཞིན་མཛངས་པ་དེ་དག་ ལ། །སྣ་ཚོགས་ཐེག་པའི་ཚུལ་རྣམས་འདིར་བརྗོད་ཆེས་ཆེར་གོང་དུ་བགྲོད་བྱའི་ཕྱིར། །ཐོས་སྤྲིན་ལས་བྱུང་བདུད་རྩིའི་ཆུ་ནི་བཏུང་ཕྱིར་གུས་པས་མཉན་པར་གྱིས། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་གྱི་ཞིང་ཁམས་ལྷུན་གྲུབ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ཉིད་དུ་བཞུགས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་དུས་བཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངའ་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་ན། མ་རིག་པས་མདོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱྀ་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཚད་མེད་པའི་མངའ་ཐང་ཆེན་པོས་སྒྲོན་མ་རྣམ་པར་བཀོད་དེ། འགྲོ་བ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་སོ་སོའི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བཀོད་པ་དང་འགོད་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པས། ཕྱོགས་བཅུ་དུས་བཞིའི་འགྲོ་བ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ལས།

以下是直譯： 寶藏顯明一切乘義之究竟論著 (藏文：ཡཱ་ན་ས་ཀ་ལཱརྠ་དཱི་པ་སིངྔྷྱནྟ་རཏྣ་ཀོ་ཥ་ནཱ་མ, 梵文擬音：Yāna-sakalārtha-dīpa-siddhānta-ratna-koṣa-nāma, 梵文天城體：यानसकलार्थदीपसिद्धान्तरत्नकोषनाम, 漢語字面意義：乘一切義明究竟寶藏名, 漢語擬音：耶那薩卡拉爾塔迪帕悉檀塔拉特那柯沙那瑪) 藏語：顯明一切乘義之究竟寶藏論著。 頂禮文殊童子。 向最高成就者、受仙人讚頌、梵天帝釋禮敬、 為天非天人非人龍王等所稱讚、 眾生之主、遍知者、實現一切願望的如意寶、 為滿無量願望，以百信頂蓮花供養。 無量佛及佛子為利益世間， 隨眾生界及信解轉妙法輪， 此贍部洲所知乘之種類， 今我將略述所聞師教而明釋。 具緣求法者成為量、具極明智慧、 隨順甚深教理竅訣、天性聰慧者， 為使彼等更上進修諸乘法， 請恭敬諦聽聞云所生甘露水。 當吉祥普賢菩薩現前圓滿成佛后，安住於法性光明剎土自成稠密莊嚴之中，成為十方四時壇城之主宰時，為利益無明所蔽眾生，以如來無量遊戲大威力佈設燈明，隨各自緣分安置眾生於三菩提，並作安置事業。在十方四時無量眾生中，

ཕྱོགས་བཅུ་དུས་བཞིའི་འགྲོ་བ་ཚད་མེད་པ་སྙེད་ལས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་དག་གིས་སོ་སོའི་སྐལ་བ་དང་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས། སླར་ཡང་ཞིང་ཁམས་སུ་ཐེག་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་འཁོར་ལོ་རང་རང་མོས་པའི་དབང་གིས་བསྐོར་བར་མཛད་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཉེ་བར་གནས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་འབྲེལ་བས་ན། །འགྲོ་དྲུག་དུས་གནས་མ་ལུས་སྣང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཕྱོགས་བཅུ་དུས་བཞི་བསམ་ཡས་སུ། །འདུལ་བའི་དོན་རྣམས་སོ་སོར་སྟོན། །ཐེག་པ་མཐོ་དམན་ཐམས་ཅད་དང༌། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་བསམ་ཡས་དང༌། །ཞི་ཁྲོའི་ཚོགས་ཆེན་ཐམས་ཅད་ལ། །སོ་སོར་མཐུན་བྱས་ཀུན་ཏུ་ སྣང༌། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདས་པ་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང༌། མ་འོངས་པའི་བསྐལ་པ་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་པ་ཀུན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཕྲུལ་«༼༡༽«པ་ཞི་བ་དང་ཁྲོ་བོ་དང༌། འགྲོ་བ་སོ་སོའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དང༌། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། སྨན་དང༌། ནོར་བུ་དང༌། ཁང་བཟངས་དང༌། སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱིས་རླབས་དང༌། འགྲོ་བ་སོ་སོའི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ལས། གནས་སྐབས་སུ་འདོད་པ་སོ་སོའི་རེ་བ་སྐོང་བ་ནི་ཟས་དང༌། »«སྐོམ་དང་«༼༡༽«། གནས་དང༌། གོས་དང༌། ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་འདོད་དགུ་འབྱུང་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང༌། ཐེག་པའི་སྒོ་ཚད་མེད་པ་རང་རང་གི་མོས་པ་བཞིན་སྣང་བ་ནི། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང༌། སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་ཆོས་ཆར་འབབ་པར་སྣང་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་པདྨ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་ནམ་མཁའི་མཐོངས་ལ་སོགས་པ་ནས་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ།

以下是直譯： 從十方四時無量眾生中，不可思議、超越言語的眾生各自依其緣分獲得菩提后，又在剎土中隨各自信解轉顯現各種乘法之輪，此自無始以來恒常存在。如《金剛薩埵幻網大續》中說："以大悲相連故，六道時處無不現。"又說："十方四時無量中，各別示現調伏義，一切高低諸乘及，無量顛倒諸見解，以及寂忿大眾會，隨各相應普顯現。" 因此，在過去、現在、未來如剎土微塵數量、等同虛空邊際的一切劫中，佛陀的化現以寂靜、忿怒、各類眾生之形相顯現，以及聲聞、緣覺、菩薩、藥物、如意寶、宮殿、園林等各種莊嚴，皆由大悲加持力以及眾生各自善業增長力而顯現。 暫時滿足各自願望，如飲食、住處、衣服、必需用品等所欲之物，如意寶般隨欲而生。法門和乘門無量，隨各自信解而顯現：對有些人顯現為善知識、佛、菩薩和凡夫降下法雨；對有些人則從蓮花、如意樹和虛空等處顯現。

ཁ་ཅིག་ཏུ་པདྨ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་ནམ་མཁའི་མཐོངས་ལ་སོགས་པ་ནས་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞིང་འདི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ན་སྣང་བ་ལས་ཞིང་ཁམས་ལ་ལར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག» «ལ་ལར་ནི་ཆུང་ངུ་འབའ་ཞིག» «ལ་ལར་ནི་འདྲེས་མ་འབའ་ཞིག» «ལ་ལར་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྐུ་དང༌། གསུང་དང༌། ཐུགས་དང༌། ཡོན་ཏན་དང༌། འཕྲིན་ལས་རྡོ་རྗེའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་དང༌། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཐར་ཕྱིན་པའི་མཐུ་དང༌། འགྲོ་བ་སོ་སོའི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་སྟེ། དཔལ་གསང་བའི་སྙིང་པོ་ལས། དཔག་བསམ་ཤིང་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འབྱུང་བ་ཀུན། །དེ་དག་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་ ཏེ། །རང་སེམས་བསོད་ནམས་རྟེན་འབྱུང་ཡིན། །ངོ་མཚར་ཆོ་འཕྲུལ་རྨད་ཀྱི་ཆོས། །གཞན་ནས་ཡོད་འོང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཐབས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ ཉིད། །དེ་ལྟ་བུ་ཡི་ངང་ལས་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་སྙེད་བཀོད་པ་ལས། རེ་ཞིག་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལེགས་པར་གནས་པ་གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པ་མི་མཇེད་ཅེས་བྱ་བ། གླིང་བཞི་རི་རབ་དང་བཅས་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་སྣང་བ་འདིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞིང་གྲགས་པའང་ཚད་མེད་དེ། བསྐལ་པ་དང་པོ་ཆགས་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ལས་འོག་མིན་གྱི་གནས་སུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་ཏེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གྱི་བཀོད་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་རྒྱ་མཚོ་གསུངས་པ་ཉིད། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པས་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བར་མཛད་ཅིང༌། མཁའ་འགྲོ་དང་གྲུབ་ཐོབ་དང་རིག་པ་འཛིན་པ་དུ་མས་བཟུང་སྟེ་རང་རང་གི་གནས་སུ་རྒྱས་པར་མཛད་ལ། པོ་ཏི་དང་གླེགས་བམ་དུ་བཀོད་དེ་མཆོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་སྟོང་མངོན་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་གཟིགས་ཀྱིས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་གསང་ཆེན་བསྟན་པ་ནས། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་མོས་པས་གསུང་བར་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་ལ།

以下是直譯： 有些則從蓮花、如意樹和虛空等處顯現。如同此剎土一般，十方一切世界中顯現：有些剎土唯有大乘，有些唯有小乘，有些則是混合，有些唯有圓滿等等。這些調伏眾生的方法都是由身、語、意、功德、事業金剛加持力，以及方便智慧圓滿之力，和眾生各自福德所生。如《吉祥密意》中說： "如意樹及如意寶， 如是諸法及萬物， 彼等非為實有物， 乃自心福德緣起。 稀有神變妙法門， 非從他處而來臨， 依止方便之智慧， 從如是性中而生。" 如是，在一切世界中安立無量法門。暫且說這個善妙安住的賢劫，以地基和精華之花莊嚴的娑婆世界，顯現為具四大洲及須彌山的億個世界。此中法門的出現和流傳也是無量的。 從最初劫形成至今，由世尊吉祥普賢加持力，在色究竟天示現為金剛持，對以金剛手為首的無量眷屬宣說大乘密咒金剛乘海。金剛手等又在天、龍、夜叉等處顯現，許多空行、成就者和持明者領受后在各自住處廣弘。將其編成經函、書冊而供奉。從千佛現前所說的事續等大密教法，乃至釋迦牟尼佛和佛陀意樂所宣說的教法。

སངས་རྒྱས་མོས་པས་གསུང་བར་བྱེད་ཅེས་འབྱུང་ལ། སྔར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིམ་པས་གསུངས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་རྣམས་ཚེ་ལ་དབང་བའི་མཁའ་འགྲོ་གྲུབ་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་དྲི་ཟའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ནས། འཛམ་བུའི་གླིང་གིའང་ཟ་ཧོར་གྱི་གནས་མ་ལ་ཡ་གནམ་ལྕགས་འབར་བའི་རི་ལ་མཁའ་འགྲོས་བཟུང་ནས་གནས་པ་དང༌། ཨུ་རྒྱན་དང༌། སིངྒ་ལ་དང༌། ཤམྦྷ་ལའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་རྒྱུད་སྡེ་བཞུགས་པ་དག» «སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང༌། པདྨ་དང༌། བི་མ་ལ་ལ་སོགས་པས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་རྒྱ་གར་དང་བོད་དུ་དར་ཞིང་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ཆེན་པོ་མང་དུ་བྱོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས། དེང་སང་བོད་དུ་གྲགས་པའི་ཚུལ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མདོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་བ་བསྟན་པ་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྣམ་གཞག་གོ །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང༌། གྲུབ་པའི་མཐའ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལའང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱོན་ཚུལ། བསྟན་པ་དམ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལྟར་ན་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་འདི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་འདས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པར་འདོད་དེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། བདེར་གཤེགས་ཁྱེད་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཅི་འདྲ་དང༌། །འཁོར་དང་སྐུ་ཚེའི་ཚད་དང་ཞིང་ཁམས་དང༌། །ཁྱེད་ཀྱི་མཚན་མཆོག་བཟང་པོ་ཅི་འདྲ་བ། །དེ་འདྲར་བདག་ཀྱང་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་ཤོག» «།ཅེས་སོ། །དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་པ་ལས། དང་པོ་སངས་རྒྱས་ལྔ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང༌། གཉིས་པ་ལ་དྲུག་ཁྲི་དྲུག་སྟོང༌། གསུམ་པ་ལ་བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་མཉེས་པར་མཛད་པ་ཉིད། ལུང་གཞི་ལས། འདྲེན་པ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམ་གཟིགས་བར་དག་ཏུ། །ལྔ་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ཚང་བ་ཡི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ངས་མཆོད་དེ། །དེ་ཚེ་ང་ལ་སྐྱོ་སེམས་མེད། །སངས་རྒྱས་ལེགས་མཛད་ནས་བཟུང་ སྟེ། །དབང་པོའི་རྒྱལ་མཚན་ཐུབ་པའི་བར། །དྲུག་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཚང་པ་ཡི། །

以下是直譯： 據說佛陀隨眾生意樂而宣說。以前諸佛次第宣說的大乘密咒，由長壽空行成就者們從天、龍、夜叉、乾闥婆等處，乃至瞻部洲的扎霍爾地方瑪拉雅天鐵燃燒山上，由空行持有而安住。在烏金、僧伽羅、香巴拉等地安置的續部，由大阿阇黎龍樹、蓮花生、毗瑪拉等迎請，在印度和西藏廣傳，出現了許多大成就者。 在如是顯現的諸法門中，今日在藏地流傳的諸法門略作說明分兩部分：共同教法的總體安立和不共大圓滿金剛心要的安立。 第一部分又分兩節：總說法的產生方式和別說宗派。第一節又分佛陀出世的方式和正法的自性兩部分。 首先，依小乘觀點，我等導師在三無數劫之前從大釋迦牟尼佛處發菩提心。如《律經》中說： "善逝您的身相如何， 眷屬壽量及剎土， 您的殊勝相好如何， 愿我亦速成就如是。" 從那時起，在三無數劫中積累資糧：第一無數劫供養五萬五千佛，第二無數劫供養六萬六千佛，第三無數劫供養七萬七千佛。《律本事》中說： "從導師護國王起， 至於佛毗婆尸間， 圓滿五萬五千數， 諸佛我皆作供養。 彼時我無厭倦心， 從佛善作開始起， 至於能仁調御間， 圓滿六萬六千數，

།དྲུག་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཚང་པ་ཡི། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ངས་མཆོད་དེ། །དེ་ཚེ་ང་ལ་སྐྱོ་སེམས་མེད། །སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ནས་ནི། །རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་བར་དག་ཏུ། །བདུན་ཁྲི་བདུན་སྟོང་ཚང་བ་ཡི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ངས་མཆོད་དེ། །དེ་ཚེ་ང་ལ་སྐྱོ་སེམས་ མེད། །ཅེས་པ་དང༌། མཛོད་ལས། རྣམ་གཟིགས་མར་མེ་གཙུག་ཏོར་ཅན། ། གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་མཐའ་རུ་བྱུང༌། །གོ་རིམས་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། །དང་པོ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ཐ་མར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་པར་འདོད་དོ། །དེའང་ཚོགས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་བསགས་ནས། རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོའི་རྟེན་ལ་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་ལྔ་ཆར་སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་མཛད་པ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་དབང་པོ་«༼༡༽«རྣོན་པོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་པ། །བསམ་གཏན་མཐའ་རྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན། །ཅེས་སཽ། །དེའང་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་བཤད་པ་ཡང༌། དེ་ལས། འཕགས་པ་མིན་ཡང་ཕ་མ་དང༌། །ནད་པ་དང་ནི་ཆོས་སྨྲ་དང༌། །སྐྱེ་མཐའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། །ཡོན་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །ཐེག་ཆེན་གྱིའང་ཐུན་མོང་པ་ཁ་ཅིག་དང་པོར་སེམས་བསྐྱེད། བར་དུ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས། མཐར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་སངས་རྒྱས་པ་བཞིན་དུ་མི་མཇེད་འདིར་སྐུ་མཉམ་དུ་བསྟན་ནས་དོན་མཛད་པར་འདོད་དོ«༼༢༽«། །ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། ངས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་ཚོགས་བསགས་ཤིང༌། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ལོང་བ་འདྲེན་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་གཟིགས་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་རོ་ཞེས་སོ། །གསང་སྔགས་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཚེ།

以下是直譯： 諸佛我皆作供養。 彼時我無厭倦心。 從佛燃燈開始起， 至於寶髻佛之間， 圓滿七萬七千數， 諸佛我皆作供養。 彼時我無厭倦心。" 《俱舍論》中說： "毗婆尸、燃燈、寶髻， 出現於三無數劫末。 次第與此相反者， 最初即是釋迦牟尼。" 最後以十二行相成佛，無餘涅槃后安住寂靜法界。 此外，在資糧道所攝的三無數劫中積累資糧后，于金剛座上依大資糧道之身，在一座之上獲得加行道、見道、修道、無學道五道。這與利根獨覺相似。同論中說： "導師與獨覺菩提， 依止禪定最後身， 一座之上皆證得。" 雖然最後有者菩薩被說為凡夫，同論中說： "雖非聖者，對父母、 病人以及說法者、 最後有者菩薩等， 所得福德不可量。" 某些大乘共同觀點認為，最初發心，中間三無數劫積累資糧，最後以十二行相在此贍部洲成佛，如是在此娑婆世界同時示現身相而利益眾生。《功德莊嚴經》中說："我從最初發無上菩提心起，經三大阿僧祇劫以大精進積累資糧。在人壽百歲時，見眾生盲目無導，於此贍部洲成佛，轉不可思議法輪。" 某些密咒乘與此相似，但特別在行苦行時，

གསང་སྔགས་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཚེ། སྐུ་ཆུ་ཀླུང་གི་འགྲམ་ན་བཞུགས་བཞིན་དུ། ཐུགས་འོག་མིན་དུ་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་ཏེ། སླར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟབ་མོ་བསྒོམས་པས་སངས་རྒྱས་ཟིན་མ་ཐག་རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་སངས་རྒྱ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པར་འདོད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱི་གྲོལ་བའི་ཐིག་ལེ་ལས། ཅི་ཕྱིར་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིས། །གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་ ཀྱང༌། །འདི་དོན་མ་རྟོགས་ནཻ་རཉྫར། །ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཏིང་འཛིན་གནས། །དེ་ཚེ་ཕྱོགས་བཅུའི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །ཐལ་བྱུང་བློ་ཆགས་དེ་བཟློག་སྟེ། །ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལྟར་རྣམ་དག་པའི། །ཟབ་གསལ་གཉིས་མེད་རབ་བསྟན་ པས། །ནམ་ཕྱེད་དུས་ན་རྒྱལ་བ་ལྟར། །དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཐོ་རེངས་དུས། ། སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཡང་དག་རྟོགས། །འགྲོ་བ་འདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་བཞུགས་ནས་ཀྱང༌། །དཔུང་ཆེན་བདུད་རྣམས་རབ་བཅོམ་སྟེ། །སེམས་ཅན་གཟུང་བར་བྱ་དོན་དུ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་འཕྲུལ་བླ་མ་ལས། དོན་གྲུབ་དཀའ་ཐུབ་ལུས་ཅན་ལ། །ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་བ་སྤྲིན་བཞིན་དུ། །འདུས་པས་ལོངས་སྤྱོད་དོན་གྱི་ཕྱིར། །སྲོད་དང་ཐོ་རེངས་དུས་ཉིད་དུ། །ཉི་ཟླ་ཟ་བའི་དབང་བྱིན་ནས། །རོལ་པའི་ཀ་ར་བསྟན་པ་ཡིས། ། དེ་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་གི་ལུགས་སོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ན། ཐོག་མར་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཚོགས་བསགས་ནས། འོག་མིན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་ཞིང་དུ་སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་ལ། གཙང་མའི་གནས་སུ་སངས་རྒྱ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། རིང་པོར་མ་ལོན་པར་རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་དུ། །སངས་རྒྱས་མངོན་པར་སངས་མི་རྒྱ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འོག་མིན་དུ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་ཁྱེད་དེར་སངས་རྒྱ། ། ཞེས་དང༌། གཙང་མའི་རིགས་དག་སྤངས་པ་ཡི། །འོག་མིན་སྟུག་པོ་ཉམས་དགའ་བར། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་དེར་སངས་རྒྱས། །སྤྲུལ་པ་པོ་གཅིག་འདིར་སངས་རྒྱ། །ཞེས་སོ། །

以下是直譯： 某些密咒乘與此相似，但特別在行苦行時，身在河邊，心在色究竟天接受大光明灌頂，隨後修習甚深不二三摩地，剛成佛即示現在金剛座成佛的方式。 佛智足的《解脫明點》中說： "為何釋迦牟尼雖 三無數劫積資糧， 尼連禪河未證悟， 住于無所有定中？ 彼時十方諸善逝， 遣除突發之執著， 如虛空界極清凈， 深明無二善顯示。 如夜半時成正覺， 修彼實相至黎明， 剎那之間正覺悟。 為調伏諸眾生故， 安住菩提樹下已， 摧毀魔軍大部眾， 為攝受諸眾生故， 隨即轉動法輪焉。" 同樣，《幻化上師》中說： "悉達多行苦行時， 十方佛如雲聚集， 為受用義于晚上 及黎明時兩時分， 授予日月食灌頂， 示現遊戲之舞步， 如是成為如來尊。" 以上是共同乘的觀點。 依不共觀點，最初發心積累資糧后，在色究竟天密嚴剎土成佛，之後在凈居天示現成佛方式，不久后又在金剛座示現成佛。《入楞伽經》中說： "欲界及無色， 諸佛不成正覺， 色界之究竟， 離欲尊彼成佛。" 又說： "超越凈居天， 色究竟悅意， 正等覺彼成佛， 化身一尊此成佛。"

སྤྲུལ་པ་པོ་གཅིག་འདིར་སངས་རྒྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པའི་གསང་སྔགས་པ་ཁ་ཅིག་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་མ་ཐག་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་ནས་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་གཤེགས་ནས་སངས་རྒྱས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ཉིད་འདུས་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པར་མཁྱེན་པས། རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ག་ལ་བ་དེར་གཤེགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩྭ་བླངས་ནས་ཞེས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བའི་རྗེས་ལ། ཞིང་འདིའི་འོག་མིན་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་སངས་རྒྱས་མ་ཐག» «རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པར་སངས་རྒྱས་ནས་དོན་མཛད་པར། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པར་རང་དབང་བསྐུར་བའི་རྗེས་ལ། དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མི་མཇེད་འདིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་མཚན་གྱིས་གླིང་བཞི་པ་བར་མའི་འཇྀག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བདུད་ཕམ་པར་མཛད་ནས། བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ སོ། །དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་དེ་དག་ཀྱང༌། གདུལ་བྱ་ཁ་ཅིག་གི་ངོར་དེ་སྐད་བརྗོད་ཀྱི། ངེས་པ་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཚུལ་འདི་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཚད་མེད་པས་འགྲོ་བའི་དོན་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་མཛད་ཅིང༌། ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཞུམ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལྟར་སྟོན་པ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ས་ནས་སར་འཕར་བ་དང༌། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་འདུལ་བ་སྟེ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས།

以下是直譯： 有些密咒乘行者認為,在色究竟天成佛后,立即從須彌山頂來到菩提樹下成佛。《集密》中說:"世尊成佛不久,了知自己成為一切如來身語意的本體,從須彌山頂來到菩提樹下,為順應世間,取草鋪坐。" 又有些人認為,在色究竟天受到一切佛陀灌頂后,先在此世界的色究竟天成為金剛持佛,隨即在金剛座成為釋迦牟尼佛利益眾生。《金剛手灌頂續》中說:"大菩薩普賢金剛手,在基地和心藏花嚴世界自灌頂后,來到娑婆世界,以釋迦牟尼佛之名,在四大洲中央贍部洲降伏魔軍,現證無上正等正覺。" 以上共同和不共的觀點,都是針對某些所化而說,並非究竟了義。無上了義的精要是:在無數不可思議劫之前,我等導師已成佛,以無量如來遊戲利益眾生,隨機調伏。爲了令初學者不生怯弱,示現從初發心到地地增進,乃至十二行相等化現來調伏眾生。《父子相見經》中說:

མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་འདུལ་བ་སྟེ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། སྔོན་འདས་པའི་དུས་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གོང་རོལ་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབང་པོའི་ཏོག་ཅེས་བྱ་བར་སངས་རྒྱས་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། སླར་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྐལ་པ་འདིའི་བར་དུ་བསྟན་ཅིང༌། ད་དུང་ཡང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་པ་ནས། དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ཐབས་མཁས་དེ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་«༼༡༽«ཕྱིར། །བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་རྒྱལ་བ་ཉིད། །སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྟན་གྱུར་ཀྱང༌། །ད་དུང་དུ་ཡང་འདྲེན་པ་ཁྱོད། །སངས་རྒྱས་མང་པོ་སྟོན་པར་མཛད། །ཅེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཤིང༌། མདོ་སྡེ་པདྨ་དཀར་པོ་ལས་ཀྱང༌། རིགས་ཀྱི་བུ་དག་ང་ནི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོའི་གོང་རོལ་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་དང་མཐུན་པའི་གསང་ཆེན་བླ་ན་མེད་པ་དག་ནི། གདོད་མའི་གནས་སུ་བྱང་ཆུབ་ནས། བསྐལ་པས་གཞལ་བ་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་རྡོ་རྗེའི་དབྱིངས་སུ་མཉམ་པའི་ངང་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང༌། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གྲངས་མེད་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་ཁ་ལ་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་སྣང་བ་ཉིད། འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་དེ། གསང་བ་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེ་བཀོད་པའི་རྒྱུད་ལས། ཀུན་གྱི་སྔོན་རོལ་སངས་རྒྱས་པ། །རྡོ་རྗེ་འཛིན་རྒྱལ་གསང་བ་ཆེ། །བསམ་ཡས་ཞིང་དུ་རྣམ་པར་རོལ། །གྲངས་མེད་སྔ་ཕྱི་དུས་ཀུན་ཏུ། །ཞི་དང་ཁྲོ་ཚུལ་དཔག་མེད་ཅིང༌། །རྔོན་དང་སྨད་འཚོང་ལ་སོགས་གཟུགས། །སྣ་ཚོགས་ཚུལ་གྱིས་དོན་མཛད་ཀྱང༌། །ད་དུང་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདིར། །འདྲེན་པ་སྟོང་དུ་སྒྱུར་མཛད་ཅིང༌། །དེ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཚུལ་འཆང་བས། །དཔག་མེད་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དོ། །ཞེས་སོ། །

以下是直譯： 十二行相等化現來調伏眾生。《父子相見經》中說："在過去無量劫之前,有一世界如恒河沙數世界合為一,其中有佛名為勝幢如來,成佛后利益眾生,入涅槃后,又示現成佛,不可思議地一直示現到現在這個劫。今後也將繼續從凡夫初發心直到成佛,一直示現直到輪迴空盡。"又說："大勇士善巧方便,為成熟眾生故,百千萬億次示現成佛,然而導師你仍將繼續示現多佛。" 《白蓮花經》中也說："善男子,我在百千億劫之前就已現證無上正等正覺。" 與此相應的無上大密乘認為,在本初境界證悟后,超越可計算的劫數,在金剛界平等性中,不離法身而現無量受用身和化身,隨眾生根機顯現調伏,盡未來際恒常示現。《秘密如意寶莊嚴續》中說： "一切之前成佛者, 金剛持王大秘密, 無量剎土中游戲, 無數前後一切時, 寂忿形相不可量, 獵人妓女等形象, 種種方便作利益, 今後賢劫千導師, 如是種種形相中, 利益無量諸眾生。"

དཔག་མེད་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་སྐུའི་དབྱིངས་ནས་ལོངས་སྐུར་གསལ་བའི་ངང་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་གནས་སུ་ཆོ་འཕྲུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཕྲོས་པས་དོན་མཛད་པ་ཉིད་དེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དཔལ་གསང་བའི་སྙིང་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པའི་རྒྱུད་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཐུབ་པ་དྲུག» «དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལས་འཐོན་ཏེ། འཐོན་ནས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་»«སྣེལ་ཞི་«༼༡༽«དང༌། ཡས་«༼༢༽«མན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དྲུག་གི་ཕྱོགས་བཅུ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་རེ་རེར། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རེ་རེས་འདུལ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་འགྲོ་བ་ལྔའི་དོན་མཛད་དོ་ཞེས་སོ། ། འདུལ་བ་བཞི་ནི། སྐུ་བསོད་ནམས་ཆེན་པོས་འདུལ་བ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་དང༌། གསུང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོས་འདུལ་བ་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་དང༌། ཐུགས་མངོན་པར་ཤེས་པས་འདུལ་བ་འགྲོ་བའི་དབང་པོ་མཁྱེན་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་དང་འཕྲིན་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་འདུལ་བ་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད་ཅིང་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར། །སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་དང༌། །དགའ་ལྡན་གནས་ནས་འཕོ་བ་དང༌། །ལྷུམས་སུ་འཇུག་དང་བལྟམས་པ་དང༌། །བཟོ་ཡི་གནས་ལ་མཁས་པ་དང༌། །བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱིས་རོལ་པ་ དང༌། །ངེས་འབྱུང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་ དང༌། །བདུད་སྡེ་བཅོམ་དང་རྫོགས་པར་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ དང༌། །མྱ་ངན་འདའ་བར་སྟོན་མཛད་རྣམས། །ཡོངས་སུ་མ་དག་ཞིང་རྣམས་ སུ། །སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་གནས་པར་སྟོན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཚུལ་ཡང༌། ཉན་ཐོས་པ་ལྟར་ན་ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་དུ་ཆོས་མ་གསུངས་པས། ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ངོར། དེ་ནས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་གཤེགས་ཏེ་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་བསྟན་པས།

以下是直譯： 有些密咒乘行者認為,在色究竟天成佛后,立即從須彌山頂來到菩提樹下成佛。《集密》中說:"世尊成佛不久,了知自己成為一切如來身語意的本體,從須彌山頂來到菩提樹下,為順應世間,取草鋪坐。" 又有些人認為,在色究竟天受到一切佛陀灌頂后,先在此世界的色究竟天成為金剛持佛,隨即在金剛座成為釋迦牟尼佛利益眾生。《金剛手灌頂續》中說:"大菩薩普賢金剛手,在基地和心藏花嚴世界自灌頂后,來到娑婆世界,以釋迦牟尼佛之名,在四大洲中央贍部洲降伏魔軍,現證無上正等正覺。" 以上共同和不共的觀點,都是針對某些所化而說,並非究竟了義。無上了義的精要是:在無數不可思議劫之前,我等導師已成佛,以無量如來遊戲利益眾生,隨機調伏。爲了令初學者不生怯弱,示現從初發心到地地增進,乃至十二行相等化現來調伏眾生。《父子相見經》中說:

དེ་ནས་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་གཤེགས་ཏེ་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་བསྟན་པས། འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལྷ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་བཅས་པས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་བར་དུ་བཀའ་འཁོར་ལོ་རིམ་པ་གསུམ་དུ་བསྐོར་བ་ཡང༌། གནས་ཐ་དད་པ་རེ་རེར་ཡང་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་ཆོས་ཐ་དད་པ་རེས་འཇོག་ཏུ་གསུངས་པར་འདོད་དེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། ཆུ་ཀླུང་བཱ་ར་ཏའི་འགྲམ་དེ་ཉིད་དུ་ཀླུ་རྣམས་ལ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་པོ་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནས། གནས་འཇོག་གི་བུ་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྙེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེའང་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར། བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས། ཆོས་འཁོར་གནས་དང་ཡངས་པ་ཅན། །ས་དཀར་ཅན་དང་ལྷ་ཡི་གནས། །བྱིས་པ་གསོད་དང་ཀཽ་ཤམྦྷི། །འབྲོག་གནས་མཆོད་རྟེན་རི་དང་ནི། །འོད་མའི་ཚལ་དང་དགྲར་བཅས་དང༌། །སེར་སྐྱ་ཡི་ནི་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ། །འདི་རྣམས་སུ་ནི་ཐུབ་པ་ཡི། ། སྐྱེས་མཆོག་ལོ་ནི་རེ་རེར་བཞུགས། །འབར་བའི་ཕུག་གི་གནས་སུ་གཉིས། །སྨན་གྱི་ནགས་སུ་ལོ་བཞི་སྟེ། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་དུ་ལྔ། །དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལོ་དྲུག་སྟེ། །ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་མཉན་ཡོད་དུ། །ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་ཁབ་ཏུ་གནས། །དེ་ལྟར་རྒྱལ་བ་བརྒྱད་ཅུ་ལ། །ཐུབ་མཆོག་དམ་པ་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་སོ། །ཉན་ཐོས་པ་ཁ་ཅིག །དེའི་སྟེང་དུ་སྐུ་ཚེ་ཟླ་བ་གཉིས་ཕྱིར་བསྲིང་བར་འདོད་དེ། འབུམ་ཊཱི་ཀ་ལས། འཆི་བདག་གི་བདུད་བཅོམ་པས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་ཟླ་གཉིས་སྲིང་བར་མཛད་དོ་ཞེས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐུན་མོང་དུ་གྲགས་པ་དག་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར། སྟོན་པ་ཕུན་ཚོགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལྷ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་བཅས་པ་ལ། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཀའ་འཁོར་ལོ་དང་པོ་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་གྲངས། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ནས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །དེའང་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།

以下是直譯： 然後前往瓦拉納西宣說四諦法,五比丘和八萬天眾見到真諦。從此直到八十歲,依次轉三次法輪。在每一處所,也是根據所化眾生而依次宣說不同的法。《律經》中說:"在瓦拉塔河岸,為龍眾降下十善法的大法雨"等,直到"與五百弟子一起證得無上菩提,獲得無塵無垢的法眼"。 關於八十歲入涅槃,《大毗婆沙論》中說: "法輪處與廣嚴城, 白土處及天之處, 童子殺與憍賞彌, 牧處塔處與山處, 竹林城與怨敵處, 迦毗羅衛城等處, 於此等處大聖者, 每處各住一年中。 燃燒洞處住兩年, 藥林之中住四年, 王舍城中住五年, 苦行之處住六年, 舍衛城中二十三, 王舍城中二十九, 如是佛陀八十歲, 最勝聖者入涅槃。" 有些聲聞部派認為,還延長了兩個月壽命。《大般若經釋》中說:"降伏死魔后延長自身壽命兩個月。" 大乘共同認為,在殊勝處所瓦拉納西,殊勝導師釋迦牟尼佛,為殊勝眷屬五比丘和八萬天眾,宣說殊勝法第一轉法輪四諦法,殊勝時間是從三十六歲到四十二歲。這主要從律藏宣說戒學開始。

དེའང་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདུལ་བའི་འདུལ་བ་བཅས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམས་པར་གཞག་པ་ཆེ་ལོང་རྣམས་དང༌། འདུལ་བའི་མདོ་སྡེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བའི་རིམ་པ་དང༌། འདུལ་བའི་མངོན་པ་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ནས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ལ། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་གི་འཁོར་རྣམ་པ་བཞི་ལས། ཤཱ་རིའི་བུ་དང༌། མཽངྒལ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང༌། ཡུམ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ལ་སོགས་པ་དགེ་སློང་མ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང༌། ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་དང༌། དགེ་བསྙེན་མ་ས་ག་མ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མའི་ཚོགས་དང༌། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང༌། དྲི་ཟ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཁོར་ས་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟང་སྐྱོང་དང༌། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དང༌། དྲ་བ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་ལ། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཀའ་བར་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་ནས་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །དེའང་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་གཙོ་བོར་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟོན་པ་ལས། མདོ་སྡེའི་འདུལ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚོམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། མདོ་སྡེའི་མདོ་སྡེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། མདོ་སྡེའི་མངོན་པ་ས་དང་ལམ་དང་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ནས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཛམ་བུའི་གླིང་དང༌། ལྷ་དང་ཀླུའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ངེས་མེད་རྣམས་སུ། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་དང༌། ལྷ་དང་ཀླུ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་པ་ལ། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཀའ་ཐ་མ་ངེས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས།

以下是直譯： 這主要從律藏宣說戒學開始,包括律藏中制定的戒律和自然成立的大體規定,律藏經部關於禪定和梵行修習的次第,以及律藏論部對這些的廣泛分類和詳細解釋等。 然後在殊勝處所靈鷲山,殊勝導師釋迦牟尼佛,為殊勝眷屬四眾弟子中的舍利弗、目犍連等約五千阿羅漢,摩訶波阇波提等約五百比丘尼,給孤獨長者、須摩提優婆夷等眾多優婆塞優婆夷,以及眾多天龍八部等共同眷屬,和殊勝不共眷屬如善守、寶源、授網等許多證得大地的菩薩,宣說殊勝法第二轉法輪無相法門,殊勝時間是從四十三歲到七十二歲。 這主要從經藏宣說心學開始,包括經藏律部中菩薩戒的建立,經藏經部中深廣的禪定,以及經藏論部中關於地、道、陀羅尼、三昧的各種分類等。 然後在殊勝處所瞻部洲及天龍等不定處所,殊勝導師釋迦牟尼佛,為殊勝眷屬無數比丘、比丘尼、天龍及菩薩等,宣說殊勝法第三轉法輪了義法門。

ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཀའ་ཐ་མ་ངེས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་ནས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ལས། མངོན་པའི་འདུལ་བ་ཚེགས་ཆུང་ཞིང་སླ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་རྣམས་དང༌། མངོན་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་དང༌། མངོན་པའི་མངོན་པ། ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། དབང་པོ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་ཁམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཆ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས། ཐུབ་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས། །སེམས་ཅན་དོན་དུ་རབ་གསུངས་པ། །གནས་དང་དུས་སོགས་རིམ་གྱིས་ནི། །ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་སོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ན། གདུལ་བྱའི་བློ་ལ་ལྟོས་ནས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ལས་ཅན་རྣམས་ལ་འཁོར་ལོ་གསུམ་པོ་རིམ་པས་གསུངས་པར་སྣང་ཞིང་དུས་གཅིག་ཏུ་ཅིག་ཅར་འཇུག་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ལ། བྱ་བ་རྫོགས་པའི་དུས་གཅིག་ལ་བསྟན་པ་ལྟར་སྣང་སྟེ། མདོ་སྡེ་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་བོ་ལས། ང་ཡིས་ཅི་ཡང་མ་གསུངས་པར། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁྱབ་བརྡལ་སྣང༌། །གང་ཚེ་རིམ་གྱིས་མངོན་འདོད་པ། །དེ་དག་ཀུན་ལ་དེ་བཞིན་ ཏེ། །དུས་གཅིག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ལ།« «།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྫོགས་པར་ སྣང༌། །ཡིད་བཞིན་རེ་བ་རྣམས་སྐོང་བའི། །གསུང་གི་ཆེ་བ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་ སོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་འཁོར་ལོ་གསུམ་པོ་དུས་གཅིག་ཏུ་བསྐོར་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པ་དང༌། ཁ་ཅིག་རིམ་པས་སྟོན་པར་འདོད་པས་གཉིས་ཀས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དབང་པོའི་ཁྱད་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་དོན་ལ་རྨོངས་པར་ཟད་ དོ། །དེའང་སྟོན་པ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་འགྲོ་བའི་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བར་དོན་འབྱུང་བ་ཉིད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ལས་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་སྐད་དུ་གསུང་དབྱངས་དྲུག་ཅུ་ལྟར་སྣང་བས་དོན་མཛད་པར་གྱུར་ཀྱང༌། དོན་ལ་སྒྲ་ཚིག་རང་མཚན་པར་མེད་ལ། གདུལ་བྱའི་མོས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དང༌།

以下是直譯： 宣說殊勝法第三轉法輪了義法門,殊勝時間是從七十三歲到八十二歲。這主要從論藏宣說增上慧學開始,包括論藏律部中以簡易方法調伏煩惱,論藏經部中如海般的入真實性之理,以及論藏論部中對蘊、界、處、根、識和如來藏自性清凈的詳細分類等。 如《七百頌經》所說:"牟尼為眾生利益,宣說諸法蘊,依處所時等次第,以梵音宣說。" 根據不共的觀點,對於需要次第入門的所化眾生,顯現為次第宣說三轉法輪;對於能夠頓悟的利根者,則顯現為在一時間圓滿宣說。如《功德莊嚴王經》所說:"我雖未說任何法,卻遍及眾生顯現。對於欲漸次證悟者,于彼等前如是現。對於一時頓入者,顯現圓滿諸法門。滿足眾生諸願望,此即佛語之殊勝。" 在此,有些論師認為三轉法輪是同時轉的,有些認為是次第宣說的,這兩種觀點都忽視了共同和不共的根機差別。 實際上,佛陀如如意寶,隨眾生意樂而顯現利益。雖然由佛的加持力,對不同眾生顯現為六十種音聲,但實際上並無實在的聲音文字。這是由於所化眾生的意樂、佛的加持力和

གདུལ་བྱའི་མོས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དང༌། དུས་སུ་ཚོགས་པའི་རྐྱེན་གསུམ་འཛོམ་པ་ལས། སྒྲ་བརྙན་བཞིན་སྣང་བ་ཉིད་དེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་སྒྲ་བརྙན་གྱི་ནི་སྒྲ། །གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་ལས་བྱུང་ བ། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་བཟོ་མེད་པ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ གསུང༌། །གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་ལས་བྱུང་བ། །ཕྱི་དང་ནང་ན་གནས་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ཚུལ་འདིའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་གང་གིས་མཚན་མོ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། གང་གི་མཚན་མོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ། ངས་ཆོས་ཚིག་འབྲུ་གཅིག་ཙམ་ཡང་བསྟན་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མི་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག་དོན་དམ་དུ་མ་བསྟན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་ཟེར་བ་ཡང་གསུང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལས་འདས་པ། འགྲོ་བའི་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལྟར་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་ལ་རྨོངས་པར་སྣང་ངོ༌། །དེས་ན་འདིར་གདུལ་བྱའི་ངོར་སྣང་བའི་བཀའ་འཁོར་ལོ་དེ་དག་ནི་གནས་རིས་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བ་ཐ་དད་གང་ཡིན་ཡང་འདྲ་སྟེ་གདུལ་བྱའི་རིས་ཁམས་མོས་པ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དུ་སྣང་བ་དེའི་«༼༡༽«དུས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ཆོས་ཐ་དད་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། འཇིག་རྟེན་ཕན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་གསུང་གཅིག་ལས། །མོས་པ་ཐ་དད་བཞིན་དུ་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ། །རྒྱལ་བས་བདག་ལ་སྟོན་སྙམ་སོ་སོར་སེམས། །གང་གི་སླད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་འཛུམ་མཛད་སྟོན། །ཅེས་དང༌། མདོ་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་ལས། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་»«འཁྲུག་མེད་པ«༼༢༽«། །ཡིད་འོང་རྡོ་རྗེའི་གསུང་གཅིག་ལ། །གདུལ་བྱའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ན། །བྱེ་བྲག་མང་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །འདི་ལྟར་དུས་ཐ་དད་དུའང་«༼༣༽«འཁོར་ལོ་གསུམ་རིམ་གྱིས་གསུང་བར་ཁ་ཅིག་ལ་སྣང་ལ་དེའི་རྣམ་གཞག་ཡོད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཨེ་མ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་བསྐོར་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས། ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་རོ་ཞེས་སོ། །

以下是直譯： 所化眾生的意樂、佛的加持力和時機成熟的三種因緣和合,如回聲般顯現。如《寶性論》所說:"如同回聲之聲音,從他人分別而生起,無分別亦無造作,如來之語亦如是,從他人分別而生,非住于外亦非內。" 基於這個道理,《寶積經》中說:"寂慧,從我夜晚證得無上正等覺,直到入涅槃的那個夜晚,我未曾說過一個字的法。"有些無知者說"勝義諦未說,世俗諦已說",這只是對超越言語文字、隨眾生顯現而如言語文字般顯現的真相的無知。 因此,這裡對所化眾生顯現的三轉法輪,無論是在相同或不同的處所,只要有三種不同根機的所化眾生,就會同時顯現如來說法的不同內容。如《三昧王經》所說:"世間利益者,您的一音中,隨不同意樂而發聲,各自認為佛為我說法,為此您示現微笑。"《解深密經》也說:"無分別無擾亂,悅意金剛一音中,隨所化眾生意樂,顯現多種差別。" 雖然有些人認為三轉法輪是在不同時間依次宣說的,這種說法也有依據。如《中般若經》說:"啊!瞻部洲將出現第二轉法輪。"《七百頌般若經》說:"三次重複,轉十二相法輪。"

ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་རོ་ཞེས་སོ། །ཡང་དུས་གཅིག་གནས་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་གཅིག་གི་གསུང་ལྟར་སྣང་བས་གདུལ་བྱ་སོ་སོའི་སྣང་བ་ལ་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་ཡོད་དེ། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྒོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐོས་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྣམ་གྲངས་ཐོས་སོ་ཞེས་སོ། །དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བ་ལས། ཆོས་ཐ་དད་པ་གསུངས་ཀྱིས། གནས་ཐ་དད་པ་དང་དུས་ཐ་དད་པ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པས། རིམ་པར་གསུངས་པ་ལ་མི་གནོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་ལའང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པར་སྨོས་པ་རྣམས། དུས་དང་གནས་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆད་པར་གསུངས་པ་ལ་དགོངས་ཀྱི། རྣམ་གྲངས་གཞན་དུས་དང་གནས་གཞན་དུ་མ་གསུངས་ཞེས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ན་སངས་རྒྱས་དངོས་སུ་སྣང་བས་དོན་བྱ་བའི་སྣོད་དུ་མི་འགྱུར་བར་གཟིགས་ནས། དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བསྟན་པ་ནི། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། བརྒྱ་པའི་དུས་འདིར་བརྒྱད་ཅུ་ལ། །མྱ་ངན་འདའ་བ་མཚན་ཉིད་ ཀྱང༌། །བྲམ་ཟེ་ཁྱོད་ཀྱི་དོན་དུ་ནི། །ང་ཡིས་གཉིས་བསྲིངས་བརྩོན་འགྲུས་ བསྐྱེད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ཐུན་མོང་པའི་གཞུང་ལས། ལོ་བརྒྱད་ཅུར་བསྟན་པ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་དག་བརྩི་ལུགས་ཐ་དད་ཀྱང་མདོ་མཐུན་པར་འདོད་དེ། སློབ་དཔོན་བྷ་ཝ་ལྷ་ནི་ལོ་དངོས་བརྩིས་ན་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བལྟམས་པ་ནས་རྩི་བས་མངལ་ཟླ་བཅུ་ངོར་བཤོལ་ཟླ་རྣམས་བསྡོམས་ན་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་བཞེད་པ་ལྟར་ལེགས་སོ། །»«དེའང་ལོ་གསུམ་གསུམ་««༼༡༽«ཟླ་བ་རེ་རེ་ཤོལ་དོར་བས་བརྒྱ་བཅུ་ལ་«༼༢༽«ཟླ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་ལོ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་བཅུ་རྩ་གཉིས། ཟླ་བ་གཉིས་ནི་སྐུ་ཚེ་བསྲིངས་པའི་ཆའི་ཟླ་བ་གཉིས་སོ། །ལྷག་མ་ལོ་གཉིས་ཀྱི་ཆའི་ཞག་ཉི་ཤུ་ནི་སྐུ་བལྟམས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལོ་གཉིས་པོ་ལོ་ངོ་ཡིན་པས་བཅུ་བཅུ་རང་ཞ་པའོ«༼༣༽«། །

以下是直譯： 《七百頌般若經》說:"三次重複,轉十二相法輪。" 又有在同一時間、同一地點,顯現為同一佛陀的說法,但不同根機的所化眾生各自見到不同的內容。如《寶篋經》說:"當時,有些菩薩聽到大悲門法門,有些聽到無相法門。" 《解深密經》說明了不同法門,但未說明不同處所和時間,這是否與次第宣說相矛盾?這是指在講解一個法門的不同分類時,沒有被其他時間和地點間隔,而不是說其他法門不在其他時間和地點宣說。 如是,佛陀八十二歲時,見眾生不再是直接顯現佛陀的法器,故示現涅槃。《大般涅槃經》說:"此百年時八十歲,示現涅槃之相也,婆羅門為你之故,我增二年發精進。" 雖然共同教法說八十歲,不共教法說八十二歲,計算方法不同,但意義一致。如巴瓦里論師認為,實際年齡八十歲,但從受胎算起,加上十個月的孕期和閏月,共八十二歲,這種說法較好。 具體計算方法是:每三年增加一個閏月,一百年有二十四個月,相當於兩年。所以八十二歲,其中兩個月是延長壽命的部分。剩餘兩年中的二十天,是出生和涅槃這兩年各算十天。

མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལོ་གཉིས་པོ་ལོ་ངོ་ཡིན་པས་བཅུ་བཅུ་རང་ཞ་པའོ«༼༣༽«། །དེས་ན་གྲོང་ཁྱེར་རྩྭ་ཅན་གྱད་སྟོབས་པོ་ཆེ་འབྱུང་བའི་གནས་ཤིང་སཱ་ལ་ཟུང་ཅིག་གི་དྲུང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ། ཞུགས་རང་འབར་ནས་སྐུ་གདུང་སིལ་བུ་ཆ་བརྒྱད་དུ་བགོས་པ་ལས། ཆ་གཅིག་རྩྭ་ཅན་གྱི་གྱད་རྣམས་ལ་བྱིན། ཆ་གཅིག་ཡུལ་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་གྱད་ལའོ། །ཆ་གཅིག་ཡུལ་རྟོག་པ་གཡོ་བའི་རྒྱལ་རིགས་བུ་ལུག་ཆེན་པོ་ལའོ། །ཆ་གཅིག་ཁྱབ་འཇུག་གླིང་གི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལའོ། །ཆ་གཅིག་གྲོང་ཁྱེར་སེར་སྐྱའི་ཤཱཀྱ་རྣམས་ལའོ། །ཆ་གཅིག་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ལི་ཙ་བཱི་རྣམས་ ལའོ། །ཆ་གཅིག་མ་ག་དྷཱའི་བྲམ་ཟེ་དབྱེར་འབྱེད་ཀྱིས་མཆོད་པའོ། །གདུང་བཅུག་པའི་བུམ་པ་ནི་བྲམ་ཟེའི་རིགས་བྲེ་བོ་དང་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་བྱིན་ནོ། ། གདུང་བསྲེགས་པའི་སོལ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་ནྱ་གྲོ་ཏས་བླངས་ཏེ་སོ་སོར་ཁྱེར་ནས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོ་བྱས་སོ། །ཚེམས་མཆེ་བ་བཞི་ནི་གྲོང་ཁྱེར་སྒྲ་སྒྲོགས་ཀྱི་ཀླུས་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་དྲངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཀ་ལིངྐའི་སྲིན་པོའི་རྒྱལ་པོས་མཆོད་ཅིང༌། གཉིས་པ་ནི། མ་ག་དྷཱའི་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་སྐལ་བར་བྱིན་ཏེ། དེ་ལས་འཕེལ་བའི་རིང་བསྲེལ་སིལ་བུ་དང་བཅས་པ་མཆོད་རྟེན་པདྨའི་ཕྲེང་བ་ཅན་ན་བཞུགས་པ་བོད་ཀྱིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། དེང་སང་བསམ་ཡས་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་ན་བཞུགས་པར་གསུངས་སོ། །དང་པོ་ནི། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་སྤྱན་དྲངས་སོ། །ཚུལ་འདི་དག་འདུལ་བ་ལུང་ལས། སྤྱན་ལྡན་སྐུ་གདུང་བྲེ་བོ་བརྒྱད་དག་ལས། །བདུན་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མཆོད་པར་ཐོབ། ། སྐྱེ་མཆོག་དེ་ཡི་བྲེ་བོ་བཞི་དག་ལས། །མཆེ་བ་གཅིག་ནི་རྩ་གསུམ་འཇིག་རྟེན་མཆོད། །གཉིས་པ་ཚིག་འཛིན་ཡིད་འོང་གྲོང་ཁྱེར་ན། །གསུམ་པ་ཀ་ལིང་རྒྱལ་པོའི་ཡུལ་ན་སྟེ། །སྐྱེས་མཆོག་དེ་ཡི་མཆེ་བ་བཞི་པ་ནི། །གྲོང་ཁྱེར་སྒྲ་སྒྲོགས་ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོས་མཆོད། །མྱ་ངན་མེད་རྒྱལ་སྐྱ་སྣར་བུ་གནས་པ། །མཆོད་རྟེན་བདུན་པོ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བྱས་ཏེ། །དེ་ཡི་མཐུ་ཡིས་དབྱིག་འཛིན་འདིར་ཡང་ནི། །སྨོན་ལམ་དངོས་པོས་མངོན་པར་བརྒྱན་གྱུར་ཏེ། །

以下是直譯： 因此,在拘尸那城力士生處的娑羅雙樹下入涅槃。火自然燃起,佛舍利分為八份:一份給予拘尸那城的力士;一份給予遮婆城的力士;一份給予遮羅頗國的王族;一份給予毗耶離的婆羅門;一份給予迦毗羅衛城的釋迦族;一份給予廣嚴城的離車族;一份給予摩揭陀國的婆羅門;裝舍利的甕給予平等婆羅門族。 火化后的炭灰被尼拘律陀婆羅門取走,各自帶回建造大塔。四顆牙齒中,一顆被羅剎城的龍王迎請到龍界;第三顆被迦陵伽國的羅剎王供奉;第二顆給予摩揭陀國阿阇世王,其中增長的舍利與碎片一起安置在蓮花串塔中,后被迎請到西藏,據說現在安放在桑耶白塔中;第一顆被帝釋天王迎請到三十三天。 這些情況在《律經》中說:"具眼舍利八斗中,七斗供養瞻部洲,至尊四顆牙齒中,一顆三十三天供,第二在可愛語城,第三在迦陵伽國中,至尊第四顆牙齒,羅剎城龍王供養。無憂王建七座塔,廣大增長舍利子,以其威力此地上,願望事物莊嚴成。"

སྨོན་ལམ་དངོས་པོས་མངོན་པར་བརྒྱན་གྱུར་ཏེ། །འདི་ལྟར་སྤྱན་ལྡན་སྐུ་གདུང་དེ་ལ་ནི། ། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་མི་ཡི་དབང་པོ་དང༌། །མིའམ་ཅི་དང་གནོད་སྦྱིན་བདག་པོ་ཡིས། ། རབ་ཏུ་བཀུར་ནས་བཀུར་སྟི་མཆོད་པ་བྱས། །ཞེས་སོ། །དེའང་གདུང་རྣམས་བྲེ་བོ་བཞི་དང་བཅས་པ་སོ་སོའི་ཡུལ་དུ་མཆོད་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཆ་བདུན་པོ་རྣམས། རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སྣར་གྱི་བུ། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་གླིང་བར་གྱི་ཐང་ལ། བྱེ་མ་སྙིམ་པ་གང་གི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་ཏེ། རྩེ་ཏྱ་མཆོད་རྟེན་བྱེ་བར་གྲགས་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་ལས་སྐུ་གདུང་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། སྟོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།།» «།།དེ་ནས་བསྟན་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། བཀའ་བསྡུ་བ་མཛད་པ་དང༌། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རང་བཞིན། བསྟན་པ་ཅི་ཙམ་གནས་པའི་རྣམ་པར་བཞག་«༼༡༽«པའོ། །དང་པོ་ལའང་སྔགས་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྡུ་བ་གཉིས་ལས། སྔགས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རི་རབ་ཀྱི་ཟོམ་དང༌། འོག་མིན་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་ཀུན་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་བྷི་མ་སམ་བྷ་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང༌། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་དང༌། གྲུབ་པ་ཆེན་པོའི་རིག་སྔགས་འཆང་མང་པོ་འདུས་ཏེ། སྐུའི་རྒྱུད་རྣམས་འཇམ་དཔལ་དང༌། གསུང་གི་རྒྱུད་རྣམས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང༌། ཐུགས་དང་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་བསྡུས་པར་གྲགས་སོ། །དེའང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་པ་རྣམས་དུས་དེར་བསྡུ་བ་བྱས་ཀྱི། རང་བཞིན་དུ་སྔོན་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ། རྡོ་རྗེ་འཆང༌། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་གདོད་མའི་མགོན་པོས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་དུས་དེར་འཁོར་གྱི་མཁའ་འགྲོ་དང༌། གྲུབ་པ་དང༌།

以下是直譯： 《律經》繼續說道:"如是具眼舍利子,天龍人王及夜叉,藥叉諸主皆恭敬,供養禮拜作供養。" 那些舍利連同四斗,在各自地方建成塔。特別是瞻部洲的七份,阿育王以前世願力和神通,在瞻部洲及洲間平地,建造了與一捧沙子數量相等的塔,稱為"俱胝塔"。這就是《賢劫經》所說"舍利將廣大增長"的含義。 以上是《顯明一切乘義寶藏論》第一章"佛陀歷史建立"。 接下來講述正法的本質,分三部分:結集、經論本質、教法住世時間。 首先是密續和顯教的結集。密續是世尊在須彌山頂和色究竟天等處所說,後來在印度南方毗摩三跋山,無量慈氏等菩薩、空行母和許多大成就持明者聚集。據說,身續由文殊結集,語續由觀音結集,心續、功德續和事業續由金剛手結集。 這是以釋迦牟尼佛化現為金剛持而說的教法在當時結集,而非結集無量劫前普賢、金剛持、金剛薩埵等原始怙主所說的一切教法。因為在那遠古時代,眷屬空行、成就者和

སྔོན་གྱི་དུས་དེར་འཁོར་གྱི་མཁའ་འགྲོ་དང༌། གྲུབ་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཟིན་ནས། གསང་བའི་བདག་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་ལ་མངའ་ཞིང་མཁའ་འགྲོ་མའི་གནས་ན་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཐོས་པ་ཆུང་བ་དག་ནི། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་ནང་ལྟར་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་བཞེངས་པ་དེས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་དུས་སུ་གསུངས་པ་ལས་གཞན་དུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་མེད་པར་འཛིན་ཏོ། །དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྫོགས་ལྡན་དང་པོ་བྱ་བའི་རྒྱུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་ཞིང༌། བསྐལ་པ་འདི་ཉིད་ལའང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་དེས། བསྐལ་པ་དང་པོ་ནས་ད་ལྟའི་བར་ཏུ་འོག་མིན་དང༌། གསང་བ་ཆེན་པོའི་དུར་ཁྲོད་དང༌། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམ་པར་འདུ་བའི་གནས་སུ། རྒྱུད་སྡེ་གྲངས་མེད་པ་སྔར་ཡང་རིམ་པས་གསུངས་ཤིང༌། ད་ལྟའང་གསུངས་ལ། མ་འོངས་པ་ནའང་གསུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་བརྗོད་ལས།འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །མ་འོངས་རྣམས་ཀྱང་གསུང་འགྱུར་ལ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་གསུངས་པ་གང༌།» «༼༡༽«ཞེས་དང༌། ཡེ་ཤེས་རོལ་བའི་རྒྱུད་ལས། ཐོག་མའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་བ་ངས། །བསྐལ་པ་ཀུན་གྱི་སྔོན་རོལ་ནས། །ཕྱི་མའི་མུ་མཐར་ཐུག་གྱུར་པ། །དེ་སྲིད་བླ་མེད་གསང་བའི་ ཆོས། །རྨད་བྱུང་རྒྱལ་པོ་««༼༡༽«འགྲོ་བ་ལ། །གསུངས་སོ་གསུང་ངོ་གསུང་བར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་ནི། རྣམ་པ་གསུམ་ལས། བསྡུ་བ་དང་པོ་ལ་རྣམ་པ་དགུས་རིགས་པར་བྱ་སྟེ། དུས་དང་འདུས་པ་གནས་དང་ ནི། །གསོལ་འདེབས་དངོས་པོ་སྦྱིན་བདག་དང༌། །དགོས་པ་བསལ་བྱ་སྡུད་གཙོ་སྟེ། །རྣམ་པ་དགུར་ནི་མཁས་རྣམས་བཞེད། །ཅེས་པས་སོ། །དེ་ལ་དུས་ནི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱི་དེའི་དབྱར། གནས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རིའི་བྱང་ཤར་ཨ་སུ་ར་གསང་བའི་བྲག་ཕུག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྦྱིན་བདག་མཛད་ནས། ལྷའི་བུ་འཕྱ་བ་བསལ་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀུན་དགའ་བོ་དང༌། འདུལ་བ་ཉེ་བ་འཁོར་དང༌། མངོན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་བསྡུས་སོ། །

以下是直譯： 在那遠古時代,眷屬空行、成就者和金剛持自己已經結集完畢,秘密主自己心中擁有並安住于空行母處所。這裡有些學識淺薄者認為,除了釋迦牟尼佛化現為金剛持在百歲時期所說之外,別無其他密續。這是不合理的。如將要解釋的"第一圓滿劫事續"等,以及在此劫中出現的不可思議大金剛持,從最初劫至今在色究竟天、大秘密尸林和空行母聚集處,已經次第宣說了無數續部,現在仍在宣說,未來也將宣說。 如《總持自在王請問經》中說:"過去諸佛已宣說,未來諸佛亦將說,現在圓滿正等覺,反覆宣說此教法。" 《智慧遊戲續》中說:"我為最初金剛持,從一切劫之前起,直至最後邊際時,殊勝無上秘密法,稀有之王為眾生,已說正說將宣說。" 經典的結集有三次。第一次結集應當以九種方式理解:"時間與集會處所及,祈請事物施主與,目的所除結集主,智者許為九種相。" 其中,時間是佛涅槃后的那個夏天。地點是王舍城鷲峰山東北阿修羅秘密巖洞。五百阿羅漢集會,阿阇世王作施主。爲了遣除天子譏諷,阿難結集經典,優波離結集律藏,大迦葉結集論藏。

མངོན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་བསྡུས་སོ། །དེའང་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བསྡུས་ནས་མི་ཉམས་པར་བྱས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཕྱི་དེའི་དབྱར། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་གསང་བའི་བྲག་ཕུག་ཏུ། །དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་པའི་འཚོ་བ་ནི། །མ་སྐྱེས་དགྲས་སྦྱར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བསྡུས། །མདོ་ཡི་སྡེ་དང་དབྱངས་སུ་བསྙད་པའི་སྡེ། །ལུང་བསྟན་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་ནི། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ལྔ་ནི་མདོ་སྡེར་ བསྡུས། །གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང༌། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། །སྐྱེས་པ་རབས་དང་བཞི་ནི་འདུལ་བར་བསྡུས། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང༌། །གཏན་ལ་ཕབ་པ་གསུམ་ནི་མངོན་པར་བསྡུས། །མདོ་སྡེ་ཀུན་དགའ་བོས་བསྡུས། འདུལ་བ་ནི་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་བསྡུས་སོ། །མངོན་པ་ནི་གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོས་བསྡུས་ཞེས་གྲགས། ཞེས་སོ། །བསྡུ་བ་གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ན། ཡངས་པ་ཅན་དུ་དགེ་སློང་ལྷ་ཆེན་པོས། ཧུ་ལུ་ཧུ་ལུ་ཡི་རང་དང༌། །ཀུན་སྤྱོད་སྣོད་དང་ལན་ཚྭ་དང༌། ། ལམ་དང་སོར་གྱིས་དཀྲུགས་དང་གདིང༌། །གསེར་ལ་རུང་བར་བྱ་བ་ནི། །འདི་དག་རུང་མིན་གཞི་བཅུར་འདོད། །ཅེས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཡངས་པ་ཅན་ཀུསྨ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞི་ལྡན་དང་ཟླ་བའི་སྒུར་ལ་སོགས་པ་བདུན་བརྒྱ་འདུས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གྲགས་པས་གསོལ་བ་བཏབ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་མཛད་ནས་བསྡུས་པའི་འོག་ཏུ། རྩ་བའི་སྡེ་བཞིར་གྱེས་པའི་རྩོད་པ་ལས། སླར་ཡང་སྡེ་བཞི་བསྟན་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་བྱས་སོ། །སྡེ་བཞི་ནི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ། ཕལ་ཆེན་པའི་སྡེ། གནས་བརྟན་པའི་སྡེ། མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེའོ། །བསྡུ་བ་གསུམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་བཞི་བརྒྱར་ཉེ་བ་ན། ཁ་ཆེ་ཛ་ལནྡྷ་རའི་གནས། མེ་ཏོག་བརྩེགས་པའི་ཀུན་དགའ་ར་བར། གཟུངས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་བརྒྱ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ།

以下是直譯： 大迦葉結集論藏。他們將十二分教彙集為三藏,使之不衰退。如《小品律》中說: "佛陀涅槃后的那個夏天, 在王舍城秘密巖洞中, 五百阿羅漢集會,生活 由阿阇世王供養,結集三藏。 經、應頌、記別、 偈頌、自說五類歸入經藏。 因緣、譬喻、 本事、本生四類歸入律藏。 方廣、未曾有、 論議三類歸入論藏。 據說經藏由阿難結集, 律藏由優波離結集, 論藏由大迦葉結集。" 第二次結集是在佛涅槃后八十年,在廣嚴城,爲了遣除大天比丘所說的"呼嚕呼嚕隨喜、行為、容器、鹽、道路、手攪、坐具、金錢,這八項非法根據"。在廣嚴城的俱舍彌羅寺,七百阿羅漢集會,包括寂靜和月曲等。具壽稱名祈請后,阿羅漢尼耶薩結集三藏。阿育王作施主。結集后,又將分裂為四部的爭論重新統一為一個教法。四部是:說一切有部、大眾部、上座部、多聞部。 第三次結集是在佛涅槃后三百餘年接近四百年時,在迦濕彌羅遮蘭陀羅地方的花積精舍,五百得總持菩薩和五百阿羅漢

གཟུངས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་བརྒྱ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དགེ་སློང་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་འདུས་ནས། རྒྱལ་པོ་ཀ་ནི་ཀས་སྦྱིན་བདག་བྱས་ཏེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བ་སུ་མི་ཏྲ་དང༌། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆེན་པོ་པུརྞི་ཀས་བསྡུས་ཏེ། གསོལ་བ་འདེབས་པའང་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་ནས། གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཆོས་ཆོས་«༼༡༽«སུ་གཅིག་པར་བྱས། དེ་ལ་གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ། དེ་ལས་གྱེས་པ་འོད་སྲུངས་པའི་སྡེ། ཆོས་སྲུངས་པའི་སྡེ། ས་སྟོན་པའི་སྡེ། མང་དུ་ཐོས་པའི་སྡེ། གོས་དམར་ཅན་གྱི་སྡེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་སྡེ་དང་བདུན་ནོ། །འདི་དག་རྒྱལ་རིགས་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ན། ཤཱཀྱ་པའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་གུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དེའི་སློབ་རྒྱུད། སྐད་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ལེགས་པར་སྒྱུར་«༼༡༽«བ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་མཐུན་པའོ། །སྣམ་སྦྱར་གྱི་སྣམ་ཕྲན་ནི་དགུ་ཡན་ཆད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་མན་ཆད་དེ་ཟུང་མ་གཏོགས་པ་ཡར་འབྱུང་ལ། རྟགས་ནི་ཨུཏྤལ་དང༌། པདྨ་དང༌། རིན་པོ་ཆེ་བྲིས་པའོ། །ཕལ་ཆེན་པའི་སྡེ་དང༌། དེ་ལས་གྱེས་པ་ཤར་གྱི་རི་བོའི་སྡེ། གངས་རིར་གནས་པའི་སྡེ། བཏགས་པ་སྨྲ་བའི་སྡེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ་དང་ལྔའོ། །འདི་དག་གི་རྩ་བའི་མཁན་པོ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དེའི་སློབ་རྒྱུད་དོ། ། སྐད་ནི་པྲ་ཀྲྀ་ཏ་ཡུལ་སྡེ་སོ་སོའི་སྐད་དོ། །འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་མཐུན་པའོ། །སྣམ་སྦྱར་སྣམ་ཕྲན་ནི་དགུ་ཡན་ཆད་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་མན་ཆད་ཟུང་མ་གཏོགས་ཡར་བྱུང་བ་ལ། རྟགས་སུ་གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་བ་དང༌། དཔལ་བེའུ་བྲིས་པའོ། །གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་ལ། རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ན་གནས་པའི་སྡེ། འཇིགས་མེད་རི་ལ་གནས་པའི་སྡེ། གཙུག་ལག་ཁང་ན་གནས་པའི་སྡེ་དང་གསུམ་མོ། །

以下是直譯： 五百得總持菩薩和五百阿羅漢,以及一萬六千凡夫比丘集會。迦膩色迦王作施主,最後有菩薩婆修蜜多和大阿羅漢富樓那結集,國王自己作祈請者,將十八部統一為一個教法。 十八部是:說一切有部,從此分出的迦葉部、法護部、犢子部、多聞部、赤銅鍱部、分別說部等七部。這些是剎帝利種善宿若不出家將成為釋迦王族,出家后被佛陀授記為尊重學處者中最殊勝的弟子傳承。他們使用梵語,與三十三天諸神相應。袈裟條數從九條到二十五條,除雙數外遞增。標記繪有青蓮花、蓮花和寶石。 大眾部及其分出的東山部、雪山部、說假部、出世說部等五部。這些的根本和尚是婆羅門種出家的大迦葉長老,被授記為具足頭陀功德者中最殊勝的弟子傳承。他們使用俗語,即各地方言,與光音天諸神相應。袈裟條數從九條到二十三條,除雙數外遞增。標記繪有右旋卍字和吉祥結。 上座部有:王舍城住部、無畏山住部、大寺住部等三部。

གཙུག་ལག་ཁང་ན་གནས་པའི་སྡེ་དང་གསུམ་མོ། །འདི་དག་སྨྱུག་མ་མཁན་གྱི་རིགས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འཕགས་པ་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ཞེས་བྱ་བ། མཐའ་འཁོབ་འདུལ་བའི་མཆོག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དེའི་སློབ་རྒྱུད་དེ། སྐད་ནི་ཨ་ཝ་བྷྲཾ་ཤ་ཏ་ཟུར་ཆག་སྟེ་ཤ་ཟ་རྣམས་དང་མཐུན་པའོ། །སྣམ་སྦྱར་སྣམ་ཕྲན་ནི་དགུ་ཡན་ཆད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་མན་ཆད་ཟུང་མ་གཏོགས་ཡར་འབྱུང༌། རྟགས་ནི་དུང་བྲིས་པའོ། །མང་པོས་བཀུར་བ་ལ། ས་སྒྲོགས་རིགས་ཀྱི་སྡེ། སྲུང་བ་པའི་སྡེ། གནས་མ་བུའི་སྡེ་བ་དང་གསུམ་མོ། །འདི་དག་འདྲེག་མཁན་གྱི་རིགས་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དེའི་སློབ་རྒྱུད་དེ། བི་ཤཱ་ཙི་ཏ་ཤ་ཟའི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་གནས་གཙང་མའི་ལྷ་རྣམས་དང་མཐུན་པའོ། །སྣམ་སྦྱར་གྱི་སྣམ་ཕྲན་ནི་གནས་བརྟན་པ་དང་མཐུན་ལ། རྟགས་ནི་དུང་འབྱུང་བའོ། །དེའང་བསྡུ་བ་དང་པོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ལ། གཉིས་པ་ནི་ངག་ཏུ་བརྗོད་པས་བསྟན་ཞིང༌། ཐ་མ་ནི་ངག་ཏུ་བརྗོད་པ་རྣམས་གླེགས་བམ་ལ་བྲིས་ཏེ་བསྡུས་པའོ། །བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ། ལེགས་པར་གསུངས་པ་བཀའི་རྣམ་གཞག» «དགོངས་པ་འགྲེལ་བ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག» «བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཇི་ལྟར་བཤད་ཅིང་མཉན་པའི་ཚུལ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ་ལྔ་ལས། མཚན་ཉིད་ནི་གསུང་པ་པོ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་སྣང་བ་གང་ཞིག་མདོའམ་རྒྱུད་སྡེར་གནས་པའོ། །དེའང་བརྗོད་བྱ་བསླབ་པ་གསུམ་སྟོན། རྗོད་བྱེད་ངག་ཚིག་དྲི་མེད། སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་མ་གསུམ་ལྡན། འབྲས་བུ་ཐོག་མཐའ་བར་དུ་དགེ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཏེ། བྱམས་པས། བསླབ་པ་གསུམ་བརྗོད་ངག་ཚིག་དྲི་མ་མེད། །ཚད་མ་གསུམ་ལྡན་ཐོག་མཐའ་བར་དགེ་བ། །དེ་ནི་ཆེན་པོར་གསུངས་པ་རྒྱལ་བའི་བཀའ། །བཟློག་པ་གཞན་གྱི་གཞུང་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །བསླབ་པ་གསུམ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། སེམས་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །ཚད་མ་གསུམ་ནི་མངོན་སུམ་དང༌། རྗེས་དཔག་དང༌། ལུང་ཚད་མའོ། །

以下是直譯： 這些是竹匠種出家的聖迦旃延,被授記為教化邊地最殊勝的弟子傳承。他們使用俗語,與羅剎相應。袈裟條數從九條到二十一條,除雙數外遞增。標記繪有海螺。 多聞部有:說出世部、護國部、根本說一切有部等三部。這些是理髮師種出家的聖優波離,被授記為持律者中最殊勝的弟子傳承。他們說毗舍遮語,與凈居天諸神相應。袈裟條數與上座部相同,標記是海螺。 第一次結集是阿羅漢們入定以意結集而宣說。第二次是用語言宣說。最後一次是將語言宣說的內容寫在經卷上結集。 關於佛語和論典的性質,有四點:善說佛語的安立、解釋意趣的論典的安立、佛語和論典的區別、如何講說和聽聞的方式。 首先,佛語的定義是:由說者佛陀的增上緣而顯現為名句文,安住于經或續部的內容。其性質是:所詮為三學,能詮為無垢語言文字,能立為三量,果為始終善妙。如彌勒所說:"三學所詮無垢語,具三量始終善妙,此即大士所說佛語,相反者知為他論。" 三學是:戒學、定學、慧學。三量是:現量、比量、聖教量。

ཚད་མ་གསུམ་ནི་མངོན་སུམ་དང༌། རྗེས་དཔག་དང༌། ལུང་ཚད་མའོ། །མཚན་གཞི་ནི་སྟོན་པའི་གསུང་དུ་སྣང་བ་གདུལ་བྱའི་ཡིད་ཤེས་ལ་ཤར་བའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །དེའང་མདོའམ་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷུག་པའམ་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ་འཁོར་གྱིས་མོས་པ་ལས། གདུལ་བྱའི་སྐལ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པའི་བྱིན་རླབས་ལས། སྒྲ་བརྙན་ལྟར་མིང་ཚིག་ཏུ་དོན་ལ་མེད་ལ། རྣམ་པར་སྣང་བས་ཏེ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་སྒྲ་བརྙན་གྱི་ནི་སྒྲ། །གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་ལས་བྱུང་བ། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་«༼༡༽«ནི་ངོ་བོ་མིང་གི་ཚོགས་ཡིན་པ། རྒྱུད་ཉན་པ་པོས་བསྡུས་པ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཚིག་གི་ཚོགས། རྒྱུད་འཆད་པ་པོས་བསྡུས་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་འདོད་ཀྱང༌། འདིར་སྟོན་པ་དང་འཁོར་གཉིས་ཚོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་སྣང་བའི་ངོ་བོ། གཙོ་བོར་ཉོན་«༼༢༽«ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་ལས་བྱུང་བ། ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གྲུབ་ཅིང༌། མཛོད་ལས་ཀྱང༌། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དག» «།གང་རྣམས་ཐུབ་པས་གསུང་དེ་དག» «།ཚིག་གམ་མིང་ཡིན་དེ་དག་ནི། ། གཟུགས་སམ་འདུ་བྱེད་དག་ཏུ་འདུས། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན་ལྔ་ལས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམ་གཉིས་དེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ ཅན། །དེ་འཛིན་བྱེད་དང་སྨྲ་བྱེད་དང༌། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་སོ། ། ལུང་གི་ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། མདོ་སྡེ་དབྱངས་བསྙད་ལུང་བསྟན་དང༌། །ཚིགས་བཅད་ཆེད་བརྗོད་རྟོགས་པ་བརྗོད། །དེ་ལྟར་བྱུང་དང་གླེང་གཞི་དང༌། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་དང་སྐྱེས་རབས་བཅས། །གཏན་ཕབ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ ནི། །གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བཤད་པའོ། །

以下是直譯： 三量是:現量、比量和聖教量。 具體表現是:在所化眾生心識中顯現為佛陀言教的名句文形態。這些以經或續的長行或偈頌形式顯現,是由眾生的信解和佛陀隨眾生根機而說法的加持力,如回聲般雖實無名句而顯現。如《寶性論》所說:"如同回聲之聲,從他人意識而生。" 這裡,小乘毗婆沙師認為本質是名聚,屬於聽者相續,是不相應行蘊所攝。經部師則認為本質是句聚,屬於說者相續,是色蘊所攝。但此處認為,由佛陀和眾生聚會的緣而顯現為名句文的本質,主要是心識所攝,兼具色蘊和行蘊的形態。這由"從他人意識而生"等可成立。《俱舍論》也說:"八萬法蘊中,佛所說諸法,是句或是名,攝在色行中。" 分類有五種。從本質分為教法和證法兩種,如說:"佛正法有二,教證為自性,唯持說修者。" 教法是十二分教,如《八千頌大疏》所說:"經、應頌、授記、偈頌、自說、因緣、本事、本生、方廣、希法、譬喻、論議,如是十二分,是為十二分教。"

གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བཤད་པའོ། །རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་བཞུགས་པའི་ས་དང༌། ལམ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་བཀའ་འཁོར་ལོ་རིམ་པ་གསུམ་དུ་བསྐོར་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལའང་ལས་དང་པོ་པའི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་རང་རྒྱུད་པས་བཅིངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྤང་གཉེན་བླང་དོར་བྱེད་པའི་རིམ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པས་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང༌། བར་བ་གཉེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང༌། ཐ་མ་གཤིས་ཇི་ལྟར་གནས་ཚུལ་«༼༡༽«བསྟན་པ་དོན་དམ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པ་སྟེ། གསུམ་ཉིད་མཚན་བརྗོད་ལས། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་འབྱུང་ལ། །ཐེག་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུར་གནས། །ཞེས་སོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཞལ་ནས་གསུངས་པ་དང༌། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་གནང་བའི་བཀའ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་སོགས་པས་འོག་མིན་ལ་སོགས་པར་དངོས་སུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེའང་སྐུའི་རྒྱུད་གསུངས་པའི་ཞིང་ནི་སྟུག་པོ་བཀོད་པ། སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། གསུང་གི་སྟོན་པ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱིས་བདེ་བ་ཅན་དུ། ཐུགས་ཀྱི་གནས་མངོན་པར་དགའ་བ། སྟོན་པ་མི་འཁྲུགས་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་རིན་པོ་ཆེས་གང་པར། སྟོན་པ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱིས། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ལས་རབ་གྲུབ་པར་དོན་ཡོད་གྲུབ་པས་གསུངས་སོ། ། འཁོར་ནི་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། མཁའ་འགྲོ་མའི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །ཞིང་ལྔར་སྟོན་པ་ལྔས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཧེ་རུ་ཀའི་བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་གཅིག་གི་རོལ་བ་ལས། གནས་སྐབས་དགོས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོའི་བྷ་ག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱང༌། འོག་མིན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདུས་པ་སྟེ།

以下是直譯： 證法是有學和無學聖者相續中所具有的地、道、三摩地和殊勝證悟。 從時間角度分類,有三轉法輪。初轉時,爲了守護初學者的心不被實有能取所取束縛的煩惱,主要教導斷除和對治、取捨的次第,即四諦法門。中轉時,爲了遮遣對對治的執著,教導無相法門。後轉時,教導實相如何安住的勝義決定法門。 從根機角度分類,有聲聞、緣覺和無上乘三種,如《名號經》所說:"以三乘出離,以一乘住果。" 從增上緣角度分類,有親口宣說、加持和開許三種。 親口宣說是指佛陀金剛持等在色究竟天等處親自宣說。其中,身續在密嚴剎土由毗盧遮那佛宣說;語續在極樂世界由阿彌陀佛宣說;心續在妙喜世界由阿閦佛宣說;功德續在珍寶莊嚴世界由寶生佛宣說;事業續在成就剎土由不空成就佛宣說。聽眾是無量諸佛、菩薩、空行母等眾。 這五剎土五佛所說,實際都是金剛持普賢一體的顯現,爲了暫時的需要而如此顯現。同樣,金剛佛母的秘處等處,也包含在色究竟天等的自性中。

འོག་མིན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདུས་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྟོན་པ་དང་གནས་སོ། ། སྤྲུལ་པ་སྐུའི་གནས་ཐ་དད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་གསུང་དབྱངས་དྲུག་ཅུར་སྣང་བས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་ལ། སྐུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་སྤྱི་བོར་ཕྱག་བཞག་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས། མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་འཆད་པའི་སྤོབས་པ་སྐྱེས་ནས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཟླ་བས་དྲིས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུང་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་ནི་འཇམ་དཔལ་ལ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་འགྱོད་པ་སོལ་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པས། འཇམ་དཔལ་གྱིས་མ་སྐྱེས་དགྲའི་འགྱོད་པ་བསལ་བའི་མདོ་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐུགས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་མོ་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་ནས། ཤཱ་རིའི་བུ་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ། །ཡོན་ཏན་དང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བྱིན་རླབས་ལས། འོད་ཟེར་བཀྱེ་བ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་སྣང་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་འབུམ་གྱི་གླེང་གཞི་ལས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། རི་དང༌། ཤིང་དང༌། བྱ་དང༌། པདྨ་དང༌། རྔ་བོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བཤད་སྦྱར་ལས། སྟོན་པ་འདི་ཡི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །བྱའམ་ཤིང་བུ་རྡེའུ་དང༌། །པདྨོ་དག་དང་དཔག་བསམ་ཤིང༌། །རྔ་བོ་ཆེ་ལས་བྱུང་བ་ཡང༌། །རྒྱལ་བས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཕྱིར། །དེ་དག་བཀའ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཨ་རལླི་ལས། རི་དང་རྡེའུ་ཤིང་བུ་དང༌། །པདྨོ་དག་དང་དཔག་བསམ་ཤིང༌། །རྔ་བོ་ཆེ་ལས་བྱུང་བ་ཡང༌། །རྒྱལ་བས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཕྱིར། །དེ་དག་བཀའ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད། །ཅེས་ སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་གང་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཐུ་ལས་ཆོས་སྨྲ་བ་དང༌། སྐྱེས་པ་དང༌། བུད་མེད་དང༌། ཁྱེའུ་དང༌། བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོའི་མཐུས་ཆོས་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་བཀར་བསྡུ་བ་ནི། སྡུད་པ་ལས། རྒྱལ་བའི་ཉན་ཐོས་གང་དག་ཇི་སྙེད་ཆོས་སྟོན་དང༌། །འཆད་དང་རིག་པ་དག་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་དང༌། །

以下是直譯： 這些都包含在色究竟天等的自性中,是圓滿報身的說法處和住處。 化身在不同處所,如釋迦牟尼佛在眾中以六十種梵音說法。 加持說法有三種: 身加持說法:如佛以手觸金剛藏頂,加持他宣說《十地經》,回答解脫月的提問。 語加持說法:如佛命文殊菩薩消除阿阇世王的悔恨,文殊因此宣說了消除阿阇世王悔恨的經。 意加持說法:如佛入甚深光明三摩地,加持舍利弗和觀世音菩薩,宣說《般若心經》。 功德和事業自然成就的加持:如《十萬頌般若經》序中說,佛放光后顯現如來身而說法;或從山、樹、鳥、蓮花、大鼓等發出法音,如《釋論》說:"由佛加持力,鳥樹石蓮花,如意樹大鼓,所出皆為經。"《阿拉里續》也有類似說法。 同樣,由加持力說法的聲聞,以及由大事業力說法的男女老少等,也都歸為佛經,如《般若經》說:"所有佛聲聞,宣說開示法,及具智慧者,所言皆佛語。"

འཆད་དང་རིག་པ་དག་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་དང༌། །མཆོག་འཕགས་བདེ་བ་བྱེད་དང་དེ་ཡི་འབྲས་ཐོབ་པ། །དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུའི་མཐུ། །ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རྒྱལ་བས་ཆོས་ཚུལ་གང་བསྟན་པ། །དེ་ལ་མི་མཆོག་སློབ་མར་གྱུར་པས་སྔོན་བསླབས་ཤིང༌། ། མངོན་སུམ་བྱས་ནས་བསླབ་པ་ཇི་བཞིན་སྟོན་བྱེད་པ། །སངས་རྒྱས་མཐུས་བྱེད་རང་གི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུས་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མདོ་དང་རྒྱུད་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གསུང་དང༌། གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འདྲེས་མར་བྱུང་ཡང༌། བཀར་བཞག་པ་རྣམས་རྣམ་གཞག་འདིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་གནང་བའི་བཀའ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་ང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་བསྡུ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་པས་གླེང་བསླངས་ལ། བར་དུ་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཚིག་དང༌། མཐར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྡུས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉེན་པོ་དང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སྟེ། སྒྲོན་གསལ་ལས། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཕུང་པོ། །བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་པ་ལས། །ཞེས་སོ། །དེའང་འདོད་ཆགས་ལས་གྱུར་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང་ཆ་མཉམ་ལས་གྱུར་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་མདོ་སྡེ་དང༌། མངོན་པ་དང༌། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གསུངས་ཏེ། མི་ཟད་པའི་གཏེར་བསྟན་པ་ལས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དང༌། །དུག་གསུམ་ཆ་མཉམ་སྤྱོད་པ་དག» «།ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་སྙེད་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་སྙིང་ལས། ཉོན་མོངས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གཉེན་པོར་ཆོས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་གསུངས་སོ་གསུང་ངོ་གསུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དེའང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནི་དུག་གསུམ་སོ་སོའི་གཉེན་པོ་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་ལ།

以下是直譯： "最勝安樂作者及得其果者,這一切皆是如來士伕力。為何?因為佛所示法,人中最勝弟子先學,親證后如所學而說,是佛力所為,非自力所能。" 同樣,經續中雖有佛語與他人語混雜,但依此理可知何為佛經。 開許說法如《涅槃經》中說:"阿難,我涅槃后結集時,以'如是我聞一時'開始,中間以連線語,最後以'世尊說已,眾皆歡喜'結束。" 從對治和分類角度分,有八萬四千法蘊,如《燈明論》說:"大牟尼說法蘊,八萬四千數。" 其中,對治貪慾的二萬一千部律藏,對治嗔恨、愚癡及三毒等分的各二萬一千部經藏、論藏和三藏。如《無盡藏經》說:"貪嗔癡三毒,等分行者等,二萬一千對治,說等數法蘊。"《秘密心髓》說:"對治八萬四千煩惱,說八萬四千法。" 三藏是三毒各別的對治,屬於因相乘。

དེའང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནི་དུག་གསུམ་སོ་སོའི་གཉེན་པོ་སྟེ་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་ལ། སྡེ་སྣོད་ཆ་མཉམ་པ་ནི་གསང་སྔགས་རིག་པ་འཛིན་པ་སྟེ་དུག་གསུམ་འདྲེས་ཤིང་འདུས་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོར་འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་བསྟན་པས། དེ་ལྟར་ན་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དུ་བསྡོམས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་རྒྱུད་ལས། ཕྱི་ཡི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དག་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དག» «།སོ་སོའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་སྟེ། །བླ་མེད་མཉམ་པའི་གསང་སྔགས་ནི། །ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན། །ཀུན་ཀྱང་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཉིད། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཕུང་པོ། །ཉོན་མོངས་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་འདུས་པས་ལུས་སམ་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་དྲུངས་ནས་འབྱིན་ཅིང༌། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་དུ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་སྟོན་པའི་རྣམ་གྲངས་རྫོགས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། ནད་གཅིག་གི་གཉེན་པོར་སྡེ་ཚན་གཅིག་པའི་སྨན་སྣ་ཚང་བ་ཚོགས་ན་སྐབས་དེར་སྨན་ཚོགས་ཅེས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཛོད་ལས། སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གསུམ་སྣང་ལས། ཉོན་མོངས་འཇོམས་ཕྱིར་ཆོས་ཕུང་པོ། །དེ་ཡི་གྲངས་བཞིན་རབ་ཏུ་ངེས། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་ལ། ཁ་ཆེ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཤློ་ཀ་སྟོང་ལ་འདོད་དེ། ས་སྡེ་ལས། གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གང་དག་བཟུང་བ་རྣམས་ནི། སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་འདོད་ལ། ནཱ་ག་བོ་དྷི་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆོས་གང་ཞིག་གི་མིང་ཚིག་ལྷའི་གོས་ལྟར་སྲབ་པའི་གྲོ་གའམ་ཏ་ལ་ལར། སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་མཐའ་རྒྱགས་མེད་པར་བྲིས་པ། གླང་པོ་ཆེ་དར་མའི་རྒྱབ་ནོན་པ་ལ་འདོད་ཅིང༌། ཁ་ཅིག་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རེ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ལ་འདོད་ལ།

以下是直譯： 三藏是三毒各自的對治,屬於因相乘。等分三藏是持明密咒,作為三毒混合的全面對治,教示果位金剛乘。如此合計爲八萬四千。《功德莊嚴續》說:"外三藏分別,對治貪嗔癡,無上平等咒,對治諸煩惱。總數八萬四,諸佛說法蘊,為對治煩惱。" 法蘊是指如身體由肢節組成而稱為蘊,能根除一種煩惱,作為獲得解脫的條件,完整闡述基道果差別的類別。如一種病的對治需一套完整的同類藥物,稱為藥物組合。《俱舍論》說:"為對治諸行,說相應法蘊。"《三界現分別論》說:"為斷煩惱故,法蘊數決定。" 關於法蘊的數量,迦濕彌羅的智金剛等認為是一千頌。《地論》說:"長老阿難所持八萬四千法蘊即是此三藏。一法蘊有多少?認為一百數為一法蘊。"龍樹等認為,能寫滿一頭成年象背的極細樹皮或貝葉,字跡細如髮絲且無間隔。有些認為完整闡述蘊界處等一個論題。

ཁ་ཅིག་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རེ་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་ལ་འདོད་ལ། ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་བར་མ་གཅིག་གི་ཚད་ལ་འདོད་དེ། ཤཱ་རིའི་བུས་མཛད་པའི་མངོན་པ་སྡེ་གཅིག་ལ། ཤློ་ཀ་བཞི་སྟོང་ཡོད་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོར་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་མཛོད་ལས། ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེའང་ཡིན། །ཅེས་འདོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རེ་རེའི་གཉེན་པོར་རེ་རེ་སྟོན་པ་ལ་མང་ཉུང་གི་དབང་གིས་གཞག་པའི་ཚད་ཡིན་གྱི།གྲངས་དེར་འཆད་«༼༡༽«པའི་ཚད་མ་ཡིན་པས། གཉེན་པོར་རྫོགས་པའི་དབང་གིས་གཞག་པ་ཉིད་ལེགས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །བཀའི་ངེས་ཚིག་ནི་གོང་མ་མཆོག་གིས་གསུང་ཞེས་བྱ་ལ། དགོས་ཆེད་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པ་ལས། འགྲོ་བའི་དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་བཀའ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ། །དེས་ནི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང༌། ། ཉོན་མོངས་ནད་ཀུན་རབ་ཏུ་ཞི་བར་མཛད། །ཅེས་སོ། །ད་ནི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ། རྩོམ་བྱེད་སློབ་དཔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། བརྩམས་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་རབ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་སྟེ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང༌། འཕགས་པ་ལྷ་དང༌། ཐོགས་མེད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྲིང་ཡི་དམ་ལྷའི་ཞལ་གཟིགས་ཏེ་གནང་བ་ཐོབ་པ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཙནྡྲ་པ་དང༌། ཞི་བའི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཐ་མ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་ཤིང་བླ་མ་བརྒྱུད་པའི་བཤད་པའི་གདམས་ངག་ཡོད་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་དཔལ་སྦས་དང༌། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་དང༌། ཤཱཀྱ་བློ་གྲོས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རིག་གནས་ལྔ་ནི། སྒྲ་དང་ཚད་མ་ལ་སོགས་ཕྱི་རིག་པ་དང༌། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་སོགས་ནང་རིག་པ་དང༌། ལྷ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པའི་བཟོ་རིག་པ་དང༌། ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང༌། སོ་མ་རཱ་ཛ་ལ་སོགས་པ་གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། བརྟག་པ་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་གནས་རིག་པའོ། །བརྟག་པ་བརྒྱད་ནི། སྐྱེས་པ་བརྟག་པ། བུད་མེད་བརྟག་པ། རི་དང་ཤིང་བརྟག་པ། རྒྱ་མཚོ་དང་ཆུ་བརྟག་པ།

以下是直譯： 有些認為是完整闡述蘊界處等一個論題。有些認為是一部中等論典的篇幅,如舍利子所造的一部阿毗達磨有四千頌,視為一法蘊。《俱舍論》說:"有謂論典量,或蘊等一論。" 這些都是根據對治一種煩惱的多少來確定的標準,而非解釋該數量的標準。應當認為是以對治的完整性來確立的。 佛經的詞源是"至高者所說"。目的是爲了眾產生就暫時與究竟二利,如《智慧廣大經》說:"為成眾生二利故,世尊于眾中宣說,增長白法並息滅,一切煩惱諸疾病。" 現在講解釋佛意的論典。分為造論者的特徵和所造論典的性質兩部分。 首先,造論者上等是見到法性真諦者,如龍樹、聖天、無著等。中等是見到本尊面容並獲得許可,被大悲加持者,如月稱、寂天等。下等也通曉五明,具有上師傳承的教授,如吉祥藏、智慧精華、釋迦慧等。 五明是:外明如聲明、因明等,內明如三藏等,工巧明如神像寺院等,醫方明如八支醫學、月王醫學等,聲明如八種觀察等。 八種觀察是:觀察男人、觀察女人、觀察山林、觀察海水、

རི་དང་ཤིང་བརྟག་པ། རྒྱ་མཚོ་དང་ཆུ་བརྟག་པ། གོས་བརྟག་པ། ནོར་བུ་བརྟག་པ། རྟ་བརྟག་པ། གླང་པོ་ཆེ་བརྟག་པའོ། ། བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་ཡོད་པ་ནི་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས། མདོ་རྣམས་འཆད་འདོད་དེ་དག་ལ། །མན་ངག་ཅུང་ཟད་བྱིན་པར་བྱ། དེ་ལ་མན་ངག་འདི་ཡིན་ ཏེ། །དགོས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་བཅས་དང༌། །བརྒལ་ལན་བཅས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བཅས། །ཚིག་དོན་བཅས་ཏེ་བསྙད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་གནས་ཐ་དད་པ་ལ་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པ་བརྙེས་པ་ཚད་མེད་ཀྱང༌། ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་རྒྱན་དྲུག་དང༌། མཆོག་བརྒྱད་ནི་ཉི་ཟླ་དང་ནོར་བུ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱན་དྲུག་ནི། ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ། ཐོགས་མེད། དབྱིག་གཉེན། ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ། ཡོན་ཏན་འོད་དོ། །མཆོག་བརྒྱད་ནི། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ། འཕགས་པ་ལྷ་དང༌། ཙནྡྲ་གོ་མི། དཔའ་བོ་གསུམ་བསྣན་ནས། ཕྱོགས་གླང་ཕྲི་བའོ། ། བརྩམས་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ལྔ་ལས། མཚན་ཉིད་ནི། རྩོམ་པ་པོ་ཚད་དང་ལྡན་པས་བཀའི་དགོངས་འགྲེལ་དུ་བརྩམས་ཤིང་འཆོས་སྐྱོབ་གཉིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས། ཉོན་མོངས་དགྲ་རྣམས་མ་ལུས་འཆོས་པ་དང༌། །ངན་འགྲོ་སྲིད་ལས་སྐྱོབ་པ་གང་ཡིན་པ། །འཆོས་སྐྱོབ་ཡོན་ཏན་ཕྱིར་ན་བསྟན་བཅོས་ཏེ། །གཉིས་པོ་འདི་དག་གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད། ། ཅེས་སོ། །མཚན་གཞི་ནི་རྩོམ་པ་པོའི་བདག་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས། འཆད་པ་པོའི་རྗོད་བྱེད་ངག་ཚིག་ཡི་གེར་སྣང་བའི་བརྗོད་བྱ། ཉན་པ་པོའི་བློ་ལ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །དབྱེ་ན་རྩ་བ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལས་ཕྱེ་བས་བསྟན་བཅོས། དེའང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ལྟུང་དང་འབྱུང་དང་ལྡང་བ་དང༌། །ངེས་པར་འབྱུང་དང་གང་ཟག་དང༌། ། བཅས་པ་དང་ནི་རབ་དབྱེ་དང༌། །རྣམ་པར་ངེས་ཕྱིར་འདུལ་བའི་དོན། །ཅེས་པ་དང༌། སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། གནས་རྣམས་དང་ནི་མཚད་ཉིད་དང༌། །ཆོས་དོན་སྨོས་ཕྱིར་མདོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། མངོན་དུའི་ཕྱིར་དང་ཡང་ཡང་དང༌། །

以下是直譯： 觀察山林、觀察海水、觀察衣服、觀察寶石、觀察馬、觀察大象。 具有傳承教授,如《解釋方法論》所說:"欲解經者應,略授以教授。其教授如是,具需要攝義,及問答相連,詞義而解說。" 雖然精通不同領域並獲得成就的人無量無數,但廣為人知的是六莊嚴和八大師,他們如日月和寶珠一般。六莊嚴是:龍樹、無著、世親、陳那、法稱、功德光。八大師是:在六莊嚴基礎上增加聖天和月官,減去陳那。 所造論典的性質有五方面。其特徵是:具有資格的作者為解釋佛經意趣而著作,具有改正和保護兩種功德。如《解釋方法論》說:"能改一切煩惱敵,能護惡趣及有中,因具改護二功德,名為論典他無此。" 論典的本質是:依靠作者的增上緣,以講解者的語言文字顯現所詮義,在聽者心中顯現的自性。 分類則從三藏分出論典,又分為三種。關於戒學,《經莊嚴論》說:"墮及起復起,出離及補特,制罰並分別,決定故律義。"關於定學,同論說:"處所及相狀,法義說故經。"關於慧學,同論又說:"現前及數數,

མངོན་དུའི་ཕྱིར་དང་ཡང་ཡང་དང༌། །ཟིལ་གནོན་རྟོགས་ཕྱིར་མངོན་པའི་ཆོས། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདི་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདུལ་བ་དང༌། མདོ་སྡེ་དང༌། མངོན་པ་དང༌། གསང་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སོ་སོར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན་བཅོས་དྲུག་དང་བྲལ་ཞིང༌། ནང་པའི་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས། དོན་མེད་དོན་ལོག་དོན་དང་ལྡན། །ཐོས་རྩོད་སྒྲུབ་པ་ལྷུར་ལེན་དང༌། །ངན་གཡོ་བརྩེ་བྲལ་སྡུག་བསྔལ་སྤོང༌། །བསྟན་བཅོས་དྲུག་བྲལ་གསུམ་དུ་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་རིག་བྱེད་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་མེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། རྟག་ཆད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་གྲོལ་བ་འགྲུབ་པར་སྨྲ་བ་དོན་ལོག་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། སྙན་ངག་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། རྟོག་གེ་ལ་སོགས་པའི་རྩོད་པ་ལྷུར་ལེན་དང༌། གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངན་གཡོ་དང༌། བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་ཆོས་སུ་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་འཚེ་བ་ཅན། བརྩེ་བ་དང་བྲལ་བའི་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་དྲུག་དང་བྲལ་ཞིང༌། གནས་སྐབས་བདེ་ཞིང་མཐར་ཐུག་གྲོལ་བ་འགྲུབ་པའི་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པ་དང༌། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་སྤོང་བའི་བསྟན་བཅོས་གསུམ་ནི། སངས་རྒྱས་པ་«༼༡༽«དག་གི་ལུགས་ལ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་དག་གི་བརྗོད་ཚུལ་ཡང༌། འཐོར་བ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། སྦས་པ་རྣམས་མངོན་དུ་འབྱིན་པ་དང༌། རྣམ་གྲངས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་དང༌། དཀའ་བའི་གནས་བསྟན་པ་དང༌། ཚིག་གི་རིམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང༌། ཚིག་གི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང༌། གོང་འོག་གི་སྡེ་ཚན་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རིམ་པས། ལེའུ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང༌། ཚོམས་དང༌། སྐབས་སུ་བཅད་ཅིང༌། ལྷུག་པ་དང༌། ཚིགས་བཅད་དང༌། སྤེལ་མ་དང༌། རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་རིམ་པས། སྡེ་ཚན་ཐ་དད་པའི་གཞུང་ཉུང་ངུ་དང༌། བར་མ་དང༌། མང་པོ་དང༌། ཆེན་པོར་གསལ་བར་མཛད་ཅིང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་རྣམས་ཆེས་གསལ་བར་མངོན་དུ་ཕྱུང་སྟེ། དྲང་དོན་དང༌། ངེས་དོན། དགོངས་པ་དང༌།

以下是直譯： 現前及數數,勝解悟故稱對法。" 基於這些方法,分別造作律、經、對法和密咒的論典。 這些論典遠離外道六種論典的過失,具足內道三種特質。如《聞所成地》說:"無義及邪義,有義聞諍行,惡謀無悲憫,除苦離六具三。" 即遠離四吠陀等無有正義的論典,遠離常斷見等主張解脫的邪義論典,遠離專注聽聞詩歌等的論典,遠離專注辯論等的論典,遠離戰勝敵人等惡謀的論典,遠離宣說牛祭等傷害性無悲憫的惡論典六種。 而具足暫時安樂究竟解脫的大義,成就菩提,斷除一切輪迴苦的三種論典,是佛教徒的傳統。 這些內容的表述方式有:彙集零散的論典,顯明隱蔽的,廣說異門的,闡述難解之處的,明晰詞句次第的,總攝詞義的,區分上下部分的等無量種類。 以章、品、品類、段落分節,以散文、偈頌、長行偈頌相間、連貫的方式,明顯地造作小、中、大、廣四種不同篇幅的論典。 將佛陀教法更加明顯地顯示出來,解釋了了義、不了義、意趣和

དྲང་དོན་དང༌། ངེས་དོན། དགོངས་པ་དང༌། ལྡེམ་དགོངས་བཞིར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མཛད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་བཤད་སྦྱར་ལས། ཆོས་རྣམས་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས་སུ་འདུས། །ལེགས་པར་གསུངས་དང་དེ་ཡི་དགོངས་འགྲེལ་པ། །དེ་ཡི་དབང་གིས་ཤཱཀྱའི་བསྟན་པ་འདི། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདིར་ཡུན་རིང་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི། ཤ་ཏྲ་ཞེས་པའི་ཤ་ལ་སའི་རྐྱེན་བྱིན་པས་འཆོས་པ་དང༌། ཏྲ་ལ་ཡའི་རྐྱེན་བྱིན་པས་སྐྱོབ་པ་སྟེ། འཆོས་སྐྱོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས། འཆོས་སྐྱོབ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར། །བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དགོས་པ་ནི་བཀའི་དོན་བརླིང་ཞིང་རྟོགས་དཀའ་བ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་པས། འགྲོ་བ་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བཤད་སྦྱར་ལས། བཀའ་རྣམས་དོན་ནི་གསལ་བ་དང༌། །འཇུག་ཅན་ཐར་པའི་དོན་སྒྲུབ་བྱེད། །བསྟན་བཅོས་དེ་ནི་རྒྱ་ཆེན་ཉིད། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གུས་པས་བླངས། །ཞེས་སོ། །བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། ཆོས་ཚུལ་གང་ཞིག་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞིང༌། དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་པའི་ལམ་ལྡན་«༼༡༽«དམ་པ་ནི་བཀའ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། གང་ཞིག་དོན་ལྡན་ཆོས་དང་ཉེར་འབྲེལ་ཞིང༌། །ཁམས་གསུམ་དག་ན་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་གསུངས། །ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་མཛད་པ་གང༌། །དེ་ཉིད་དྲང་སྲོང་གསུང་ཡིན་ལྡོག་པ་གཞན། །ཅེས་སོ། །ཆོས་ཚུལ་གང་ཞིག་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་བསྡུས་པའི་གང་ཟག་གིས། བཀའ་«༼༢༽«བསྟན་བཅོས་གང་རུང་གི་དགོངས་འགྲེལ་དུ་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་དུ་བརྩམས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གང་ཞིག་སྟོན་པ་རྒྱལ་བ་འབའ་ཞིག་གིས། །དབང་བྱས་རྣམ་གཡེང་མེད་ཡིད་ཅན་གྱིས་བཤད། །ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་དང་རྗེས་མཐུན་པ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་བཀའ་བཞིན་སྤྱི་བོས་བླངས། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་ཅིང་ཉན་པའི་ཚུལ་ལ་གསུམ་ལས། འཆད་བྱེད་སློབ་དཔོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བཤེས་གཉེན་དུལ་བ་ཞི་བ་ཉེར་ཞི་བ། །ཡོན་ཏན་བརྩོན་བྱས་ལྷག་པར་ལུང་གིས་ཕྱུག» «།

以下是直譯： 將了義、不了義、意趣和密意四種分別闡釋,使佛法長久住世。如《釋論》所說:"諸法攝於經論二,善說及其意趣釋,由此釋迦之教法,長久住於此世間。" 詞源解釋:梵文"śāstra"中,"śā"加"sa"詞綴成為"改正","tra"加"ya"詞綴成為"保護"。具有改正和保護兩種功德,如《解釋方法論》說:"具改護二德故,是為大論典。" 目的是闡明佛經深奧難解之義,指示解脫道路,引導眾生。如《釋論》說:"經典義明晰,趣入成解脫,論典廣大故,智者敬受持。" 經與論的區別:凡是依靠佛陀增上緣而宣說,具足成就二利道路的殊勝法門是經。如《寶性論》說:"具義法相應,三界斷惑說,宣說寂德者,是聖言余非。" 凡是不依靠佛陀增上緣,由其他相續所攝的補特伽羅,為解釋經論意趣而闡明解脫道而著作的是論。如同論說:"唯佛為教主,無散亂心說,順解脫道者,亦如聖言受。" 關於如何講說和聽聞的方法有三。首先,講說者即上師的特徵,《經莊嚴論》說:"善知識調伏寂靜極寂靜,具德精進勝具豐富教,

ཡོན་ཏན་བརྩོན་བྱས་ལྷག་པར་ལུང་གིས་ཕྱུག» «།དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ལ་སྨྲ་མཁས་ལྡན། །བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་སྐྱོ་ངལ་སྤངས་ལ་བསྟེན། །ཅེས་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་བཀོད་པའི་རྒྱུད་ལས། སྟོན་པ་མཛོད་ལྡན་ཆུ་བོ་རྫོགས། །དམ་ཚིག་སྡོམ་པ་སྙིང་བརྩེར་ལྡན། །མཁས་ཤིང་གཞན་ལ་ཕན་བརྩོན་པ། །རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་སློབ་དཔོན་ལ། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། །ཉན་བྱེད་སློབ་མའི་མཚན་ཉིད་ནི། ལུང་ལས། བླ་མ་ལ་གུས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་དག་དང༌། །བསམ་གཏན་དང་ནི་འདོན་ལ་རབ་བརྩོན་པ། ། གྲིམས་ཤིང་དུལ་ལ་བཟོད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། །སྡོམ་བརྩོན་གནས་པའི་ཆོས་ལྡན་ལེགས་པར་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། སྐལ་ལྡན་གུས་དང་གཏོང་ཕོད་ཆེ། །བློ་བརྟན་ཡངས་ཤིང་སྒྲུབ་ལ་བརྩོན། །ཆོས་མཆོག་སྙིང་རྗེ་དམ་ཚིག་ལྡན། །རྡོ་རྗེ་སློབ་མར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཐུན་མོང་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་སྦྱོར་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང༌། དངོས་གཞི་ཐོས་པའི་དོན་འཛིན་པ། རྗེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པས། མདོ་ཡིན་ན་སྣང་བ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་ལྟ་བའི་ངང་ལས་ཉན་ཞིང༌། སྔགས་ཡིན་ན་གང་འཆད་ཉན་བྱེད་པའི་ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གསལ་བཏབ་པའི་ངང་ལས་མ་ཡེངས་པར་ཐོས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཡིད་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ངང་ལ་མ་ཡེངས་པར་བློ་གནས་པ་ནི་ཞི་གནས་ལ། ཚིག་དོན་གྱི་རང་བཞིན་སོ་སོར་ཤར་བ་དང་དོན་གོ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ། ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་འདི་ལ་ཐོས་པ་ཉིད་ལ་«༼༡༽«རྩེ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡེངས་པར་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། སྒྲའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ། སོ་སོར་འབྱེད་ཅིང་གསལ་བར་དཔྱོད་པ་ནི། དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སེམས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་ཚང་བར་ཆོས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མན་ངག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུད་ལས། མེ་ཏོག་སྟན་སོགས་རབ་འབུལ་དང༌། །ས་ཕྱོགས་སྤྱོད་ལམ་བསྡམས་པ་དང༌། །སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་འཚེ་བ་སྤང༌། །

以下是直譯： 具德精進勝具豐富教,善解彼義善巧于言說,具悲心性離疲厭應依。" 《金剛莊嚴續》說:"具藏圓滿如河流,誓戒具足有悲心,智巧精勤利他者,金剛密師當依止。" 聽聞者即弟子的特徵,經中說:"敬師戒律極清凈,禪定誦經勤精進,謹慎調伏具忍辱,持戒安住法具足。" 前引續中說:"具緣敬信大慷慨,智穩廣大勤修行,勝法悲心具誓戒,應知是為金剛徒。" 共同法行的本質:加行發菩提心,正行受持所聞之義,後行迴向菩提三者具足。 若是顯教,應觀八種幻化喻而聽聞;若是密教,應觀想所說聽者為本尊壇城而專注聽受。 此時於法語義專一作意而不散亂安住,是奢摩他;語義自性各別顯現而瞭解,是毗婆舍那。 《功德莊嚴經》說:"文殊,於此,專注無散而攝持所聞,是隨順聲的奢摩他三摩地;分別觀察明瞭,是抉擇義的毗婆舍那。如是,奢摩他與毗婆舍那隨一心而行,故為雙運。" 六波羅蜜也圓滿,如《現觀莊嚴續》所說:"供養花座等,處所行為攝,斷除害眾生,

ས་ཕྱོགས་སྤྱོད་ལམ་བསྡམས་པ་དང༌། །སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་འཚེ་བ་སྤང༌། །བླ་མ་ལ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས། །མ་ཡེངས་བླ་མའི་གདམས་ངག་འཛིན། །རྟོག་སེལ་ཕྱིར་ནི་སྐྱོན་ཚིག་འདྲི། །སྒྲོན་མ་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན། །ཅེས་སོ། །བཤད་ཅིང་ཉན་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་འབྱེད་ཅིང༌། སྤང་བླང་ཤེས་པས་མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ་ཞིང་ཐར་བའི་ལམ་ལ་བགྲོད་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་སྦས་པའི་བཤད་སྦྱར་ལས། ཐོས་པ་མ་རིག་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེ་ཡིན། །ཡ་རབས་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་སྐྱེས་ཀྱི་མཆོག» «།ཐོས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྡུས་རྩ་བ་སྟེ། །ལག་པ་བཞིན་དུ་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ། །ཅེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་ཐོས་པ་ལ། བསྔགས་པའི་རབས་ལས། ཐོས་པས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤོང༌། །ཐོས་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་ འཐོབ། །ཐོས་པས་སྡིག་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད། །ཐོས་པས་ཡོན་ཏན་ཚོགས་རབ་འགྲུབ། །ཅེས་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ཤེས་རབ་འཕགས་ལ། དེའི་རྒྱུ་ཐོས་པ་ཡིན་པས། མཆོག་ཏུ་འཕགས་པར་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། གང་ཕྱིར་སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་དག་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིང༌། །ཚུལ་ཁྲིམས་མཐོ་རིས་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་ལ། །ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱ་ཀུན་སྤོང་དེ་ཡི་ཕྱིར། ། འདི་མཆོག་ཉིད་དེ་དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་འདི་ཐོས་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་མཆོག་ཡིན་དེ་བཞི་ནི། །ཐོས་པ་དེ་ཕྱིར་ཐོས་པ་མཆོག» «།ཅེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཐོས་པས་དོན་ལ་དཔྱོད་པ་ནི«༼༡༽«། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ལྗི་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་«༼༢༽«དེ་ཉིད་ལས། འཕགས་པ་སྐུར་དང་དེས་གསུངས་ཆོས་ལ་བརྙས་པ་གང༌། །དེ་ཀུན་རྨོངས་པའི་མངོན་ཞེན་བརྟས་བྱས་ཉོན་མོངས་ཡིན། །དེས་ན་ཞེན་ལྟའི་དྲི་ཅན་དེ་ལ་བློ་མི་སྦྱར། །ཞེས་སོ། །དེའང་ལེགས་པར་མཐོང་བའི་བློ་མིག་མེད་བཞིན་དུ། དྲང་དོན་གྱི་ཚིག་དང༌། ཕྱོགས་ཞེན་ཕྲག་དོག་ཅན་དག་གིས་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཚིག་ལ་ཡིད་ཆེས་སུ་བཟུང་ནས། རང་བཞིན་ལ་མི་དཔྱོད་པར། ལོག་པར་བལྟས་པའམ། རྙེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྲག་དོག་གིས་སྨད་པ་ནི་ལྷག་པར་ཡང་སྒྲིབ་པ་ཚད་མེད་པས།

以下是直譯： 處所行為攝,斷除害眾生,向上師祈請,專注持師教,為除疑問詢,具足六支燈。" 講說和聽聞的利益是:能辨別法與非法,知取捨而驅除無明黑暗,趣入解脫道路。如寶藏論師的《釋論》說: "聞法除無明暗燈,遇聖者時最勝生,聞法集善根本源,如手成辦一切事。" 寶源寂在《贊聞法品》中說: "聞法能斷非義事,聞法能得涅槃果,聞法能令遠離罪,聞法能成功德聚。" 六波羅蜜中智慧最勝,其因是聞法,故最為殊勝。如《寶性論》說: "由施能成就受用,持戒生天修斷惑,智慧能斷惑所知,故此最勝因聞法。" "智慧最勝彼四者,聞法故為最殊勝。" 正確聞法而觀察義理時,絕不誹謗法和補特伽羅,因為這會造成極重的障礙。同論中說: "誹謗聖者及所說法,皆因愚癡執著煩惱,故於執見不應修習。" 若無善見慧眼,而信受不了義語或嫉妒者誹謗之語,不觀察自性而邪見,或僅因財利而嫉妒誹謗,則更會造成無量障礙。

རྙེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྲག་དོག་གིས་སྨད་པ་ནི་ལྷག་པར་ཡང་སྒྲིབ་པ་ཚད་མེད་པས། རང་བཞིན་མཁས་ཤིང་གཟུ་བོར་གནས་པ་དེ་དག་གིས་ཚེ་འདིའི་སྲོག་དང་ནོར་གྱི་ཆེད་དུའང་སྡིག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་བྱ་སྟེ། མནར་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚམས་མེད་ལྔ་བྱས་པ་ཡང་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་བསམ་པས་ཐར་ན། ཆོས་སྤངས་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། བློ་དམན་ཕྱིར་དང་དཀར་མོས་བྲལ་ཕྱིར་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་ཕྱིར། །དམ་ཆོས་ཕོངས་པས་བསྒྲིབས་པའི་བདག་ཕྱིར་དྲང་དོན་དེ་ཉིད་ངེས་འཛིན་ཕྱིར། །རྙེད་ལ་བརྐམ་ཕྱིར་ལྟ་བའི་དབང་ཕྱིར་ཆོས་སུན་འབྱིན་པ་བསྟེན་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་འཛིན་བསྲིང་ཕྱིར་མོས་པ་དམན་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྤོང་བྱེད། །ཇི་ལྟར་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཉམས་དེ་བཞིན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེ་དང་ནི། །མི་བཟད་སྦྲུལ་དུག་གཤེད་མ་དང་ནི་ཐོག་ལའང་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་མི་བྱ། །མེ་སྦྲུལ་དགྲ་དང་རྡོ་རྗེའི་མེས་ནི་སྲོག་དང་བྲལ་བ་ཙམ་བྱེད་དེ། །དེ་ལས་མནར་མེད་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པར་འགྲོ་མི་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཡང་ཡང་སྡིག་གྲོགས་བསྟེན་པས་སངས་རྒྱས་ངན་སེམས་ལྡན་གྱུར་དང༌། །ཕ་མ་དགྲ་བཅོམ་གསོད་གང་བྱ་བ་མིན་བྱེད་མཆོག་ཚོགས་འབྱེད་པའི་མི། །དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ངེས་པར་བསམས་པས་མྱུར་དུ་དེ་ལས་ཐར་འགྱུར་གྱི། །གང་ཞིག་ཡིད་ནི་ཆོས་ལ་སྡང་བ་དེ་ལ་ཐར་བ་ག་ལ་«༼༡༽«ཡོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པས། གང་ཟག་དང༌། ཆོས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བས་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རིགས་གང་ལའང་འདི་ནི་ལོག་པའོ། །འདི་ནི་བཅོས་མའོ། །འདི་ནི་ངན་པའོ་ཞེས་སྒྲོ་སྐུར་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །འོ་ན། བསྲེགས་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། །ལེགས་པར་བརྟགས་ལ་ང་ཡི་བཀའ། །བླང་བར་བྱ་ཡི་གུས་ཕྱིར་མིན། །ཅེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རང་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཆོས་དེ་སློབ་དུས་ཚིག་དང་དོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་ནོར་མ་ནོར་གྱི་བསམ་བྱུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ག་དར་བྱ་བར་གསུངས་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལ་ཡིན་མིན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བྱ་བར་གསུངས་པའི་ལུང་མ་ཡིན་ནོ། །

以下是直譯： 僅因財利而嫉妒誹謗,則更會造成無量障礙。故本性智慧公正者,即使為今生性命財產,也不造如此罪業,因會生無間地獄。即使造五無間罪,若思維甚深義理也可解脫,而捨棄正法則不然。《寶性論》中說: "智慧淺薄、無凈信、依止邪慢、正法貧乏矇蔽自心、執著不了義爲了義、貪求利養、為見所轉、親近誹謗法者、執著法相、信解淺薄,阿羅漢們因此捨棄正法。 如同毀壞甚深法,智者亦不畏火、惡毒蛇、劊子手及雷電。火蛇敵人金剛火僅能奪命,而非如無間地獄令眾生極為恐懼。 若人屢屢親惡友而對佛生噁心,殺父母阿羅漢、作不應作、分裂僧團,彼若思維法性亦能速脫。若心嗔恨正法,何有解脫?" 又因眾生意樂各異,故人與法亦現各種形態而起作用。因此,對任何法類都不應誹謗說"此是邪法","此是偽法","此是劣法"。 若問:"難道不是說'如煉截磨金,善觀我教法,應受非敬故'嗎?"這是指自己所求之法,在學習時應以聞思智慧辨別語義次第是否有誤,並非說對其他法類應生是非疑惑。

ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལ་ཡིན་མིན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བྱ་བར་གསུངས་པའི་ལུང་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་འཁོར་བ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཞོལ་པའི་ལམ་གྱི་ཚུལ་འདུག་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཏེ། མིང་ཚིག་གང་དུ་བཏགས་ཀྱང་འདྲ་བས་སྡང་ཞིང་སྤང་བར་མི་བྱ་བ་ལ་གདམས་ཏེ། གང་ཞིག་དོན་ལྡན་ཆོས་དང་ཉེར་འབྲེལ་ཞིང༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཚུལ་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའང་ཐོས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པར་བལྟའོ། །བསྟན་པ་ཇི་ཙམ་གནས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པའི་རྣམ་གཞག་ལ། མདོ་སྡེ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་དང༌། ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས་ལོ་སྟོང་དུ་གསུངས་པ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་དང༌། ཟླ་བའི་སྙིང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཉིས་སྟོང་དུ་བཤད་པ་དང༌། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་འགྲེལ་བར་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔར་བཤད་པ་དང༌། འབུམ་ཊཱིཀ་ལས་ལོ་ལྔ་སྟོང་དུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་ཤས་ཆེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང༌། ལུང་ལ་བསླབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ལྟ་བ་དང༌། སྒྲུབ་པ་མཐུན་པའི་དབང་དུ་མཛད་པའོ། །འདིར་ནི་ཐ་མ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དབང་གིས་བཤད་དེ། ལོ་ལྔ་སྟོང་གི་སྟོང་ཕྲག་ཕྱེད་ཕྱེད་དུ་བཅད་«༼༡༽«པས། ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ལས། སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ལ་སོགས་པའི་བུད་མེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པར་བཤད་དེ་འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་འབྲས་བུའི་དུས་ལ་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ། ལུང་གི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ། སྒྲུབ་པའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ། རྟགས་ཙམ་འཛིན་པའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་སྟེ་ཕྲག་བཅུ་ལས། འབྲས་བུའི་དུས་ཕྲག་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་མང་ལ། ཕྱིར་འོང་ཡང་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་མང་ཞིང་ཕྱིར་འོང་ཡང་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་མང་ཞིང་གཞན་ཡང་ཉུང་ཟད་ཡོད་དོ། །ལུང་གི་དུས་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ལ། མངོན་པ་དང༌། གཉིས་པ་ལ་མདོ་སྡེ་དང༌།

以下是直譯： 這不是說對其他法類應生是非疑惑的教言。總之,一切能捨離輪迴趣向涅槃的道法,都是佛法。無論用何名詞稱呼,都不應嗔恨捨棄,這是教誡。如前所說"若有義利與法相關"等道理。因此,了知這一道理也應視為聞法的功德。 關於教法住世時間的論述分兩種:共同與不共同的說法。首先,關於釋迦牟尼佛教法的安立:《賢劫經》和《雜事》說一千年;《悲華經》和《月藏經》說二千年;寂護在《金剛經注》中說二千五百年;《十萬釋》說五千年。第一種是就多數獲得解脫而言。第二種是就入果位和學習教法而言。第三種是就大多數見解和修行相符而言。這裡依最後一種說法,將五千年分為十個五百年: 最後五百年,如摩訶波阇波提等女性出家,僅持有標誌,稱為衰減期。其中,果位時期一千五百年,教法時期一千五百年,修行時期一千五百年,僅持標誌時期五百年,共十個五百年。 果位時期的前五百年,阿羅漢和不還果多,一來果也有。第二個五百年,不還果多,一來果也有。第三個五百年,預流果多,其他果位也有少數。 教法時期的前五百年是阿毗達磨時期,第二個五百年是經典時期,

།ལུང་གི་དུས་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ལ། མངོན་པ་དང༌། གཉིས་པ་ལ་མདོ་སྡེ་དང༌། གསུམ་པ་ལ་འདུལ་བ་དར་ཞིང་འཛིན་པ་མང་དུ་འབྱུང་བའོ། །སྒྲུབ་པའི་དུས་གསུམ་གྱི་དང་པོར་ཚུལ་ཁྲིམས། གཉིས་པར་སེམས། གསུམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་གཙོ་བོར་སྒྲུབ་པ་མང་དུ་བྱུང་བའོ། །འདིར་ཕལ་དག་ལུང་དང་སྒྲུབ་པ་གཉིས་གོ་བརྗེ་བར་སྣང་ལ་«༼༢༽«ཡང་དག་པར་མ་མཐོང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ལས། ད་ལྟ་གང་གི་དུས་ཡིན་ན་སྒྲུབ་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བོ་ཕལ་རྣམས་སྐྱོ་ཤས་ཆེ་ཞྀང་ཐར་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་འདུན་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ནང་གིའང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲུབ་དུས་ཡོལ་ནས་སེམས་ཀྱི་སྒྲུབ་དུས་ལ་སློབ་«༼«༣«༽«པའོ། །སྔར་ལོ་ཇི་ཙམ་སོང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། མེ་ཕོ་རྟའི་བར་ལ་ལོ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་»«བཅུ་དྲུག་«༼༡༽«སོང༌། ཕྱིན་ཆད་ལོ་དགུ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དོ། །སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ད་ཕྱིན་ལ་དགུ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །རྟགས་ཙམ་འཛིན་པ་ནི་བསྟན་པར་མི་བརྩིའོ། །དེའང་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མེ་མོ་«༼༢༽«ཡོས་ལ་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ཏེ། ས་ཕོ་འབྲུག་ལ་སྐུ་བལྟམས་ནས། ཆུ་ཕོ་སྟག་ལ་སངས་རྒྱས་ཏེ། མེ་མོ་ཕག་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། ལོ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་ན་ཤིང་མོ་བྱ་ལ་རྒྱ་གར་དུ་རྒྱལ་པོ་དགའ་བྱེད་བྱོན་ནས། ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་«དགུ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན། «ན་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་གི་ལོ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཟླ་སྲུངས་བྱོན་ནོ། །དེ་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སོང་བའི་ཤིང་ཕོ་རྟའི་ལོ་ལ། རྒྱལ་པོ་རྗེ་འབངས་ཀྱིས་བརྩིས་པས། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་འདས་ཞེས་གྲགས། དེ་ནས་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་«སྟོང་དགུ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས། «ན་བལ་ཡུལ་དུ་བརྩིས་ཤིང༌། དེ་ནས་བརྒྱད་བརྒྱ་བཅུ་བཞི་«ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག» «ན་ལྕགས་ཕོ་སྤྲེའུ་ལོ་ལ་བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་འོད་ཟེར་གོ་ཆ་བྱོན་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་«ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩགཅིག་འགྲོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 關於教法的三個時期,第一期阿毗達磨興盛,第二期經典興盛,第三期律藏興盛,並有眾多持守者。關於修行的三個時期,第一期主要修持戒律,第二期主要修持禪定,第三期主要修持智慧。在這裡,一些人似乎顛倒了教法和修行的順序,但這並不正確。這樣五百年為一期,共十期,那麼現在是哪個時期呢?現在是修行的時期,因為大多數人感到厭倦,渴望追求解脫。在這個時期中,戒律的修行時期已經過去,現在正在學習禪定的修行時期。 如果問以前過去了多少年,從佛陀涅槃到丙午年,已經過去了3516年。此後還有984年。如果按照已經過去3532年來計算,那麼從現在開始還有968年。僅僅保留標誌不計入教法的存續時間。 此外,世尊釋迦牟尼佛于丁卯年入胎,戊辰年誕生,壬寅年成佛,己亥年涅槃。177年後,即乙酉年,印度迦膩色迦王出世。877年後,即戊辰年,月護王出世。 再過231年,即丙午年,藏王尺尊贊普計算時間,傳說佛陀涅槃后已過去1208年。此後724年,在尼泊爾進行計算。再過814年,即庚申年,尼泊爾王光明鎧出世,之後245年。

དེ་ནས་བརྒྱད་བརྒྱ་བཅུ་བཞི་«ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག» «ན་ལྕགས་ཕོ་སྤྲེའུ་ལོ་ལ་བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་འོད་ཟེར་གོ་ཆ་བྱོན་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་«ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩགཅིག་འགྲོ། «ན་མེ་མོ་གླང་གི་ལོ་ལ་བོད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་བྱོན། དེ་ནས་ལོ་བརྒྱ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི་སོང་དུས་«སུམ་སྟོང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ།« ལྕགས་ཕོ་སྟག་གི་ལོ་ལ། མངའ་རིས་སྟོད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཡོན་མཆོད་འཛོམ་མོ། །དེ་ནས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་སོང་བའི་མེ་ཕོ་འབྲུག་གི་ལོའི་སོས་ཀ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ཀུན་འཛོམ་ནས་བརྩིས་པས། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། ལོ་སུམ་སྟོང་དང་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན་ཞེས་གསུང་ངོ༌། །དེ་ནས་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ན་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་དང༌། གྲགས་འབྱོར་ཤེས་རབ་དང༌། ཉི་མ་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་བྱོན། «སུམ་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་དང༌། «དེ་ནས་བརྩིས་པས་དེང་སང་མེ་ཕོ་རྟའི་བར་ལ་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སོང་སྟེ། དེའི་«སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་འགྲོ་རྒྱུར་གདའ་«གོང་མ་རྣམས་དང་བསྡོམས་པས་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་འདས་སོ། །བུ་རམ་ཤིང་པ་ཉི་མའི་གཉེན། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་ ནི། །སྔར་འདས་ལོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་༣༠༠༠མེ། །བརྒྱ་ཕྲག་༥༠༠མདའ་དང་བཅུ་ཕྲག་༡༦ཟླ། །རོ་རྣམས་སོང་ངོ་ད་དུང་ཡང༌། །བརྒྱ་ཕྲག་བུ་ག་༩༨༠བཅུ་ཕྲག་ཀླུ། ། རིགས་བྱེད་ཆེན་པོ་སྙེད་མཆིས་སོ། །དེ་དག་ནི་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་རྟགས་དང་ཆ་ལུགས་འཛིན་ཅིང༌། བསླབ་པ་གསུམ་དང༌། དེའི་རྗོད་བྱེད་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་བསླབ་པ་དང༌། ལས་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་གི་ཆོ་གའི་ལག་ལེན་མ་ནུབ་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ན་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ཡོངས་མི་འདའ། །»«ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཅེས་དང་སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ཡོངས་མི་འདའོ། །ཆོས་ཀྱང་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ ཏོ། །«༼༡༽«མ་རིག་སྨིན་མཛད་འདུལ་བའི་ཕྱིར། །ཅེས་པ་དང༌། ཡིད་བཞིན་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་རྒྱུད་ལས། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ། །ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་གནས་དེ་སྲིད།

以下是完整的漢語直譯: 此後814年(即2746年)的庚申年,尼泊爾王光明鎧出世,之後245年(即2991年)的丁丑年,西藏赤松德贊王出世。再過134年(即3125年)的庚寅年,阿里地區的王臣施主集會。又過27年,即丙辰年春季,上下部的善知識齊聚計算,稱佛陀涅槃已過3152年。 此後56年,大譯師智慧賢、名稱智慧、日智慧等人出世(即3200年)。從那時算起到現在丙午年,已過324年,總共應該是3532年。加上前面的年數,共計3516年已過。 甘蔗種姓的日親,大仙人的教法,已過去3000年加500年加16年,今後還有980年加4年。這是指保持化身的標誌和形象,學習三學處及其所詮釋的三藏,並保持101種羯磨儀軌不衰落而言。 根據不共的觀點,《金光明經》說:"佛陀永不涅槃,佛法也不會衰落。"《幻化網》說:"佛陀永不涅槃,佛法也不會衰落,為調伏無明成熟(眾生)。"《如意莊嚴續》說:"只要一切眾生的大集會仍然存在。"

སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ། །ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་གནས་དེ་སྲིད། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད། །གྲོལ་བའི་ཆོས་ཀྱང་»«ནུབ་པ་མེད«༼༢༽«། །ཅེས་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆ་བྱད་ཀྱིས་བསྟན་པ་འཛིན་པ་མེད་ཀྱང༌། ཚེ་བསྐལ་པར་ཐུབ་པའི་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་དྲང་སྲོང་དང༌། མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པས། མདོ་དང་རྒྱུད་རྣམས་བཟུང་ནས་གཞན་ལ་བསྟན་ཅིང༌། སྤྱོད་པ་དང༌། འགྲོ་བའི་ཡིད་དང་མཐུན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣང་བས་ཆོས་སྟོན་ཞིང་དོན་མཛད་པར་གསུངས་ལ། མི་དང་ཀླུ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ནས་ཞི་བའི་ལམ་སྟོན་པའི་ཆོས་མི་ཟད་པ་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་འབྱུང་བས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་རྟག་པ་རྒྱུན་གྱི་འཁོར་ལོར་གནས་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེའང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རིས་གཅིག་ནུབ་ཀྱང༌། གཞན་དག་གསར་དུ་འབྱུང་བས་སྣང་བར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཕྲིན་ལས་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ལས་བརྒྱ་པ་ལས། རྒྱ་མཚོ་ཆུ་སྲིན་གནས་ཀྱི་རླབས། །དུས་ལས་ཡོལ་བར་འགྱུར་སྲིད་ཀྱང༌། །གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྲས་རྣམས་ལ། །སངས་རྒྱས་དུས་ལས་ཡོལ་མི་མངའ། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྤྲུལ་སྐུ་ཐུབ་པ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་གཅིག་འདས་ཀྱང༌། འོག་མིན་ན་བཞུགས་པའི་ལོངས་སྐུ་ཟླ་བ་དངོས་ལྟ་བུ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པས། སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་སྐལ་པའི་ཆུ་སྣོད་ནམ་བྱུང་གི་ཚེ་དེ་དང་འཚམས་པའི་སྤྲུལ་པ་དང༌། ཐེག་པ་གང་གིས་འདུལ་བའི་ཆོས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ། གདུལ་བྱ་གཅིག་གམ་བརྒྱ་འམ། གླིང་གཅིག་ནས་སྟོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་དང་སྣང་བ་མཐུན་པ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེར་དུས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆུ་སྣོད་ཀྱི་གྲངས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པར་ཟླ་བའི་གཟུགས་དེ་སྙེད་འཆར་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་དང་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་འགྲོ་བའི་སྣང་ངོར་དར་ནུབ་ལྟར་སྣང་ཡང༌། དོན་ལ་འཆར་ནུབ་མེད་དེ་གཟུགས་བརྙན་ནམ་རྨི་ལམ་དང་«༼༡༽«འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་འདི་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི་«༼༢༽«བླ་ན་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་ བྱའོ། །དྭངས་པའི་ཆུ་སྔོན་མཚོར་ནི་སྣང་བ་ཡི། །

以下是完整的漢語直譯： 只要一切眾生的大集會仍然存在，佛陀的化身就會不斷相續，解脫的法也不會衰落。即使沒有以聲聞形象持教法者，但壽命長達一劫的天神、龍族、仙人和空行母等，持有經續並向他人傳授。隨順眾生的心意，佛陀的化身顯現說法利益眾生。 化現為人、龍、非天等各種眾生形象，宣說寂靜之道的法教不盡，直到輪迴未空之時。因此，大乘教法永恒存在，如常轉之輪。即使某些文字元號消失，也會有新的出現，因為佛陀具有不忘眾生利益的大悲心和任運成就的事業。 如《百法經》所說："海中水族之波浪，或有時而過期限，然佛于所化弟子，永無有時而過期。"雖然如水月般的化身佛陀涅槃，但如實月般的報身佛陀常住色究竟天。當衆生的信解和福德如水器現前時，相應的化身和教法會自然顯現，可度化一人或百人，或一洲至三千大千世界，無有先後。如同月影隨水器數量同時顯現。 這些化身和法教雖在眾生前顯現興衰，實際上無生無滅，如影像或夢境。通達這些道理者，稱為無上士。如清澈的青色湖水中顯現的

དྭངས་པའི་ཆུ་སྔོན་མཚོར་ནི་སྣང་བ་ཡི། །གཟའ་སྐར་གཟུགས་བརྙན་གསལ་བས་ཉེར་མཛེས་པ། །སྣང་ཡང་འཆར་ནུབ་རྙོག་པ་མེད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཁྱབ་བདག་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། །རྟག་ཁྱབ་མི་གཡོ་འོག་མིན་གནས་ན་མཛེས། །འགྲོ་སེམས་གཙང་མའི་ཆུ་ནང་བརྒྱན་པ་ནི། །མོས་དགེ་ཕུན་ཚོགས་བསོད་ནམས་གོམས་པའི་གཟུགས། །སྐྱེ་དགུའི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། ། རྒྱལ་ཆོས་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ཚོགས་མང་པོས། །བདེར་གཤེགས་མཛད་པའི་དབང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །བསྟན་པ་ཡིད་བཞིན་ནམ་མཁའ་ཀུན་ཁྱབ་ཅིང༌། །ཐུགས་རྗེའི་སྤྲིན་ཚོགས་དུས་རིང་གནས་པའོ། །ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། བསྟན་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་བཤད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།།» « །།» «དེ་ནས་རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱ་མཚོའི་དབྱེ་བ་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་སྤྱིའི་འབྲེལ་དགོད་པ་དང༌། བྱེ་བྲག་སོ་སོར་བསྟན་ པའོ། །དང་པོ་ནི་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་དམིགས་ཏེ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཚད་མེད་དེ། སྐྱེས་བུའི་བློ་རྟོག་«༼༡༽«མ་ཟད་རིང་ལ་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་གྲངས་དང༌། ཡིད་དཔྱོད་ལ་ཟད་པ་མེད་པས་འདོད་པ་ཐ་དད་དུ་བཞག་པར། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། ཇི་སྲིད་སེམས་ནི་འཇུག་པའི་བར། །ཐེག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེ་ཉིད་ལས། ལྷ་ཡི་ཐེག་དང་ཚངས་པའི་ཐེག» «།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང༌། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་ངས་བཤད་དོ། ། ཞེས་པས། ལྷའི་ཐེག་པ་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། ཚངས་པའི་ཐེག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་སྟེ། སོར་གཞག་ལྷ་དང་མིའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བདེན་པ་བཞི་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་ པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསང་སྙིང་ལས། འདུལ་བའི་དབང་གིས་ལྷ་དང་མིའི་ཐེག་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯： 如清澈的青色湖水中顯現的， 星辰影像清晰而美麗， 雖然顯現但無生滅紛擾， 同樣，遍主月輪， 常遍不動莊嚴住色究竟天， 裝點眾生清凈心水中的， 是信解善根圓滿福德習氣的形象， 由眾生的根性而廣泛展現。 勝法與眾多聖僧團， 從如來事業中而生， 教法如意遍滿虛空， 大悲云聚長久安住。 這是總結偈頌。 以上是《寶藏論》闡明一切乘義理的第二章"宣說正法之理品"。 接下來解釋自他宗派的海洋般差別，分為兩部分：闡述諸乘總的聯繫，和分別講解各別宗派。 首先，各自爲了達到果位而建立的教義無量無邊。因為眾生的心識思維無盡，名詞術語的種類和意識活動也無窮盡，所以會建立不同的主張。如《楞伽經》所說："只要心識存在，乘的邊際就無窮盡。" 這是如何呢？同經中說："天乘和梵天乘，以及聲聞乘，緣覺乘，以及大乘，我說一切乘。"其中，天乘指十善，梵天乘指四禪，合稱人天乘。聲聞乘以四諦為主，緣覺乘以十二緣起為主，大乘則包含二無我等三十七法。 同樣，《秘密心髓》說：依據調伏的能力分為人天乘、聲聞乘、緣覺乘、菩薩乘等。

རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཞེས་པ་སྟེ། གསང་སྔགས་དང་ལྔར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལས། ཐེག་པ་བཞི་ཡི་ངེས་འབྱུང་ལ། །ཐེག་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུར་གནས། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས་«༼༡༽«ལས་བྱུང་ཞིང་འདུ་ལ། མཐར་ཐུག་གི་གཉེར་བྱའི་དོན་དུ་བྱས་ཏེ་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ་ཞེས་དང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱིས་«༼༢༽«མཚན་ཉིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱུང་པས། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། འོད་སྲུངས་ཐེག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་དུའང་བཤད་དེ་ཡུམ་སྙིང་པོ་མཆོག་ལས། རབ་འབྱོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་སྟེ་ཞེས་སོ། །རྒྱུའི་ཐེག་པ་གསུམ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་བཞིར་བཤད་དེ། འཇམ་དཔལ་ལས། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ། །ཐེག་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུར་ གནས། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ལ། ཐེག་པ་མཐའ་ཡས་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡང་མཐའ་ཡས་ཏེ། རང་རང་གི་ཐེག་པའི་ལུགས་བསྒྲུབ་པར་»«བྱེད་པའི་«༼༡༽«ཕྱིར་རོ། །དེའང་ཕྱི་ནང་གཉིས་སམ་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་མམ། རྣམ་པར་དབྱེ་བས་དགུར་ཡང་བཤད་དེ། གསང་སྙིང་ལས། མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས། །ཕྱོགས་རྟོགས་ཡང་དག་ཉིད་མ་རྟོགས། །འདུལ་བ་དགོངས་པ་གསང་བ་དང༌། །རང་གཞན་«༼༢༽«གསང་བའི་དོན་རྣམས་ནི། །ཞེས་པས། མ་རྟོགས་པ་སོར་གཞག་ལྷ་མིའི་ཐེག་པའོ། །དེའང་དགེ་བ་བཅུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཆེ་ཐང་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པའི་ལྷ་དང་མིའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པ་སྟེ། གསང་བ་མཆོག་གི་རྒྱུད་ལས། དགེ་བཅུ་སྤྱད་«༼༣༽«ཅིང་མི་དགེ་དོར་བ་ཡིས། །

以下是完整的漢語直譯： 緣覺乘、菩薩乘和無上乘，即密咒乘，共五乘。同經中說："四乘決定出離，一乘安住果位。" 所有這些都源於並匯入無上菩提的兩種乘，最終以一乘安立。如《中般若經》說："須菩提，乘只有一種，即無上佛乘。"《現觀莊嚴論略釋》說："三乘的安立是帶有意趣的，而不是實際的。"因此，一切眾生最終都將成就無上正等正覺。 也有說大乘和小乘兩種。如《寶積經》說："迦葉，乘有二種：小乘和大乘。" 又有說三乘。如《般若心要》說："須菩提，聲聞乘、緣覺乘和菩薩乘。" 還有說因的三乘加上密咒乘共四乘。如《文殊經》說："三乘決定出離，一乘安住果位。" 如此說法可以無限延伸，乘無量無邊，宗派也就無量無邊，因為每個乘都要建立自己的宗派。 可分為內外兩類，或小中大三類，或細分為九類。如《秘密心髓》說："未悟、邪悟、部分悟、未真悟，調伏、意趣、秘密，自他秘密義。" 其中，未悟是指人天乘。未與十善定相應的大施主所得果報是欲界天人的地位。如《最勝密續》說："行十善戒舍不善

དགེ་བཅུ་སྤྱད་«༼༣༽«ཅིང་མི་དགེ་དོར་བ་ཡིས། །འདོད་པའི་ལྷ་དང་མི་རུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ། ། ཞེས་སོ། །དགེ་བ་བཅུ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་སྦྲེལ་ནས་སྤྱད་པས། བསམ་གཏན་པའི་ས་ནི་སེམས་གང་ཐོབ་པ་དེས་བསྒྲུབ་ལ། དེར་འཕེན་བྱེད་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ཤུགས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དགེ་བ་བཅུས་འཕེན་བསམ་གཏན་རིགས་བཞི་ཡིས། །བསམ་གཏན་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་པ་རིགས་བཞི་བསྒྲུབ། ། ཅེས་སོ། །དགེ་བ་བཅུས་འཕངས་པའི་གཟུགས་མེད་བཞིས། གཟུགས་མེད་བཞིའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར། དེ་ཉིད་ལས། དགེ་བཅུས་འཕངས་བའི་གཟུགས་མེད་ཏིང་འཛིན་བཞིས། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་རྣམ་བཞིར་བགྲོད། །ཅེས་སོ། །ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་མུ་སྟེགས་རྟག་ཆད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། ། ཕྱོགས་ཙམ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ཉན་ཐོས་དང༌། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་རྟོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། གསང་བ་ཟབ་མོ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུལ་བ་«༼༡༽«བྱ་བ། དགོངས་པ་སྤྱོད་པ། གསང་བ་»«རྣལ་འབྱོར«༼༢༽«། རང་བཞིན་གསང་བའི་དོན་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་སྡེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསང་བ་སྤྱོད་པ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུད་ལས། ཐེག་པའི་དང་པོ་བཅུ་དྲུག་མགོན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། སོར་གཞུག་«༼༣༽«ལྷ་མིའི་ཐེག་པ་གཉིས། ཕྱི་རོལ་པ་གཉིས། ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་པ་དང་མདོ་སྡེ་པ་གཉིས། སེམས་ཙམ་པ་དང༌། དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་གཉིས། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་པ་དང༌། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ། རྣལ་འབྱོར་དང་མ་ཧཱ། ཨ་ནུ་ཨ་ཏི་དང་བཅོ་ལྔ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཐེག་པ་དང་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་སོ། །ཐེག་པའི་རྣམ་གྲངས་འཇལ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ཏེ། དབྱེ་བསྡུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱར་ཡོད་ཅིང༌། སྔོན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་དང༌། གྲུབ་པ་ཆེན་པོ་བརྙེས་པའི་སློབ་དཔོན་མཁས་པ་དག་གིས་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ཆུང་ཞིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་རྒྱང་ཐུང་བ་དག་གཅིག་ཏུ་྄ཞེན་ནས། ཐེག་པའི་གྲངས་དང༌། གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གྲངས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་དངང་ཞིང་མི་བདེན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི།

以下是完整的漢語直譯： 行十善戒舍不善，是生欲界天人之因。" 修行十善結合四禪，可獲得相應禪定境界，由十善之力推動。同經又說："以十善推動，四種禪定類，成就四類禪定色界住處。" 由十善推動的四無色定，可生於四無色界。同經說："以十善推動的四無色定，往生空無邊處等四處。" 邪悟是指外道常見斷見等。 部分悟是指聲聞僅悟人無我。 未真悟是指菩薩，因為他們對甚深秘密仍然迷惑。 調伏是事業部，意趣是行為部，秘密是瑜伽部，自他秘密義是無上續部。 同樣，《秘密行為種子續》說："乘的首要十六護主。"即：人天乘二，外道二，聲聞毗婆沙師和經量部二，唯識和中觀自續派二，中觀應成派、事業、行為、瑜伽、大瑜伽、阿努瑜伽、阿底瑜伽共十五，加上金剛精髓光明任運成就乘，共十六。 衡量乘的數量和宗派的數目並非固定不變，因為可以有無數種分類合併的方式，而且是由往昔持金剛和獲大成就的智者大師們建立的。 心量狹小、智慧短淺者執著一種，對乘和宗派不可思議的安立感到恐懼並說不真實，

གྲུབ་མཐའི་རྣམ་གྲངས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་དངང་ཞིང་མི་བདེན་ཏོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། བ་གླང་ལ་སོགས་པ་མ་ཧེ་དག་བདག་ཅག་དུད་འགྲོ་རྣམས་ནི་རྭ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། མི་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་རྭ་ཅན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཐེག་པའི་ཚུལ་རྣམས་ནི། མིང་ཚིག་དང་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་ཡས་ཤིང༌། ལམ་བགྲོད་ཚུལ་དང་ས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འཇོག་ཚུལ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་གང་ཡང་མཁྱེན་ཅིང་གསུང་པའི་ཕྱིར། ལམ་བགྲོད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང༌། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང༌། རྩོལ་བ་མེད་པ་དང༌། ཚེ་གཅིག་གིས་གྲོལ་བ་དང༌། བསྐལ་པས་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། གྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་གང་ལ་དགའ་ཞིང་མོས་པའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ལ་དངང་ཞིང་སྐྲག་པས་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་དོར་ནས། དོན་དུ་གཉེར་བས་འཇུག་པར་བྱ་བ་ནི་གདམས་ངག་དམ་པའོ། །» «ད་ནི་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའ་མདོར་བསྟན་པ་དང༌། ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་དབྱེ་བའོ། །» «དང་པོ་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བསྟན་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་དག་རྟོག་གེ་སྡེ་ལྔར་བཞེད་པ་ལས། གྲངས་ཅན་པ་ནི་ཀུན་གྱི་ཕྱི་མོར་འདོད་པ་ཉིད་འཇུག་པ་ལས། ཟ་པོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག །ཡོན་ཏན་བྱར་«༼༡༽«མེད་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། །དེ་དབྱེ་དེ་དབྱེ་«༼༢༽«ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལུགས་ནི་ཐ་དད་འགྱུར། །» «ཅེས་སོ། །དེ་ལ་གྲངས་ཅན་པ། དབང་ཕྱུག་པ། ཁྱབ་འཇུག་པ། རྒྱལ་བ་པ་བཞི་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། ཕུར་བུ་པ་ནི་ཆད་པར་སྨྲ་པའོ། །དང་པོ་གྲངས་ཅན་པ་ནི་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཚེ་ལོ་ཉི་ཁྲི་ཐུབ་པའི་དུས་སུ་བྱུང་སྟེ། དཀའ་ཐུབ་ལས་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་དྲང་སྲོང་སེར་སྐྱ་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་སྟེ་བསྟན་བཅོས་མང་དུ་བརྩམས་པ་ལས། དེའི་གྲུབ་མཐའ་འཛིན་པའི་སློབ་མ། བ་«༼༣༽«ར་དྷྭ་ཛ་དང༌། ཆུར་ལྷུང་གི་བུ་གཉིས་བྱུང་པའི། བ་«༼༤༽«ར་དྷྭ་ཛས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ངེས་པར་འདོད་ལ།

以下是完整的漢語直譯： 這就像牛等有角的動物認為："我們畜生有角，所以人和天神也一定都有角。"因此，乘的方式有無量無邊的名詞、術語和含義，修行道路、境界和定的安立方式也無法計數。這是因為遍知者無所不知、無所不說。 有些道路可行，有些不可行；有些需要努力，有些不需努力；有些一生可解脫，有些需要多劫才能解脫。佛陀根據眾生的喜好和信仰宣說相應的法。捨棄對浩瀚佛法感到恐懼而產生的邪見，以求法之心趣入，這是殊勝的教誡。 現在分別解釋各乘的差異，分兩部分：略述外道宗派和廣分內道教義。 首先，對於佛教以外的外道，早期師長們將其分為五種論理學派。其中，數論派被認為是最古老的。如《入中論》所說："數論派推測，食者為常法，非作者之我，屬性不可為。稍加區分后，外道諸宗派，即成互異趣。" 其中，數論派、自在天派、遍入天派和勝論派四派是常見派，順世派是斷見派。 首先，數論派起源於人壽兩萬歲時。一位名為迦毗羅的仙人通過苦行獲得解脫，著作了許多論典。他有兩個弟子繼承其學說：婆羅墮逝和水生子。婆羅墮逝主張所有可知事物可歸納為二十五種實體，

བ་«༼༤༽«ར་དྷྭ་ཛས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་གྲངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ངེས་པར་འདོད་ལ། ཆུར་ལྷུང་གི་བུས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པོའི་གནས་ལུགས་ཀྱང་སྟོང་པར་འདོད་པ་ལ། སེར་སྐྱ་པ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཡོན་ཏན་སྨྲ། །སེར་སྐྱ་པ་རྣམས་སྟོང་པར་འདོད། །» «ཅེས་སོ། །དབྱེ་ན་གྲངས་ཅན་པ། སེར་སྐྱ་པ། ཡོན་ཏན་གསུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །» «དེའང་གཞུང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་གྲངས་ཅན་པ་དག» «ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་བདག་དང༌། གཙོ་བོ་གཉིས་སུ་འདུས་པར་འདོད་པ་འདི་ལ་དོན་ལྔ་སྟེ། བདག་དང་གཙོ་བོ་དང༌། དེ་དག་ཤེས་པར་བྱེད་ཚུལ་དང༌། མ་ཤེས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང༌། ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། ། དང་པོ་ནི། ཟ་པོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག །ཡོན་ཏན་བྱར་«༼༡༽«མེད་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག» «།ཅེས་པས། བདག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་སྟེ། ཤེས་པ་ཡིན་པ། རྟག་པ་གཅིག་པུ་པ། བྱ་བྱེད་དང་བྲལ་བ། ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པ། རང་བཞིན་རྒྱུའི་གཙོ་བོའི་ཁུག་མ་ན་གནས་པས། སུས་ཀྱང་མི་མཐོང་བའི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་ཆོས་ལྔ་ལྡན་པའོ། །» «གཙོ་བོ་ལ་གཉིས་ལས། རང་བཞིན་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བཏང་སྙོམས་གསུམ་མམ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ་མམ། མིང་གཞན་སྙིང་སྟོབས། རྡུལ་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་སྟེ། བེམས་པོ་ཡིན་པ་རྟག་པ་«༼༢༽«གཅིག་པུ་པ་རྣམ་འགྱུར་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ། སུས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་པ། དྲང་སྲོང་སེར་སྐྱས་ཀྱང་མི་མཐོང་པའི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་ཁྱད་པར་ལྔ་ལྡན་པའོ། །རྣམ་འགྱུར་འབྲས་བུའི་གཙོ་བོ་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཆ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་མི་རྟག་པ་དུ་མར་གསལ་བའི་བེམས་པོ་སྟེ། ཕྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ནི་ཆེན་པོ། བློ། ནང་གི་བྱེད་པ། ཤེས་པ་གསལ་ཞིང་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ། མེ་ལོང་ངོས་གཉིས་པ་ལྟ་བུ། ཕྱི་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་ལྔ་འཛིན་པ་དང༌། ནང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་རིག་པའི་ཆ་ཅན་ནམ་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །

以下是完整的漢語直譯： 婆羅墮逝認為所有可知事物可歸納為二十五種實體，而水生子認為這二十五種實體的本質也是空。後者被稱為迦毗羅派。如《智慧精要集》所說："數論派主張有屬性，迦毗羅派主張空。" 可分為數論派、迦毗羅派和三德派。 其中，最早的數論派認為所有可知事物歸結為"我"和"主宰"兩種。這包含五個方面：我、主宰、認知方法、不知的過患和認知的利益。 首先，如前所引："數論派推測，食者為常法，非作者之我，屬性不可為。"這裡的"我"是指有情的"士夫"，具有五個特徵：是意識、常一、無作用、享受對境、處於自性因主宰的囊中而不為人所見。 主宰分為兩種。自性因主宰是樂、苦、舍三種，或貪、嗔、癡三種，或稱為勇、塵、暗三種功德平衡的狀態。它具有五個特點：是無情、常一、能生一切變異、無生因、連迦毗羅仙人也不能見到。 變異果主宰是三種功德的自性，但不平衡，是暫時無常、多樣顯現的無情物。細分為二十三種，首先是大、覺、內作用，即明瞭認知的自性，如雙面鏡，能取外部色等五境，內部了知樂苦舍的部分或相。

ནང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་རིག་པའི་ཆ་ཅན་ནམ་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་གཉིས་པ་བདག་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བདག་གཅིག་ཏུ་རློམ་པའི་ང་རྒྱལ་འབྱུང་སྟེ་དབྱེ་ན་རྡུལ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང༌། རྣམ་འགྱུར་ལས་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་གསུམ་ཡིན་ཡང་ང་རྒྱལ་ཞེས་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་ངོ༌། ། དེའང་ང་རྒྱལ་དང་པོས་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་སྐྱེད་དེ། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། མིག་སྟེ་བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། ཁ་དང་ལག་པ་དང༌། རྐང་པ་དང༌། འདོམས་དང༌། བཤང་ཁུང་སྟེ་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། གཉིས་ཀའི་དབང་པོ་ཡིད་དང་བཅུ་གཅིག་གོ» «།ང་རྒྱལ་གཉིས་པས། སྒྲ། དྲི། རོ། རེག» «ཁ་དོག་དེ་ཙམ་སྟེ་ལྔ་སྐྱེད་དོ། །དེ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་རིམ་པ་བཞིན་སྐྱེད་དེ། ནམ་མཁའ། ས། ཆུ། རླུང༌། མེ་སྟེ་ལྔའོ། །དེའང་སྒྲ་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ༌། །ང་རྒྱལ་གསུམ་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚུངས་ལྡན་ནམ་གྲོགས་བྱེད་ཀྱི། འབྲས་བུ་གུད་པ་ནི་མི་སྐྱེད་དོ། །དོན་དེ་དག་དབང་ཕྱུག་ནག་པོའི་གཞུང་ལས། རང་བཞིན་ལས་ཆེན་དེ་ལས་ང་རྒྱལ་ཡིན། །དེ་ལས་བཅུ་དྲུག་གི་ནི་ཚོགས་རྣམས་སོ། །བཅུ་དྲུག་པོ་ཡང་དེ་དག་རྣམས་ལས་ཀྱང༌། །དབང་པོ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལས། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་དོན་དམ་པ་དང༌། རྣམ་འགྱུར་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདོད་དེ། ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མཆོག །མཐོང་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་མ་ཡིན། །མཐོང་བའི་ལམ་དུ་གང་འགྱུར་བ། །སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་གསོག» «།ཅེས་སོ། །དེ་དག་ནི་གཙོ་བོ་བེམས་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །བདག་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་ཤེས་བྱ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདུས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བསྐྱེད་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། སྐྱེས་བུས་གཙོ་བོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཤེས་པར་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི་རང་བཞིན་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། དེ་ཙམ་ལྔ་སྟེ་བདུན་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་འབྲས་བུ་ཁོ་ནར་འདོད་ཅིང༌།

以下是完整的漢語直譯： 內部了知樂苦舍的部分或相。 其次是我慢，即認為"我具有自我"的傲慢，分為三種：塵所生、大種所生和變異所生的我慢。雖然有三種，但統稱為一個我慢。 第一種我慢產生十一種感官：耳、鼻、舌、身、眼五種認知器官，口、手、足、生殖器、排泄器五種行為器官，以及作為兩者共同器官的意，共十一種。 第二種我慢產生聲、香、味、觸、色五種微細元素。這五種又依次產生五大：空、地、水、風、火。比如說"聲是空的屬性"等等。 第三種我慢作為前兩者的伴隨或輔助，不單獨產生果。 如《自在黑天論》所說："從自性生大，從大生我慢，從我慢生十六種聚。從這十六種，從諸根生五大。" 這樣二十四種中，它們的自性被認為是勝義諦，二十三種變異是世俗諦。如說："三德中最勝德，非為所見道。所見道所成，如幻極虛假。" 這些是二十四種無情主宰。加上我，共二十五種，涵蓋了二諦所攝的一切所知對象。 了知這些的方法有兩種：了知因果生起方式和了知士夫享用主宰的方式。 首先，自性唯是因，大、我慢和五唯七種是因，十一根和五大十六種唯是果。

དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་འབྲས་བུ་ཁོ་ནར་འདོད་ཅིང༌། སྐྱེས་བུ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། གཙོ་བོ་བྱེད་ཡིན་བྱ་བ་མིན། །ཆེན་པོ་སོགས་བདུན་བྱ་བ་བྱེད། །བཅུ་དྲུག་པོ་ནི་བྱ་བ་ཡིན། །སྐྱེས་བུ་བྱ་མིན་བྱེད་པ་«༼༡༽«མིན། །ཅེས་སོ། །སྐྱེ་ཚུལ་རང་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བས། རྒྱུ་འབྲས་བདག་གཅིག་པར་འདོད་དོ། །བསྐྱེད་ལུགས་ཀྱང་སྔར་ཡོད་གསལ་བར་བྱས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱིས་སྔར་མེད་གསར་དུ་བསྐྱེད་པ་མི་འདོད་དོ། །འཇིག་ཚུལ་ཡང་གནས་སྐབས་ཉེ་བར་ཞི་བའམ། གསལ་བ་བསྐལ་པ་ཙམ་ལས། རང་བཞིན་གཏན་འཇིག་གི་མི་རྟག་པ་མི་འདོད་དོ། །སྐྱེས་བུའི་གཙོ་བོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཚུལ་ནི། བདེ་སོགས་མི་གསལ་བ་གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་ལ། གསལ་བ་ནི་ཚན་པ་གསུམ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་སྒྲ་སོགས་ཀྱི་བདེ་སོགས། བློ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་སོགས། དེ་ལ་ཤར་བ་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་བདེ་སོགས་སོ། །» «དེ་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་ན་ཤེས་རིག་སྟེ། སྤྱོད་ཚུལ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ཀྱི་བློའི་མེ་ལོང་གི་ངོས་གཅིག་ལ་སྒྲ་སོགས་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར། ནང་བལྟས་ཀྱི་ངོས་ལ་ཤེས་རིག་གི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་གཉིས་འདྲེས་པ་སྤྱོད་པའི་དོན་དུ་འདོད་དེ། བློ་ལ་ཤར་བ་སྐྱེས་བུས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་འོ་མ་སེམས་པ་མེད་ན་ཡང༌། །བེའུ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་གཙོ་བོ་སྐྱེས་བུ་རྣམ་འཕེལ་བའི། །རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། སྐྱེས་བུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དག» «། བསྒྲུབ་ཕྱིར་གཙོ་བོ་རབ་འཇུག་སྟེ། །ལྟད་མོ་པ་དག་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། །གར་གྱི་ལྟད་མོ་བྱེད་པ་བཞིན། །» «ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མ་ཤེས་པའི་ཉེས་པ་ནི། གཙོ་བོ་རང་བཞིན་དང༌། གནས་སྐབས་འགྱུར་བའི་རྣམ་འགྱུར་ལ། །བདག་གི་རྣམ་པར་བཟུང་ནས་འགྱུར་བར་བཟུང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ནས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པར་འདོད་དེ། རང་བཞིན་འཇུག་པ་ལས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །མུན་པས་བསྒྲིབ་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སེམས་ཀྱིས། །བདག་གིས་བྱས་ཞེས་མི་མཁས་སེམས་པ་ཡིན། །རྩ་འགྲུགས་བྱེད་པའི་ནུས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯： 十一種感官和五大共十六種唯是果，而認為士夫既非因也非果。如說："主宰是作者非所作，大等七種既作又所作，十六唯是所作，士夫非所作非作者。" 生起方式是唯從自身生起，因此認為因果是同一本質。生起方式也只是顯現先前已有的，而非新生先前不存在的。消失方式也只是暫時寂滅或隱沒，而不承認自性永久消失的無常。 士夫享用主宰的方式是：樂等以不明顯的形式存在於主宰的自性中，明顯的形式分為三類：外在的聲等的樂等、覺性本身的樂等、顯現於其中的對境影像的樂等。 享用這些時稱為意識。享用方式是：向外的覺鏡一面顯現聲等對境影像，向內的一面顯現意識影像，二者混合即是享用的含義。認為顯現於覺中的是由士夫所知。如說："如同牛奶雖無思，卻是犢牛生長因，如是主宰為士夫，生長之因而趨入。"又說："為成就士夫受用，主宰極為趨入，如為成就觀眾，而作舞蹈表演。" 不知此義的過患是：將主宰的自性和變化狀態的變異執為我的形相，執為變化，因此顛倒而在輪迴中流轉。如說："因自性趨入諸功德，為暗所蔽故顛倒心，無知者思為我所作，然無攪動根本之力。"

རྩ་འགྲུགས་བྱེད་པའི་ནུས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་དོན་དམ་དུ། །རྟོག་པ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། །རང་བཞིན་དེ་ལྟར་མ་ཤེས་པའི། །» «རྨོངས་པ་རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་འཁྱམ། །ཞེས་སོ། །དེའང་གཙོ་བོའི་རྣམ་འགྱུར་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་ལ། བདག་ཏུ་ཞེན་ནས་བདེན་པར་བཟུང་བས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་ལ། བདག་གི་རང་བཞིན་བྱ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་རྟག་པ་ཁྱབ་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ཤེས་ནས་དེའི་ངང་ལས་མི་གཡོ་བ་དག་གྲོལ་བར་འདོད་པའོ། །དོན་དེ་དག་«༼༡༽«ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་གྲོལ་བ་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཤེས་ན། རལ་བའམ་སྤྱི་བོ་གཙུག་ཕུད་དམ། །ཆ་ལུགས་གང་གིས་གནས་ཀྱང་རུང༌། །བསྟི་གནས་གང་དུ་དགའ་བ་དེར། །གྲོལ་འགྱུར་འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་སོ། ། གཉིས་པ་དབང་ཕྱུག་པ་ནི། ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས་རྒྱུད་སྡེ་མང་དུ་གསུངས་པ་ལས། སློབ་མ་རྐང་མིག་པ་དང༌། གཟེགས་ཟན་པ་གཉིས་སོ། །དེའང་དྲང་སྲོང་གཅིག་ཨུ་མ་བསྲུང་དུ་བཅུག་པ་དེས། ཆགས་པ་སྐྱེས་ནས་དཀའ་ཐུབ་ལས་ཉམས་ཀྱིས་དོགས་ནས། ཨུ་མའི་རྐང་པ་ལ་མིག་བལྟས་ནས་རང་གི་དཀའ་ཐུབ་བསྒྲུབས་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྐང་མིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་བརྩམས་པའི་རིག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་རིག་པ་ཅན་པ་ཟེར། འབྲས་ཀྱི་ཟེ་ཁ་རེ་ཟོས་ནས་དཀའ་ཐུབ་བྱས་པས། གཟེགས་ཟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བརྩམས་པའི་བྱེ་བྲག་གསལ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་འགྲོ་བའི་བདེ་སྡུག་དང༌། འཁོར་བ་དང་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་མ་མཉེས་པ་དང་མཉེས་པས་བྱས་པར་འདོད་དེ། འགྲོ་བ་པོ་འདི་ཤེས་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །བདག་གི་བདེ་སྡུག་བདག་ལ་རང་དབང་མེད། །དབང་ཕྱུག་གིས་བཏང་ཡང་ན་གཡང་སའམ། །མཐོ་རིས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་ འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེའང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཚེ་གང་ཕུལ་བ་དེ་ཚེ་འདིར་ཐོབ་ལ། དེ་དག་ཕྱི་མར་བདག་གི་འཁོར་དུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འདོད་དེ། བྲམ་ཟེ་འདོད་ལ་བྲམ་ཟེ་དང༌། །རྒྱལ་རིགས་འདོད་ལ་རྒྱལ་རིགས་དང༌། །ནོར་རྣམས་འདོད་ལ་ནོར་རྣམས་ཀྱི། །

以下是完整的漢語直譯： 又說："此士夫實為勝義，清凈分別之自性，不知如是自性者，愚癡恒時輪迴流。" 這也是說，主宰的二十四種變異如幻般世俗顯現，執著為我並執為實有而在輪迴中流轉。而我的自性離作用，常遍無動，是勝義諦。了知后安住其中不動即得解脫。 了知這些義利的利益是成就解脫。如說："若知二十五種唯，無論披髮或頂髻，或任何裝束所住，隨喜何處住處中，定得解脫無疑慮。" 第二，自在派：大自在天宣說了許多密續，其中有足目派和勝論派兩個傳承。一位仙人讓烏瑪守護，因生貪慾而恐墮修行，於是看著烏瑪的腳完成苦行。因此成就，被稱為足目派。他著《正理見》論，依此者稱為正理派。另一位每天只吃一粒米粒苦行，被稱為食米派。他著《勝論》論，依此者稱為勝論派。 他們認為眾生的苦樂、輪迴與解脫都由取悅或不悅自在天而造成。如說："此行者無有知，自身苦樂無自主，自在天遣或墮處，或生天界唯如是。" 他們認為祭祀時所供何物，此生即得彼物；彼等來世將生天界為自眷屬。如說："婆羅門欲婆羅門，剎帝利慾剎帝利，欲求財者得諸財。"

ནོར་རྣམས་འདོད་ལ་ནོར་རྣམས་ཀྱི། །མཆོད་སྦྱིན་དམ་པ་ཡང་དག་བརྩམ། །ཞེས་སོ། །ལྷ་མཉེས་པའི་དོན་དུ་རང་གི་ལུས་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་པས་གྲོལ་བར་སྨྲའོ། །འདི་དག་གི་གཞུང་འཛིན་པ་དག་ལ། དབང་ཕྱུག་པ། འུག་ཕྲུག་པ། དོན་དྲུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དོན་དྲུག་ཏུ་རིག་པས་དཔྱད་དེ་འདུས་པར་འདོད་པས། རིག་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དྲུག་ནི། རྫས་དང་ཡོན་ཏན་ལས་དང་སྤྱི། །བྱེ་བྲག་འདུ་བ་རྣམ་པ་དྲུག» «།ཅེས་སོ། །དེ་ལ་རྫས་ནི་དགུ་སྟེ། བདག» «དུས། ཕྱོགས། ཡིད། ནམ་མཁའ་སྟེ་རྟག་པའི་རྫས་ལྔ་དང༌། ས་ཆུ་མེ་རླུང་སྟེ། མི་རྟག་པའི་རྫས་བཞིའོ། །རྫས་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལས། བདག་གི་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་བཅུ་གསུམ་ནི། བདེ་བ། སྡུག་བསྔལ། བར་མ། ཆོས། ཆོས་མ་ཡིན་པ། འདུས་བྱས་པ། འབད་པའི་ཤུགས། རྣམ་ཤེས་དྲུག་ གོ» «།དུས་དང་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་བདུན་ནི། གྲངས་དང་བོངས་ཚོད་གཉིས། ཕྲད་པ་དང་»«བྱེད་པ་«༼༡༽«གཉིས། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་གཉིས། སོ་སོ་བའོ། ། ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྒྲ་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན། དྲི་སའི། རོ་ཆུའི། རེག་བྱ་རླུང་གི། ཁ་དོག་མེའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ལས་ནི་ལྔ་སྟེ། འདེགས་འཇོག་གཉིས། བརྐྱང་བསྐུམ་གཉིས། འགྲོ་བའོ། །སྤྱི་ནི་གཉིས་ཏེ། ཁྱབ་པ་དང༌། ཉི་ཚེ་བའོ། ། བྱེ་བྲག་ནི་ཕན་ཚུན་འདྲེ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་སོ། །འདུ་བ་ནི་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེའང་བདག་ནི་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ། ཟ་བ་པོ་ཡིན་པས། བེམས་པོ་སྟེ་ཁྱད་པར་ལྔ་ལྡན་དུ་འདོད་པ་ཉིད། གཞན་བདག་«༼༢༽«ཀྱང་ནི་འདིར་བདག་ཉིད། །འདོད་དང་སྡང་སོགས་ཡོན་ཏན་ཅན། །རྟེན་དང་ཀུན་འཇུག་ཟ་བ་པོ། །རང་ཉིད་བེམས་པོའི་ངོ་བོར་འདོད། །ཅེས་སོ། །བདག་དེ་བེམས་པོ་ཡིན་ཡང༌། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཡོན་ཏན་དུ་འདོད་པས་ཡུལ་འཛིན་པར་ནུས་ལ། ངོ་བོ་རྟག་པ་ཡིན་ཡང་འབད་པ་དང་འདུ་བ་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟས་པས་ལུས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་ཡོན་ཏན་དུ་འདོད་དེ། བདག་ཉིད་རྟག་ཀྱང་བྱེད་པོར་འགྱུར། །རྫ་ཆག་བྱེ་འཕུར་ཇི་བཞིན་དུ། །

以下是完整的漢語直譯： "欲求財者得諸財，如是行正祭祀法。" 他們說為取悅神靈而以自身作火祭即可解脫。 持此宗派者被稱為自在派、貓頭鷹子派和六句義派。他們認為所有宗派的究竟義都可歸納為六句義，因此依止於正理的立場。 六句義是："實、德、業與總，別、和合六種。" 其中實有九種：我、時、方、意、虛空為五種常實；地、水、火、風為四種無常實。 依實而有的德性有二十五種：依我實有十三種，即樂、苦、舍、法、非法、行、努力、六識。依時方有七種，即數量、大小、結合、分離、此、彼、分離性。德性有五種：聲是虛空之德，香是地之德，味是水之德，觸是風之德，色是火之德。 業有五種：舉、下、伸、屈、行。 總有二種：遍及和區域性。 別是互不相混的法。 和合是實與德相結合。 他們認為我是常一、遍一切、屬有情相續、能食、無知覺，具此五種特徵。如說："他我亦是此自我，具欲嗔等諸功德，所依遍入能食者，自性無知覺體性。" 雖然我是無知覺的，但認為五識是其德性，因此能取境。雖然本性是常，但觀待努力和和合為德性，因此認為取身等是其德性。如說："我雖常而成作者，如陶破粉飛塵般。"

བདག་ཉིད་རྟག་ཀྱང་བྱེད་པོར་འགྱུར། །རྫ་ཆག་བྱེ་འཕུར་ཇི་བཞིན་དུ། ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ། །འཕོ་ཞིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན། །བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེས་ལེན་ཏོ། །ཞེས་སོ། ། གསུམ་པ་ཁྱབ་འཇུག་པ་ནི། ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་གིས་བསྟན་བཅོས་འབུམ་སྡེ་བརྩམས་ཤིང༌། ལྟེ་བ་པད་མོའི་སྐྱེ་གནས་ལས་ཚངས་པ་གདོང་བཞི་པ་བྱུང་སྟེ། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཚངས་པ་དེས་སྤྲུལ་པས་འཇིག་རྟེན་མེས་«༼༣༽«ཞེས་ བྱའོ། །དེའི་གདོང་བཞི་ལས་སྙན་ངག་དང༌། སྲིད་སྲུངས། མཆོད་སྦྱིན། ངེས་བརྗོད་ཀྱི་རིགས་བྱེད་ཆེན་པོ་བཞི་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང༌། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྟག་པར་ཡོད་པ། ཚངས་པས་དྲན་ནས་བརྗོད་པས་རིགས་བྱེད་རྟག་པར་འདོད་པའོ། །ཕྱིས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་རང་རང་གི་གཞུང་སྨྲ་བའི་ནང་ཚན་ལ། ཁྱབ་འཇུག་གི་བསྟན་བཅོས་བརྡ་སྤྲོད་ངག་གི་འོད་ཟེར་ལ་བརྟེན་པ་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང༌། དྲང་སྲོང་ཨག་ནེའི་སྨྲ་བའི་མཚོན་ཆ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་མ་པ་ལ་རྣ་མ་ཕུག་པ་དང༌། དྲང་སྲོང་བདེན་གྱི་སྒོམ་རིམ་སྐོར་དགུ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་ལ་གསང་བ་པ་དང༌། དྲང་སྲོང་ངན་སྤོང་གི་རྣམ་དཔྱོད་གསལ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞུང་འཆད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་བ་དང༌། དྲང་སྲོང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཙ་ར་ཀ་འབུམ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པའི་གསོ་དཔྱད་པ་ལ་ཙར་«༼༡༽«ཀ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ ལྔའོ། །འདི་དག་རིགས་བྱེད་བཞི་ཚད་མར་འདོད་དེ། སྙན་ངག་གིས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང༌། སྲིད་སྲུངས་ཀྱིས་རང་གི་སྡེ་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང༌། མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་འདི་ཕྱིའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང༌། ངེས་བརྗོད་ཀྱིས་མཆོག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ལ་ཁྱབ་འཇུག་པ། ཚངས་པ་བ། རིགས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བཞི་པ་རྒྱལ་བ་པ་ནི། ལྷ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་བ་དམ་པས། སྲོག་དང་ཟད་པ་སྡོམ་པ་དང༌། །ངེས་པར་དགའ་དང་འཆི་དང་ལས། །སྡིག་དང་བསོད་ནམས་ཐར་པ་སྟེ། །ཤེས་པའི«་༼༢༽«ཚིག་གི་དོན་དགུར་ངེས། །ཞེས་པའི་ཚིག་དོན་རྒྱན་གྱི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞུང་སྨྲ་བ་རྣམས། ཐར་པ་མདོག་དབྱིབས་ཅན་དང༌། ཤིང་སེམས་པ་ཅན་དུ་འདོད་དེ། ལོ་འདབ་བཅད་ན་འཁུམ་པ་དང༌། པགས་པ་བཤུས་ན་སྐམས་པས་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །

以下是完整的漢語直譯： "我雖常而成作者，如陶破粉飛塵般。從此世間至他方，轉生結生相續時，所謂我者即取之。" 第三，遍入派：遍入天著十萬論。從臍中蓮花生處出現四面梵天，一切器情世界皆由此梵天化現，故稱世間祖。從其四面說四大吠陀：讚頌、祭祀、世間、奧義。他們認為這些吠陀從無始以來恒常存在，梵天憶念而宣說，因此認為吠陀是常有的。 後來仙人們結集，各自宣說教義。其中依遍入所著《語言光明》文法論的稱為文法師；依仙人阿耆尼所說《論理武器》的稱為量論師，又稱鉆耳派；依仙人真諦所說九種修行次第的稱為修行派，又稱密教派；依仙人斷惡所說《明慧論》的稱為詮釋派；依仙人傳知子等所說《察拉迦十萬論》的醫學派稱為察拉迦派。以上五種。 他們認為四吠陀是量：讚頌使眾生歡喜，祭祀使己方勝利，世間成辦今世後世之事，奧義成辦最上之事。這派又稱遍入派、梵天派、吠陀派。 第四，勝論派：大天勝論說："命與滅及禁，決定喜死業，罪福與解脫，知語義定九。"依此《詞義莊嚴光明論》宣說教義者，認為解脫有色相形狀，樹木有情識。因為砍樹葉會蜷縮，剝樹皮會枯萎而死。

པགས་པ་བཤུས་ན་སྐམས་པས་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །འདི་ལ་རྒྱལ་བ་དམ་པས། དཀའ་བཟློག་དད་པས་ལུས་བསྲེགས་ན། །མཆོག་ཏུ་རྒྱལ་བར་སྤྱན་སྟོང་བཞེད། ། གཟས་ཟིན་དུས་སུ་མགོ་བཅད་ན། །ཚངས་པ་ཐོབ་པར་ཀརྞ་འདོད། །བཅིངས་བསྲེགས་འགེགས་ཏེ་ཤི་བ་ནི། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་རྒྱལ་བ་སྨྲ། །ཞེས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ༌། །» «འདི་ལ་རྒྱལ་བ་པ། དོན་དགུ་པ། གཅེར་བུ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པ་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྡེ་གཅིག་ནི། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཕུར་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ལ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྒྲ་བསླབས་པས་ལྷའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་བ་དེས། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ལྷ་ལ་འཐབ་པ་ན། རྒྱུ་འབྲས་ལ་འཛེམ་ནས་ལྷ་རྣམས་སྤྲོ་བ་ཞན་པ་ན། རེ་ཞིག་ལྷ་རྣམས་སྤྲོ་ཞིང་འཁྲུག་པ་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང༌། ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང༌། ཐར་པ་དང་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལྟ་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ། ཕྱིས་མི་ཡུལ་དུ་གྲོག་མཁར་བས་དར་བར་བྱས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བཟང་མོ་མ་ཤིའི་བར་དུ་དགའ་མགུར་སྤྱོད། །ཤི་ནས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ལུས་ཀྱང་ཐལ་བ་བཞིན་སོང་ནས། །སླར་སྐྱེ་བ་དག་ག་ལ་སྲིད། །ཅེས་ཚེ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འདོད་ལ། ཇི་ཙམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །སྐྱེས་བུའང་དེ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད། །ཅེས་མིག་གིས་མཐོང་བའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་འགྲོ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང༌། ཀྱེ་མ་མང་ཐོས་གང་སྨྲ་བ། །» «སླུ་བྱེད་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་དང་མཚུངས། །ཞེས་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང༌། བློ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང༌། །ལུས་འབྲས་ལུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། །འདི་ལྟར་ལུགས་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། །གོམས་པས་སྲིད་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་ལམ་མ་«༼༡༽«གོམས་པའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང༌། སྒྲོ་བཏགས་འཛིན་ཕྱིར་ཚད་མ་མིན། །ཅེས་ཚད་མ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང༌། པད་མོའི་གེ་སར་སུ་ཡིས་བྱས། །རྨ་བྱའི་རི་མོ་སུ་ཡིས་བྲིས། །ཚེར་མ་རྣོན་པོ་སུ་ཡིས་བརྡར། །» «ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་ངོ་བོས་བྱུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཉི་ཤར་ཆུ་བོ་ཐུར་དུ་འབབ་པ་དང༌། །སྲན་ཟླུམ་ཚེར་མ་གཟང་རིང་རྣོ་བ་དང༌། །

以下是完整的漢語直譯： 因為剝樹皮會枯萎而死。 對此，勝論派說："難忍信心焚身者，千眼視為最勝利。日食時分斷頭者，迦樓那認得梵天。繫縛焚燒自殺者，勝論說成解脫道。"他們遵循這些苦行。 此派稱為勝論派、九義派、裸形派。 第五，斷見派：有一位在三十三天依金剛杵成就的人，因帝釋天教導聲明而被稱為天師。當阿修羅與諸天交戰時，諸天因畏懼因果而不振作。爲了暫時鼓舞諸天奮勇作戰取得勝利，他著作了否定前後世、業因果、解脫等一切的《見解精要》論。後來蟻垤派在人間弘揚此論。其中說： "美女生前盡歡樂，死後再無所享受。身體也如灰塵散，再生之事何能有？" 他們認為無前後世。 "凡是感官所行境，有情唯此而已矣。" 他們否定眼所不見的有情。 "嗚呼多聞諸所說，如狐貍跡誑人耳。" 他們否定一切教典。 "心是身之本性者，身果即是身功德，如是依於三種理，修習輪迴不存在。" 他們否定修道果佛。 "增益執故非量也。" 他們否定量。 "蓮花花蕊誰所造？孔雀花紋誰所畫？荊棘尖銳誰磨利？一切無因自性生。" "日出江河向下流，豆子圓形刺長尖，"

སྲན་ཟླུམ་ཚེར་མ་གཟང་རིང་རྣོ་བ་དང༌། །རྨ་བྱའི་མདོངས་བཀྲ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་དང༌། །རྒྱལ་པོའི་བུ་མོ་བལྟ་ན་སྡུག་པ་རྣམས། །» «སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང༌། །ཞེས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་«༼༡༽«ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ཤིང༌། ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུར་སྨྲ་བས་སྤང་ལ་ཤ་མོ་ལྟར་སྐྱེ་བ་འཕྲལ་བྱུང་དུ་འདོད་ཅིང༌། བདག་དང་བདེ་སྡུག་མ་ཤིའི་བར་ལ་ཡོད་ལ། ཤི་ནས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་དེ། འདི་དག་ལ། ཕུར་བུ་པ། རྒྱང་ཕན་པ། ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ། དབྱེ་ན་ལྟ་བ་ལོག་པ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ། རྟག་པ་དང༌། ཆད་པ་དང༌། གཉིས་ཀར་ལྟ་བའི་མུ་ལ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ཉི་ཤུ་སྟེ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའོ། །བསྡུ་ན་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། དེའང་བསྡུ་ན། རྟག་ཆད་གཉིས་ཏེ་སྡུད་པ་ལས། འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བར་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་གཉིས་འདུས་ལྟར། །ཅེས་སོ། །དེའང་རྟག་པར་ལྟ་བ་ལ་ཉི་ཤུ། ཆད་པ་ལ་ཉི་ཤུ། གཉིས་ཀར་ལྟ་བ་ལ་ཉེར་གཉིས་ཏེ། རྒྱས་པར་ནི་མདོ་སྡེ་ཚངས་པའི་དྲ་བ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འདིར་དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་བཤད་པས། ལམ་ངན་པར་རྟོགས་ནས་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དགག་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བྱས་པར་བསམ་སྟེ། ཡི་གེས་འཇིགས་ནས་མ་སྤྲོས་སོ། །ད་ནི་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་པ་ལས་འཕགས་ཚུལ་དང༌། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་ལྷ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྐྱབས་གནས་སུ་འཛིན་ཅིང༌། ཆོས་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཁས་ལེན་ན་ནང་བ་ཡིན་ལ། མི་ལེན་ན་ཕྱི་རོལ་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱབས་གནས་ཀྱི་དཀོན་མཆོག་ངོས་གཟུང་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆུང་ངུས་སངས་རྒྱས་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ། ཆོས་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། དགེ་འདུན་ཉན་ཐོས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞུགས་པ་བཞི་དང༌། གནས་པ་གསུམ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའོ། །ཞུགས་པ་བཞི་ནི་རྒྱུན་ཞུགས། ཕྱིར་འོང༌། ཕྱིར་མི་འོང༌། དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པའོ། །གནས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས། ཕྱིར་འོང༌། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ལྟར་ན།

以下是完整的漢語直譯： "豆子圓形刺長尖，孔雀羽毛極美麗，王女容貌甚端莊，無人所造自性生。" 他們否定因果生起，而說自性為因，認為如草原上的蘑菇般突然生起。他們認為自我和苦樂在生前存在，死後斷滅。這些學說稱為金剛杵派、順世外道派、此世美派。 如是外道學說可分為三百六十種邪見：常見、斷見、亦常亦斷見各一百二十種。總攝為六十二見，再歸納為常見和斷見兩種。如《集經》所說："六十二見攝於身見。"其中常見二十種，斷見二十種，亦常亦斷見二十二種。詳細內容可見《梵網經》和《廣大智慧經》。 此處略述其分類，是爲了了知邪道而不入。否定之意已蘊含其中，因恐文字冗長而未詳述。 現在廣說內道學說分兩部分：超勝外道之方式和詳細分類。 首先，若皈依三寶為救護處，承許四法印，即為內道；若不承許，則為外道。 皈依處三寶的定義：小乘認為佛是最勝化身如釋迦牟尼佛，法是教法和證法的本體，僧是聲聞緣覺的四向三果，其中阿羅漢果位者歸入佛類。四向是預流向、一來向、不還向、阿羅漢向。三果是預流果、一來果、不還果。 大乘則認為：

ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ལྟར་ན། སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཆོས་མདོ་དང་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ལུང་དང༌། བསྐྱེད་རྫོགས་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །» «དགེ་འདུན་ནི་འཕགས་པ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། རིག་པ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང༌། འབྲས་བུའི་སྐྱབས་གནས་གཉིས་སུ་གནས་ཏེ། དེའང་འབྲས་བུ་ལ་དམིགས་ནས། སྐྱེལ་མ་ཞུ་བ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པ། ཆོས་ལ་ལམ། དགེ་འདུན་ལ་ལམ་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་སུ་ཞུ་བའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། རྒྱུའི་སྐྱབས་འགྲོ་ཡིན་ལ། སྐྱབས་གསུམ་དེ་དག་མ་འོངས་པ་ན་རང་རྒྱུད་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འབྲས་བུ་ལ་དམིགས་ཏེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ན་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་ཆ་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་རྣམ་གཞག་ལ་རྒྱས་པ་ནི་ཁོ་བོས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས། ངཻས་དོན་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོར་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པས་དེར་བལྟའོ། །ཆོས་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདུས་བྱས་སོ་ཅོག་མི་རྟག་སྟེ། འཕྲལ་དུ་བསྐྱེད་ཅིང་དུས་གཉིས་པར་མི་སྡཽད་པས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། ཀྱེ་མ་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག» «། ཅེས་སོ། །འཁོར་བས་མཚོན་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་ཏེ། ཟག་པ་བཅས་པ་དེ་དག་ནི། །སྡུག་བསྔལ་འདུ་བྱེད་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཅེས་སོ། །ཁྱད་པར་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དམྱལ་མེས་ཉམས། །ཡི་དྭགས་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པས་ཉམས། །དུད་འགྲོ་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟས་ཉམས། །མི་དག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ཉམས། །ལྷ་མིན་འཐབ་དང་རྩོད་པས་ཉམས། །ལྷ་དག་བག་མེད་པ་ཡིས་ཉམས། །

以下是完整的漢語直譯： 大乘則認為：佛是三身的本體。法是屬於經續的教法、生圓等見解、三摩地等各自證悟的智慧本體。僧是除佛以外的聖者有學無學本性的菩薩、持明者等。 這些又分為因皈依處和果皈依處兩種。因皈依是以果為所緣，如請求護送，請求佛為導師、法為道路、僧為道友而皈依，這是因皈依。爲了將來在自相續中獲得三寶而以果為所緣而皈依，這是果皈依。從緣因和果兩方面而如此安立。 關於這些安立的詳細內容，可參見我所著的《了義大車論》。 四法印是：諸行無常、有漏皆苦、諸法無我、涅槃寂靜。 其中，一切由因緣所生的有為法都是無常的。因為剎那生滅，不住第二剎那，故稱無常。如《法句經》所說："嗚呼諸行無常。" 以輪迴為代表的有漏法都是苦的本性，不離苦因苦果。如雲："彼等有漏法，皆是苦行煩惱性。" 特別是輪迴是苦的。《律經》中說："地獄眾生為獄火所害，餓鬼為飢渴所害，旁生互相吞食而害，人為追求所害，非天為鬥爭所害，天人為放逸所害。"

ལྷ་མིན་འཐབ་དང་རྩོད་པས་ཉམས། །ལྷ་དག་བག་མེད་པ་ཡིས་ཉམས། །འཁོར་བ་ཁབ་ཀྱི་རྩེ་ཙམ་ན། །བདེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དེ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང༌། །བུ་རམ་རང་བཞིན་མངར་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས། །ཞེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགོག་པ་ཞི་བ་སྟེ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། དེ་བས་ཞི་བར་གྱུར་པ་བདེ། །ཞེས་པ་དང༌། ལྕགས་ཀྱི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་པའི་རབས་ལས། མྱ་ངན་འདས་ཞིར་འགྲོ་བ་ཡི། །ཆོས་བསྟན་ཐོས་ཀྱང་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་སོ། །འདི་དག་རྒྱས་པར་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཆད་དོ། །ཐེག་པ་སོ་སོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །དང་པོ་ལའང་གྲུབ་པའི་མཐའ་སྤྱིར་དབྱེ་བ་དང༌། ལམ་བགྲོད་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་དང༌། ཆེན་པོ་གཉིས་ཏེ། ཆུང་ངུ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་རགས་པ་ཕྱེ་ན་གསུམ་ལས། ཉན་ཐོས་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་ནི་སྔོན་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ། གཅེར་བུ་པའི་སྟོན་པ་ཞིག་འོང་པ་ལ་ཚུར་ཤོག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་པ་དེས། གང་ཟག་གི་བདག་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་དམ། གཉིས་ཀའམ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་ལས། ཅང་མི་གསུང་པས་ལན་«༼༡༽«བཏབ་ཀྱང༌། བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཡོད་པར་གོ་ནས་ཆོས་འདི་པར་ཞུགས་ཀྱང་ལྟ་བ་མུ་སྟེགས་དང་འདྲེས་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཁས་ལེན་པའོ། །དེའི་གཞུང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང༌། རང་གིས་བྱས་པའི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུའི་ཟ་བ་པོ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་དོར་ནས་ཕྱི་མ་ལེན་པ་ནི་«༼༢༽«བདག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའང་བདག་དེ་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དོར་ནས་ཕྱི་མ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཚེ་འདིའི་བདག་གིས་ལས་བྱས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཟིན་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯： "非天為鬥爭所害，天人為放逸所害。輪迴中連針尖大小的快樂，永遠都不存在。" 顯現的器世界和有情世間、輪迴和涅槃所攝的一切法都是無我的，因為無自性。《菩提心釋》中說："如火的本性是熱，糖的本性是甜，同樣，宣說一切法的本性是空性。" 涅槃是寂滅，是寂靜。如《法句經》所說："因此寂靜即安樂。"《鐵屋本生》中說："雖聞說涅槃寂靜之法，卻未修行。" 這些內容在各乘中都有詳細闡述。 各乘的詳細分類有二：因乘的特徵和果乘的密咒乘。 首先，因乘又分為總的宗義分類和別的修道方式分類兩種。 第一種分為小乘和大乘兩種。小乘粗略分為三種宗義： 一、聲聞根本部：當初佛涅槃時，一位裸形外道來到佛前，佛說"來吧"使其出家成為聲聞。他問："我是否存在為與蘊一體、異體、亦一亦異或非一非異？"佛以沉默作答。他理解為"不可言說的我"存在，雖入佛法卻夾雜外道見，承認不可言說的我。 他們的宗義認為，一切善惡業的造作者，以及享受自己所造的可意不可意果報者，捨棄前蘊而取后蘊，就是我的實體。這個我既不是常，因為捨棄前世而取後世；也不是無常，因為今生的我造業后還能享受果報。

མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཚེ་འདིའི་བདག་གིས་ལས་བྱས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཟིན་པ་དང༌། མ་འོངས་བའི་བདག་མ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀའང་བདག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེས། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་སྤྱད་པས་འབྲས་བུ་ཆུད་ཟོས་པ་དང༌། སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས་མ་ཟོས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། ཟ་བ་པོའམ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཏུ་གཅིག་པས་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་འདོད་དོ། །དེས་ན་བདག་དེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཚུལ་འདི་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་བཀག་ན་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མི་རྟག་པ་བཀག་པའང་རྟག་པ་བསྒྲུབས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ག་ལ་སྲིད་པས་མི་འཐད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་ནི། རྫས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་བྱའི་གཞི་ལྔ་ཁས་ལེན་ཏོ། །དེའང་གཟུགས་ཀྱི་གཞི། སེམས་ཀྱི་གཞི། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞི། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་ལྔའོ། ། དང་པོ་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས། ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་བསྐོར་བ་བར་དང་བཅས་པར་འདུས་པ་ལས་རགས་པ་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་མིག་རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཏེ་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱའོ། །བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ལུས་ཀྱི་སྤྱིར་ཁྱབ་པ་ནགས་ལ་མེ་ཤོར་བ་ལྟར་གནས་པའི་སྡོམ་པ་དང༌། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། བར་མས་བསྡུས་པའོ། །རྡུལ་ཕྲན་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་ན་འབྱུང་བ་བཞི་དང༌། ཁ་དོག་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་རྡུལ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དུ་འདུས་ལ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྒྱད་པོ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྡུལ་དེ་དགུ་གནས་ལ། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཞན་ལ་སྔ་མ་དགུ་པོའི་སྟེང་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྡུལ་དང་བཅུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉེན་པོས་བཅོམ་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯： 也不是無常，因為今生的我造業后還能享受果報，未來的我也將享受未造之業的果報。這兩者成為同一個我，因此已經完全享受的業果稱為已消耗，將要享受的稱為未消耗。由於享受者或受用者是同一個我，所以也不是無常。因此，他們主張這個我既不能說是常也不能說是無常，是一個不可言說的人我。 這種觀點是不好的。因為否定常就不能成立無常，否定無常也依賴於成立常，而既非常也非無常更是不可能，所以這種觀點完全不合理。 聲聞毗婆沙師承認五種實體各異的所知基。即：色處、心處、心所處、不相應行、無為法等五種。 第一，色處是可見有對色，由地水火風四大極微無分真實聚合而成粗大色法。不可見有對色是眼耳鼻舌身五根和聲香味觸。不可見無對色是遍佈全身如森林著火般的律儀、不律儀和中間所攝。 這些極微外在是地水火風四大和色香味觸四微，共八種。身根由這八種加上身根自身的微塵共九種組成。其他根如眼根等，在這九種基礎上加上眼等自身的微塵共十種組成。 這些極微被對治力所破，

དེའང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉེན་པོས་བཅོམ་པ་དང༌། རིག་པས་གཞིག་སྟེ་བསལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་བླཽ་མི་འདོར་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། རགས་པ་ནི་གཉེན་པོས་བཅོམ་པ་དང་ཆའི་དབྱེ་བས་དེར་འཛིན་པའི་བློ་འདོར་བ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས། ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་མཛོད་ལས། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་མེད་«༼༡༽«དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །ཞེས་སོ། །» «སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་མིག» «རྣ་བ། སྣ། ལྕེ། ལུས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་དྲུག་གོ །དེའང་དབང་པཽ་ལྔས་དོན་ལྔ་མཐོང་བ་ན། རྣམ་ཤེས་ལྔས་དོན་དེ་དག་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དང༌། དངོས་པོའི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའང་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དོན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་ཤེས་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པས་བར་ཏུ་ཆོད་པ་ལ་སོགས་པའང་མཐོང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས། དེ་ཉིད་ལས། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་རྟེན་བཅས། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་མིན། །གང་ཕྱིར་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར། ། གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་མིན་ཕྱིར་ལོ། །ཞེས་སོ། །» «སེམས་ལས་འབྱུང་«༼༢༽«བའི་གཞི་ནི། རེག་པ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། སེམས་པ་དང༌། འདུན་པ་དང༌། མོས་པ་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། དད་པ་དང༌། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང༌། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང༌། མ་ཆགས་པ་དང༌། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང༌། གཏི་མུག་མེད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང༌། བག་ཡོད་པ་དང༌། བཏང་སྙོམས་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང༌། འདོད་ཆགས་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། མ་རིག་པ་དང༌། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང༌། ཐེ་ཚོམ་དང༌། ཁྲོ་བ་དང༌། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང༌། འཆབ་པ་དང༌། འཚིག་པ་དང༌། སྒྱུ་དང༌། གཡོ་དང༌། ཕྲག་དོག་དང༌། སེར་སྣ་དང༌། རྒྱགས་པ་དང༌། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང༌། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང༌། ཁྲེལ་མེད་པ་དང༌། རྨུགས་པ་དང༌། རྒོད་པ་དང༌། མ་དད་པ་དང༌། ལེ་ལོ་དང༌། བག་མེད་པ་དང༌། བརྗེད་ངས་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯： 這些極微被對治力所破，或被理智分析消除時，仍然保持極微的認知，不會捨棄，具有勝義諦的特徵，因此是勝義實有。粗大的物質則被對治力所破或被分析部分時會捨棄其認知，具有世俗諦的特徵，因此是世俗實有。如《俱舍論》所說："若物質碎分析，彼覺不復轉，如瓶水世俗有，異此名勝義。" 心處是眼、耳、鼻、舌、身、意六種識。當五根見到五境時，五識了知這些對象。意識則能了知過去、未來以及諸法的差別等。識並不能見到對象，因為識是無礙的，如果能見到對象就會導致能見到被障礙物遮蔽的東西等過失。如同論中所說："眼見色有依，識依彼非見，以隔礙等故，不見色等故。" 心所處有：觸、作意、受、想、思、欲、勝解、念、定、慧、信、慚、愧、無貪、無嗔、無癡、精進、輕安、不放逸、行舍、不害、貪、嗔、慢、無明、身見、疑、忿、恨、覆、惱、誑、諂、嫉、慳、驕、害、無慚、無愧、昏沉、掉舉、不信、懶惰、放逸、忘念、

ལེ་ལོ་དང༌། བག་མེད་པ་དང༌། བརྗེད་ངས་པ་དང༌། རྣམ་གཡེང་དང༌། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང༌། འགྱོད་པ་དང༌། གཉིད་དང༌། རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང༌། སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་གཙོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པས་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་དང༌། རྣམ་པ་འདྲ་བར་གཅོད་པས་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་དང༌། དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་དུས་མཚུངས་པ་དང༌། བདག་པོ་དབང་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པས་རྟེན་མཚུངས་པ་དང༌། གང་ཟག་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་མིག་ཤེས་གཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ལྟར། དེའི་འཁོར་རེག་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བས་རྫས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། མཚུངས་པ་ལྔས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་དོན་ལ་བལྟས་པས་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་མི་འཆར་བས། གཟུང་འཛིན་ཐུག་ཕྲད་དུས་མཉམ་དུ་ངེས་པར་སྐྱེ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་ཀའང་ཕྱི་རོལ་རིག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་རང་རིག་པ་མེད་པར་སྨྲའོ། །» «མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ཐོབ་པ་དང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང༌། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ། གནས་པ། མི་རྟག་པ། མིང་དང༌། ཚིག་དང༌། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང༌། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང༌། འཇུག་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང༌། འབྱོར་པ་དང༌། འབྲེལ་བ། གྲངས། གོ་རིམས། ཡུལ་དུས་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ། གཟུགས་སེམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ། གསུམ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད། སྐྱེ་བ། རྒ་བ། གནས་པ། མི་རྟག་པ་དང༌། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ། རྒ་བའི་རྒ་བ། གནས་པར་«༼༡༽«གནས་པ། མི་རྟག་པའི་མ་«༼༢༽«རྟག་པ་སྟེ། དགུ་པོ་མ་འོངས་པའི་ཁྱིམ་ན་ཡོད་པ་ལ། སྐྱེ་བས་«༼༣༽«སྐྱེ་བར་«༼༤༽«བྱེད་པ་«༼༥༽«སྐྱེ་བ་ལ་འཇུག་ལ། སྐྱེ་བས་འདུ་བྱེད་དང་རྒས་པ་གནས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ། བརྒྱད་པོ་ད་ལྟར་གྱི་ཁྱིམ་དུ་བསྐྱེད་ལ། ཡང་དགུ་པོ་ད་ལྟར་གྱི་ཁྱིམ་ན་གནས་པས་ན། མི་རྟག་པས་«༼༦༽»«མི་རྟག་པར་«༼༧༽«བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ལ་འཇུག་ལ།

以下是完整的漢語直譯： 懶惰、放逸、忘念、散亂、不正知、悔、睡眠、尋、伺。這五十一種心所法，它們各自與其主要的識在同一對像上活動，所以所緣相同；以相似的方式了別，所以行相相同；同時生起，所以時間相同；依靠同一個根，所以所依相同；正如一個人在同一時間只能生起一個眼識，其眷屬如觸等也只能生起一個，所以事相同。由於這五種相同，稱為五同。 如同根識觀察對境而了知對象，這些心所也了知對象的特徵。心和心所都不能顯現對境的行相，能取所取同時直接接觸而生起。他們主張心和心所都只有對外認知，沒有自證。 不相應行有：得、滅盡定、無想定、無想、命根、生、老、住、無常、名身、句身、文身、異生性、勢用差別、和合、相應、數、次第、時、方、和合等。這些與色、心、心所三者實體不同。 諸行、生、老、住、無常，以及生之生、老之老、住之住、無常之無常，這九法存在於未來位。生能使生進入生，生能使諸行、老、住、生之生等四法生於現在位。又九法住于現在位，無常使無常進入無常，

མི་རྟག་པས་«༼༦༽»«མི་རྟག་པར་«༼༧༽«བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ལ་འཇུག་ལ། མི་རྟག་པ་དེས་འདུ་བྱེད་དང་སྐྱེ་བ་རྒ་བ་གནས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་འདས་པའི་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། དུས་གསུམ་རྫས་སུ་ཡོད་པས་ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས། །དེ་ཆས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག» «།ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །» «ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ཡང་བྱ་བ་དོན་གཞན་གྱི་ཁུར་དུ་ཐོགས་ནས་འཕོ་བར་བྱེད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་འགགས་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་པ་ནའང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱིས་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བཞག་པ་མེད་དོ། །ལྟུང་བ་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐོབ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནའང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཟད་པའི་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་དང༌། གཉེན་པོས་བཅོམ་ནས་མེད་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། རྐྱེན་མ་ཚང་ནས་མ་སྐྱེས་པ་བརྟག་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་གསུམ་མོ། །འདུས་མ་བྱས་གསུམ་དང༌། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཟག་མེད་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ་མཛོད་ལས། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་ཞེས་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང༌། །འདུས་མ་བྱས་ནི་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་» «གཉིས། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །» «འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དང་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཁས་ལེན་མོད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང༌། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲན་དོན་དམ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དང༌། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རང་རིག་མེད་པར་མི་འཐད་པ་དང༌། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་མི་འཐད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཕྱོགས་བཅུ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་བསྐོར་བ་ལས་རགས་པ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ན།

以下是完整的漢語直譯： 無常使無常進入無常，這個無常使諸行、生、老、住、生之生等八法進入過去位。由於三世實有，所以永遠不會成為無。如說："生之生等，以此八法及一法入。" 轉移到其他地方時，也是揹負其他事物的負擔而移動，而不是諸行的生滅。當造作善等業時，也是獲得不失壞的實體，而不是在心上留下習氣。墮罪和對治等也是獲得逐漸增長。獲得果位時也不是心的習氣耗盡，而是煩惱耗盡的無漏離得。 無為法有三種：離觸的虛空、對治力所斷的擇滅、緣不具足而不生的非擇滅。 三無為和道諦的意識及其眷屬是無漏，其餘是有漏。如《俱舍論》所說："有漏無漏法，除道諦有為，名為有漏法，無漏道諦及，三種無為法，虛空與二滅。" 這裡雖然承認涅槃是寂靜的，一切有漏都是苦的，但否認一切法無我和一切有為法無常，如前所述。 這是不合理的。因為：極微作為勝義實有是不合理的；心和心所無自證是不合理的；不相應行是不合理的。這三點中，首先，他們認為中央的極微被十方極微包圍而形成粗大物質，

དང་པོ་ནི་དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཕྱོགས་བཅུ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་བསྐོར་བ་ལས་རགས་པ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ན། དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཡང་ཤར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ངོས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་ན་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་བལྟས་སམ། འོན་ཏེ་ངོས་གཞན་གྱིས་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་ན་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་བལྟས། དང་པོ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲན་ཇི་སྙེད་བསགས་ཀྱང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་ལ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ངོས་དེའི་བལྟས་པ་ན་གནས་པར་མཚུངས་པས། ཤར་རྡུལ་དེའི་གོ་སར་འདུས་པས་ཡུལ་རྒྱས་པར་སྣོན་པ་མི་རུང་བས་རགས་པ་རྩོམ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ལ་ཤར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བྱེད་ཡིན་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་ཆ་གཉིས་བྱུང་བས་ཆ་མེད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ༌། ། གཉིས་པ་ནི་རང་རིག་པ་མི་འདོད་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་རྟོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་མ་རྟོགས་པས། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤ་ཟ་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་རྟོགས་པར་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་གནས་པ་མི་རྟག་པ་འདུ་བྱེད་ལས་གཞན་ཡིན་ན། འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་གནས་པ་མེད་པ་དང༌། རྒ་བ་མེད་པ་དང༌། རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་དགག་པ་བཀག་པས་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དང་གཞུང་ཕལ་«༼༡༽«མཐུན་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་སྔར་བཤད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་ལ། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་སྤོང་བའི་སེམས་པ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས། གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ཅན་ལས་འབྱུང་ཞིང་རྟེན་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པས་གཟུགས་སུ་བཏགས་པར་འདོད་དོ། །ལྷག་མ་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་«༼༢༽«རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ། ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་པས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འདོད་དོ«༼༣༽«། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་འབྱར་ལ་མ་རེག་པ་འདུས་པ་ལས་རགས་པ་བརྩམས་པར་འདོད་དེ«༼༤༽«།

以下是完整的漢語直譯： 首先，他們認為中央的極微被十方極微包圍而形成粗大物質時，中央極微觀察十方極微時，是用觀察東方極微的那一面來觀察其他方位的極微，還是用其他面來觀察其他方位的極微？如果是第一種情況，無論堆積多少極微，都與觀察東方極微的那一面的視角相同，都會聚集在東方極微的位置上，不能擴大範圍，因此無法組成粗大物質。如果是第二種情況，中央極微相對於東方極微就有了觀察面和非觀察面等兩個部分，就不再是無分的勝義實有了。 其次，如果不承認自證，識知對象的能作者——識本身未被認知，那麼所要認知的對象如色等就不能被認知，就像不知道食肉鬼本身就無法確定它的處所一樣。 第三，如果生、老、住、無常與諸行不同，那麼諸行就會成為無生、無住、無老、常住的，因為否定的否定就成為肯定。 聲聞經部師與勝論派的教義大致相同，但有些特殊之處：在前面提到的色法基礎上，他們認為無表色是斷心相續等，不是色法，而是因為從色法生起並依託色法而被假立為色法。其餘的根是有色的，是初識的增上緣。境是在識上投射影像，所以是所緣緣。他們認為無分的極微聚合但不相觸而組成粗大物質。

རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་འབྱར་ལ་མ་རེག་པ་འདུས་པ་ལས་རགས་པ་བརྩམས་པར་འདོད་དེ«༼༤༽«། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་དེའི་འཁོར་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ། ཡུལ་ལྔ་ལ་དམིགས་ཏེ་ཡུལ་ལྔ་མཐོང་བ་མེད་ཀྱང་མིའི་བཞིན་གྱིས་«༼༥༽«མེ་ལོང་ལ་རང་འདྲའི་རྣམ་པ་གཏད་པ་ལྟར། ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་རང་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་གཏད་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ད་ལྟར་བ་ལ་སྐད་ཅིག་སྔ་ལོགས་སུ་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་དོན་ལྐོག་ན་མོས་གཏད་པས། ད་ལྟར་བ་ལ་རང་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་ཤར་ཞིང༌། མ་འོངས་པ་ལ་ད་ལྟའི་གཏོད་བྱེད་ཀྱིས་ཕྱི་ལོགས་སུ་རྣམ་པ་གཏད་པས། ཤེས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤར་ཏེ་འདྲ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་དོན་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ་རྣམ་འགྲེལ་«༼༡༽«ལས། འདྲ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ། །དོན་མྱོང་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཤེས་པ་རྣམ་བཅས་ཕྱོགས་ལ་ནི། །དངོས་སུ་དེ་གཉིས་ཐ་དད་ཀྱང༌། །དེ་དང་གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བས་ན། །བཏགས་པ་ཙམ་ཅིག་ཚོར་བར་རུང༌། །ཞེས་རྣམ་བཅས་པ་འདོད་ལ། དོན་རིག་པ་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པས་དོན་རིག་པར་བཏགས་པ་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་རང་རིག་ཅིང་གསལ་བྱར་«༼༢༽«མྱོང་བས་ན། བདག་ཉིད་མྱོང་བས་རག་«༼༣༽«པ་མཚན་ཉིད་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་གསལ་བར་མྱོང་བས་ན། །འདྲ་བར་སྣང་བ་དམིགས་པ་ཡིན། །དེས་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །» «དམིགས་མྱོང་བདག་ཉིད་ཐ་དད་གནས། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །» «ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ལ་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤར་ཡང༌། ཕྱི་རོལ་ན་རྣམ་པ་གཏོད་པ་པོ་ཟླ་བ་གཉིས་མེད་པས་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་རྫུན་པས་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་བ་མི་སྨྲའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེའི་འཁོར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ། ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ནི་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པས་རྣམ་པ་གཏད་ནས། དེ་དང་འདྲ་བས་དོན་འཛིན་ལ། རྨི་ལམ་ལ་རྟ་གླང་གི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང༌། ཡིད་རྟོག་བཅས་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ཡུལ་དང་རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་དོན་སྤྱི་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ན།

好的,我盡力直譯如下:

微細粒子聚集而成粗大[物質],無需觸及最細微[粒子]«(4)«。意識和心所法arising from 根本的五種意識及其相應心所,如色等,緣五境而生。雖然沒有見到五境,但如人面孔在鏡中顯現自己的映像那樣,境識在第二剎那顯現與自己相似的相,這是由前一剎那隱藏的所緣決定性而生起的。對於當下[識],由先前[識]在外部顯現相似相,未來[識]則由當下[識]在外部顯現相,識就顯現為境的相,感受到相似性就稱之爲了解對境,正如《釋量論»(1)»所說:"感受到相似性,稱為感知對境。"又說:"有相識的一方,雖然二者實際不同,但與影像相似,故應有假立感受。"所謂瞭解對境,就是由於[識]緣境而假立了解對境。識在當下自證且清晰感受所量,故以自證為實相,正如所說"以自身明晰感受,故顯現相似相為所緣。是故一切識,自證所緣各自而住。"» «見兩月等是識上顯現兩月之相,然而外境中並無能顯現兩月之相的兩月,故說是錯亂。中觀自續派認為,虛妄對境即是錯亂。意識及其相應心所中,意識直觀緣取前一剎那五識所緣境的相而了知與之相似的對境;夢中顯現馬牛等相,意識有分別時則模糊地顯現前後、境與自性混雜的共相。

ཡིད་རྟོག་བཅས་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་ཡུལ་དང་རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་དོན་སྤྱི་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ན། སྣང་བ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་མྱོང་བ་རང་རིག་པ་ནི་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་» «ནོ། །མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཐལ་མོ་བསྐུམས་པའི་གནས་སྐབས་ཁུ་ཚུར་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང༌། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས། དེ་གསུམ་ལས་རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་«༼༡༽«བ་ནི་མེད་དོ། །ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ལ་«༼༢༽«བག་ཆགས་རྙེད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྙོམས་འཇུག་གསུམ་པོ་ནི་ལུས་ལ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །» «སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །» «རིས་«༼༣༽«མཐུན་པའང་དོན་དེ་གསུམ་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྐྱེ་བའང་དེ་གསུམ་སྔ་ན་མེད་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྒ་བ་ཡང་དེ་གསུམ་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་སོ། །གནས་པའང་དེ་གསུམ་རྒྱུན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །» «མི་རྟག་པའང་དེ་གསུམ་རྒྱུན་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོའང་དེ་གསུམ་གྱིས་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའང་དེ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །» «མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་སྒྲའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་གསུམ་པོ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་གཏན་མེད་པ་ཡིན་པས་རྫས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་མི་འཐད་པའང་དྲུག་སྟེ། ཕྱིའི་དོན་དོན་དམ་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། རགས་སྣང་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དང༌། རྣམ་པ་གཏོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་པ་དང༌། སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་ན་སེམས་གཏན་མེད་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། དོན་སྤྱི་རྟོགས་པའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པ་དང༌། སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྗོད་བྱེད་དུ་མི་རུང་པའོ། །དང་པོ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་བཀག་པས་བཀག་ཟིན་ཏོ། །» «གཉིས་པ་ནི་རགས་སྣང་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཇི་ལྟར་དགག» «བདེ་སྡུག་ཐ་དད་པར་མྱོང་སྟེ་ཐ་མི་དད་པ་ཁེགས་ན།

意識有分別時,顯現前後、境與自性混雜的共相不明晰。雖然顯現是識的本質,但外境中無能顯現的相,故是錯亂。一切識以明晰感受自證者是無謬的。» «不相應行也如拳頭收攝時是拳頭一樣,是色、心、心所的狀態,故除此三者外無別體«(1)«。得是心獲得習氣的狀態«(2)«。三種等持是身心心所滅盡的狀態。» «命根是色、心、心所同分的狀態。» «同類«(3)«也是此三者相似的狀態。生也是此三者先前未得而得的狀態。老也是此三者變化的狀態。住也是此三者相續存在的狀態。» «無常也是此三者相續斷絕的狀態。異生也是此三者未得聖法的狀態。緣起等也是此三者因果的狀態。» «名蘊等三者是語言概念的狀態。三無為如石女兒般根本不存在,故非實有。如是說。依彼等宗派有六種不應理:外境非勝義不應理、顯現為粗大識自性不應理、顯現相的對境不成立、等持時心完全不存在不應理、瞭解共相非事物不應理、語詞不能表達自相。第一種已由破斥經部而破斥。» «第二,若顯現為粗大識自性,則如何否認苦樂不異於事物?若感受苦樂各異而否認不異,

» «གཉིས་པ་ནི་རགས་སྣང་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཇི་ལྟར་དགག» «བདེ་སྡུག་ཐ་དད་པར་མྱོང་སྟེ་ཐ་མི་དད་པ་ཁེགས་ན། རགས་པར་སྣང་བ་ཤེས་པ་དང་ཐ་དད་པར་མྱོང་བས་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཁེགས། ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་ཕྱིར་གྲུབ་པས་ནང་གི་བདག་ཉིད་འཛིན་པ་པོ་མ་ཡིན་ལ། བདེ་སྡུག་གཅིག་ཏུ་བློ་གཅིག་ལ་ཚོགས་པས་གཅིག་གིས་གཅིག་འགོག་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །» «གསུམ་པ་ནི་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་རྐྱེན་གསུམ་ཚང་ཡང་རེས་འགའ་བའི་རྟགས་ལས་རྣམ་པ་གཏོད་བྱེད་ཀྱི་དོན་དཔོག་ན། སྣང་བ་རེས་འགའ་བའི་རྟགས་ལས་ཤ་ཟས་བྱེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད། བཞི་པ་ནི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་ན་སེམས་མེད་པའི་ལུས་ལས་ཕྱིས་སེམས་འབྱུང་ན། རིགས་པ་སྔ་མས་ཁེགས་པས་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་ཁས་བླང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་ནི་དོན་སྤྱི་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་འདྲེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་པ་སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་སྤྱི་མི་སྣང་ཞིང་ཞེན་བྱེད་མ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣ་བ་གསང་བས་སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐོས་པ་ལས་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དངོས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་རྗོད་བྱེད་དུ་འདོད་ནའང་ཟས་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའང་རྗོད་བྱེད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་སུ་བྲིས་པའང་རྗོད་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་མིག་རྣོ་བས་གཟུགས་སུ་བྲིས་པ་མཐོང་བ་ལས་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །» «དེས་ན་རྗོད་བྱེད་མཚན་ཉིད་པ་ནི་འབྲེལ་པ་དང་འདྲིས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྤྱིར་«༼༡༽«སྣང་བ་སྟེ། དེ་ལས་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དངོས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་འབྲེལ་པ་ནི་གོ་རིམས་མ་ལོག་པའོ། །འདྲིས་པ་ནི་དེ་ཉིད་བློས་ངེས་པར་བྱས་པའོ། །» «སྐབས་འདིར་རང་སངས་རྒྱས་དགག་པ་མ་བརྗོད་པ་ནི། འཛིན་པ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ཙམ་མ་རྟོགས་པ་སེམས་ཙམ་དང་མཚུངས་ཏེ། དེའང་ཉན་ཐོས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང༌། གཟུང་བ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་རྡུལ་ཕྲན་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་ལས།

注意此處是斷點重試開始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻譯

以下是直譯： 第二，如果粗顯的認知是自性，那麼怎麼能否定它與苦樂事物不異呢？體驗到苦樂是不同的，如果否定了它們不異，為什麼不能否定粗顯的認知與意識是一體的呢？因為意識是單一的，所以內在的自性不是能執持者。苦樂同時聚集在一個意識中，因為彼此相互牴觸，所以只能是相違的。 第三，如果從見到色法的意識有時存在這一標誌推斷出有一個能賦予形象的對象，那為什麼不從顯現有時存在這一標誌推斷出有一個能食肉者呢？ 第四，如果在入定時從無心的身體後來產生心識，由於前面的推理已經否定了這點，就必須承認從無因中產生。 第五，如果普遍相是實在的東西，就不會有剎那相混雜的情況。 第六，聲音的自相不顯現普遍相也不是能執著者，如果不是這樣，那麼從耳朵聽到聲音的自相就會直接產生了解所詮的智慧。如果僅僅因為是瞭解所詮的原因就認為是能詮，那麼食物和梵行也會成為能詮。圖畫也不是能詮，如果是的話，眼睛銳利的人看到圖畫就會產生了解所詮的智慧。 因此，真正的能詮是以關聯和熟悉為特徵的普遍相顯現，因為從這個顯現直接產生了解所詮的智慧。其中關聯是指順序不錯亂，熟悉是指心智確定了那個顯現。 在這裡沒有提到否定獨覺佛，是因為他們只是認為執著是勝義實在，這與唯識宗相同。雖然聲聞認為無我，但他們認為所取的對境微塵是勝義實在。

གཟུང་བ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་རྡུལ་ཕྲན་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་ལས། འདིར་དེ་མེད་པར་འདོད་དེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤོང་ཕྱིར་དང༌། །» «འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་ལ། ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ཕལ་ཆེར་ཉན་ཐོས་དང་མཚུངས་པས་དེའི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ་འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཉན་ཐོས་དང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བསླན་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྟེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་གཅིག་གིས་ལྷག་པ་ཞེས་» «སོ། །དེས་ན་འདིར་ཉན་ཐོས་དང་སེམས་ཙམ་པ་དག་བཀག་པ་དང་འགེགས་པར་འགྱུར་བས་མ་བྲིས་སོ། །དེ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་ཆུང་པ་ལས་འཕགས་ཚུལ་དང༌། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ནི། །དེ་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་གཉིས་དག་དང༌། །ཡེ་ཤེས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང༌། །» «ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་དང༌། །ཡང་དག་གྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དང༌། །སངས་རྒྱས་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་» «སྟེ། །ཆེན་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཐེག་ཆེན་ཞེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད། །» «ཅེས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཕུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་རང་གི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ལ། གཞན་དོན་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཆེན་པོའོ། །བསྒྲུབ་པ་ནི་ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ནི་ཆེན་པོ་ལ། བྲལ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་སྟེ་སྡུད་པ་ལས། ཐབས་མེད་ཤེས་རབ་བྲལ་བས་ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་ལྷུང༌། །ཞེས་» «སོ། །དེའང་རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་དེ་ལས་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དང༌། །སྤྱོད་པ་ཡོངས་བསྔོ་མ་བཤད་དེ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ག་ལ་འགྱུར། །འདི་ནི་སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་གིས། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྲིད་མཚམས་སྦྱོར། །ཅེས་ཐབས་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་གནས་པས་སྲིད་ཞི་གཉིས་ལས་འདའ་བར་བྱེད་དེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཤེས་པས་སྲིད་ལ་མི་གནས་ཤིང༌། །སྙིང་རྗེས་ཞི་ལ་མི་གནས་དང༌། །ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་མམ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉན་རང་སྟེ་ཆུང་ངུ་ལ།

這是直譯： 他們認為所取的對境微塵是勝義實在。這裡認為那是不存在的。《現觀莊嚴論》中說："為斷所取對境分別，不斷能取，應知總攝，如獨角獸道。"由於修道方式大部分與聲聞相同，所以將其歸入聲聞一類。《小疏》中說："聲聞及其一方的獨覺也是如此，只是證悟次第多一個階段。"因此，這裡否定和將要否定聲聞和唯識宗，所以沒有寫出來。 接下來確定大乘的方式有兩點：超勝小乘的方式和詳細分類。 首先，《大乘莊嚴經論》中說："大所緣性及，如是二種修，智慧精進起，方便善巧性，大圓滿成就，佛陀大事業，具足此七大，故稱為大乘。" 其中，所緣是指最終目的。追求自利是小乘，而唯一追求利他是大乘。修行方面，殊勝的方便和智慧相結合是大乘，分離則是小乘。《般若攝頌》中說："無方便離智慧墮聲聞地。" 《寶鬘論》中也說："聲聞乘中未，宣說菩薩愿，及迴向諸行，豈能成大乘？唯以大悲心，至菩提結生。"方便即大悲，智慧即不住兩邊，超越輪迴和涅槃。《現觀莊嚴論》中說："以智不住有，悲不住寂滅。" 智慧方面，僅了悟人無我或法的一半即所取無自性是聲聞和獨覺，屬於小乘。

ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉན་རང་སྟེ་ཆུང་ངུ་ལ། བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །» «བརྩོན་འགྲུས་ནི་དུས་ཐུང་ངུར་སྤྲོ་བ་ཞན་པས་གཞན་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཆུང་ངུ་ལ། དུས་རིང་པོར་སྤྲོ་བ་ཆེན་པོས་བརྩོན་པ་ནི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཕ་རོལ་སེམས་དགེ་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་ནི། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་ཡང་མི་སྐྱོ་བ། །» «ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སེམས་ཅན་གྲངས་མཐའ་ཡས་ལ་དུས་རིང་» «དུ། །བདེ་བར་གཤེགས་ཀྱི་བདེ་བ་བླ་ན་མེད། །ཡིད་ལ་བསམ་པ་མཐའ་དག་རྫོགས་བྱེད་པ། །རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལྟ་ཞིག་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་པ་དང་སྔ་མ་ལས། སེམས་ཅན་ཁུར་ཆེན་མགོ་ལ་ཁྱེར་བ་ཡིས«༼༡༽«། །སེམས་དཔའ་མཆོག་རྣམས་དལ་གྱིས་འགྲོ་མི་མཛེས། །བདག་གཞན་འཆིང་བ་སྣ་ཚོགས་རབ་བཅིངས་པས། །» «བརྩོན་འགྲུས་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་ནི་བྱ་བའི་རིགས། །ཞེས་སོ། །ཐབས་ནི་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཞི་བ་ཚོལ་བའི་ཐབས་ནི་ཆུང་ངུ་ལ་ཟློག་པ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཉན་ཐོས་ཞི་བ་ཚོལ་རྣམས་ཀུན་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་ཉེར་ཞིར་ཁྲིད་མཛད་གང་ཡིན་དང༌། །འགྲོ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་རྣམས་ལམ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དོན་སྒྲུབ་མཛད་པ་གང༌། །ཞེས་སོ། །» «གྲུབ་པ་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཆུང་ངུ་ལ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ་རིན་པོ་ཆེ་ཟ་མ་ཏོག་»«ལྟ་བུའི་«༼༡༽«གཏམ་ལས། ཕྱོགས་གཅིག་ཞི་བར་གཞོལ་བས་དབྱིངས་སུ་ཡང་དག་ཞི་གྱུར་པ། །ཆུང་ངུ་རྣམས་ལས་མཆོག་གྱུར་མི་གནས་མྱ་ངན་འདའ། །རང་གཞན་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དོན་མཛད་པ། །ཡིད་བཞིན་མཆོག་སྟེ་མ་ལུས་འདོད་གཏེར་རོལ་པ་ཅན། །ཅེས་སོ། །» «འཕྲིན་ལས་ནི་ཉན་རང་དབྱིངས་སུ་ཞི་བས་གཞན་དོན་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གཅིག་པུ་ཞི་ལ་བློ་ཡི་འཇུག་པ་ཐིམ་གྱུར་གཞན་དོན་སེམས་པའང་མེད། །ཅེས་སོ། །ཐེག་ཆེན་ནི་སངས་རྒྱས་ནས་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་དོན་མཛད་དེ་སྔ་མ་ལས། དེ་བཞིན་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་འདིའི། །ལས་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །གཞན་ཡང་བརྟག་གཉིས་ལས།

這是直譯： 了悟法的一半即所取無自性是聲聞和獨覺，屬於小乘。而了悟二我皆空是菩薩的大乘。 精進方面，短時間內興趣微弱而放棄利他是小乘，長時間內以大興趣精進則是大乘。《大乘莊嚴經論》中說："為利一有情心，歷經百俱胝劫，亦不生厭倦心。"《入菩薩行論》中說："無量眾生長時中，成就佛陀無上樂，滿足一切意願時，何況只是少佈施。"前論又說："菩薩頭頂荷重擔，緩步而行實不宜，為解自他種種縛，應當百倍勤精進。" 方便方面，僅自己一人求寂是小乘，反之則是大乘。《現觀莊嚴論》中說："聲聞寂靜求，遍知令趣寂，利世間事業，道智令開顯。" 成就方面，片面的寂靜是小乘，不住的涅槃是大乘。《寶篋譬喻經》中說："一向趨寂靜，證入法界寂，小乘中最勝，不住般涅槃。自他二利圓，成辦諸事業，如意寶最勝，無盡欲藏戲。" 事業方面，聲聞和獨覺入寂后不能利他。同經中說："獨自入寂靜，心識亦沉沒，不復思利他。"大乘則從成佛直到輪迴未空之間都在利他。前論中說："如是輪迴際，事業無間斷。" 此外，《真實攝經》中說：

།ཅེས་སོ། །གཞན་ཡང་བརྟག་གཉིས་ལས། གང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། གང་ཆུང་བ་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའོ་ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་རྒྱུད་ལས། ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ཤིང༌། །ཤེས་རབ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཁྱབ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་དེ། །གཞན་དག་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ། སློབ་དཔོན་སོ་སོའི་བཞེད་གཞུང་གིས་དབྱེ་བསྡུའི་ཁྱད་པར་མང་ཡང༌། འདིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་ཙམ་པ་དང༌། དབུ་མ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་སེམས་ཙམ་པའི་ཕྱོགས་ལ། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་རྣམ་གཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས། གཞན་དབང༌། ཡོངས་གྲུབ་གསུམ་དུ་འདུས་པར་འདོད་དོ། །དེའང་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་ཅིང་བརྟགས་པའི་ཆ་རྣམས་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཏེ། དབྱེ་ན་དོན་ལ་མེད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གསལ་སྣང་དང༌། བདག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ཆད་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཡིན་ལ། རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་གང་དང་གང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བཀོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ། ཚིག་དོན་དང༌། བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པར་དབྱེ་བའི་ཚུལ་རྣམས་ནི་བློས་བཀོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་དབྱེ་བྱའི་དོན་གཉིས་མ་འབྲེལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་སྣང་བས། ཀུན་བརྟགས་པའོ། །གཞན་དབང་ལའང་གཉིས་ལས། མ་དག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ནི། བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤར་བ་ཡུལ་དོན་ལུས་དང་བཅས་པའོ། །ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། །དོན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྐྱེན་གཞན་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གྲུབ་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དོ། །ལུས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པས་གཞན་དབང་ཞེས་བཞག་པའོ། །» «དག་པ་གཞན་དབང་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་དག་སྟོབས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་གནས་སྐབས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆ་ནས་བརྟགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལའང་གཉིས་ལས།

這是直譯： 此外，《真實攝經》中說："具有大智慧和大悲心的是大乘，小的則是小乘。"《智慧莊嚴續》中說："大悲緣有情，智慧遍法界，這就稱大乘，其他則相反。" 關於大乘的詳細分類，雖然各位大師的論著中有許多不同的分類方式，但這裡將分為瑜伽行派唯識宗和中觀派兩種。 首先是唯識宗的觀點，分為總的和特殊的兩種主張。總的來說，他們認為一切所知可歸納為遍計所執、依他起和圓成實三性。 其中，遍計所執是指通過名言表述和分別而產生的部分。可分為兩種：一是在實際上不存在但在言語中表述的，如雙月的影像等，這是無而顯現的遍計所執；二是如"我"等概念，這是缺乏本質特徵的遍計所執。名言遍計所執則包括名詞、句子、字母等分別構想，以及各種分類方式，如詞義、所詮和能詮等，乃至蘊、界等分類方式，這些都是心識安立的，雖然與所分類的對象並無真實聯繫，但作為認知的方法而顯現，因此稱為遍計所執。 依他起也分兩種：不清凈依他起是指由各種習氣的力量而顯現為各種外內器世間和有情世間的形象，包括對境、認識和身體。對境是指色等五境；認識是指由其他條件產生的八識；身體是指近取蘊。這些因為依賴業力和習氣等其他條件而稱為依他起。清凈依他起是指極其清凈的佛土和智慧等，從障礙清凈的力量所依賴的暫時狀態這一角度來考慮的。 圓成實也分兩種：

སྒྲིབ་པ་དག་སྟོབས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་གནས་སྐབས་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆ་ནས་བརྟགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལའང་གཉིས་ལས། དང་པོ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ནི། གནས་ལུགས་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མར། ཇི་ལྟར་སྔོན་དེ་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཁྱད་མེད་ཀྱང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དག་གྱུར་པ། །ཞེས་དང༌། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། སྙིང་པོ་དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་སྒྲས། །རབ་ཏུ་བརྟགས་«༼༡༽«པར་གྱུར་པ་ཡིན། །ཅེས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །དེའི་སྟེང་ན་ཐོག་མ་མེད་པའི་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ། རིས་གཅིག་ཏུ་མ་ཆད་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆ་ལ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ངོ་བོ་རྟོག་མེད་ཡུལ་ལ་མི་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་ངང་དུ་གོམས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འཕེན་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །སེམས་ཙམ་དྲི་མེད་པ་ཁ་ཅིག་འདི་ཡིད་ཤེས་རྟོག་མེད་དང་གཅིག་པས་ཡིད་དུ་བསྡུས་ནས་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པར་མི་འདོད་པའང་ཡོད་དོ། །དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ནི་ཁས་ལེན་དེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི་སྒོ་ལྔའི་ཡིད་དང་བཅས་པར་མ་འགྱུས་པའི་ཤེས་པ། གསལ་བ་སྟེ་དེའི་ངང་དུ་གོམས་པ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འཕེན་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །» «དེ་དག་གིས་འདི་ཉིད་ཤེས་པའི་དབྱེ་གཞིར་བྱེད་དོ། །ཡིད་ཤེས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལས་མཆེད་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ནི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཤེས་ཕྱི་རོལ་ན་སྣང་བ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ནང་གི་ཤེས་པ་ལ་འཆར་བའི་སྒོ་དབང་པོ་སོ་སོས་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་ལྔར་བཞག་ཀྱང་མྱོང་བ་པོ་ནི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་གི་རིག་པ་རང་གསལ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །ཡིད་ཤེས་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྗེས་ལ་སྐྱེས་པ་«༼༡༽«དང་དོན་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་པའོ། །ཉོན་ཡིད་ནི་དཔྱད་པས་ཆགས་སྡང་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུག་གསུམ་མམ་ལྔའི་ཉོན་མོངས་སུ་ཤར་བ་ལ་ཟེར་རོ། །

這是直譯： 圓成實也分為兩種： 首先，不變的圓成實是指實相的本來基礎、法界、本性光明、如來藏。如《寶性論》所說："如前後亦然，不變真如性。"《大乘莊嚴經論》中說："雖前後無別，然真如清凈。"《華嚴經》中說："彼藏以阿賴耶名，遍計所執故。"這就是指那個本性。 在此之上，有無始無明作為一切煩惱的根本，由於不間斷而成為無記的部分，被稱為具有各種習氣的阿賴耶識。其本質是無分別的，不執著于對象，如果習慣於這種狀態，就會產生投生無色界的業。有些清凈唯識宗學者認為這與無分別意識相同，將其歸入意識，不承認阿賴耶識等。 他們承認本來基礎，但認為阿賴耶識是未混入五識和意識的明瞭知識，習慣於這種狀態會產生投生色界的業。他們以此作為分類知識的基礎。他們說意識是無記的。 從此衍生的五識，即眼識等，雖然因各自感官功能的不同而分為五種，但能感受的主體只是無二的自明自覺的自知而已。意識是在五識之後產生的，了知內外諸法的識。染污意是指通過分析而產生貪、嗔、舍三者之一，顯現為三毒或五毒煩惱。

ཉོན་ཡིད་ནི་དཔྱད་པས་ཆགས་སྡང་བར་མ་གསུམ་གང་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུག་གསུམ་མམ་ལྔའི་ཉོན་མོངས་སུ་ཤར་བ་ལ་ཟེར་རོ། །» «སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་དུ་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་པ་དག་ནི་ཡིད་ཤེས་དང་ཉོན་ཡིད་གཉིས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པས་ཚོགས་བདུན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པར་ཁས་ལེན་ཏོ། །» «དེ་དག་གི་གཞུང་ལས། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོག་མེད་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་འདོད་ཅིང༌། དེ་དག་ལས་རྗེས་ལ་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་པ་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ཡིད་དུ་འདོད་དེ། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས། །ངར་འཛིན་པ་ནི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའོ། །» «དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་མཛོད་ལས་བཤད་པ་དང་ཡང་མཐུན་ཏེ། དཔེར་ན་ཨུཏྤ་ལ་མཐོང་དུས་བུང་བའི་སྒྲ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་དྲི་དང༌། རེག་བྱ་དང༌། རོ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་སྲིད་པ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་རྟོག་མེད་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ལ་ཡུལ་འཛིན་ལ། དེའི་ཚེ་ཤེས་པ་རྟོག་མེད་གསལ་བའི་ཆ་ཙམ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། སྐད་ཅིག་དུ་«༼༢༽«ཡུལ་རིག་པ་ལ་དགའ་གདུང་དུ་སྐྱེ་དུས་རྟོག་དཔྱོད་དུ་ཤར་བས། སྒོ་ལྔ་ཀུན་གཞིའི་ཤེས་པ་དང་དྲུག་པོའི་རྟོག་མེད་གསལ་སྣང་»«གི་ཆ་«༼༣༽«འགགས་ནས། འཛིན་པའི་ཆ་ཡིད་ཤེས་རྟོག་བཅས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་བ་ལས་གཉིས་པ་མི་འཇུག་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེའང་རྟོག་མེད་རྟོག་བཅས་སུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་དྲུག་པོ་འགགས་པར་བརྗོད་ཀྱང༌། དོན་ལ་དབང་ཤེས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་བཅས་པ་སོ་སོའི་ལྡོག་པའམ་ཆ་ནས་མ་ཉམས་པར་སོ་ན་གནས་ཏེ། གཟུགས་མཐོང་བའི་ཆ་ནི་རྟག་ཏུ་མིག་ཤེས་ཡིན་ལ། དེའི་ངོ་བོ་རྟོག་མེད་ཡིན་པས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའང་གཞལ་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་གྲུབ་ནི་ལམ་ཟག་མེད་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བའི་སར་ཕྱིན་ནས་སླར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་རྒྱས་པར་ནི་ལུང་དང་བཅས་པ་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་བྱའོ།» «།» «གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་རྣམ་གཞག་ནི། ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔར་བྱེད་དེ།

這是直譯： 主張多樣無二的唯識宗學者將意識和染污意合併爲一，因此承認七識加上阿賴耶識共八識。 他們的論著中說，心是指無分別的阿賴耶識及其伴隨的五識。在此之後產生的、執著我和我所的意識，以及伴隨的五十一種心所，被認為是意。如所說："心是阿賴耶識，執我者是意。" 這與《俱舍論》中所說的"六識滅無間，所生識名意"是一致的。例如，當看到蓮花時，可能同時感知到蜜蜂的聲音、花的香氣、觸感和味道，這是五識無分別地同時把握對象。此時，無分別明瞭的部分就是阿賴耶識。當在瞬間對對像產生喜愛或厭惡時，就轉變為有分別的思考。 五識和阿賴耶識中的無分別明瞭部分滅去後，執著的部分轉變為有分別的意識，每一剎那隻生起一個，不會同時生起兩個，這被稱為意。雖然從無分別轉變為有分別的角度來說六識已滅，但實際上感官識和阿賴耶識在各自的方面仍然存在。例如，見到色的部分始終是眼識，其本質是無分別的，對聲等其他對象也應如此理解。 無顛倒的圓成實是指無漏道及其果，因為它正確地前進併到達目的地后不會再退轉。這些內容的詳細解釋應當在大乘論典中學習。 第二，特殊的主張是將所知分為五種基礎：

» «གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་རྣམ་གཞག་ནི། ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔར་བྱེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་གཞི་དང༌། སེམས་ཀྱི་གཞི་དང༌། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་དང༌། དེ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་དང༌། འདུས་མ་བྱས་པའོ། །» «འདི་དག་གི་འདོད་ཚུལ་ལ་«༼༡༽«རྣམ་བཅས་པ་དང༌། རྣམ་མེད་པ་གཉིས་ལས། རྣམ་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤར་བས་ཏེ། ཤེས་པ་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔར་སྣང་བ་དང༌། སྒྲོ་བཏགས་པར་གྲགས་པའི་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པའང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་འཁོར་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་གྱི་རྟ་གླང་ལ་སོགས་པའང་རྟོག་མེད་འཁྲུལ་པ་འཁོར་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ། །དོན་སྤྱི་དང་སྒྲ་སྤྱིའང་ཡིད་རྟོག་པ་འཁོར་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པ་ཉིད་སྤྱིའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས། ཡང་དག་པར་ནི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་འདྲེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང༌། ཞེན་ཡུལ་མང་པོ་ལ་ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བས་སྤྱི་ཞེས་བརྗོད་པར་ཟད་དོ། །དབང་པོ་ལྟར་«༼༡༽«སྣང་བ་དང༌། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བ་ནི། ཀུན་གཞི་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བར་ཁས་ལེན་ལ། ཀུན་གཞི་ཁས་མི་ལེན་པ་ལྟར་ན་ཡིད་རྟོག་པ་མེད་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་གནས་པ་འཁོར་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བར་འདོད་དོ། །» «གཉིས་པ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ལ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུ་མར་བདེན་པར་འདོད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུ་མ་གཅིག་ཏུ་བདེན་པར་འདོད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བློ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཡུལ་ཁ་དོག་དུ་མ་དང༌། ཁ་དོག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆ་དུ་མ་དང་མཐར་རྡུལ་དུ་མའི་བར་དུ་ཡོད་པས། དེ་དང་བདག་གཅིག་པའི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཉིད་ཀྱང་དུ་མ་ཡིན་ལ་རེ་རེར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་དབྱེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་གཅིག་ལའང༌།

這是直譯： 第二，特殊的主張是將所知分為五種基礎：色的基礎、心的基礎、心所的基礎、這三者的特殊狀態法、無為法。 對於這些的觀點可分為有相和無相兩種。有相派認為，作為色的基礎而顯現為色的，實際上是心和心所由於習氣熏習而顯現為色的形相，並非與心識實質不同的東西。比如，顯現為五種感官對象，以及所謂的分別構想的雙月等，都是五識及其伴隨的心所以那種方式顯現。夢中的馬、牛等也是無分別的錯覺及其伴隨的心所以那種方式顯現。 總義和聲總也是意識分別及其伴隨的心所以總的形相顯現。雖然實際上是不相混的剎那心的本質，但因為顯現為許多所執對像共有的形相，所以被稱為"總"。 顯現為感官和器世間的，按照承認阿賴耶識的觀點，就是阿賴耶識及其眷屬以那種方式顯現。按照不承認阿賴耶識的觀點，則是無分別的相續不斷的意識及其伴隨的心所以那種方式顯現。 第二，關於心的基礎有三種觀點：認為多種識是真實的、認為多種識是一體真實的、主張識聚為一的學說。 第一種觀點，如師子賢等認為，心的基礎對應多種色境，每種色又有多個部分乃至多個極微，與之同體的眼識也是多個，但顯現為單一的識只是一個。同樣，聲識等每一種也有無數的區別，即使是單一因的識也是如此。

དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་དབྱེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་གཅིག་ལའང༌། གྲངས་ལས་འདས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་» «རོ། །» «གཉིས་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི། དོན་སྣང་བ་ཤེས་པ་མི་འགལ་བ་ལྟར་དུ་མར་སྣང་བ་«༼༢༽«ཡང་གཅིག་ཏུ་བདེན་པར་མི་འགལ་བས། ཁ་དོག་དུ་མར་སྣང་ཡང་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས། གང་ཟག་རེ་རེ་ལ་མིག་གི་ཤེས་པ་དུ་མ་མི་འབྱུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རིགས་མཐུན་དུ་མ་མི་འབྱུང་བས་རིགས་མཐུན་པ་རེ་རེ་ཡིན་ལ། རིགས་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་མི་འབྱུང་བས་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྟེ་དྲུག་ཏུ་འདོད་ལ་ཡིད་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་ནའང༌། དེ་རྟོག་མེད་དུ་ཡོད་པས་ཡིད་ནི་རྒྱུན་དུ་གནས་ཏེ། བག་ཆགས་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་དང༌། ཡང་སྣ་ཚོགས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་འདོད་པའང་ཡོད་དེ། དེས་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་ཚོགས་དྲུག་ནི་བརྒྱལ་བ་དང་ར་རོ་བ་དང༌། གཉིད་འཐུག་པོར་སོང་བ་དང་སྙོམས་འཇུག་གི་གནས་སྐབས་ན་འགགས་ཏེ་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དབུས་མཐའ་ལས། སེམས་མེད་གཉིད་དང་བརྒྱལ་མ་གཏོགས། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་གཉིས་དང༌། །རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའོ། །ཞེས་བཤད་པས། དེའང་ལྡང་ཉལ་གྱི་ཚུལ་ཅན་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། དེའང་ངོ་བོ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ«༼༡༽«། མཚན་ཉིད་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེའང་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། རྣམ་པ་མི་གསལ་བ་དང་འཁོར་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་པ་དང་བཅས་པའི་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྔ་བྱུང་ལ། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འཇུག་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །

這是直譯： 同樣地，聲識等每一種也有無數的區別，即使是單一因的識也有無量無數。 第二種觀點，主張多樣無二的學者們認為，正如顯現為對象與識不相違一樣，顯現為多也不妨礙實際為一，因此雖然顯現為多種顏色，但實際上是單一眼識的本質。因此，每個人不會產生多個眼識，同樣地，耳識等也不會產生多個同類識，每種都是單一的同類。由於不會產生多個異類識，所以認為有五種感官識和意識共六種。即使意識分別的相續中斷，它仍以無分別的形式存在，因此意識是持續存在的，習氣也依託於它。 還有一些主張多樣無二的學者認為有八識。他們認為五識和意識這六識在昏迷、醉酒、深度睡眠和入定時會停止。如《辨中邊論》所說："除無心睡眠及昏厥，二種等至並恒時，無想等至皆無心。"由於這些識是起伏不定的，所以習氣的依託是阿賴耶識。 阿賴耶識的本質是無覆無記的。其特徵是作為一切種子的依託識，它持續緣取對象，其行相不明顯，伴隨著舍受，以及觸等五遍行心所。它像河流一樣相續不斷，直到金剛喻定現前為止。在金剛喻定現前後，它轉變為大圓鏡智。

རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱས་ནས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མི་དགེ་བས་ལུས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་བག་ཆགས་འཇོག་པས། །» «དེ་ལས་ལུས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་དགེ་བ་ཟག་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་ཁོ་ནའི་བག་ཆགས་འཇོག་ཅིང༌། མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་བག་ཆགས་འཇོག་པས། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆ་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཐོག་མར་ཀུན་གཞི་མཐོ་རིས་དང་ངན་འགྲོའི་དབང་པོ་ལྔར་སྣང་བ་དང༌། མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཤེས་པ་ཙམ་འཕངས་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་«༼༡༽«ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྣམ་སྨིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །དེ་ནི་ལེན་པ་དག་དང་གནས། །རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་པ། །དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །རེག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འགྲོ་ལྔ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཏེ། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནི་དེ་ལྡོག་གོ། ཞེས་འདོན་ཏོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ཏེ་ཁ་ནང་བལྟས་ང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང༌། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྔ་«༼༢༽«སྟེ་འཁོར་དགུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ། དགྲ་བཅོམ་པ་དང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་རྒྱུན་ཆད་ཀྱི་དེ་མ་རྟོགས་པ་ན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རང་འབྱུང་ཞིང༌། །» «དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ཅེས་བྱ། །རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། །བདག་ཏུ་ལྟ་དང་བདག་ཏུ་རྨོངས། །བདག་རྒྱལ་བདག་ཆགས་འདུ་ཤེས་པ། །གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་འོ་གཞན། །རེག་སོགས་ཀྱང་དེ་དགྲ་བཅོམ་མེད། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་ན་མེད། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་དྲུག་དང་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །

現前金剛三摩地后,將安住于如鏡智中。其中,六識及其隨行[心所],有漏善法和不善法產生身體的能力,留下異熟習氣。» «由此產生身體的能力存在,無記法和無漏善法只留下等流習氣,不善法和有漏善法也留下等流習氣。其中,一切等流產生能力存在的是種子的部分。由業因所生,最初阿賴耶[識]在善趣和惡趣顯現五根,結生心只是一剎那,是異熟«(1)«。如是說到,其中阿賴耶識:異熟一切種,執受與住處,了別不了別,無覆無記攝,觸等五遍行,受在其中舍,[阿羅漢]斷滅。又說煩惱染污意,緣阿賴耶而內緣,我我所執有覆無記,我見我癡我慢我愛,五遍行«(2)«,與九種心所相應。阿羅漢、滅盡定、出世間道等持位斷絕,不通達時如河流般執行。又說:安住于彼而流轉,緣彼名為意,我慢我見自性識,我見與我癡,我慢我愛想,生於何處即彼處。觸等亦然,阿羅漢無,滅盡定中無,出世間道無。如是說六識、阿賴耶與煩惱意,是八識聚。

།དེ་ལྟར་ཚོགས་དྲུག་དང་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །» «གསུམ་པ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་བཞི་སྟེ། ཤེས་པས་ཡུལ་དཔྱོད་པའི་ཚུལ་དང༌། གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ཚུལ་དང༌། དུ་མར་ངེས་པའི་རྒྱུ་དང༌། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་པུར་སྨྲ་བ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་ཡུལ་དུ་མ་ལ་འཇུག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་ལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དུ་མའི་རྣམ་པ་འཆར་བ་ལྟར། ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་ལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དུ་མའི་རྣམ་པ་འཆར་བའང་མི་འགལ་ལ། རྟོག་པ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པའི་དོན་སྤྱིའང་མི་སྣང་ལ་ཤེས་པའི་གསལ་བ་ལྡོག་པ་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མྱོང་བས། དེའི་དོན་སྤྱི་མི་སྣང་བ་མི་འགལ་བ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྡོག་པ་ཕྱོགས་རེའི་དོན་སྤྱི་འཛིན་པས། དེ་ལ་རྟོག་པའང་ཡིན་ལ་ལྡོག་པ་མ་ལུས་པ་དང༌། དབྱེར་མེད་པའི་གསལ་བའི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མྱོང་བས། དེའི་དོན་སྤྱི་མི་སྣང་ཞིང་དེ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའང་རྫས་གཅིག་ལ་མི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །» «གཉིས་པ་ནི་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་བཅོམ་ཞེས་པ་མེ་དང་གྲང་རེག་ལྟར་རྫས་ཐ་དད་ལ། རྒྱུན་འཇུག་པ་དང་འགལ་བར་བསྐྱེད་པའི་གནོད་བྱ་དང་གནོད་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་སྨྲ་བས། ཀུན་གཞི་ས་བོན་གྱི་ཆ་གནོད་བྱ་ལ། བདག་མེད་གོམས་པའི་ཡིད་གནོད་བྱེད་ཀྱི་མཐུས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དར་ལ་བབ་པའི་རྫས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉིད་རྒན་པོར་སྐྱེས་པ་ན་རྒྱུན་དེ་ཉིད་སྔར་གྱི་དར་ལ་བབ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ལོག་པས་རྒས་པས་ལང་ཚོ་བཅོམ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྫས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པར་སྐྱེས་ལ། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་གཉེན་པོས་སྤང་བྱ་བཅོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པས། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་གཉེན་པོས་སྔར་ཡོད་པའི་སྤང་བྱ་སྤོང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གཅིག་ཡིན་ན་དུ་མར་མྱོང་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།

好的，我會按照您的要求進行翻譯。以下是藏文原文的漢語直譯： 因此，六識、阿賴耶識和有染污意，這八種聚合是識蘊，如是說。第三，主張唯一的觀點有四種：以知覺審察對象的方式、以對治斷除所斷的方式、決定多數的原因和總結意義。 第一，主張唯識的菩薩們認為，單一的識可以engaging多種對象。就像單一的眼識可以顯現藍色、黃色等多種對象的相狀一樣，單一的識顯現色、聲等多種相狀也並不矛盾。一個分別念無法顯現反體的共相，識的明瞭離言一味的自相，因此不顯現其共相併不矛盾。藍色等執取各自反體一分的共相，因此它們既是分別念，又是離言無遺及不可分割的明瞭自相，因此不顯現其共相，且無有分別念，這在一個實體上並不矛盾。 第二，所謂"以對治斷除所斷"，如同火與冷觸，雖然實體各別，但在相續流中，能引發損害與被損害的關係。主張八識聚的觀點認為，阿賴耶識的種子分是被損害者，修習無我的意識以損害者的力量使其喪失產生作用的能力，並非指實體的相續流本身在成熟時轉變為老年相，而是說相續流本身失去了先前成熟時的狀態，如同說衰老損毀了青春一樣。顛倒相識的實體相續流本身轉變為非顛倒識，失去了產生顛倒的能力，稱之為"以對治斷除所斷"。因此，所說的是後來產生的對治斷除了先前存在的所斷。 第三，如果識聚是一個，那麼與多種感受相違，這並非如此。 註：文中出現了一個種子字： །（藏文） 梵文擬音：不適用 梵文天城體：不適用 漢語字面意義：句號 漢語擬音：不適用

གསུམ་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་གཅིག་ཡིན་ན་དུ་མར་མྱོང་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་རྫས་གཅིག་པོ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་དུ་མར་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡུལ་དུ་མའི་རྣམ་པ་འཆར་བས་རྣམ་ཤེས་དུ་མར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲེའུ་ཅིག་མཁར་གྱི་བུ་ག་དུ་མར་འབྱུང་བ་ན་སྤྲེའུ་དུ་མར་ངེས་པའམ། ཕྱོགས་བཞིའི་བུ་ག་ནས་ནང་ན་གནས་པའི་མི་མཐོང་བ་ན་དུ་མར་རིག་པ་བཞིན་ནོ། །» «བཞི་པ་ནི། གང་ཞིག་ལུས་མེད་ཕུག་གནས་ཤིང༌། །རིང་དུ་རྒྱུ་ཞིང་གཅིག་པུར་སྤྱོད། །གདུལ་བར་དཀའ་བའི་སེམས་འདུལ་བ། །འདི་ནི་བྲམ་ཟེར་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་ལ་གཉིས་ཏེ། སེམས་དང་རྫས་མི་གཅིག་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། རྫས་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པ་མཚུངས་པ་མི་འགྲུབ། མྱོང་བ་དང་འགལ། རྫས་དབྱེར་མེད་ལ་སྣང་མི་སྣང་འགལ། རང་སྟོབས་དང་གཞན་སྟོབས་མི་འཐད། དེའི་ལན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྫས་གཅིག་ལའང༌། ཁ་ཅིག་ནི་གཙོ་བོ་རྣམ་ཤེས་ལས་རྫས་ཐ་དད་པ་ལྔར་བཤད་པ་ལྟར་གཙོ་བོ་དང་མཚུངས་པ་ལྔས་མཚུངས་པར་འདོད་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་ཡིད་རྟོག་པ་ལ་འཁོར་སེམས་བྱུང་རྟོག་མེད་བྱུང་བ་ན་གཙོ་བོས་དོན་སྤྱི་འཛིན་ལ། འཁོར་གྱིས་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་ནི་འཁོར་རྟོག་པ་ཡིན་ན་འཁོར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྔ་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་ན་རྟོག་པ་རྫས་དྲུག་དང༌། འཁོར་མང་པོ་འབྱུང་བ་ན་རྟོག་པ་རྫས་མང་པོ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་འབྱུང་བར་ཐལ་བས། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པར་མྱོང་བས་འགྲུབ་པས་མྱོང་བ་དང་འགལ་ལོ། །གསུམ་པ་ནི་མིག་གི་ཤེས་པ་ལ་ངོ་བོ་སྣང་ལ་ཁྱད་པར་མི་སྣང་ཞིང༌། དེའི་འཁོར་ལ་གཙོ་བོ་མི་སྣང་བས། རྫས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་ལྟར་ན་རྫས་གཅིག་ལ་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་མི་འགལ་བར་གྱུར་ན་འགལ་བའང་ཡིན་ནོ། །» «བཞི་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཙོ་བོ་སེམས་ལ་ཡང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀ་སྣང་ལ།

第三，如果認為識聚是一個，那麼與多種感受相違，這並非如此。單一的識實體依靠顯現於多種感官門而顯現多種對象的相狀，從而認知為多種識。例如，一隻猴子從城堡的多個視窗出現時，確定為多隻猴子；或者從四面的視窗看到房內的人時，認知為多人一樣。 第四，正如《施設論》中所說："無身居於洞穴中，長途奔波獨自行，調服難調之心者，我說此乃婆羅門。" 第三，不合理性和建立心所無別體性，分二：不合理性和建立實體無別。第一點包括五個方面：不能成立所緣一致、與感受相違、實體無別時顯現與不顯現相違、自力和他力不合理以及破斥他們的回答。 第一，如前所說，即使是單一實體的心所，有些人主張如同說五種心所與主要識實體各別一樣，認為五個相應法與主要識一致。有人則認為，如果這樣，意識分別時，伴隨的心所無分別生起，主要識執取共相，伴隨識執取自相，就不應該所緣一致。 第二，如果伴隨識是分別念，當只有五遍行心所生起時，就會有六種分別念實體；當生起多種伴隨識時，一個相續中就會生起多種分別念實體，這是不應理的。由於感受不到這種情況，所以與感受相違。 第三，眼識顯現事物的本體而不顯現特殊性，其伴隨識不顯現主要識。如果認為是單一實體，那麼在單一實體上顯現與不顯現就不相違了，然而這是相違的。 第四，如果主要識心也顯現對象的本體和特殊性兩者，

» «བཞི་པ་ནི་གལ་ཏེ་གཙོ་བོ་སེམས་ལ་ཡང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀ་སྣང་ལ། འཁོར་ལའང་གཉིས་ཀ་སྣང་བས་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་ཆ་གཉིས་ཡོད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་ལ་ངོ་བོ་སྣང་བ་རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པས་ངོ་བོ་སྣང་བར་བཞག་ལ། ཁྱད་པར་སྣང་བ་འཁོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་སྣང་བར་མི་བཞག་གོ འཁོར་ལའང་ཁྱད་པར་སྣང་བ་རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པས། ཁྱད་པར་སྣང་བར་བཞག་ལ། ངོ་བོ་སྣང་བ་གཙོ་བོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པས་ངོ་བོ་སྣང་བར་མི་བཞག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་གཙོ་བོ་སེམས་སྔ་མའམ་འཁོར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྔའམ་དུས་མཉམ་པར་གནས་གྲངས། དང་པོ་ལྟར་ན་དུས་མཚུངས་པར་མི་རུང་བ་དང༌། གཙོ་བོས་འཁོར་ངོ་བོ་འཛིན་པར་སྐྱེད་པར་རུང་ཡང༌། འཁོར་གྱིས་གཙོ་བོ་ཁྱད་པར་འཛིན་པར་སྐྱེད་པ་མི་རུང་ངོ༌། །གཉིས་པ་ལྟར་ནའང་དུས་མཚུངས་པ་མེད་པས་འཁོར་གྱིས་གཙོ་བོ་ཁྱད་པར་འཛིན་པར་སྐྱེད་དུ་རུང་ཡང༌། གཙོ་བོས་འཁོར་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་སྐྱེད་པར་མི་རུང་ངོ༌། །གསུམ་པ་ལྟར་ནའང་དུས་མཉམ་པ་ལ་བློར་རྫས་གཅིག་གིས་ཕན་གདགས་བྱ་དང་འདོགས་བྱེད་མེད་པས། དུས་མཉམ་པའི་འཁོར་ལ་གཙོ་བོས་ངོ་བོ་འཛིན་པར་སྐྱེད་མི་ནུས་ལ། འཁོར་གྱིས་གཙོ་བོ་དུས་མཉམ་པ་ལ་ཁྱད་པར་འཛིན་པར་སྐྱེད་པར་མི་རུང་» «ངོ༌། །ལྔ་པ་ནི་གལ་ཏེ་དུས་མཉམ་པར་སྐྱེད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་གཙོ་བོས་ད་ལྟར་བའི་བློའི་འཁོར་ངོ་བོ་འཛིན་པར་སྐྱེད་ལ། སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་བློའི་འཁོར་གྱིས་ད་ལྟ་བའི་གཙོ་བོའི་ཁྱད་པར་འཛིན་པར་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ། ཤེས་པ་སྔ་མའི་འཁོར་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་སྣང་བ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་ལྡོག་པ་མ་གྲུབ་པས་ཁྱད་པར་སྣང་བ་དེ་འཁོར་སྔ་མའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་ལ། མེད་ན་གཙོ་བོ་ལ་ངོ་བོ་སྣང་ཡང་ཁྱད་པར་མི་སྣང་བས་རྫས་གཅིག་ལ་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་ཆ་གཉིས་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་མ་ཐག་གི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་ལ་ཁྱད་པར་སྣང་བ་ན་ངོ་བོ་སྣང་བ་ཡོད་དམ་མེད།

第四，如果主要識心也顯現對象的本體和特殊性兩者，其伴隨識也顯現兩者，那麼就有顯現和不顯現兩方面。主要識顯現本體是由自力，所以安立為顯現本體；顯現特殊性是由伴隨識的力量，所以不安立為顯現特殊性。伴隨識顯現特殊性也是由自力，所以安立為顯現特殊性；顯現本體是由主要識的力量，所以不安立為顯現本體。 如果這樣，主要識心或伴隨心所何者先生起或同時存在呢？如果是第一種，就不應該同時存在，主要識能引發伴隨識執取本體，但伴隨識不能引發主要識執取特殊性。如果是第二種，沒有同時性，伴隨識能引發主要識執取特殊性，但主要識不能引發伴隨識執取本體。如果是第三種，同時性的心上，單一實體不能有被利益和能利益的關係，同時性的伴隨識不能被主要識引發執取本體，伴隨識也不能引發同時性的主要識執取特殊性。 第五，如果認為不是同時引發，而是前一剎那的主要識引發現在心的伴隨識執取本體，前一剎那心的伴隨識引發現在的主要識執取特殊性。 這並非如此。剛從等持出定後生起的眼識，沒有前一剎那心的伴隨識，它是否有特殊性的顯現？如果有，就沒有成立反面，那個特殊性的顯現就不應該是前一剎那伴隨識的果。如果沒有，主要識雖然顯現本體但不顯現特殊性，就會有單一實體具有顯現和不顯現兩個方面的過失。 又，剛從等持出定后的眼識的伴隨識，在顯現特殊性時是否有本體的顯現？

ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་མ་ཐག་གི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་ལ་ཁྱད་པར་སྣང་བ་ན་ངོ་བོ་སྣང་བ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་གཙོ་བོ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་མ་སོང་ཡང་ངོ་བོ་སྣང་སྟེ་ལྡོག་པ་མ་གྲུབ་པས་ངོ་བོ་སྣང་བ་གཙོ་བོ་སྔ་མའི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་ལ། མེད་ན་འཁོར་ལ་ཁྱད་པར་སྣང་གི་ངོ་བོ་མི་སྣང་བས་རྫས་གཅིག་ལ་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་ཆ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་རྫས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ནི་གཙོ་བོ་སེམས་ཙམ་དང་འཁོར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྫས་གཅིག་ལ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་«༼༡༽«སྣང་ཡང་ངོ་བོ་སྣང་བའི་ལྡོག་པ་ནས་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་སྣང་བའི་ལྡོག་པ་ནས་འཁོར་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་དང་མི་རྟག་པ་རྫས་གཅིག་ཀྱང༌། རྣམ་ཤེས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ལ། མི་རྟག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། རྫས་གཅིག་ཀྱང་ངོ་བོ་སྣང་བ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་སྣང་བའི་ལྡོག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པ་མི་འགལ་བས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྫས་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བས་ཏེ། །དེ་བཞིན་ཆགས་སོགས་སྣང་» «བའམ། །དད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འདོད། །ཉོན་མོངས་དགེ་ཆོས་ཡོད་མ་» «ཡིན། །ཞེས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྫས་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་ཐལ་མོ་དང་ཁུ་ཚུར་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་སེམས་དང་«༼༡༽«སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་དང༌། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་རིགས་མཐུན་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་སོ་སྐྱེ་དང་ཆ་མཐུན་དགུ་སྔ་མ་ལྟར། གཟུགས་སེམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་ཆར་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་སྔ་མ་དང་མཐུན་མོད་ཀྱི། ཐོབ་པ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་ལ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བག་ཆགས་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྙོམས་འཇུག་གསུམ་ཡང་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་གཞི་ལ་ཚོགས་དྲུག་གམ་བདུན་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པའང་སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་རྟོག་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེར་སྣང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །

再者，剛從等持出定后的眼識的伴隨識在顯現特殊性時，是否有本體的顯現？如果有，雖然沒有前一剎那的主要識，但顯現本體，因為沒有成立反面，所以本體的顯現不應該是前一剎那主要識的果。如果沒有，伴隨識只顯現特殊性而不顯現本體，就會成為單一實體具有顯現和不顯現兩個方面。 第二，建立為單一實體。主要識唯識和伴隨識心所是單一實體，雖然以一切自性顯現，但從顯現本體的反面是主要識，從顯現特殊性的反面是伴隨識。就像識和無常雖是單一實體，但識是識蘊，無常是行蘊一樣，單一實體從顯現本體的反面是識蘊，從顯現特殊性的反面是行蘊並不矛盾。心和心所是單一實體而反體不同，正如《入楞伽經》所說："心以二相顯現，即顯現貪等，或顯現信等，有煩惱善法。"因此是單一實體。 第四，不相應行也像拳頭和拳頭握緊一樣，有色、心、心所三者的狀態，與命根相類似。生等四相和所生九種前面相同，雖然與前面相同是色、心、心所三者的狀態，但得是其他識的狀態，是阿賴耶識上其他識留下習氣的狀態。三種等持也不是身體的狀態，是阿賴耶識上六識或七識滅盡的狀態。名身等也不是聲音自相的狀態，而是意識伺慮及其伴隨時顯現為名、句、文的狀態。

ཡིད་རྟོག་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེར་སྣང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་འདུས་མ་བྱས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་མཐུན་ཏེ། སྔ་མ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་ཟེར་རོ། །» «གཞུང་དེ་དག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ལས་ཅུང་ཟད་འཕགས་ཀྱང༌། ད་དུང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པས་སྤྱིར་དགག་པ་དང༌། བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་སྣང་བ་སེམས་སུ་མི་འཐད། ཀུན་བརྟགས་མི་འཐད། བདག་མེད་པ་ལ་ཐ་སྙད་མི་རུང་བ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས། དང་པོ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་བཀག་པའི་སྐབས་སུ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །» «གཉིས་པ་ནི་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང༌། དོན་སྤྱི་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ན་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པས་ཀུན་བརྟགས་གང་ཡིན། བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་ཞེན་ཡུལ་བདག་གཉིས་ཡིན་ན་བདག་གཉིས་མི་སྲིད་པས་མཚན་གཞི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་སྲིད་པས། དེས་རིགས་མི་མཐུན་ལས་ཕྱེ་བའི་མཚོན་བྱ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱང་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་» «རོ། །གསུམ་པ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ལ་སྣང་ངམ་མི་སྣང༌། སྣང་ན་ཤེས་པའི་རྫས་ཡིན་པས་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རུང་ལ། མི་སྣང་ན་ཚད་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་མི་རུང་ངོ༌། །» «གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པ་དུ་མ་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་བདེན་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། རྣམ་པ་དུ་མ་ཤེས་པ་དུ་མར་བདེན་པ་མི་འཐད་» «པའོ། །དང་པོ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཤེས་པ་ཆ་མེད་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྨྲ་ན། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་འདོད་པ་གང་གིས་འགོག» །«གལ་ཏེ་ཆ་དུ་མར་དམིགས་པས་རྫས་གཅིག་ཏུ་བདེན་པ་ཁེགས་སོ་ཞེ་ན། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའང་ཆ་དུ་མར་དམིགས་པས་ཤེས་པ་ཆ་མེད་གཅིག་ཏུ་བདེན་པ་ཁེགས་པ་ཡིན་ནོ། །» «གཉིས་པ་ནི་ཡུལ་ཆ་མེད་དུ་མ་རྣམ་པ་ཤེས་པ་དུ་མར་བདེན་ན། བློ་གཅིག་གིས་རྡུལ་དུ་མ་འཛིན་པ་མེད་པས། རགས་པར་སྣང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །» «གཉིས་པ་སེམས་ཙམ་རྣམ་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་ནི། གཞི་ལྔ་པོ་དག་འདི་ལྟར་འདོད་དེ།

而是意識伺慮及其伴隨時顯現為名、句、文的狀態。 第五，無為法與經部一致，除了前三種以外，還有真如、法界等其他法存在。 這些論典雖然略高於聲聞，但仍不是很好，所以總的駁斥和個別駁斥有二。 首先，不應理解顯現為心、不應理解遍計、不應于無我立言，通過三點來了知。第一點，在駁斥經部時已說過。 第二，如果二月的形象、普遍等是識的事物，那麼既然成為他生，遍計又是什麼？如果我執的執著對象是二我，既然二我不可能，就沒有能表示的事例。因為遍計的定義不可能，所以被它區別于非同類的所表示的遍計也不可能。 第三，證悟法無我時，空性是否顯現在識上？如果顯現，作為識的實體就不應該是空性；如果不顯現，不是量的對象，就不確定有法，所以不應該立言為無我。 其次，分別駁斥有二：多種顯現不應理解為一個識的真實，多種顯現不應理解為多個識的真實。 第一，如果說種種顯現是無部分單一識的自性，那麼承許有支分的實體者如何遮破？如果認為觀察為多部分就遮破了一個實體的真實，那麼種種顯現也被觀察為多部分，就遮破了無部分單一識的真實。 第二，如果無部分的多個對象是多個顯現識的真實，那麼一個心識不會執取多微塵，就不會有顯現為粗大了。 其二，唯識無相宗對五種基礎是這樣承許的：

» «གཉིས་པ་སེམས་ཙམ་རྣམ་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་ནི། གཞི་ལྔ་པོ་དག་འདི་ལྟར་འདོད་དེ། སྒྲ་དོན་དང་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་དང་བློ་གཉིས་ཀའི་ངོ་བོར་མེད་དེ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྣང་བ་ལྟར། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བ་ཡང་ཤེས་པ་དང་ཕྱི་རོལ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྣང་བས་ཏེ། དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་རྫུན་པའོ། །སེམས་ཀྱི་གཞི་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་གཟུང་བྱའི་རྣམ་པ་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང༌། བདག་གཅིག་པ་«༼༡༽«མེད་པས། རྣམ་པའི་དྲི་མས་མ་བསླད་པ་ཤེལ་གོང་དག་པ་ལྟ་བུ། ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆ་མེད་པ་སྐད་ཅིག་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་འདོད་དོ། །ལུགས་འདི་ལའང༌། ཡུལ་དུ་མར་འདོད་པ་དང་སྣང་བ་དང་ཤེས་པ་རྫས་གཅིག་པར་མི་འདོད་པས། ཤེས་པའི་གྲངས་མཐའ་ཡས་པའི་ལུགས་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གམ་བརྒྱད་དམ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའང་རྣམ་བཅས་པ་ལྟར་ཡོད་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྫས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་འདོད་པའང་སྔ་མ་ལྟར་ཡོད་དེ། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རྣམ་བཅས་པས་འདོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །གཞུང་འདིའང་རྣམ་བཅས་པ་ལས་ཅུང་ཟད་འཕགས་ཀྱང་ད་དུང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་མེད་པ་མི་འཐད་པ་དང༌། རྣམ་ཤེས་ཆ་མེད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་མེད་ན་བདེ་སྡུག་ཀྱང་དངོས་པོར་ཇི་ལྟར་གྲུབ། དོན་བྱེད་པས་དངོས་པོ་ཡིན་ན་མེ་ལ་སོགས་པའང་བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་པས་ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འགོག་པའི་སྐབས་སུ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ཆའི་དབྱེ་བས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཁེགས་སོ་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའང་དུས་ཀྱི་ཆའི་དབྱེ་བས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཁེགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཀྱང་སྣང་བརྙན་དང་འདྲ་བར་བདེ་སྡུག་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལྟར།

第二,主張唯識無相的人們對五種基礎是這樣承許的:聲音、對像、二月顯現等一切都不是外境和心識二者的自性,雖然不是事物,但增益而顯現。同樣,顯現為五根、五境和器世間,也不是識和外在事物,而是增益無始無明的習氣而顯現。因此,色的基礎只是增益而已,是虛妄的。心的基礎和心所的基礎,由於增益了所取相,沒有自性一,像清凈的水晶球,沒有為相的垢染所迷惑,主張剎那生滅、無方分等、真實事物從前者生起後者。 這一宗派中,雖然沒有承許對境多而顯現和識一體的無數識的觀點,因為不承許對境是多個,不承許顯現和識是一個實體,但也有如有相宗那樣承許識聚有六、八或一的觀點。心和心所是一個實體或不同實體的觀點也像前者一樣有,也承許不相應行和無為法,與有相宗一致。 這一論典雖然略高於有相宗,但仍然不是真實的,所以對其破斥分二:色等非實事物不應理,識無部分是真實事物不應理。 首先,如果色等非實事物,安樂痛苦又如何成立為實事物?如果具有作用故是實事物,那麼火等也有燒等作用,為何不是實事物?如果像破斥毗婆沙時所說,由方分的差別而遮破外境成為實事物,那麼安樂和痛苦也會由時分的差別而遮破有實事物。因此,雖然不是勝義中實事物,但如同顯現中的影像,世俗中的安樂痛苦實事物是存在的,同樣

དེས་ན་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཀྱང་སྣང་བརྙན་དང་འདྲ་བར་བདེ་སྡུག་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལྟར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་པ་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་ཤེས་ངོར་རྫུན་པ་ལས་ནང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མེད་ན་འཁོར་འདས་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་པ་ལ་བླང་དོར་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །» «གཉིས་པ་ནི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་ཡིན་ན་སྔ་ཕྱི་དང་མ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་འདོད་ན་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་བས་རེས་འགའ་བར་མི་འགྱུར་ལ། འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པས་དོན་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། རྣམ་པ་མེད་པ་གཉིས་ཀས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་དང༌། རྫུན་པར་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཡང་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། བློ་རྫས་གཅིག་དུས་གཅིག་ལ་རིག་བྱ་དང་རིག་བྱེད་གཉིས་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར། རང་གིས་རང་རིག་པའང་མི་སྲིད་དེ། རལ་གྲིས་རང་གི་རྩེ་མོ་གཅོད་པའམ་རེག་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། དཔེར་ན་རལ་གྲི་རང་གིས་རང༌། །རེག་ཅིང་གཅོད་པར་མི་ནུས་པས། །དེ་བཞིན་ཤེས་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས། །རང་ཉིད་རིག་པར་ནུས་མ་ཡིན། །» «ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདས་པའི་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བས་རིག་པའི་ཕྱིར་རང་རིག་པའོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་«༼༡༽«ད་ལྟར་བས་རིག་དུས་འདས་པ་ཡུལ་དུ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་རྟག་དངོས་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་ཡོད་དུས་འདས་པ་མ་འགགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་ན་མེད་པས་རིག་པའང་མེད་དེ་རིག་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རང་ཉིད་རིག་པར་སྐྱེས་པས་རང་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའང་མ་ཡིན་ཏེ་རང་རིག་པར་སྐྱེས་པ་དེ་གཞན་རིག་པ་ལ་ལྟོས་སམ་མི་ལྟོས། ལྟོས་ན་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་དེའི་བློ་རྫས་གཞན་རིག་ཡིན་དུས་རང་རིག་མ་ཡིན་པས། རང་རིག་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་སྲིད་པར་འགྱུར་ལ། མི་ལྟོས་ན་རང་རིག་ཏུའང་བཞག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་རིག་ལྟོས་པས་གཞན་རིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་རིག་དང་གཞན་རིག་ཤེས་པ་གཅིག་གི་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང༌།

因此,雖然不是勝義中實事物,但如同顯現中的影像,世俗中的安樂痛苦實事物是存在的,同樣,色等雖然在世俗中如外境般顯現,也應該像夢中一樣有顯現為實事物的合理性。如果除了在識的顯現中虛妄以外,並無內在自性,那麼對輪迴涅槃、安樂痛苦等取捨也不應理。 其次,如果識剎那無分,將與前後無關聯。若承許這一點,就會成為無因,不應有間斷性。不能生果,就會成為無作用。 這樣,有相宗和無相宗二者都承許了無能取所取二分的識在勝義中真實存在,虛妄存在,這也是不應理的。因為一個心一時兼具所知和能知二者,實質相違。自證也不可能,就像劍不能觸及或切斷自己的尖端一樣。正如《聖入楞伽經》所說:"譬如劍不能,觸及斬自身,如是自心識,不能了知自。" 如果說過去的識被現在的識了知,所以是自證,也不對。過去識被現在識了知時,過去對境是存在還是不存在?如果存在,就會有常法實有,因為現在的識存在時,過去未滅而存在。如果不存在,由於無就無所了知,因為無所緣境的緣故。 如果說生起為自了知,所以是自證,也不對。生起為自了知,是否依賴了知他?如果依賴,當那一個識實質是了知他時,就非自證,就會有非自證的識存在。如果不依賴,也不能建立自證,因為自證依賴則無了知他的緣故。自證和了知他雖然是一個識的不同反體,

རང་རིག་དང་གཞན་རིག་ཤེས་པ་གཅིག་གི་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང༌། རྫས་གཅིག་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ནའང་མ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་པའི་བློའི་མེ་ལོང་ངོས་གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་འགོག» «ཡང་བློ་རྫས་གཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་རང་རིག་དུས་གཞན་རིག་ན་འགྲོ་བ་གཅིག་གི་རྣམ་ཤེས་ངོས་གཉིས་པ་ཅན་གྲངས་ཅན་དང་ཁྱད་མེད་པ་ཉིད་དང༌། རང་གཞན་རིག་པའི་ལྟོས་པ་དང་ལྟོས་ཆོས་སྐད་ཅིག་ཏུ་མཚུངས་པ་ཐ་དད་པའི་སྐྱོན་འདི་གང་གིས་བཟློག་པར་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་བདེན་རྫུན་གྱི་བློ་འདོད་པ་འདི་ཉིད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཉིས་པ་ཐུབ་པའི་གསུང་གི་གསང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་དབུ་མ་པའི་ལུགས་ལ། ཤེས་བྱའི་གཞི་ལྔར་ཡོད་ཀྱང༌། བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ཆེན་པོ་གཉིས་ཏེ། རང་རྒྱུད་པའི་རྣམ་གཞག་དང༌། ཐལ་འགྱུར་པའི་རྣམ་གཞག་གོ །དང་པོ་ལའང་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཁས་ལེན་པའི་རྣམ་གཞག་དང༌། ཁས་མི་ལེན་པའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་བྱ་བའོ། །» «དང་པོ་ལ་དབྱེ་བ་དང༌། མཚན་ཉིད་གཉིས་ལས། དབྱེ་བ་ལ་ལྔ་སྟེ། དབྱེ་གཞི། དབྱེ་དོན། ངེས་ཚིགརབ་ཏུ་དབྱེ་བ། གྲངས་ངེས་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཤེས་བྱ་ཙམ་མོ། །གཉིས་པ་ནི་སྤྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྡོག་པ་ཙམ་ཡང་ཐ་དད་མེད་པ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང༌། ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དང༌། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་དང༌། གཅིག་པ་བཀག་པ་ཙམ་གྱི་ཐ་དད་དང་བཞི་ལས། འདིར་དང་པོ་ནི། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། ཀུན་རྫོབ་མངོན་སུམ་ཚད་མས་རྟོགས་པ་ན་དེ་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་མེད་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་དང་པོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཐ་དད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་མེད་པས། ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའང་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་དང༌། གང་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་མེད་པས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང༌།

自證和了知他雖然是一個識的不同反體,但實質是一個,所以沒有過失,這麼說也不對。如同駁斥數論師心像雙面鏡那樣,一個心一時自證時他證,就等同於一個有情的識有二個反體,與數論無別,自證和他證的所依和能依同時俱有而各異的過失,誰能遣除?因此,勝義中承許真妄心,這一觀點本身就不合理。 第二,究竟甚深的佛語密意中觀宗派中,雖然所知基有五,但攝於二諦。因此,宣說一切法自性無自體性的主要論典有二:自續派的安立和應成派的安立。 第一也分二:承許勝義諦是現量所緣的安立,不承許的差別應當決定。 第一,了知分類和定義二者中,分類有五:所分、分義、詞源、廣分、數目決定。 首先是所知。其次,總的來說,定義的反體僅不異名言隨說,本體各異,本體一而反體異,一的遮遣的差異共有四者。此處第一,如《聖解深密經》說,世俗由現量量成能知時,與彼反體無異,故勝義諦也能知,初始有情就能證涅槃。與無異不具的勝義諦反體無異故,世俗色等也應成無異空。將所緣境視為增長煩惱的世俗諦反體無異故,將勝義諦視為所緣境反而會增長煩惱。

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཚད་མས་གཟོད་རྟོགས་པ་བྱར་མེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའང་ད་གཟོད་གཏན་ལ་དབབ་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐྱོན་བཞིས་བཀག་གོ །ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པར་«༼༡༽«འདོད་པ་ནི་སྒྱུ་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་གང་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ལ་བདེན་པའང་མེད་བརྫུན་པའང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང༌། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་ལ། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དང་འགལ་ཞིང༌། བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྣང་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་དོན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ལ། གཅིག་དང་དུ་བྲལ་མེད་དགག་འགོད་ན་རི་བོང་གི་རྭས་མ་ངེས་སོ། །མ་ཡིན་དགག་ཙམ་འགོད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་མ་ངེས་སོ། །གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་སྣང་བ་རིག་ངོར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་མ་ཡིན་དགག་ཁྱད་པར་ཅན་རྟགས་སུ་འགོད་ན། ཁྱད་པར་རིག་ངོར་ཡོད་པ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་འགལ་བས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་མེད་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། དགག་བྱའི་དཔྱོད་པ་མཚུངས་པ་དང༌། སེམས་ཙམ་པ་ལས་ཀྱང་ལྟ་བ་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རིགས་ཤིང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་འདོད་པ་ལྟར་ནའང༌། དགོངས་འགྲེལ་གྱི་མདོ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་དུ་རྟོགས་ནའང་ཀུན་རྫོབ་དེ་ལས་ལོགས་སུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་དང་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་སྣམ་བུའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །» «བདེན་པ་གཉིས་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དག་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཙམ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཙམ་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

將勝義諦視為所緣境反而會增長煩惱。由量初知而不可能作為世俗諦,與反體無異故,勝義諦也應當是現在初次不能建立,以四種過失予以遮破。 承許本體一而反體異者,是承許幻化為勝義諦。這與《般若經》所說"凡於諸法現證菩提,于彼處無真亦無妄"及"等持智慧通達一切法如虛空界,后得智慧通達一切法如幻化"之教證相違。非離真實空之顯現,于所破義成立勝義諦時,若立一異離之無遮,則非由兔角所定。若僅立非遮,則非由世俗諦所定。若立"一異離之顯現於識有故"之殊勝非遮為因,則殊勝于識有與本體一異離相違,有不成立過失。無正理且將成為不異於真實世俗。所破義思維等同,且較唯識宗更見劣等過失,故不應理。 若如承許事物各異,則如《解深密經》所說,現證勝義諦時,因緣世俗別緣彼故,將不得涅槃。異於世俗事物之勝義諦將非世俗諦之法性,如瓶非氆氌之法性。二諦是事物各異故,世俗僅不成立非勝義諦,如瓶僅不成立非氆氌。

བུམ་པ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཙམ་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ནའང༌། ཀུན་རྫོབ་དེ་ལས་ལོགས་སུ་དམིགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཡང་འགྱུར་བས། སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་དུས་གཅིག་འཇུག་པ་མི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིགས་པ་ལྔས་གནོད་བྱེད་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལས་དངོས་པོ་གཞན་དང་དེ་ཉིད་དུའང་བརྗོད་དུ་མེད་པ། གཅིག་པ་བཀག་ཙམ་གྱི་ཐ་དད་ཡིན་ནོ། །ངེས་ཚིག་གམ་མིང་གི་དོན་ནི་སཾ་པྲྀ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ན་«༼༡༽«ཀུན་རྫོབ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་«༼༢༽«ཡུལ་དུ་བདེན་པས་ན་བདེན་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཆོས་སྣང་ཚོད་པའི་ངོ་བོ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་འདི་ཉིད་དོ། །པ་ར་མ་ཨརྠ་ཞེས་པས། ངེས་པར་ལེགས་པའི་དོན་དུ་གཉེར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེར་བྱའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ། དེ་ཉིད་བློ་མ་འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོ་རིག་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉིད་གྱ་ནོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཀྱང་དམ་པ་སྟེ། བློ་མ་འཁྲུལ་པ་དེའི་ཡུལ་དུ་བདེན་པས་ན་བདེན་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གྲངས་ངེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པ་གཉིས་བཅས་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཙམ་གྱིས་གཉིས་དང་བཅས་པར་ངེས་ཏེ། བར་གྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་བསལ་བས་གཉིས་དང་བཅས་པ་དང༌། གཉིས་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་པར་གཉིས་དང་བཅས་པ་འཛིན་པའི་ཚད་མས་ངེས་ལ། དེ་གཉིས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བཞག་པས་གྲངས་ངེས་པར་གྲུབ་བོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་སྐད་དུའང་ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་མཁས་པའི་བདེན་པ་འདི་གཉིས་» «ཏེ། །ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་ལས་མ་གསན་རང་གིས་གཟིགས། །དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་དང་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་ཡང་དབྱེ་ན་གཉིས་ཏེ།

如瓶僅不成立非氆氌。當現證勝義諦而得涅槃時,因緣世俗別緣彼亦將成為染污,故一補特伽羅相續中染污與清凈同時存在而無違。以五種正理宣說能害。 因此,離一切戲論的勝義諦,於世俗諦非他事物及即彼亦不可說,是遮一的差異。詞源或名義,saṃpṛti意為障蔽,是障蔽真實義的顛倒識。彼于境真實故名諦,即顯現種種法如色等相狀的本體,如夢境般。paramārtha,必定是求證究竟善義者所求的果,故名勝義。彼即無顛倒識的本體,覺知心。彼亦是至善至上,故名勝義。于彼無顛倒識之境真實,故名諦,即真如。 數目決定,當知色等所知法超越有無等一切二邊,以遮遣的方式決定為二諦攝。以遣除第三蘊的中間,及超越二者決定為二數攝,由執二諦量成立。彼二安立為二諦,故數目決定。 廣分為二:勝義諦與世俗諦。如《父子相見經》云:"世間智者之二諦,非從他聞汝自見,即世俗諦與勝義,無有第三之諦也。"世俗諦又分二:

ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་ཡང་དབྱེ་ན་གཉིས་ཏེ། སྣང་ལ་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང༌། སྣང་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། བདེན་གཉིས་ལས། སྣང་དུ་འདྲ་ཡང་དོན་བྱེད་དག།ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་མི་ནུས་ཕྱིར། །ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ནི་དབྱེ་བའང་བྱས། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྣང་བ་དང་མཐུན་པར་དོན་བྱེད་ནུས་པ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ། བརྟགས་པས་དབེན་པ། རང་རང་གི་རིགས་ལ་མཐུན་པར་སྣང་བ་སྟེ་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་སྟེ་སོ་སོའི་དོན་བྱེད་ནུས་པར་ཡོད་ལ། སྣང་ཡང་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྐྲ་ཤད་འབབ་པ་དང་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་པར་མེད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དོན་དམ་པ་ལའང་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཀག་ཙམ་ལས་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ལས་མ་གྲོལ་བ་རྣམ་གྲངས་བའི་དོན་དམ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་མེད་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་སྟེ་གཉིས་སུ་ཡོད་པར་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་བཀག་པ་ཡང༌། །ཡང་དག་པ་དང་མཐུན་ཉིད་བཞེད། །སྐྱེ་མེད་སྤྲོས་ཀུན་ཞི་བ་ལ། །དོན་དམ་ཞེས་པའི་བརྡ་མཛད་དོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་ལ་གཉིས་ཏེ། །མཚན་ཉིད་དངོས་དང༌། ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མའོ། །དང་པོ་ནི་བདེན་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་གང་ཞིག་རང་བཞིན་མེད་པ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན་གང་ཞིག་རིག་པས་དཔྱད་མི་བཟོད་པ། དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞིག་རིག་པས་དཔྱད་བཟོད་པའོ། །དེའང་རང་གི་ངོ་བོ་བདེན་པས་སྟོང་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ལ། མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིག་པས་དགག་པར་ནུས་པ་ལ་དཔྱད་མི་བཟོད་པ་ཟེར་ཞིང༌། རིག་པ་གང་གིས་ཀྱང་དགག་པ་མི་ནུས་པ་ལ་དཔྱད་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་དངོས་པོར་སྨྲ་བས་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་འདོད་པས་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཁས་མི་ལེན་ཡང༌། དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སུ་སྨྲ་སྟེ་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཤེས་བྱ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ།

世俗諦又分二:顯現而不能實際作用之顛倒世俗,及顯現而能實際作用之如實世俗。如《二諦論》云:"顯相雖同作用時,有能無能而別立,如實非實世俗諦,亦作世俗之分類。" 具足四相的色等法為如實世俗,即顯現與所作用相應、從因所生、離增益、同類相稱顯現,如是各自能作用而存在。而僅顯現卻不能作用的顛倒世俗,如幻現落髮、月亮顯雙等,無有實際作用,故予分類。 于勝義亦有二:僅遮如實生等而未離無生戲論的隨計勝義,及離一切生與無生等戲論的隨計非有勝義。如彼論云:"生等雖遮然隨計,無生戲論寂靜時,即于彼立勝義名。" 第二自相,分二:自相本體及決定之量。 首先,諦之自相是無自性之法;世俗諦之自相是不經觀察即毀壞之法;勝義諦之相是經觀察不毀壞之法。自身體性無實謂無自性。究竟觀察智慧遮破謂不堪觀察,任何觀察智不能遮破謂堪耐觀察。 雖說實事論者許實際作用為勝義諦故不承許如實世俗,然中觀師說二世俗,不堪觀察而能實作之所知為如實世俗自相;

དབུ་མ་པས་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སུ་སྨྲ་སྟེ་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཤེས་བྱ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཤེས་བྱ་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་དངོས་པོར་སྨྲ་བས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་གཞན་དབང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང༌།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་སྨྲ་ཡང༌། དབུ་མ་པས་སྤྲོས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་«༼༡༽«བཀག་པས་འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བཀག་པ་སྐྱེ་མེད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བཏགས་ནས་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་པ་དང༌། གཤིས་ངོར་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་ན་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་ཙམ་ལ་རྣམ་གྲངས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་པ་ཞེས་དབྱེ་ཡང༌། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་དོན་དམ་པར་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་ལས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་གཞི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མཚོན་པའི་གཞི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེའང་འགོག་པ་གཉིས་དང་ནམ་མཁའ་ནི་དགག་བྱ་ལ་ལྟོས་པའི་བཀག་པ་ཡིན་པས་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་མི་རུང་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མ་རྟོགས་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཕྱོགས་འཛིན་པའི་དབུ་མ་པ་ཁ་ཅིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་སྟེ། དུས་མཉམ་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འདུ་བའི་རྒྱུ་ཚོགས་པ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐ་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་ཆར་གསལ་བ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་བདེན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང༌། ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་མདོ་སྡེ་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་པ་ཁས་ལེན་ཏེ། ཤེས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཉིད་དངོས་སུ་མི་སྣང་ཡང་དོན་གྱིས་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་གཏད་པས།

中觀師說二世俗,不堪觀察而能實作之所知為如實世俗自相;不堪觀察而不能實作之所知為顛倒世俗自相。 又實事論者說勝義諦有他緣勝義諦及圓成實勝義諦二種,然中觀師以遮一分戲論相似為理由,于遮生無生等世俗諦中假立為勝義諦,名隨計勝義;于自性中皆不成立故,從勝義諦一切戲論皆超越的部分,立為隨計非有勝義。雖作此分,然實無離一切戲論而可分別勝義之自相。 問色等五種所知法中,何者為二諦所表之基? 勝義諦所表之基是無為法。然二滅及虛空是待所遮而立之遮遣,不堪觀察故不應為勝義諦,唯真如是。世俗諦相之事例是未證悟真如無生的一切所知,應知。 承許世俗諦的某些中觀師如經部宗而言,同時取境、取心之事物的近取因聚集於前,由彼所生者,乃至無分別識中顯現為所取相的一切,真實存在為外境幻相。又有些隨應成派中觀師,雖不承許識現外境相,然由境在識中安立自相,故於識亦安立外境。

ཤེས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཉིད་དངོས་སུ་མི་སྣང་ཡང་དོན་གྱིས་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པ་གཏད་པས། ཤེས་པ་དོན་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ལ་དོན་རིག་གོ་ཞེས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དུས་ཐ་དད་པའི་གཟུང་འཛིན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང༌། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་པ་ལ་གསལ་ལོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་བཅས་པ་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དང༌། ཁ་ཅིག་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དུ་གཟུང་ཆར་ཤར་བ་དང་སད་པ་ནའང་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཟླ་«༼༡༽«གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་དོན་སྤྱི་ལ་སོགས་པ་དོན་དང་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་དངོས་པོར་གྲགས་པ་རི་དང་ཁང་ཁྱིམ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའང༌། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀས་སྟོང་སྟེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མེད་པ་སྣང་བར་ཟད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་འཛིན་ཆར་གསལ་བའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་སྟེ། ཚུལ་དུ་མར་བཤད་ཀྱང་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་པ་ལྟར། རྡུལ་ཕྲན་འདུས་པ་ལས་རགས་པ་ཙམ་པའི་དངོས་པོ་མཚན་ཉིད་པ་དང༌། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རང་རིག་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མི་མཚུངས་ཀྱང༌། དོན་དུ་སྣང་བ་ཤེས་པར་མི་འདོད་པ་དང༌། རང་རྒྱུ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སེམས་ཙམ་པ་འདོད་པ་ལྟར་རང་རིག་ཁས་མི་ལེན་ཡང༌། ཡོད་མེད་ཀྱི་སྒྲོ་སྐུར་གང་དུའང་མ་ཕྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཞིག་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །» «ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ།

雖然識中不直接顯現外境本身,然由境向識安立自相,故識生起與境相似的相時,以執著境的方式普遍認定了境。異時取境、取心之世俗安立。 又有些隨瑜伽行中觀師說,世俗中識所顯現的一切都是識的實有,非外境,如是與有相宗相應而言。 有些則說,如在夢境中顯現所取相,醒時毛髮相、二月相、共相等非境與識二者,如是世間renowned為實有的山、房屋、男女、瓶、布等,亦離外境與識二者而空。然由無始以來無明習氣,本無亦顯現,故世俗實有唯是心及心所法,如受等明顯為所取相。 雖說多種觀點,如有部宗所說微塵聚集略有實事自相,不承許心與心所有自證分等有些不同,然歸根結底,不承許顯現即識,從自因前念而生等有些相同。雖不如唯識宗承許自證分,然承許一種不加增損、離有無邊執的唯識。如《釋量論》云:"以各自證智……" 決定之量分二:決定世俗諦之量,乃觀待顯現有因果關聯的色等，不觀察而成立因果作用及自相的無錯亂根識。 決定勝義諦之量,

གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ། གཅིག་དང་དུ་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རིགས་པའི་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་དཔྱད་བཟོད་པ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པའི་ཤུགས་ལ། དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་ཤེས་བྱར་ངེས་ཏེ་མཚན་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ནི་དཔྱད་བཟོད་མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་གཞལ་བྱ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་»«མ་པ་«༼༡༽«ཐོབ་ནས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་ནའང༌། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་གིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་པའི་རིགས་ཤེས་རྗེས་དཔག་གིས་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་ཆོས་ཅན་དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ཏེ་རིགས་སྤྱི་དངོས་པོ་ཙམ་གཞིར་བྱས་ཏེ་སྣང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་ཀྱི་«༼༢༽«དངོས་པོ་ཙམ་ལ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་བཀག་སྟེ་སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིག་པའི་གཞལ་བྱ་ངེས་པ་ན། རིགས་ཀྱི་«༼༣༽«ཁྱད་པར་གཟུགས་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་དེ། དེ་དག་གིས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱབ་བྱར་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་མ་དོར་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཅན་དེ་ལ་དགག་བྱ་ཅི་འགོག་ཅེ་ན། དགག་བྱ་ནི་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ། །འོན་ཀྱང་རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དགག་བྱ་མེད་པ་ལ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའང་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས། དཔེར་ན་ཐོ་ཡོར་ཡིན་ཡང་མ་ཤེས་པས་མིར་བཟུང་དུས་མིར་འཛིན་བཀག་ནས་ཐོར་བསྒྲུབས་ཀྱང༌། མི་མ་ཡིན་པས་«༼༡༽«དགག་བྱ་མཚན་ཉིད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོར་བསྒྲུབས་ཀྱང་མི་མཚན་ཉིད་པ་བཀག་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་དགག་པ་ཡིན་གྱི། འདི་ཁོ་ན་འགོག་གོ་ཞེས་རྡུལ་ཕྲན་དང་རང་རིག་དང་གཙོ་བོ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་བཀག་པས་བྱེ་བྲག་ཞར་ལ་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

決定勝義諦之量,是根本觀察所得抉擇對境的量。雖然證悟者以各自證智無分別智證悟,然諸異生亦以比量、隨理而行之慧決定之。其亦是捨棄法有法的特殊差別,以共相、單純法為基礎,藉現量或比量決定顯現的一分。 如是,于單純法共相遮遣實有,決定空性、離戲論、究竟觀察慧所量時,斷除色、受等法有法無餘的增益執著。以彼等了知為空性所遍攝,不離了知單純法故。 問于彼法有法,遮遣何所遮? 所遮非認為有。然因與比量亦非無義,以于無此所遮而了知其無故。是指于無實有而了知其無。譬如兔角雖無,然不知者執為人時,雖遮遣執人而成立為兔,然兔非人,無實所遮故。雖成立兔,亦未遮遣實人。 複次,此僅遮遣執實,非謂遮遣此一法。遮遮微塵、自證分、自性、自在天等,以遮總相故,別相順便遮遣故。

སྤྱི་བཀག་པས་བྱེ་བྲག་ཞར་ལ་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །» «གཉིས་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རིགས་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཁས་མི་ལེན་པ་ལྟར་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བའང་མེད་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད། རང་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱང༌། དོན་དམ་པར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ནས། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་གྲུབ་པར་འདོད་དེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མེད་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བལྟ་སྟེ། དེའི་ངོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཟད་ཀྱི། རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་པའི་ངོར་ནི་ཤེས་བརྗོད་སྤྲོས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། »«བདེ་བའི་«༼༡༽«དབྱེ་བ་དང་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ག་ལ་སྲིད། བདེན་པ་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་དང༌། གཅིག་དང་དུ་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་གཅོད་པར་ཟད་དོ། །དེའང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ངེས་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་ལྔས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་ཚུལ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགག་བྱའི་རྒྱུ་དཔྱད་ནས་དགག་བྱ་འགོག་པ་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་དང༌། འབྲས་བུ་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགོག་དང༌། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་དང༌། རང་གི་ངོ་བོ་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་ལ། མ་ཡིན་དགག་གཏན་ཚིགས་སུ་བཀོད་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཆེན་པོ་དང༌། མེད་འགག་«༼༢༽«གཏན་ཚིགས་སུ་བཀོད་པ་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་ལོ། །དང་པོ་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་ནི་གང་རང་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཅན་དངོས་པོ་ཙམ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །

以遮總相故,別相順便遮遣故。 第二,若如不許勝義諦是慧所緣,則於世俗中,本無而明現亦如夢等。雖僅成立似從自因而生,然于勝義中,不承許自證智所緣二諦等乃至一切輪迴涅槃諸法成立。如《中般若經》云:"善現,一切法于勝義中自性本無,故涅槃亦不生、不有。" 二諦之分類及定義,應視為相對勝義諦,唯于彼建立,非於離言勝義,以超言說分別所緣故。豈容有定二諦分類及定義之量?二諦各自之建立及一異等證因,唯為斷除有無等增益而立。 複次,以五大因明理解勝義無生滅等,亦應從四方面了知:觀察所破因而破所破為金剛屑因,觀察果而破為有無生因,觀察因果二者而破為四句生因,觀察自性而破,立非是遮為因,立非有遮為一異因。 首先金剛屑因,謂凡不從自他俱及無因而生者,一切所生法皆空,譬如無有法之總相。簡言之,法有法于勝義中皆空不從自他俱及無因而生故。

ཆོས་ཅན་དངོས་པོ་ཙམ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །» «གཉིས་པ་ནི་གང་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྐྱེ་བས་སྟོང་པ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཅན་སྣང་བ་རྟེན་འབྲེལ་འདིའང་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་«༼༣༽«སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་གང་གཅིག་ལས་གཅིག་དང་གཅིག་ལས་དུ་མ་དང༌། དུ་མ་ལས་གཅིག་དང་དུ་མ་ལས་དུ་མ་སྐྱེ་བས་སྟོང་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྣང་བའང་དོན་དམ་པར་གཅིག་ལས་གཅིག་དང་གཅིག་ལས་དུ་མ་དང་དུ་མ་ལས་དུ་མ་དང་དུ་མ་ལས་གཅིག་སྐྱེ་བ་སྟེ། མུ་བཞིའི་སྐྱེ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བཞི་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཆེན་པོ་ནི། གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྣང་བའང་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་དང་དུ་བྲལ་ནི་ཚུལ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་དགོད་པ། ཕྱོགས་ཆོས་བསྒྲུབ་པ། ཁྱབ་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ནི་གང་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས་ཁྱབ་པ་དེ་བདེན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པས་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྣང་བའང༌། དོན་དམ་པའི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མཐའ་ཡོད་ལྟར། །ཐོག་མ་དབུས་ཀྱང་བརྟགས་«༼༡༽«པར་གྱིས། །སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་ལ་མི་གནས། །ཞེས་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གྱི་ཕྱོགས་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་གསུངས་ཏེ། བར་ན་གནས་པ་ལ་ཆ་དུ་མས་ཁྱབ་པ་ཉིན་ཞག་གི་སྟེང་དུ་ངེས་ཏེ། ཉིན་མོ་མཚན་མོ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་གནས་པ་ལ། སྔ་དྲོའི་དུས་དང་ཕྱི་དྲོའི་དུས་དང་གུང་གི་དུས་ཏེ་ཆ་གསུམ་གནས་པ་ལ།

第二,凡從因生有果與無果皆空者,一切所生法皆空,譬如無有法之總相。簡言之,此緣起顯現於勝義中,皆空無從因生有果與無果故。 第三,凡一生一、一生多、多生一、多生多皆空者,一切所生法皆空,譬如無有法之總相。如是,此顯現於勝義中,皆空無一生一、一生多、多生多、多生一之四句生故。 第四緣起大因,謂凡緣起性者,皆空無實性,譬如影像。如是,此顯現亦是緣起性故。 一異離應從三方面了知:立宗、證屬性、觀察定遍之量。 首先,凡離一異周遍者,皆周遍空無實有法,譬如無有法之總相。如是,此顯現亦有離勝義一異之周遍故。 其次,如龍樹尊者云:"如有剎那終,當思初亦尾,三剎那自性,世間非剎住。"宣說一異離之屬性。謂住中有多分周遍于日夜,定有住日夜中之朝、晝、暮三分,

སྔ་དྲོའི་དུས་དང་ཕྱི་དྲོའི་དུས་དང་གུང་གི་དུས་ཏེ་ཆ་གསུམ་གནས་པ་ལ། སྔ་དྲོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་སྟེ་བར་ན་གནས་པ་ཙམ་ལ། ཆ་གསུམ་ཙམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་དངོས་སུ་ངེས་པའི་ཚད་མས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བར་ན་གནས་པ་དོན་དམ་པའི་སྐད་ཅིག་ཆ་ཤས་མེད་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཡང༌། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བར་ན་གནས་པའི་རྟགས་ལས་ཆ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་དཔག་པས་དོན་དམ་པའི་ཆ་མེད་གཅིག་དང་བྲལ་བར་གནས་ལ། གཅིག་ཁེགས་པས་དེའི་བསགས་པའི་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཆ་ཤས་མེད་པ་དུ་མའང་བཀག་པར་གྲུབ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །» «གསུམ་པ་ཁྱབ་པ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ནི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟེང་དུ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ཏེ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་དུ་མའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཙམ་གྱིས། གཅིག་གི་དངོས་པོར་»«ཡོད་དུས་སུ་«༼༡༽«ཆོད་དེ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པའམ་དུ་མར་ཡོད་པས་ཁྱབ་པ་དངོས་སུ་ངེས་པ་ན། གཅིག་དང་དུ་མའི་ཁྱབ་བྱར་མཐོང་བའི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འདི་ཉིད། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནའང་དེའི་གཅིག་དང་དུ་མས་མ་ཁྱབ་པར་དོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་བཅོམ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་གཅིག་དང་དུ་མས་ཁྱབ་པ་མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤུགས་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་རིག་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས། དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་འདིར་དོན་དམ་ཡོད་པ་ཡིན། །ཅེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དང་དགག་བྱ་དང་གཏན་ཚིགས་བཤད་པས། ཡང་དག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྒྲུབས་པ་དེའི་བསྒྲུབ་བྱ་ནི། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་དཔྱོད་པ་«༼༢༽«ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་ཙམ་རྣམ་བཅད་མེད་དགག་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྟོག་པའང་གཞི་ཆོས་ཅན་མི་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྲོས་པ་གཅོད་དེ་རིགས་པར་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་ལ་ཆོས་ཅན་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་རིགས་པས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། རིགས་ཤེས་ཚད་མ་ལ་»«སྣང་ལ་མ་«༼༡༽«ངེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

住朝等分位中,應舍朝間等差別,唯于住中有,以現量決定周遍三分。由此觀察剎那前後無住之勝義剎那無分,亦可從剎那前後住之因推知有三分,故無勝義無分一而住。遮一故,亦遮彼積集之勝義無分多法,故證成離勝義一異之屬性。 第三、定遍之量,于瓶等位舍瓶等差別,于唯有法處,僅遮多法便決定是一法。現量決定於唯有法處周遍有為一或有為多時,見有法此即為遮勝義法仍疑非一多所遍之能立,故以定義決定之理隱然成立勝義法為一多所遍。如聖解脫軍所說:"能生果作用,此乃勝義有。" 如是宣說有法、所破、能立,成立正因,所立非遮諸如幻化等之觀待,唯立遮實法之無遮。彼亦以隱沒有法之理斷除戲論趣入正理,非於反體顯現有法。以有法不成立於正理故,且於比量不容有現而不決定故。

རིགས་ཤེས་ཚད་མ་ལ་»«སྣང་ལ་མ་«༼༡༽«ངེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པས་མ་ངེས་པའང་རིགས་པའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཅན་ངེས་པའི་ཚད་མས་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་མ་ཆོད་ན་ཆོས་ཅན་མི་གྲུབ་པར་ཐལ་ལོ། །ཆོད་ན་རིགས་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཅན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་གཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རིགས་ཤེས་རྗེས་དཔག་གི་རང་བཞིན་སྐྱེ་མེད་སྤྲོས་བྲལ་དཔྱད་བཟོད་དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་རྣམས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །» «ཚུལ་དེའང་ད་དུང་མཐུར་ཐུག་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་མེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་བསྒྲུབས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་མ་འདས་པ་ཉིད་དང༌། བློས་བཅད་པའི་རིགས་ཤེས་ཙམ་རྟོག་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་མི་རུང་བ་དང༌། སྤྲོས་པ་བཀག་ཙམ་སྤྲོས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་མ་འདས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དུ་མས་གནོད་དེ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པའི་འགྲེལ་བར། གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། དོན་དམ་པར་མེད་པ་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ཆད་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་བདེན་པ་ཐ་དད་དུ་འདོད་ན། རྫས་གཅིག་ན་ནི་དོན་དམ་མེད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་སྣ་ཚོགས་ལྟར་དོན་དམ་པ་«༼༢༽«ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་«༼༣༽«། རྫས་སམ་ངོ་བོར་གྲུབ་ན་མཉམ་དུ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འགལ་བ་དུ་མ་གནས་པ་ཡིན་» «ནོ། །གཉིས་པ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ལ་གསུམ་སྟེ། བློ་འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པའི་དབྱེ་བ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ། ཐལ་འགྱུར་གྱིས་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ངེས་པ་དོན་གྱི་ལྟ་བ་འཛིན་པའི་སློབ་མའི་མཆོག་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་དེ། ས་ཐོབ་པའི་མཉམ་གཞག་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་བྱ་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པའང་ཞི་བ་སྟེ།

且比量不容有現而不決定故。以未由正理決定,正理智不能斷除有法之增益故。於此,若由決定有法之量未斷除有法之增益,則應有法不成。若已斷除,則正理智無可斷之有法增益故。如是,比量正理智之自性即離生無戲論、堪析實相勝義諦之定義,中觀自續派諸師許也。 然此道理尚非究竟。以成立勝義無、世俗有之因不出常斷二法,及以分別所析之正理智僅不應理為真實義,遮戲論唯不出戲論差別等諸多正理而破。如《六十正理論釋》云:"若許世俗有,爾時應成常,許勝義諦無,爾時應成斷。"等。 複次,許二諦各異,一體則如勝義無,世俗亦應無;世俗多種有,勝義亦應無常等;若實有自性,應俱成等,故有多相違也。 第二、中觀應成派宗義分三:分別顛倒與無顛倒心,依彼分別二諦之理,應成派遮戲論之理。 首先,聖天論師等執持定解實義見之殊勝弟子月稱論師許:地得等持及佛地位,所知能知等境行顯現之一切所知取捨皆不成立,是故行境智慧之行相亦寂滅。

ས་ཐོབ་པའི་མཉམ་གཞག་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་བྱ་གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ཡུལ་ཅན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པའང་ཞི་བ་སྟེ། དེའི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་དེ་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པའི་བློ་མ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་པར་འདོད་དེ། འཇུག་པ་ལས། གང་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་མེད་ཡིན་ཞིང་བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ། །དེ་ཕྱིར་དེ་རྣམས་བརྟེན་ལ་དེ་ཡིས་དེ་ཉིད་རིགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །གང་ཕྱིར་སེམས་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་དེ་ཡི་» «ཡུལ། །དེ་རབ་རིགས་པ་དེ་བཞིན་ཐ་སྙད་བརྟེན་ནས་རིགས་པ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་ནས་ཞི་སྟེ་རྒྱལ་རྣམ་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །སེམས་འགག་པ་དེ་སྐུ་ཡི་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་པ་དང༌། ཚིག་གསལ་ལས། འདིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྤྲོས་པ་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པ་«༼༡༽«དང་ཞེས་སོ། །དེའི་གནས་སྐབས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བཏགས་ལ། དེའི་ཡུལ་ནི་གཤིས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་རྫུན་པ་བློ་འཁྲུལ་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མིག་མདོངས་པས། རབ་རིབ་དང་སྐྲ་ཤད་འཛག་པ་ལ་དོན་དུ་ཞེན་པ་ལྟར། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་དང༌། ས་ཐོབ་པའི་རྗེས་ཐོབ་ན་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་སྣོད་བཅུད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དང༌། སྣང་ཙམ་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དང་མེ་ལ་སོགས་པ་དཔོག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་ཏེ་བློ་རིམ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྣམ་པ་འཇལ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྣང་ལ། དེའང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དག་པ་པ་«༼༡༽«དང༌། སྐྱོན་ཅན་གཉིས་ལས་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སུ་བཞག་སྟེ་དེ་ཉིད་ལས། མཐོང་བ་རྫུན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །དབང་པོ་གསལ་དང་དབང་པོ་སྐྱོན་ལྡན་ནོ། །སྐྱོན་ལྡན་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི། །

地得等持及佛地位,所知能知等境行顯現之一切所知取捨皆不成立,是故行境智慧之行相亦寂滅。爾時,一切心及心所行悉皆斷滅,故許安立彼不可言思議、無戲論之智慧為通達法性之無顛倒正智。如《入中論》云:"以法性無生,心亦離生故,此等緣彼生,此即如正理。心隨境相現,能知所知境,極順正理故,如是隨世俗,順於正理生。"又云:"燒盡所知薪,寂滅佛法身,爾時無生滅,滅心現證身。"《明句論》亦云:"於此,心與心所行之戲論亦斷滅。"彼時名為通達勝義諦,所緣即法界自性清凈之體性真如也。 顛倒妄見之錯亂識,謂凡夫為無明習氣所翳,如眩翳者執蚊蠅發落為實有,於六道眾生之處所、受用等顯現種種苦樂之顛倒緣起取捨相;及地得后得位,與他共見器情等相;唯見之根現量及比知火等比量等二識,即安立為世俗二相,亦復觀待根識無過患及有過患二者而立。如彼論云:"妄見分二種,根明及根損,損根諸識是顛倒見識。

སྐྱོན་ལྡན་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི། །དབང་པོ་ལེགས་གྱུར་ལ་ལྟོས་ལོག་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །» «གཉིས་པ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང༌། ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླངས་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ། མཚན་གཞི། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། གྲངས་ངེས། ངེས་ཚིག» «ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་དང་དྲུག་ལས། དང་པོ་ནི་སྤྱི་ཐུན་མོང་བའི་དབྱེ་གཞི་མཚན་ཉིད་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ངོ་ན་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་ཙམ་གྱི་བདེན་པ་ཙམ་ཞིག་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། བདེན་པ་གཉིས་སུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་གོ་ཞེས་སོ། །ཡང་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་དབྱེ་གཞིར་བྱ་སྟེ། འཇུག་པ་ལས། བདེན་པ་གཉིས་ཆར་དུ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། །» «འདི་དག་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པའང་མིན། །ཅེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་གཞི་ནི་རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་སྣང་བའི་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་» «སོ། །དེའང་དབུ་མ་པས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ཏུ་འཇུག་«༼༡༽«ཚུལ་ཉན་ཐོས་པ་དང་མཐུན་ནོ། །དོན་དམ་བདེན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པ་མཚན་གཞིར་འདོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ལ་གཉིས་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུང་འཛིན་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ། དེའང་སྒྲིབ་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གཏི་མུག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །དེས་གང་བཅོས་མ་བདེན་པར་སྣང་དེ་ནི། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་» «སོ། །དེའང་འཁོར་བའི་ཆོས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ། ས་ཐོབ་ཀྱང་སེམས་སེམས་བྱུང་མ་འགགས་པའི་ཆ་ཡུལ་མ་དག་པ་གཟུགས་སོགས་ཚོགས་དྲུག་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་སྤང་བྱར་གྱུར་ཏོ་ཅོག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བསླན་ནས་འཁྲུལ་པར་བཞག་གོ །དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུང་འཛིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའང་སྒྲ་ཚིག་ལ་སོགས་པས་དངོས་སུ་མི་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ།» «སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྙོག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞི་བ་རྣམ་རྟོག་ལས་འདས་པ།

損根諸識是,較諸勝根識,許為顛倒識。" 第二、分別二諦之理有二:了知自性及了知已修習之理。 初中分六:事相、定義、分類、數目決定、詞義、能立量。 首先,雖無共相之分類事相,然於世間心前,稍離非諦而有諦之體性,如《六十正理論釋》云:"觀待世間心而安立二諦。"又以唯無自性為所分事相,如《入中論》云:"二諦皆無性,非常亦非斷。"世俗諦事相,謂六識顯現境行等相。中觀師許六識行相同聲聞師。勝義諦以法界自性清凈為事相。 定義有二:世俗諦定義為有取捨戲論顯現,亦即從障礙所生相,如彼論云:"無明自性障,故說名世俗,彼所現虛妄,謂為世俗諦,世尊如是說。"凡是有漏法心心所緣境相現等一切皆是世俗。地得位心心所未滅、見不凈境色等六境顯現等一切,皆攝屬世俗、安立為顛倒。勝義諦定義為離取捨戲論之體性。亦即由語言文字等不能直接通達,故非由他知;心心所雜念於法界中寂滅、超越分別戲論。

» «སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྙོག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞི་བ་རྣམ་རྟོག་ལས་འདས་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། གྲུབ་པའི་མཐས་མ་རེག་པ་སྟེ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང༌། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་དོན་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་«༼༢༽«ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་སྨྲ་བ་དག་གི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དབུ་མ་པའོ་ཞེས་པར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཟབ་པ་དང་ཞི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབྱིངས་དང༌། དེ་རྟོགས་པའི་བློ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པ་འགྱུར་བ་མེད་པར་སྣང་བ་དང༌། ས་ཐོབ་པའི་མཉམ་གཞག་གི་ཡེ་ཤེས་མཉམ་གཞག་དང་དེའི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་རྗེས་ཐོབ་སྣང་བ་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པར་གྱུར་ཏོ་ཅོག་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །» «དབྱེ་ན་གཉིས་ལས་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང༌། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་བློ་འཁྲུལ་པའི་ངོ་ན་ཤེས་བྱ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ལ། མ་འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོར་ཅིར་ཡང་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པར་གནས་པ་ནི་དོན་དམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། འཇུག་པ་ལས། དངོས་ཚོགས་ཡང་དག་ལོག་པའི་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་དེ། །མཐོང་བ་རྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་དེའང་དབྱེ་ན་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང༌། སྐྱོན་མེད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །དང་པོ་ནི་ཟླ་བ་གཉིས་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ངོར་སྣང་ཡང་མི་བདེན་པར་གྲགས་པ་རྣམས་ནི་དབུ་མ་པས་ཀྱང་མི་འགོག་པར་བརྡ་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བཏགས་ནས་བཞག་ལ།

心心所雜念於法界中寂滅、超越分別戲論、離一切戲論、不可以成立之邊際觸及。如《根本般若經》云:"非由他所知,寂滅離諸戲,無分別異體,是彼之定義。"一體異體等乃實事論者之宗義,故非唯無明,亦不成立離戲論為中觀宗義。 總之,涅槃之法甚深寂靜,自性清凈之界,及通達彼之智慧離一切障,佛智所緣極清凈、無變化顯現;地得等持智慧、與等持一體之後得位顯現勝觀相,皆是勝義諦。 分為二,如《根本般若經》云:"佛陀所說法,皆依二諦說:世間世俗諦,殊勝義諦故。"于顛倒識前,諸多所知顯現種種為世俗;于無顛倒體性中,一切不可思議言說,安住的即是勝義。如《入中論》云:"諸事聚集相,由實顛倒見,執著自性事,彼所見即彼,妄見乃世俗,世俗諦所攝。" 世俗復分二:顯現於損根境之顛倒世俗,及顯現於無過根境之如實世俗。前者如月亮雙現、夢境等,於世間識前顯現而renowned為不真實者,中觀師亦不破斥,但隨順言說而立名顛倒世俗,予以安立。

དང་པོ་ནི་ཟླ་བ་གཉིས་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ངོར་སྣང་ཡང་མི་བདེན་པར་གྲགས་པ་རྣམས་ནི་དབུ་མ་པས་ཀྱང་མི་འགོག་པར་བརྡ་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བཏགས་ནས་བཞག་ལ། ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་ངོར་ཡང་སྣང་ལ་བདེན་པར་གྲགས་པ་ལ་འདིར་ཡང་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བཏགས་ཏེ་དེ་ཉིད་ལས། གནོད་པ་མེད་པ་དབང་པོ་དྲུག་པོ་ཡི། །ཡུལ་གྱུར་གང་ཡིན་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ནས། །འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་བདེན་ཡིན་ལྷག་མ་ནི། །» «འཇིག་རྟེན་ཉིད་དུ་ལོག་པས་རྣམ་པར་གཞག» «།ཅེས་སོ། །དེས་ན་བློ་འཁྲུལ་པ་ལ་སྐྲ་ཤད་དུ་སྣང་བ་མིག་དག་པ་ལ་ཅིར་ཡང་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། བློ་འཁྲུལ་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་དང་འཁྲུལ་པ་ཟད་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཅིར་ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བ་མེད་པས་ད་ལྟར་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་རང་འགའ་བ་ཆ་དང་བཅས་པ་མི་སྣང་བར་འདོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ། །དངོས་པོ་ལོག་པ་གང་ཞིག་རྣམ་བརྟགས་ལས། །དེ་ཉིད་གང་གིས་བདག་ཉིད་མིག་དག་པ། །མཐོང་བ་གང་ཡིན་དེ་བཞིན་འདིར་ཤེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེའང་གདུལ་བྱའི་བསོད་ནམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ལས་སྣང་བའི་སྤྲུལ་པས་དོན་མཛད་པའང་རྨི་ལམ་ནང་དུ། གཉིད་མ་སོང་བས་སྤྲུལ་པ་བཏང་ནས། ཆོས་འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་རང་སྣང་མཐུན་པར་དོན་བྱེད་དུས། གདུལ་བྱའི་སྣང་ངོའི་རྨི་ལམ་ཡང་མ་འགགས་པར་འཆར་བ་དངོས་སུ་དེ་ཉིད་ལ་སྣང་བ་མཁྱེན་དུས། རང་ཉིད་ལ་རྨི་ལམ་མེད་དེ་གཉིད་དུ་མ་སོང་བའི་ཕྱིར་ན། ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་འཁྲུལ་སྣང་ཤར་བར་མཁྱེན་ནས་དོན་མཛད་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་སྣང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྣང་བ་མེད་དོ། །» «འདིར་དབྱེ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་དུ་དབྱེ་བ་ལས་འདས་པར་འདོད་དེ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་སྟོང་པ་ཉིད་སྣང་བའི་དབྱིངས་ཅན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། ཀུན་རྫོབ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །བྱས་པ་དང་ནི་མི་རྟག་བཞིན། །མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །

前者如月亮雙現、夢境等,於世間識前顯現而renowned為不真實者,中觀師亦不破斥,但隨順言說而立名顛倒世俗,予以安立。月亮單一顯現等,於世間心前亦顯現且renowned為真實者,此中亦立名為如實世俗。如彼論云:"無違害六根,所緣諸境界,觀待於世間,亦為世間實,其餘則安立,於世間顛倒。" 是故,如顛倒識現毛髮端,清凈眼則絲毫不見;顛倒識前種種顯現,聖者等持及斷盡顛倒之佛陀皆無所緣,是故許彼等現前顛倒顯現及其分位皆不現起。如彼論云:"猶如眼翳力,妄計毛髮等,非實諸法相,由彼凈眼見,無彼體性時,此中當如是,了知諸法性。" 又藉所化眾生福德力及諸佛加持力所現化身利益眾生時,亦如在夢中未睡者化現說法等利益,自相應顯現。了知所化眾生夢境未滅而直接顯現彼時,自無夢境,以未入睡眠故。如是諸佛雖了知有情現起顛倒顯現而利益之,然佛自無絲毫顛倒顯現。 此中所說分類,是相對定義而分,非就自性分類,以彼等皆為空性故。如是空性之顯現界,《菩提心釋》中說:"世俗說為空,空性即世俗,如作業無常,離此不得故。"

མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་སེམས་པ། །དེ་དག་ཚུལ་མིན་ལྟ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །» «བཞི་པ་གྲངས་ངེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ལས་གྲོལ་མ་གྲོལ་དངོས་འགལ་དུ་ངེས་པས་བསྒྲུབ་ཕྱོགས་དང་དགག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཁེགས་པས་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡུལ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་པ་ན་ཡུལ་ཅན་ནི་མཐར་མ་ཐུག་པ་འཁྲུལ་པའི་བློ་དང༌། མཐར་ཐུག་པ་མ་འཁྲུལ་པའི་བློ་གཉིས་ལས་མི་འདའ། དེ་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ནི་མ་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས། བློའི་དབང་གིས་གཉིས་སུ་བཞག་སྟེ་འཇུག་པ་ལས། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་རྫུན་པའི་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་ཡིན་དོན་དམ་སྟེ། །མཐོང་བ་རྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ངེས་ཚིག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ། སཾ་»«བྲྀ་ཏིས་ཏྱ་«༼༡༽«ཞེས་པའི་སཾ་ལ་མྱ་ཀའི་རྐྱེན་བྱིན་པས་ཡང་དག་པ་དང༌། པྲྀ་«༼༢༽«ལ་ཨ་ཝ་རའི་རྐྱེན་བྱིན་པས་སྒྲིབ་པ་དེ་བདེན་གཉིས་ལས། གང་ཞིག་གིས་སམ་གང་ཞིག་ལ། །ཡང་དག་སྒྲིབ་བྱེད་ཀུན་རྫོབ་འདོད། །ཅེས་སོ། །» «སཏྱ་ནི་བདེན་པ་སྟེ་མ་དཔྱད་ན་བདེན་པར་སྣང་ཙམ་ནས་བཏགས་སོ། །དོན་དམ་པ་ལ་པ་ར་མ་ཨརྠ་སཏྱ་ཞེས་པའི་པ་ར་མ་དམ་པ་དང༌། ཨརྠ་དོན་ཏེ་དམ་པ་རྣམས་འཇུག་པའི་དོན་ཡིན་པའོ། །སཏྱ་ནི་བདེན་པ་སྟེ་དཔྱད་ན་གནོད་མེད་དུ་གནས་པའོ། །» «དྲུག་པ་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ནི། ཆོས་དབྱིངས་དོན་དམ་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པ་ལས་གྲོལ་བར་ཐལ། དམིགས་བཅས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་སོ། །ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པར་ཐལ། དམིགས་བཅས་ཀྱི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ་དམིགས་བཅས་ཀྱི་བློ་དང་དེའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

離此不得故。 若分類實有異體,則是顛倒。如《解深密經》云:"行蘊與勝義,離一異體性,凡執一異性,彼皆入邪見。" 四、確定數量:離戲論與不離戲論決定相違,遮遣立宗與破宗第三聚,故決定為二。一方面,諸境界依識而立,而識則不離究竟之顛倒識與究竟之無顛倒識二者。其中,輪迴諸法是顛倒境,法性是無顛倒境,故依識立為二。如《入中論》云:"諸法實妄見,執自性為實,所見真實境,是為勝義諦,妄見說世俗,即是世俗諦。" 五、詞義:世俗,saṃvṛti中,saṃ加-tya成實義,vṛ加ava-ra成遮蔽義。如《二諦論》云:"何者何所遮,實義即世俗。"satya是諦,從不觀察時似真而立名。 勝義諦,paramārthasatya中,parama是至尊,artha是義,即諸至尊所趣入之義。satya是諦,即觀察時無違害而住。 六、定解量:法界勝義有法,應離戲論,因非有相心之所行境故。此由智慧以無緣方式通達。一切世俗有法,應有戲論,因是有相心之所行境故。遍周,以有相心及彼境界皆是世俗故。

ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ་དམིགས་བཅས་ཀྱི་བློ་དང་དེའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དོན་དམ་གྱི་མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་རིགས་ཤེས་ཀྱིས་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་འཛིན་པའི་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་པས་གྲུབ་བོ། །» «གཉིས་པ་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བའི་ཚུལ་ནི། སྦྱོར་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པར་ལྟ་བས་ཐག་བཅད་པའི་ངང་དེར་སེམས་སྤྲོ་བསྡུ་དང་བྲལ་བར་བསྒོམ་པ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག།བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་པ་དང༌། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གང་བློ་ཡོད་དང་མེད་པ་ལས། །རྣམ་པར་འདས་ཤིང་མི་གནས་» «པ། །དེ་དག་ཟབ་མོ་དམིགས་མེད་པའི། །རྐྱེན་གྱི་དོན་ལ་རྣམ་པར་བསྒོམ། །ཞེས་པའི་ངང་ལ་ཅི་ཙམ་གནས་ཀྱི་བར་བཞག་ནས་བསྔོ་བ་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པའི་བླང་ཚུལ་ལོ། །» «ཀུན་རྫོབ་བླང་ཚུལ་ནི་མཉམ་གཞག་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་ཤེས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསག་གོ» «།» «དེ་ལྟར་མཉམ་རྗེས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་མཐར་ཆོས་སྐུ་དང་གཟུགས་སྐུ་དམ་པ་གཉིས་ཐོབ་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་འདིར། །བསོད་ནམས་ཚོགས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན། །རྒྱལ་པོ་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ལས་འཁྲུངས། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་འདི་གཉིས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་འགྲུབ་པའི་» «རྒྱུ། །དེ་ལྟས་མདོར་ན་བསོད་ནམས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྟག་བརྟེན་མཛོད། །» «ཅེས་སོ། །དེའང་གཞི་དབུ་མ་བདེན་གཉིས། ལམ་དབུ་མ་ཚོགས་གཉིས། འབྲས་བུ་དབུ་མ་སྐུ་གཉིས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །» «གསུམ་པ་ཐལ་འགྱུར་གྱི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་ཚུལ། སྔར་སྨྲོས་པ་བཞིན་གཏན་ཚིགས་ལྔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་འཇལ་ལ། དེའང་རང་རྒྱུད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་བཀག་ནས་རྫུན་པར་བསྒྲུབ་པའམ། དོན་དམ་ལ་སྤྲོས་པ་བཀག་ནས་སྤྲོས་མེད་བསྒྲུབས་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ།

遍周,以有相心及彼境界皆是世俗故。如是,勝義之定義基於理智而成立,世俗之定義基於把握定義能依之世間智而成立。 二、知已修持之理:從發菩提心開始修行,以觀一切法皆不成立之見抉擇,安住其中,心離散攝而修。如《入行論》云:"諸法與非法,心前皆不住,爾時無異相,寂滅無所緣。"大師龍樹云:"諸心離有無,超越不安住,深義無所緣,當修彼因緣。"安住此中,於一座間修習,迴向即是勝義諦之修持。 世俗諦之修持:從等持起已,於後得位了知一切法如幻八喻,積聚福德資糧。如是于等持與后得位積聚方便與般若智慧、福德資糧,終獲法身與殊勝色身。如《寶鬘論》云:"諸佛之色身,從福聚而生,法身若略說,從智聚而出,是故此二聚,乃證佛之因,總之福與智,當恒時修習。" 複次,基道果攝為中觀二諦、二資糧、二身。 三、應成派遮遣戲論之理:如前所說,以五因審察一切法皆無自性。然非如自續派破世俗諦而立虛妄,破勝義諦戲論而立離戲論。

དོན་དམ་ལ་སྤྲོས་པ་བཀག་ནས་སྤྲོས་མེད་བསྒྲུབས་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དུ་ཞེན་པ་དེ་དངོས་སུ་བཀག་ཀྱང་ཤུགས་ལ་གང་ཡང་མི་བསྒྲུབ་པས་ཕ་རོལ་གྱི་ལོག་རྟོག་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །དེའང་སྤྲོས་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲོས་པར་སྨྲ་བའི་ཁས་བླངས་ནང་འགལ་བའི་ཐལ་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་བྱེད་དེ། གྲངས་ཅན་པས་རྒྱུ་ལ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བས་རང་ལས་སྐྱེ་བ་འདོད་དུས། ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ་བ་ནི་འཇུག་པ་ལས། དེ་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་ན་ཡོན་ཏན་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་སྔར་ཡང་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་མི་གསལ་བ་ཉིད་རྒྱུར་གནས་པ་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཙམ་འབྲས་བུའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ། ཡེ་ནས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་ཐལ་ཞེས་འགལ་བ་སྡུད་པའི་ཐལ་འགྱུར་བརྗོད་ལ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དོན་ཡོད་པ་མི་འགལ་བས་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་ན། མི་གསལ་བའི་དུས་ན་ཡེ་ནས་ཡོད་ཀྱང༌། སྐྱེ་ཚོད་མངོན་པར་གསལ་བའི་དུས་ནའང་ཡེ་ནས་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་དགོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་སྐྱེ་མི་དགོས་པ་ལྟར་མི་གསལ་བའི་དུས་ནའང་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་མི་དགོས་པས་ཁྱབ་ཅེས་མགོ་སྙོམས་པ་དང༌། གསལ་བའི་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་མི་དགོས་པས་ཁྱབ་ཀྱང་མི་གསལ་བའི་ཡོད་པ་ལ་སྐྱེ་མི་དགོས་པས་མ་ཁྱབ་པོ་ཞེས་འབྱེད་ན། ཁྱབ་པ་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་ཏེ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལྟར། ཁྱད་པར་དེའང་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་རང་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་དང༌། ཡང་སངས་རྒྱས་པས་དུ་བ་དེ་དུ་བ་ལས་གཞན་མེ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་གཞན་སྐྱེ་ཁས་ལེན་ཅིང༌། གཞན་སྐྱེད་བྱེད་དུའང་འདོད་ལ། མུན་པ་ལས་མེ་ལྕེ་མི་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གཉིས་ལས། གཞན་ལས་གཞན་སྐྱེ་ན་མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ་ལ། མེ་ལྕེ་ལས་མུན་པ་མི་སྐྱེ་ན། མེ་གཞན་ལས་དུ་བ་གཞན་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་པར་ཐལ་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་གཞན་ཡིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འགལ་བ་སྡུད་པའི་ཐལ་འགྱུར་ནི། འཇུག་པ་ལས། གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། །

破勝義諦戲論而立離戲論並非如是。直接破所執著處,因破而不立任何法,即能遮他宗邪分別。遮遣戲論者,唯應成派以戲論者自宗相違之歸謬理證而作。如數論師主張從因中生時所生之法先已實有,以已有則生無義周遍而破。如《中論》云:"若從彼生此,更無少功德,已生何更生,生已不應生。"如說內六處根本即已存在,唯是緣令顯現,即是果。以本來有故,應成生義無有。述相違歸謬,若了知因中有果亦有生義不相違無遍,則未顯現時雖本來有,至顯現生起時亦應本有而生,猶如至顯現時不應生,未顯現時周遍亦不應生,而平等。分別顯現之有不應生周遍,未顯現之有不應生不周遍。若成立彼周遍,則同所立。如我等不許因中有果,彼差別亦不成立。遮破自生。又如佛教徒許煙從異體之火生,許異生異,亦許異能生,但不許從黑暗生焰。於此二者,若異生異,焰應亦能生暗,若焰不生暗,異體之火亦不應生異體之煙。以彼二者同爲異體故。述相違歸謬理于《中論》云:"若從他生他,

གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། །མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་འཐུག་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བརྗོད་དུས། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་ན་མུན་པ་ལས་གཞན་མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཚོད་དུ། དུ་བ་ལས་གཞན་མེ་ལས་དུ་བ་སྐྱེ་བའང་མི་རུང་ལ་དུ་བ་ལས་གཞན་མེ་ལས་དུ་བ་སྐྱེ་ཚོད་དུ་མུན་པ་ལས་གཞན་མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་སྐྱེ་བར་མགོ་མཉམ་པས་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གོ་བདེ་བར་བྱས་ན་མེ་ལྕེ་ལས་ཆོས་ཅན་མུན་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ། ཁྱོད་ལས་མུན་པ་གཞན་མུན་པ་ལས་ཀྱང་ཁྱོད་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དུ་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་མེ་ལྕེས་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས་དུ་བ་བསྐྱེད་ལ། མུན་པ་ལས་གཞན་མེ་ལྕེ་ལས་མུན་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པས་མི་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ། མེ་ལ་དུ་བ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ལ། མེ་ལྕེས་མུན་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དང༌། དེ་བཞྀན་དུ་ཉེས་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དང༌། ཡང་རྒྱང་ཕན་པས་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འདོད་ཅིང་ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལའི་དྲི་མདོག་མ་སྐྱེས་པར་འདོད་དེ། དེ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལའང་ཚུལ་མཚུངས་པས་དགག་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་རྒྱུ་ཡིས་སྟོང་པར་འགྱུར་ན་ནམ་མཁའ་ཡི། །ཨུཏྤ་ལ་ཡི་དྲི་མདོག་ཇི་བཞིན་གཟུང་དུ་མེད་ཉིད་ན། །ཤིན་ཏུ་ཆེས་བཀྲ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་འཛིན་ཡིན་དེ་ཡི་ཕྱིར། །རང་གི་བློ་སྔོན་»«ཇི་བཞིན་«༼༡༽«འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་ན། འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་བཀྲ་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད་པར་ཐལ་ཞེས་འགལ་བ་སྡུད་པའི་ཐལ་འགྱུར་དང༌། ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་རྟོགས་ན། འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་མེད་ཡིན་ཡང་བཀྲ་བར་སྣང་ཚོད་དུ། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལའི་དྲི་མདོག་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་ཡིན་ཡང་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་དགོས་ཞེས་མགོ་སྙོམས་པས་ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པ་དང༌།

蓮花從他應生,暗極應從焰生。"述之時,若知無周遍性,則于黑暗不生異體焰火之時,煙雖異於火亦不應從彼生。于煙從異體火生之時,異體焰火亦應生黑暗而平等,故周遍得成立。簡言之,焰火應成生所詮黑暗,以汝異於黑暗,黑暗亦異於汝故。若謂異於煙之焰火有生煙之能力故能生煙,異於黑暗之焰火無生黑暗之能力故不生者,則差別同所立。如我等不許從他生,焰火有生煙之能力,而無生黑暗之能力之差別亦未成立故。如是遮破他生。同理,二種過失皆有故,破兩俱生。又如順世外道許無因生,許虛空蓮花香色不生,以不可得故。如是破斥云,《中論》曰:若謂諸法從無因生,則如虛空蓮香色不可得,世間極炫耀,故說隨先心,世間從因有。述相違歸謬。若知無周遍,則於世間雖無因而現炫耀時,虛空蓮香色亦應無因而現於現量,而平等成立周遍。

ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལའི་དྲི་མདོག་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་ཡིན་ཡང་མངོན་སུམ་ལ་སྣང་དགོས་ཞེས་མགོ་སྙོམས་པས་ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པ་དང༌། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་དུ་འདྲ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ངོ་བོ་ཡོད་པས་སྣང་ལ། ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལའི་དྲི་མདོག་ངོ་བོ་མེད་པས་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་འདོད་ན། ཁྱད་པར་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་བ་བཞིན་དུ། འཇིག་རྟེན་ངོ་བོ་ཡོད་ལ་ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལའི་དྲི་མདོག་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་པས་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས་རང་ལས་«༼༡༽«སྤྲོས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། རྩོད་བཟློག་ལས། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅས་འགའ་ཡོད། །དེ་ཚེ་ང་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད། །ང་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ན། །ང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་» «ཡིན། །ཅེས་དང༌། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་ཅེས། །གང་ལ་ཕྱོགས་ནི་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་ཡུན་ནི་རིང་པོ་ནའང༌། །» «ཀླན་ཀ་བརྗོད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པར། དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ཡོད་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བ་ཡིས། །ལྟ་བ་མི་ཟད་མ་རུངས་འབྱུང༌། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྩོད་པར་འགྱུར། །དེ་ནི་ལྟ་ངན་ཀུན་གྱི་རྒྱུ། །དེ་མེད་ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོངས་ཤེས་ན། །ལྟ་དང་ཉོན་མོངས་ཡོངས་སུ་» «འབྱོངས། །ཞེས་དང༌། དབུ་མ་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མར་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། དངོས་པོར་ཁས་ལེན་ཡོད་ན་ནི། །དེ་ལ་ཆད་སོགས་འཇིགས་པ་འབྱུང༌། །དངོས་པོར་ཁས་ལེན་མེད་རྣམས་ལ། །ཆད་སོགས་འཇིགས་པ་ག་ལ་འབྱུང༌། །གལ་ཏེ་དངོས་ཤིག་ཡོད་ན་ནི། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་དང༌། །མཐའ་མེད་ལ་སོགས་པར་ཡང་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་ཤིག་ཡོད་ན་ནི། །ཁས་ནི་བླང་བར་བྱ་དགོས་ན། །» «དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་ཉིད་ལ། །ཁས་བླངས་པར་ནི་ཇི་ལྟར་བྱ། །ཞེས་དང༌། ཁས་བླངས་པ་ཡི་དངོས་པོ་ནི། །ཕྲ་རབ་ཙམ་ཡང་ཡོད་མིན་ཏེ། །གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །མོ་གཤམ་གྱི་ནི་བུ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་བུད་མེད་མོ་གཤམ་ལ། །» «ཁྱོད་ཀྱི་བུ་ནི་གང་ཡིན་དྲིས། །དེ་ལ་དེ་ནི་ཡོད་མིན་པས། །

虛空蓮花香色亦應無因而現於現量,而平等成立周遍。對此,若謂雖同爲無因,但世間有自性故現,虛空蓮花香色無自性故不現,而許差別者,則差別同所立。如我等不許從無因生,世間有自性而虛空蓮花香色無自性之差別亦不成立故。如是破無因生。以應成理證遮破一切成實宗義,不許自宗戲論之義。如《回諍論》云:"若我有些宗義,我則有此過失,我無宗義故,我唯無過失。"又《四百論》云:"于有無及有無,何處皆無方面,久遠時中亦,不能說過失。"又《六十正理論》云:"若許有事物,則由貪嗔發,不盡邪見生,從彼生諍論。彼為諸邪見因,彼無則不生煩惱,故若遍知彼,見與煩惱盡。"又龍樹于《中觀寶燈論》中雲:"若許有事物,彼有斷等怖,不許事物者,豈有斷等怖?若有少實事,則彼應成有,世間邊無邊,及有邊無邊。若有少實事,應須有承許,事物無生性,云何可承許?所承許之事,毫釐皆非有,本來無生故,如石女之子。譬如問石女,汝子為何人?彼實無其子,

» «ཁྱོད་ཀྱི་བུ་ནི་གང་ཡིན་དྲིས། །དེ་ལ་དེ་ནི་ཡོད་མིན་པས། །སྨྲ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་བདེན་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། གྲུབ་མཐས་བདེན་པར་ཞེན་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་དབང་དངོས་འདོད་ལྟར། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ནི་བདག་གིས་ཁས་མ་བླངས། །» «ཞེས་སོ། །སྒྲོ་གདགས་པའི་ཚུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ཡི་གེ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས། །ཉན་པ་གང་དང་སྟོན་པ་གང༌། །འགྱུར་བ་མེད་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །ཉན་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་པའང་ཡིན། །ཅེས་སོ། །འདི་ལྟར་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཙམ་འཇིག་རྟེན་ན་«༼༡༽«སྣང་བ་མི་འགོག་སྟེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །» «དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཚུལ་འདི་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་འབྱེད་ཅིང་འཇལ་བར་མ་ཤེས་ན་བྱང་ཆུབ་མི་འགྲུབ་སྟེ། རྩོད་བཟློག་ལས། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་རྟོགས་མི་འགྱུར། །དམ་པའི་དོན་ནི་མ་རྟོགས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང༌། དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས། ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་རྣམས་ཀྱི་སྐས། །མེད་པར་དེ་ཉིད་ཁང་ཆེན་གྱི། །སྟེང་དུ་འཛེགས་པར་བྱེད་པ་ནི། །» «མཁས་ལ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། གང་དག་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི། །རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡི། །ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོ། །ལེགས་པར་ཤེས་ན་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་དེ། བདེན་གཉིས་ལས། བདེན་གཉིས་རྣམ་དབྱེ་ཤེས་པ་དག» «།» «ཐུབ་པའི་བཀའ་ལ་མི་རྨོངས་ཏེ། །དེ་དག་མ་ལུས་ཚོགས་བསགས་ནས། །ཕུན་ཚོགས་ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །ཚུལ་འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཀུན་གྱི་ལྟ་བའི་རྩེ་མོ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས།

不能答彼言。"故說。那麼,二諦等安立又當如何作呢?只是如世間增益而安立,非如成實宗執為真實。如《入中論》云:"如汝許他生實有,我亦不許世俗有。"增益之理,如《三摩地王經》云:"無文字法中,何聽聞說示,于無變化上,增益而聽說。"如是,顯現輪涅一切法猶如幻化,本無實物,現似生滅等相,不遮世間現相。如《根本慧論》云:"如夢如幻化,如乾闥婆城,如是說生住,如是說滅盡。"又當了知二諦而簡別衡量,否則不能成就菩提。如《回諍論》云:"不依於世俗,不得第一義,不得第一義,不得涅槃果。"又《中觀心論》云:"無真俗二階,不應登彼岸,勝義殿堂頂,智者所不應。"又《根本慧論》云:"諸不知二諦,差別之差別,彼于佛教中,不知甚深義。"善知則功德無量。如《二諦論》云:"善辨二諦者,于佛語無惑,集一切資糧,往勝義彼岸。"此理乃因明教下諸宗見之頂點究竟。 明諸乘義《寶藏論》中〔雙語〕：

ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ཐེག་པ་སོ་སོའི་འདོད་གཞུང་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། » «།།» «དེ་ལྟར་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་གནས་ལུགས་ཤེས་ནས། དེ་དག་གི་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའང་ཕྱི་རོལ་པའི་ལམ་ནི་རྟག་ཆད་ཀྱི་མུར་ལྷུང་བས་གྲོལ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་དབྱེ་བར་མི་བྱ་སྟེ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ» «།ནང་པའི་ལམ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་དང་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་ནས་རང་དོན་དུ་གྲོལ་བ་གཉེར་བ་ཡིན་ལ། དེའང་ལམ་ལ་འཇུག་ཚུལ་ནི། མཛོད་ལས། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་» «སྦྱོར། །ཅེས་པས། དང་པོ་སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་གང་ཡང་རུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རྒྱུད་སྡོམ་པར་བྱེད་དོ། །རིགས་བདུན་ནི་དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས། དགེ་ཚུལ་ཕ་མ་གཉིས། དགེ་སློབ་མ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྔ་དང༌། དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་གཉིས་ཏེ་ཁྱིམ་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་བསྡོམས་པས་བདུན་ནོ། །» «བསྙེན་གནས་ནི་དུས་རེས་འགའ་བ་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་དུ་མ་བཞག་གོ» «།» «དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དེས། ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང༌། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང༌། དབང་པོ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། གཙོ་ཆེར་བདེན་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་བླང་དོར་དུ་བྱེད་དོ། །དེའང་སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་བདེན་པ་ནད་དང་འདྲ་བ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་ཕྱིའམ་ནང་གི་རྐྱེན་གྱིས་བསླངས་པས་ཟུག་རྔུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནད་དང་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང༌། དེས་མཚོན་པ་འཁོར་བའི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་ལ་འཇུག་པས་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་གོ» «།» «ཀུན་འབྱུང་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་འདུ་བྱེད་པའི་ལས་ཏེ་རི་མོ་མཁན་གྱི་རྣམ་པ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དུག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་གོ» «།

《成實宗珍寶藏論》明諸乘義，分別宣說諸乘宗義品第三 如是了知諸乘各自體性后，分別解說彼等修道方式。其中外道道因墮入常斷邊而無解脫，故於此處不加分別，略而言之。 內道以三乘分別，當知有聲聞道、獨覺道、菩薩道三種。其一、聲聞道厭離輪迴苦而為自利求解脫。入道方式，如《阿毗達摩藏論》云："安住戒聞思，始勤修禪定。"先以七眾別解脫戒中任一種凈戒調伏相續。七眾即比丘、比丘尼、式叉摩那、沙彌、沙彌尼等五眾出家眷屬，優婆塞、優婆夷二眾在家眷屬，總合為七。近住戒乃暫時，故未列為功德依止。 如是住持戒律者，精通蘊、界、處、十二緣起、處非處、根。然後入道修習，主要依四諦簡擇取捨。其中苦諦如病，由身語意三門內外緣觸發，生諸痛苦不悅意苦害等種種，表示輪迴位中五蘊及執取，為斷彼而勵力，即入了知自性。集諦如病因，即造作業，如畫師相貌引生苦果的因貪嗔癡等，即入斷除彼等。

» «ཀུན་འབྱུང་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་འདུ་བྱེད་པའི་ལས་ཏེ་རི་མོ་མཁན་གྱི་རྣམ་པ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དུག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་གོ» «།འགོག་པའི་བདེན་པ་ནད་ལས་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ལྟ་བུ་འཁོར་བའི་འོབས་སམ་རིམས་ནད་ལས་གྲོལ་བའི་དགའ་བ་ཅན་འབྲས་བུ་དམ་པ་ཐོས་«༼༡༽«པར་བྱ་བ་ལ་འབད་དོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྨན་དང་འདྲ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནད་ལས་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མར། ནད་ནི་ཤེས་བྱ་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྤང་བྱ་ལ། །བདེ་གནས་ཐོབ་«༼༢༽«ཕྱིར་སྨན་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་བཞིན། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ལམ། །ཤེས་བྱ་སྤང་བྱ་རིག་པར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱ། །» «ཞེས་གསུངས་པ་དང་ཚུལ་གཅིག་གོ» «།དེ་ཡང་ལམ་སྔ་མ་བཞིར་སྡེ་ཚན་བདུན་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། མཛོད་ལས། སྡེ་ཚན་བདུན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། །ལས་ནི་དང་པོ་པ་དག་དང༌། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་དང་ནི། །བསྒོམ་དང་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ཞེས་པས། ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི། འབྲིང་པོར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི། ཆེན་པོར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི། སྦྱོར་ལམ་དྲོད་དང་རྩེ་མོར་དབང་པོ་ལྔ། བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་ཏུ་སྟོབས་ལྔ། མཐོང་ལམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན། སྒོམ་ལམ་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་ལམ་ཀུན་གྱི་ཐོག་མ་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་སྟེ། དེར་ཞུགས་པའི་ལས་དང་པོ་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་སྟེ། དེའང་འདོད་ཆགས་སྤྱིའི་གཉེན་པོར་རང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀེང་རུས་སུ་བསྒོམས་པས་ཆགས་པ་བཟློག་པ་ནི། མཛོད་ལས། ཀེང་རུས་ཆགས་བཅས་ཐམས་ཅད་ལའོ། །ཞེས་སོ། །བྱེ་བྲག་གི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་བམ་པ་དང༌། རྣམ་པར་དམར་པ་དང༌། རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྒྱད་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ན་རེས་འགའ་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཆུ་ཤིང་ལྟར་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་སྟེ།

集諦如病因，即造作業，如畫師相貌引生苦果的因貪嗔癡等，即入斷除彼等。滅諦如離病之樂，如離輪迴瘴癘之喜悅，為聽聞勝果而精進。道諦如藥，為離苦病而入修習。如《勝莊嚴經論》云："病應了知，病因應斷，為得安樂，藥應依止。苦及苦因，滅及道諦，了知應斷，應修應依。"道理相同。 又前四道中，以七類修法而修。如《阿毗達摩藏論》云："七類即次第，初業者、抉擇分、順抉擇分、修、見。"資糧道下者修四念住，中者修四正斷，上者修四神足。加行道：暖位及頂位修五根，忍位與勝法位修五力。見道修七覺支，修道修八聖道支。 最初即一切道之始資糧道下，入此道之初業者為治自他身貪著，修身念住。又總治貪慾，觀自他之身及一切顯現為白骨，斷除貪著。如《阿毗達摩藏論》云："白骨（觀）於一切貪著。"為別治，修八想——剖析想、赤想、膿爛想等。離貪時，偶爾以身隨觀身念住，如木柴般而修等。 然後修受念住，〔藏文〕

དེ་ནས་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་སྟེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བར་མ་གསུམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། མདོ་ལས། གང་ཅི་ཚོར་བ་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ནས་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་སྟེ། དེའང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སེམས་བཟུང་ནས། རྟོག་པ་ཞི་བ་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེའང་བརྟགས་ན་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེའི་ངང་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་སྟེ། དེའང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ལ། ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་མེད་པ་ཉིད་དང༌། མི་རྟག་པ་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །» «དེའང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནི་ལུས་ཚོར་སེམས་གསུམ་གྱི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བསྒོམས་ནས། འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གིས་བསྒོམས་པས། ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཚུལ་དུ་མས་ལྡོག་པ་ན། སྤང་བྱ་རགས་པ་རྣམས་མགོ་ནོན་ནས་ལམ་གོང་མ་ལ་འཇུག་གོ» «།དེའང་མཛོད་ལས། ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་» «པས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱང༌། རེ་རེ་ཞིང་ལུས་མི་གཙང་བ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ། སེམས་མི་རྟག་པ། ཆོས་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཚོགས་ལམ་འབྲིང་པོ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་མི་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང༌། སྐྱེས་པ་བསྡམ་པར་བྱ་བ་དང༌། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང༌། སྐྱེས་པ་གོང་དུ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ། འདུན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌།

然後修受念住，對於樂受、苦受、不苦不樂受三種感受修習苦想和如木柴般無實質的想法。如經中說："感受任何感受，都應認識為是苦。" 接著修心念住，以奢摩他和毗缽舍那的方式，將心專注于出入息，息滅妄念。心的相續是世俗諦，若加以觀察，剎那無方分即是勝義諦，在此狀態中修無我義。 然後修法念住，對於行蘊和識蘊所攝的法，修習一切內外自性皆無我、無常、如幻等。其中色受想三蘊已於身受心三者無實質等而修，行識二蘊則以法念住而修。由此多種方式遣除對五蘊所攝諸法的執著煩惱，伏除粗大所斷，進入上道。 如《阿毗達摩藏論》所說："于身受心及諸法，以二相普遍觀察。"故對於各別及共相二者，應修身不凈、受是苦、心無常、法無我的自性。 然後，生起中等資糧道時，為令不善未生不生、已生者斷，善法未生令生、已生令增上，發起精進而修。此為斷一切不善品，故名正斷。 接著，生起上等資糧道時，為令欲、勤、

དེ་ནས་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ། འདུན་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། སེམས་དང༌། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་རིམ་པ་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་པའམ་དོན་དམ་པའི་དགེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདུན་པ་བསྐྱེད་ནས་བསྒོམ་པ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པས་རྒྱུན་བསྲིང་བ་དང༌། སེམས་ཀྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང༌། དཔྱོད་པས་དོན་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཅི་རིགས་སུ་གྲུབ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཐབས་སམ་ཡན་ལག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་སྦྱོར་ལམ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེའོ། །དེའང་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་གཉིས་སུ་དབང་པོ་ལྔ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་དད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱྀ་དབང་པོ་ལྔའོ། །དེའང་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་དད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྲོ་བ་དང༌། དྲན་པས་དམིགས་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་མ་བརྗེད་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་རྣམས་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པའོ། །དེའང་མཛོད་ལས། དེ་ནི་བདེན་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དྲོ་བ་ལས། །རྩེ་མོ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་སོ། །བཅུ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ། སྟོང་པ། བདག་མེད་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང༌། རྒྱུ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བ། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ། རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཀུན་འབྱུང་གི་བཞི་དང༌། བདག་མེད་པ། ཞི་བ། གྱ་ནོམ་པ། དབེན་པ་སྟེ་འགོག་པའི་བཞི་དང༌། ལམ་དང༌། རིགས་པ། བསྒྲུབ་པ། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །» «དེ་ནས་བཟོད་པ་དང་ཆོས་མཆོག་གཉིས་སུ་སྟོབས་ལྔ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེའང་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པ་ལ་ནུས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་ནས་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་ཚུལ་དབང་པོ་དང་མཐུན་ནོ། །བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་ཚུལ་ནི་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལས་བཟོད་པ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ།

接著，生起上等資糧道時，修四種禪定——欲、勤、心、觀。即依次如實修習：對世俗或勝義的善所緣一心生起慾望；於此境界中以極度精進持續修習；以心一心作意；以觀慧究竟分析。由此生起適宜的禪定心，成就神變的方便或支分，故名神足。 然後，加行道生起于相續中。其中在暖位與頂位二者修五根，即信根、進根、念根、定根、慧根。以信解之理趣修習四諦十六行相。以精進修習歡喜；以念修習對所緣不忘失念；以定修習心專注一境；以慧修習簡擇諸所緣。如《阿毗達摩藏論》云："彼以四諦為所行境，於十六行相暖中，頂位亦復如是。"何為十六？即苦諦四行相：無常、苦、空、無我；集諦四行相：因、集、生、緣自性；滅諦四行相：無我、寂靜、妙、離；道諦四行相：道、如理、修、引導。 然後，在忍位與勝法位二者修五力。即斷煩惱的能力特別增上，從而得名為力。修法與諸根相同。於四諦修行相，如彼論云："由此復生忍，〔藏文〕

བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་ཚུལ་ནི་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལས་བཟོད་པ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ། རྣམ་གཉིས་དེ་བཞིན་ཅེས་པས་གནས་སྐབས་སུ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི། གོང་མའི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཆུན་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བཞི་དང་བསྡོམས་པས་བརྒྱད་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང༌། འགོག་པ། ལམ་གསུམ་གྱིས་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ལམ། དྲོད་དང་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་བར་དུ་ཚན་པ་བདུན་པོ་བསྡོམས་ཏེ། བགྲངས་པས་རྣམ་པ་ཉིས་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །བཟོད་པ་འབྲིང་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་«༼༡༽«ལམ་གྱི་བཞི་བོར་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བསྒོམ་མོ། །དེ་ནས་འདོད་པའི་ལམ་གྱི་བཞི་བོར་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་བསྒོམ། ཡང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་འགོག་པའི་བཞི་བོར་ནས་ཉི་ཤུ་བསྒོམ། དེ་ནས་འདོད་པའི་འགོག་པའི་བཞི་བོར་ནས་བཅུ་དྲུག་བསྒོམ། ཡང་གོང་མའི་ཀུན་འབྱུང་གི་བཞི་བོར་ནས་བཅུ་གཉིས་བསྒོམ། དེ་ནས་འདོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་བཞི་བོར་ན་བརྒྱད་བསྒོམ་མོ། །» «ཡང་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བཞི་བོར་ནས་བཞི་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལྟར་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་བསྒོམ་དུས། གང་ཟག་གི་རིགས་གཉིས་ཏེ། སྲེད་པ་དང༌། ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་འདོད་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་འགོག་ལམ་གང་རུང་བོར་ནས་གསུམ་བསྒོམ། དེ་ནས་ཐ་མ་གཉིས་བོར་ནས་སྡུག་ཀུན་གཉིས་བསྒོམ། དེ་ལའང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་དང༌། སྙོམས་ལས་འཛིན་པའི་ལེ་ལོས་ཉམས་པའི་རིགས་གཉིས་ལས། དང་པོ་དེས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལན་གཉིས་བསྒོམས་པས་བཟོད་པ་འབྲིང་རྫོགས་སོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པ་འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་སུ་དོར་བ་རྣམས་ཕུད་དེ། ལྷག་མ་བསྒོམ་པ་རྣམས་བགྲངས་པས་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དགུ་འོང་བ་ནི་གདགས་པ་ལས། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་དགུ། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལན་ཅིག་བསྒོམས་པས་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་རྫོགས་སོ། །དེ་ནས་ལན་ཅིག་བསྒོམས་པས་ཆོས་མཆོག་རྫོགས་སོ། །དེ་ནས་མི་རྟག་པ་མཐོང་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེའོ། །ཡང་ལེ་ལོས་ཉམས་པ་དེས།

於四諦修行相，如彼論云："由此復生忍，如是二種。"指出在欲界苦諦的四行相、上二界苦諦合為一組的四行相，合起來修八種；同樣地集諦、滅諦、道諦各修八種，共三十二種修法。從暖位到頂位及小忍位，總共七組合修，數目共有二百二十四種行相。 中忍位於三十二種的基礎上，捨棄道諦的四種而修二十八種。再捨棄欲界道諦的四種而修二十四種。又捨棄上二界滅諦的四種而修二十種。再捨棄欲界滅諦的四種而修十六種。又捨棄上界集諦的四種而修十二種。再捨棄欲界集諦的四種而修八種。又捨棄上界苦諦的四種而修四種。 如是修欲界苦諦四行相時，有貪著與見解偏重二種補特伽羅。前者捨棄欲界四諦中滅諦或道諦的任一而修三種，再捨棄后二者而修苦集二諦。其中又有我慢損害與懈怠粗重損害二種。前者修無常行相兩遍，中忍位圓滿。如是中忍位階段，除去應捨棄的，餘下所修數目有一百一十九種，如《施設論》云："剎那有一百一十九。" 再修無常行相一遍，大忍位圓滿。然後修一遍，勝法位圓滿。接著生起見無常、苦法忍。又為懈怠所損害者，〔藏文〕

དེ་ནས་མི་རྟག་པ་མཐོང་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེའོ། །ཡང་ལེ་ལོས་ཉམས་པ་དེས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ལན་གཉིས་བསྒོམས་པས་བཟོད་པ་འབྲིང་རྫོགས་པ་སྔར་དང་འདྲའོ། །གཉིས་པ་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་དང་པོ་གཉིས་གང་རུང་གཅིག་བོར་ནས་གསུམ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ནས་དང་པོ་གཉིས་བོར་ནས་ཐ་མ་གཉིས་བསྒོམ། དེའང་གཉིས་ལས། བདག་གིར་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་ན་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ལན་གཉིས་བསྒོམས་པས་བཟོད་པ་འབྲིང་རྫོགས་» «སོ། །» «བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་ན། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལན་གཉིས་བསྒོམས་པས་བཟོད་པ་འབྲིང་རྫོགས། དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ཆོས་མཆོག་སྔར་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ། །དེའང་དང་པོ་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་ལམ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། དེ་ལ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི། །མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་» «ལམ། །ཞེས་སོ། །བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་ཡིན་ལ་མཐོང་སྤངས་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོའང་ཡིན་ནོ། །དེའང་མཐོང་སྤངས་ནི་མཐོང་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཀུན་བརྟགས་ཏེ། དེའང་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། མཛོད་ལས། སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག» «།འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང༌། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང༌། །ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ་འདི་དྲུག་ཀྱང༌། །ཞེས་སོ། །དམིགས་པ་དང་ཁམས་དང་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སར། ལྟ་བ་ལྔ་དང༌། ལྟ་མིན་ལྔ་སྟེ་བཅུའི་རིམ་པས་ལོག་པར་འཇུག་གོ» «།ལྟ་བ་ལྔ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ལོག་པར་ལྟ་བ། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བའོ། །ལྟ་མིན་ལྔ་ནི་འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་ན། མཛོད་ལས། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །ཞེས་པས། ལྟ་བ་གསུམ་ནི། དང་པོ་གཉིས་དང་ཐ་མ་མ་གཏོགས་ཏེ། གཉིས་ནི་དང་པོ་གཉིས་མི་འཇུག་ལ། གཞན་རྣམས་འཇུག་པས་འདོད་ཁམས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས།

接著生起見無常、苦法忍。又為懈怠所損害者，修苦諦行相兩遍，中忍位圓滿，如前所說。第二種見解偏重者，捨棄前二種中任一而修三種。然後捨棄前二種而修后二種。其中又分二種：我所見偏重者，修空行相兩遍，中忍位圓滿；我見偏重者，修無我行相兩遍，中忍位圓滿。同樣，大忍位與勝法位如前所述。 如是加行道圓滿后，漸次生起見道十六剎那。其中前十五是見道，如《阿毗達摩藏論》云："于彼十五剎那，為見未見故為見道。"第十六剎那既是修道，又是斷見所斷之對治。 見所斷即見道所斷，即遍計執。其自性可分為六種，如《阿毗達摩藏論》云："有漏根本廣大六，貪及如是嗔、慢、無明、見、疑，此六亦〔...〕" 依所緣、界地、顛倒行相而分，有部宗認為緣四諦，於三界地，以五見與五非見十種次第而顛倒行。五見即薩迦耶見、邊執見、邪見、見取見、戒禁取見。五非見即貪、嗔、慢、無明、疑。如何而行？如《阿毗達摩藏論》云："彼等十、七、七、八，除三二見外。"三見即除初二與最後，二者于初二不行，于餘者則行，欲界中有三十二，〔藏文〕

གཞན་རྣམས་འཇུག་པས་འདོད་ཁམས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་ཕྲི་བས་བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་རྩ་བརྒྱད་དེ་བསྡོམས་པས་མཐོང་སྤངས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འདོད་» «དོ། །དེའང་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་ཏེ་བཅུ་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་ལ། དངོས་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ་ལྔ་དང༌། ལོག་པར་ཞུགས་པའི་དབང་གིས་འཇུག་ཚུལ་ལྔའོ། །དང་པོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བར་འཛིན་ནོ། །མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་མེད་པར་འཛིན་ནོ། །མ་རིག་པས་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ» «།ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་མ་ཡིན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ» «།» «གཉིས་པ་ལྔ་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་གཞིར་བྱས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལྔ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱེད་དོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་རློམ་ཞིང་ཁེངས་པར་བྱེད་དོ། །ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་དམ་པར་འཛིན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་དག་གྲོལ་དུ་འཛིན་ཏོ། །ཁོང་ཁྲོས་ལྟ་བ་ལྔ་དང་མི་མཐུན་པ་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་ཐོས་པའི་ཚེ་ཁྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་དང༌། འགོག་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བདུན་བདུན་སྡུག་བསྔལ་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ལོག་པར་འཇུག་ལ། ལམ་བདེན་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང༌། མཐར་འཛིན་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བརྒྱད་བཤད་པ་ལྟར་ལོག་པར་འཇུག་པས་འདོད་པའི་བདེན་བཞི་ལ་བསྡོམས་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །» «ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་བོར་ལ་ལྷག་མ་རྣམས་དེ་ལྟར་བརྩིས་པས། དེ་དག་དགུ་དང་དྲུག་དྲུག་བདུན། །ཅེས་འཐོན་པས། ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་རྩ་བརྒྱད་དེ་བསྡོམས་པས་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང༌། སྔར་གྱི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དྲིལ་བས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཅུ་དང༌། བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ།

于餘者則行，欲界中有三十二。于上二界嗔微弱，緣四諦行相各二十八，合起來主張見所斷有八十八種。 其中，緣欲界苦諦而起十種顛倒，就實際行相而言有五種，就隨顛倒行而言有五種。前五種是：薩迦耶見於苦諦執著我與我所；邊執見執著有無、常斷；邪見執著為無；無明於相不了知而行；疑於五蘊是否苦諦猶豫而行。 后五種是以五見為基礎：貪於五見耽著執取；慢傲慢自負；見取執為殊勝；戒禁取執為清凈解脫；嗔于聽聞五見相違的無我見時生嗔恚。 如是，緣欲界集諦與滅諦，除去薩迦耶見、邊執見、戒禁取三見，餘七種如說明苦諦般顛倒行。緣道諦，除去薩迦耶見與邊執見，餘八種如說明般顛倒行。總緣欲界四諦，共三十二種。 于上二界，除去嗔恚，餘者如是計數，故說"彼等九、六、六、七"，各二十八種，合起來有五十六種。與前三十二種總合，有八十八種見所斷。 根據經部，于欲界苦諦有十種，于餘三諦，〔藏文〕

མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཅུ་དང༌། བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ལ། འཇིག་མཐར་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་ལྷག་མ་བརྒྱད་བརྒྱད་འཇུག་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞི། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་བདེན་པ་«༼༡༽«བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བཞི་རྣམས་བོར་ནས། སུམ་ཅུ་སུམ་ཅུ་སྟེ་དགུ་བཅུ་རྩ་བཞིར་འདོད་པ་ཡང་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ། ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །མཐོང་སྤངས་དེ་དག་གི་སྤོང་ཚུལ་ལ་གཉིས་ལས། ལམ་རིམ་གྱིས་པས་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་མཐོང་སྤངས་ལན་བརྒྱད་དུ་སྤོང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལོག་ཞུགས་བཅུ་པོ་དངོས་སུ་སྤོང་སྟེ་སྐྱེ་འགྱུར་ལམ་གྱིས་» «སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པས་བཅུ་པོ་དེ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་» «སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ལོག་ཞུགས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དངོས་སུ་སྤངས་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བདེན་པ་ལྷག་མ་གསུམ་གྱི་སྤོང་ཚུལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཅིག་ཅར་བས་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་མཐོང་སྤངས་ལན་བཞིར་སྤོང་བའི་ཚུལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་དང༌། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དགའ་བ་དང༌། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ» «།དེ་ནས་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྐྱེ་སྟེ། དེའང་ཆུང་ངུ་དང༌། འབྲིང་དང༌། ཆེན་པོ་གསུམ་རེ་རེ་ཞིང༌། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ༌། ཆུང་ངུའི་འབྲིང༌། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ། འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ༌། འབྲིང་གི་འབྲིང༌། འབྲིང་གི་ཆེན་པོ། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ༌། ཆེན་པོའི་འབྲིང༌། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྟེ་གཉེན་པོ་དགུའི་སྤང་བྱ་ཡང༌། ཆེན་པོ། འབྲིང༌། ཆུང་ངུ་གསུམ་ལ་གོ་ལྡོག་པས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དགུར་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ།

根據經部，于欲界苦諦有十種，于餘三諦，除去薩迦耶見與邊執見，餘八種各行，共三十四種。于上二界，緣四諦的四種嗔恚捨棄，各有三十種，共九十四種，如《攝事分》中所說："于集諦，除去薩迦耶見與邊執見，八種煩惱顛倒行。于滅諦與道諦亦復如是。" 斷除見所斷有二：漸次道，以見道十五剎那八遍斷除見所斷。苦法忍現斷欲界苦諦十種顛倒，以隨生道緣故；苦法智以決定遣除方式緣彼十種；苦類忍現斷上二界苦諦十八種顛倒，苦類智以決定遣除方式緣之。餘三諦的斷除方式亦復相似。頓現道以見道十五剎那四遍斷除見所斷，其方式與菩薩相同。 於此見道中有七覺支，即念、擇法、精進、喜、輕安、定、舍，是正覺支。 此後生起修道，分為小、中、大三種，每一種又分小小、小中、小大，中小、中中、中大，大小、大中、大大，對治所斷亦有大、中、小三種，反其次第而立為大大乃至小小九種。〔藏文〕

ཆུང་ངུ་གསུམ་ལ་གོ་ལྡོག་པས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དགུར་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། མཛོད་ལས། ས་དང་ས་ལ་ཉེས་རྣམས་དགུ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས། །ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེ་རྣམས་ཀྱིས། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ཐ་དད་» «ཕྱིར། །ཅེས་སོ། །དེའང་ས་དགུའི་ངོ་བོ་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་དགུར་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་པོ་བསྒོམ་པ་ཡང༌། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང༌། རྟོག་པ་དང༌། ངག་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང༌། འཚོ་བ་དང༌། རྩོལ་བ་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ་དང༌། བཞི་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་དང༌། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང༌། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང༌། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང༌། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་དང༌། འགོག་པ་སྟེ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྤྱི་ལ་དམིགས་ཏེ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམས་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཐོབ་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་དེ་དག་ཏུ་སྤང་པར་བྱ་བའི་དྲི་མའང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་ལས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐ་ན་རི་དྭགས་དང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །» «འདི་ལ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ་དང་བཞི་སྟེ། མཛོད་ལས། བཞི་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་པ་ན་བཞི། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་གསུམ་གསུམ་སྟེ་བཅུའོ། །སའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་འདོད་པའི་ས་ན་བཞི། བསམ་གཏན་པ་བཞི། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་ན་གསུམ་གསུམ་བསྡོམས་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་» «དོ། །ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་པ་དང༌། བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་སྟེ། ས་དགུ་ན། འདོད་ཆགས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་རེ་རེ་ཞིང་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་དགུ་ཚན་དགུ། དེ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་དགུ་ཚན་དགུ། མ་རིག་པ་དགུ་ཚན་དགུ། འདོད་པའི་ཁོང་ཁྲོ་དགུ་ཚན་གཅིག་རྣམས་བསྡོམས་པས། ཉིས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས།

〔小三種〕反其次第而立為大大乃至小小九種，如《俱舍論》云："于地及地諸過失，如是功德亦復然，由小中大之差別，有小小等之不同。" 其中，九地體性即所修九種對治道，亦修八聖道：正見、正思惟、正語、正業、正命、正精進、正念、正定是八支聖道。如是，修習初禪、二禪、三禪、四禪、無色界、空無邊處、識無邊處、無所有處、非想非非想處四無色定及滅盡定等九種漸次等持。 其中有時緣總相而修，為獲得未得；有時為圓滿已得而修。 于彼諸地所斷之垢，亦是俱生自性，如《攝事分》云："俱生者，乃至凡夫異生，甚至鹿鳥亦有之。" 於此，就體性而分，有貪、嗔、慢、無明四種，如《俱舍論》云："四種由修而斷除。"就界而分，欲界有四，上二界各有三，共十種。就地而分，欲界地有四，四禪各有三，四無色各有三，八地各有三，總共二十八種。 就地及大中小而分，欲界、四禪、四無色，於九地中，各有貪三品，每品復分三種成九組。如是慢九組，無明九組，欲界嗔一組，總共有二百五十二種，如《俱舍論》云：〔藏文

ཉིས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། བཞི་ནི་སྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། །ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་གཟུགས་མེད་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་སོ། །སྒོམ་སྤངས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ནི། ས་དེ་འགགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྤོང་བས་འགག་འགྱུར་གྱིས་སྤོང་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བས། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་» «འགྱུར། །འགག་པར་འགྱུར་པའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤང༌། །» «ཞེས་སོ། །དེའང་ལམ་ཅིག་ཅར་བས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་སྤོང་དྲིལ་ནས་སྤོང་སྟེ། སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་འགགས་པ་དང༌། སྒོམ་སྤངས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྒྱུ་མེད་འགགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །» «རིམ་གྱིས་པས་ནི་ས་དགུ་ན་སྒོམ་སྤངས་དགུ་ཡོད་པ་དེ་དག་རིམ་གྱིས་སྤོང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་སྒོམ་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ། འབྲས་བུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང༌། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་དེ་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་སོ། །དེའང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་» «བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱའོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱའོ། །ལམ་རྒྱུད་ལ་རྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཟད་པ་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལས། །ཡོངས་ཤེས་ལ་སོགས་ངེས་རྣམས་ལའོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། ཡོངས་ཤེས་བྱར་མེད་ཅེས་པ་» «སོགས། །མི་སྐྱེ་བ་ཡི་བློར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ། ལྷག་བཅས་དང་ལྷག་མེད་གཉིས་སོ། །» «ལྷག་བཅས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མ་དོར་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྲུང་བར་བྱེད་པའོ། །ལྷག་བཅས་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་ཏེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང༌། བསམ་གཏན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་མེད་དང་དེ་དག་ཐོབ་པས་རྒྱན་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ།

有二百五十二種，如《俱舍論》云："四種由修而斷除，除嗔彼等亦復然，色界無色亦同彼。" 斷除彼修所斷的方式，是以地滅盡時同時斷除，以當生道而斷，如彼云："無學心生起之時，能從諸障得解脫，以當滅之道力故，能斷彼障令清凈。" 其中，頓現道是總斷三界修所斷，如修道下下滅盡時，與修所斷上上無因滅盡同時而斷。漸次道是於九地漸次斷除九種修所斷。 如是，修道圓滿之後，證得斷智與無生智二種智慧，如彼云："盡智與無生智者，即是菩提之異名。"又說苦當知、集當斷、滅當證、道當修等相已作，知此相即是盡智，如彼云："盡智從諸諦，決定遍知等。" 複次，知苦已知無餘可知等是無生智，如雲："無餘可遍知，即是無生智。"如是具足二智者，即是阿羅漢，有時解脫及無餘依涅槃二種。 有餘者，未舍彼取蘊，故苦諦余少分猶存，極護諸根不受外境。以有餘依為依止，證悟無我智慧，斷盡三界所斷，然未以禪定獲得神通等莊嚴，故阿羅漢有無莊嚴與有莊嚴二種。〔藏文〕

དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་མེད་དང་དེ་དག་ཐོབ་པས་རྒྱན་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །» «གཞན་ཡང་གཉིས་ཏེ། སྤངས་པ་དང༌། དབང་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཏེ་རིམ་པ་ལྟར། ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང༌། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་དང༌། ཉོན་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ་ཡང་སྙོམས་འཇུག་ལས་མ་གྲོལ་བའོ། །ཉོན་སྒྲིབ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དུག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་བྱིང་རྒོད་ལ་སོགས་པའོ། །དེའང་རྒྱུ་སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྔོན་རོལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང༌། འབྲས་བུ་གནས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ད་«༼༡༽«ལྟ་བའི་སེམས་གནས་སུ་མི་སྟེར་བ་རྣམས་སོ། །འདི་ཉིད་ཐེག་ཆེན་དང་མིང་གཅིག་ཀྱང་དོན་ཐ་དད་དོ། །དབང་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན། བདག་གསོད་པའི་ཆོས་ཅན། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན། གནས་པ་«༼༢༽«ལས་«༼༣༽«མི་བསྐྱོད་པའི་ཆོས་ཅན། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་དྲུག་གོ» «།དང་པོ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མཐོང་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བདེ་«༼༤༽«གནས་ལས་ཉམས་པའོ། །དེའང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལས་«༼༥༽«ཉམས་པའོ། །» «གཉིས་པ་ནི་དབང་རྟུལ་བདག་གསོད་ན་མི་ཉམས་མི་གསོད་ན་ཉམས་པའོ། །ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་» «བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་དབང་རྟུལ་མྱོས་ནས་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་ཤིང་མ་མྱོས་ན་མི་ཉམས་པའོ། །དེའང་འདོད་ཡོན་གྱིས་སེམས་གཡེངས་མ་གཡེངས་སོ། །» «བཞི་པ་ནི་དབང་རྟུལ་བདེ་བར་གནས«་༼༡༽«ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་ལ་དབང་པོ་སྦྱོང་བའི་སྐལ་བ་ཡང་མེད་པའོ། །» «ལྔ་པ་ནི་དབང་རྟུལ་བདེར་གནས་ལས་མི་ཉམས་ཤིང་དབང་པོ་སྦྱོང་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའོ། །རྟགས་«༼༢༽«པའི་སྐལ་པ་ནི་གོང་མ་ཐོས་«༼༣༽«པར་བྱར་ཡོད་པའོ། །དྲུག་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །

阿羅漢有無莊嚴與有莊嚴二種。 另外，也有二種分類：從斷障及從根器而分。 第一種，從阿羅漢的斷障分為俱分解脫與慧分解脫。前者以智慧與禪定力斷除三界煩惱障與等持障二種，後者雖斷煩惱障而未離等持障。煩惱障是能令心煩惱的三毒等，等持障是昏沉掉舉等禪定的障礙。其中，障礙生起因的等持障是禪定前行時的障礙，障礙安住果的是不能安住于見道心等。這與大乘雖名同而義異。 從根器而分有六種：退法、死法、護法、住不動法、可證法、不動法。 第一種是鈍根者，從現法樂住而退失，即退失禪定之樂。第二種是鈍根者，若自殺則不退失，若不自殺則退失，即舍壽行而思維死亡之法。第三種是鈍根者，若放逸則從樂住退失，若不放逸則不退失，即為欲境所散亂與不散亂。第四種是鈍根者，雖不從安樂住退失，但無修煉根器之分。第五種是鈍根者，不從安樂住退失，且有修煉根器之分。可證法者，有聞思所修之分。第六種是利根者，不會從現法樂住退失。

དྲུག་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་བདེར་གནས་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེའང་དྲུག་པོ་དེ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། གོང་མ་གཉིས་ན་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གཉིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ལྷག་བཅས་ཀྱི་རྟེན་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མེད་ནི་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་དུས་ལུས་མེད་ལ། སེམས་འགག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགོག་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པར་འདོད་དེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། གང་ན་ལུས་མེད་འདུ་ཤེས་འགགས། །ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་གྱུར་ཅིང༌། །འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། །ཞེས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཉིས་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་གསུམ་སྟེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུ། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆེ་བ། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆུང་བའོ། །» «དང་པོ་ལ་ལྔ་ལས། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ལ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་དབང་པོ་རྣོན་པོ། ང་རྒྱལ་དང་སྐྱོ་ཤས་ཆེ་བ། གཞན་དོན་གྱི་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུར་གནས་པ་ལ་དགའ་བའོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱར་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་ལས། བསེ་རུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཚོགས་བསགས་པའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་ཤེས་ནས། སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་«༼༡༽«ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་བྱས་ཏེ། སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་ཀྱང་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག» «སྐྱེས་པའི་རྟེན་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་རང་བྱུང་དུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག» «གདུལ་བྱ་ལ་ལུས་ཀྱི་བརྡས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སྒྲའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་གསུམ་འདེབས་» «སོ། །ལམ་འགྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང༌། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། སྐྱེ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས།

第六種是利根者，不會從現法樂住退失。 這六種在欲界都有，上二界中有住不動法與不動法二種。以上所說是有餘依之所依。 無餘依猶如薪盡之火，般涅槃時無身，心滅之智融入滅盡之界，如《吉祥經》云："于彼無身想滅盡，一切受皆已離脫，諸行寂滅無餘依，識已隱沒不復現。" 聲聞地已說完畢。 其二、緣覺道有三：猶如犀牛、大眾行、小眾行。 第一種犀牛有五個特點：種姓特點是在緣覺三類中屬利根者，我慢與厭離心重，利他悲心少，喜獨處如犀牛。福德資糧特點是以資糧道所攝的資糧積累一大劫，如《俱舍論》云："犀牛以百劫因緣。" 積累資糧的所依即知道自己無緣此生證菩提，為成就願力，於世間中先以聞思聲聞藏，成為智者。發三愿："生於無佛、無聲聞的世界，生已於彼依自然于相續中生起道之證悟，以身印說法于所化眾生，不以語言而說。" 道成就特點，如《根本慧論》所說："諸佛未出世，聲聞已滅盡，緣覺之智慧，無依而獨覺。"即于彼生之後，生於無佛、無聲聞的世間，

སྐྱེ་བ་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས། དུར་ཁྲོད་དུ་སོང་བ་ལས་རུས་པ་མཐོང་མ་ཐག་འཁོར་བ་ལས་ཡིད་བྱུང་སྟེ། ཀྱེ་མ་རུས་པ་འདི་དག་ཅི་ལས་བྱུང༌། རྒ་ཤི་ལས་བྱུང༌། རྒ་ཤི་ཅི་ལས་བྱུང༌། སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་འབྱུང་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟགས་པ་དང༌། འདི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་བར་བྱ་སྙམ་པ་ལས། ཡང་མ་རིག་པ་འགག་ནས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལུགས་བཟློག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་ཆོད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང་བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་ཙམ་དུ་བསྒོམས་པས་སྦྱོར་ལམ་སྐྱེའོ། །སྦྱོར་ལམ་བཞི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐབས་ལྟར་བསྒོམས་པས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་དང༌། སྒོམ་ལམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་སྐྱེའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །» «དེའང་སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་ལམ་ལྔ་མངོན་དུ་བྱེད་ཚུལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་ཏེ། མཛོད་ལས། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་པར། །བསམ་གཏན་མཐར་རྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན། །ཅེས་སོ། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་གཉིས་ལས། སྐུ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུར་བཞུགས་ལ། ཐུགས་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང༌། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་གནས་པའོ། །» «རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ནི། མ་རིག་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་མིང་དང་གཟུགས།། » «སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་ཚོར་བ་དང༌། །སྲེད་པ་ལེན་པ་སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་དང༌། །རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ལགས། །དེའང་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །» «དེའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་ལྟུང་བས་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་འགྲོ་བའི་ཀུན་གཞི་ལས་མཆེད་པའི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་སོ་སོའི་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དེ་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་དང་དེ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །དེའི་རྟེན་ལ་མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌།

于彼生之後，生於無佛、無聲聞的世間，去到尸陀林中，一見白骨便生起厭離輪迴之心，思惟："唉！這些白骨從何而來？從老死而來。老死從何而來？從生而來。"如是觀十二支緣起；又思："如何從中解脫？"進而斷除緣起逆觀十二支──"無明滅則行滅，乃至生滅則老死滅。"證悟一切法皆唯緣起性后，於十二緣起與四諦修習十六行相如無常等，即生起加行道。如聲聞般修習四加行道，生起現證諦現觀之見道十六剎那及修道，猶如菩薩。之後現證盡智與無生智二智。 如是於一坐中現證五道之理，與菩薩相同。如《俱舍論》云："佛與犀牛菩提時，依止禪定一座中，現前圓滿證一切。" 住法有二：身住法之特點如犀牛獨自而住，心住法之特點安住于作意十二緣起、三十七菩提分法、三解脫門。 十二緣起："無明、行、識，名色、六處，觸、受、愛，取、有、生、老死，是為十二緣起。"其中，不了知是無明，由此墮入輪迴故名為行，由彼生起含藏一切趣之阿賴耶識故名為識，由此生起各自受想行蘊四名蘊及所依之色蘊，共五蘊名色。依止色法有眼、耳、

།དེའི་རྟེན་ལ་མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་དང༌། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ག»ོ «།དེ་ལས་ཡུལ་དབང་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་འདུས་པས་རེག་པའོ། །དེ་ལས་བདེ་སྡུག་བར་མ་གསུམ་ཚོར་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ། །དེ་ལས་འདོད་པ་དང༌། མི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོའི་ཡུལ་སྤོང་ལེན་དུ་བདག་གིར་བྱེད་པས་སྲེད་པའོ། །དེ་ལས་རང་རང་གི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་འབྱུང་བས་འབྲས་བུ་ལེན་པ་ནི་ལེན་པའོ། །དེ་ལས་ཕྱི་མར་མངལ་གནས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སྲིད་པའོ། །དེ་ལས་ལུས་བཙའ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལས་དར་ལ་བབ་པ་ཡོལ་ནས་རྒ་བ་དང༌། དེ་ལས་སྲོག་འགགས་པས་ཤི་བའོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་ལས་ཀྱིས་སྲིད་པ་ན་དེ་ལྟར་འཁོར་བའོ། །འདིའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་ནི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོར་བལྟའོ། །ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་དང་ཡང་དག་སྤོང་བཞི་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་བཞི་དང་དབང་པོ་རྣམ་པ་ལྔ། །སྟོབས་ལྔ་བྱང་ཆུབ་ལམ་བདུན་འཕགས་ལམ་བརྒྱད། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡིན། །རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་ནི། སྒྲིབ་ཀུན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནི་གསུམ། །སྟོང་དང་མཚན་མ་མེད་དང་སྨོན་པ་མེད། །» «ཅེས་བྱའོ། །དེའང་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་བདག་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །བདག་གིར་གཟུང་དུ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །མི་དམིགས་པའི་ནི་སྨོན་པ་མེད་» «པའོ། །ལམ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་འགོག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ལམ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གཉིས་ནི་སྨོན་པ་མེད་» «པའོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལྷག་མེད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་བཅས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་སྟོན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འདོད་ཁམས་པ་ཡིན་པས་ཁམས་ཀྱི་ཟས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་པ་ན་ལུས་ཀྱི་བརྡས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་གདུལ་བྱ་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། བདེན་པ་བཞི་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་བརྡ་གཅིག་བསྟན་པས་སོ་སོར་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐབས་སུ།

以下是直譯： 其依處有眼、耳、鼻、舌、身、意六種處。由此境、根、意三者和合而有觸。由此有樂、苦、舍三種感受，故有受。由此對所欲、不欲等各自境界生取捨執著，故有愛。由此對各自所欲生起欲求，取得果報即是取。由此後入胎位即是有。由此生出身體即是生。由此成長衰老即是老，由此命絕即是死。眾生常由業而在輪迴中如此流轉。此理詳細應觀大車。 三十七道品是：四念住、四正斷、四神足、五根、五力、七覺支、八聖道分。三十七菩提分法。 三解脫門是： 一切障礙解脫之門有三， 空、無相及無愿。 其中，所知三解脫門的無我即是空性。無我所執取即是無相。無所緣即是無愿。 道三解脫門的滅即是空性。道即是無相。苦與集二者即是無愿。 果三解脫門的無餘即是空性和無相，有餘即是無愿。 說法的特點是：辟支佛們屬欲界，依食物而住，故入城乞食時以身表示法。其中對於求十善、四諦、十二緣起的所化機，示現一相便能各自理解。如《現觀莊嚴論》辟支佛品中所說：

མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐབས་སུ། གང་གང་དོན་ནི་གང་གང་ལ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཉན་འདོད་པ། །དེ་དེ་ལ་དོན་དེ་དང་དེ། །སྒྲ་མེད་ཀྱང་དེ་དེ་ལྟར་སྣང༌། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆེ་བ་ལའང་ལྔ་ལས། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་ང་རྒྱལ་དང་སྐྱོ་ཤས་ཆེ་བ། སྙིང་རྗེ་ཆུང་ཞིང་མང་པོའི་ཚོགས་ལ་དགའ་བའོ། །དེའང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་བཤད་དོ། །ཚོགས་སོག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་མི་ཚེ་བརྒྱ་ཙམ་སོག་པའོ། །དེའང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་སྔར་དང་འདྲའོ། །ལམ་འགྲུབ་ཚུལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་གཉིས་ལས། སྐུ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ནེ་ཚོ་ལྟར་ཁྱུས་ལྡིང་སྟེ་གནས་སོ། །ཐུགས་གནས་ཚུལ་སྔར་དང་གཅིག་» «གོ» «།ཆོས་སྟོན་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །» «གསུམ་པ་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་ལའང་ལྔ་ལས། རིགས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ང་རྒྱལ་དང་སྐྱོ་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའོ། །ཚོགས་སོག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་མན་ཆད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་མི་ཚེ་བཅུ་གསུམ་དུ་སོག་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཚོགས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དུ་བཞག་པ་ནི། སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་ལམ་ལྔ་དང་བཞི་དང་གསུམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་བཞག་ལ། དེའང་སྔར་གྱི་ཚོགས་སོག་པའི་ཡུན་རིང་བ་དང་བར་མ་དང་ཐུང་བ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་དེ་དག་ལྷག་མེད་དུ་འདས་ནས་འགོག་པའི་དབྱིངས་ན་ཞུགས་པ་ཡང༌། ཉན་རང་རང་གི་ལུགས་ལ་དེ་ནས་རྟག་པར་ཞི་བའི་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ་བར་འདོད་ལ། ཐེག་ཆེན་པས་ཡས་«༼༡༽«གཞལ་ན། སྔར་ཚོགས་ཇི་ཙམ་བསགས་པའི་ཡུན་ཞིག་ཞི་བའི་«༼༢༽«དབྱིངས་སུ་བློའི་འཇུག་པ་ཐིམ་ཡང༌། དེ་ནས་བདེ་བ་ཅན་དང༌། མངོན་དགའ་དང༌། པདྨོ་ཅན་ལ་སོགས་པ་དག་པའི་ཞིང་དུ་པདྨོའི་སྦུབས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་ལོ་བདུན་དུ་པདྨོ་ཁ་ཟུམ་ནས་གནས་སོ། །དེའང་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོའི་མཐུས་སྐྱེས་པའི་དུས་ན། ཞིང་དེའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་ཉི་མའི་མཐུས།

以下是直譯： 如《現觀莊嚴論》辟支佛品中所說： "無論何義於何人， 如何如何欲聞者， 于彼彼義彼彼現， 雖無言音亦如是。" 第二、眾中行大者亦有五： 種性之特點是：根器中等，我慢與厭離心較大，悲心小而喜歡大眾。據說約五百人聚居一處。 積累資糧的特點是：由中等忍以下所攝的資糧，積累約百世。發願同前。 成就道的方式也如前。 住處的特點有二：身住處的特點是與眾多辟支佛如鳥群般聚集而住。心住方式同前。說法也是如此。 第三、眾中行小者亦有五： 種性是鈍根、我慢與厭離心大而悲心小。 積累資糧的特點是：由見道十五剎那以下所攝的資糧，於十三世中積累。 其餘同眾中行大者。 關於利鈍根的安立，是從一座上現證五道、四道或三道的角度而立，這也是由前述積累資糧時間的長中短三種而來。 如是聲聞緣覺阿羅漢們入無餘涅槃后，安住于滅盡界中。按聲聞緣覺自宗，認為從此永遠不動于寂滅界。大乘若向上推算，雖然他們的心識融入寂滅界中，其時間長度與先前積累資糧的時間相當，但之後會在極樂世界、現喜剎土、蓮花世界等清凈剎土中化生於蓮花苞中，蓮花合攏七年而住。這是由微細無明習氣及所知障的力量而生。此時，由彼剎土佛陀大悲日輪之力，

ཞིང་དེའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེའི་ཉི་མའི་མཐུས། གསུང་ངག་གི་འོད་ཟེར་གྲགས་པ་ལས་པདྨ་ཁ་འབྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མྱོས་ཤིང་བརྒྱལ་བ་སློང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལས། འདི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པར་གང་བརྗོད་པ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་ཁྱེད་ཐར་ཡང༌། །ཁྱོད་ནི་ད་དུང་མྱ་ངན་ཡོངས་མ་འདས། །སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་འདི་ནི་བཙལ་བར་གྱིས། །ཞེས་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་པས་པདྨོ་ཁ་བྱེ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེའི་དྲུང་དུ་སོང་ནས། གདོད་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ལམ་བསྒོམས་པས་སྐུ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་སོ། །དེའང་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་བསགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །དེའང་ལམ་དང་པོ་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ཁོ་ན་ནས་ཞུགས་ཏེ་ཐེག་ཆེན་ལམ་ལྔ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འཕགས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་ལྟུང་བར་ཐལ་ཏེ་ཚོགས་ལམ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའང་མ་གོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཏེ། ཚོགས་ལམ་ནས་ལས་དང་པོ་བ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཞུགས་ན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ད་དུང་འཕགས་པ་མ་ཐོབ་པས་སོ་སོས་སྐྱེ་བོའི་ས་ཞེས་བཞག་གི ཉན་རང་ཞུགས་དུས་གང་ཟག་དེ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། ལམ་དང་པོ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་ཡོན་ཏན་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བསྒོམས་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་ན་ས་བཅུའི་ཚེའང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནའང་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཡོད་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །འོ་ན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བསྒོམ་དུས་ཀྱི་ཉན་རང་དེ་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པར་ཐལ། འཕགས་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ཐེག་ཆེན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་པ་«༼༡༽«བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐེག་ཆེན་ལ་ལྟོས་ནས་འཕགས་པ་མཚན་ཉིད་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། སྤངས་རྟོགས་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཟུར་དང་པོ་མ་གྲུབ་པས་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང༌། ཐེག་དམན་འཕགས་པ་ཡིན།

以下是直譯： 彼剎土佛陀大悲日輪之力，語言光芒響起，蓮花開放，並出現喚醒禪定陶醉昏迷者的偈頌。如《妙法白蓮經》中說： "所說涅槃如是者， 雖脫輪迴諸苦難， 汝今尚未證涅槃， 當求此佛乘法門。" 一聽到這些，便生起趣入大乘道的歡喜心，蓮花開放。他們來到如來面前，首次發菩提心，修行道路，于當產生佛。如《楞伽經》所說："由如來加持而獲得自在受生，圓滿積累二種資糧，終將證得佛果。" 他們從最初的小資糧道開始，完整修習大乘五道。對此，有人說："豈不墮入聖者凡夫之過？因為從資糧道開始入道。"這是不瞭解的表現。從資糧道入道的初學凡夫，因其相續尚未獲得聖者果位，故稱為凡夫地。而聲聞緣覺入道時，彼補特伽羅已是聖者，只是修習第一道四念住的功德。 若說修四念住成為凡夫，則十地時也會成為凡夫，辟支佛地也有四念住，也會有成為凡夫的過失。 若問：修四念住時的聲聞緣覺應成大乘聖者，因為是聖者且修大乘四念住？答：就大乘而言，他們不是真正的聖者，因為斷證不等同於大乘聖者。因此，第一支不成立，不會成為大乘聖者，而是小乘聖者。

སྤངས་རྟོགས་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཟུར་དང་པོ་མ་གྲུབ་པས་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང༌། ཐེག་དམན་འཕགས་པ་ཡིན། ཐེག་ཆེན་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སྒོམ་ཡང་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ཁྱབ་པ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱོང་བར་གསུངས་དུས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཆོས་ཅན་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་ཐེག་ཆེན་ལམ་དུ་འཇུག་དུས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་འཇུག་དགོས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སངས་རྒྱས་དེ་ཐེག་ཆེན་ལམ་ལྔ་དང་ལྡོག་པ་གྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །» «དོན་གསུམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྟེན་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རིགས་ཅན་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ། ཚུལ་དེས་ལམ་ཅི་ལྟར་བགྲོད་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྷུར་ལེན་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་མེད་དེ། །ཞེས་པས། དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི། དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་རིགས་སམ་ཁམས་སམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་བམ་«༼༡༽«དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་སྟེ་«༼༢༽«དེ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་དོན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན། ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། རིགས་སྟོན་པའི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཅེས་པས།

以下是直譯： 因為斷證不等同於大乘聖者，所以第一支不成立，不會成為大乘聖者，而是小乘聖者。修大乘四念住也不一定成為大乘聖者，這個遍計也不成立。就像說菩薩凈化佛土時，不能推論說該菩薩就是圓滿佛一樣，這是需要注意的過失。 因此，聲聞緣覺阿羅漢進入大乘道時，必須從大乘小資糧道開始，因為大乘佛必須具足大乘五道的反體。 第三、菩薩道分三：依止種性的自性、具種性者發心的方式、以此方式如何次第趣入道路。 首先，《華嚴經》云："善男子，所謂菩薩種性，是以法界為主，如虛空廣大，自性光明。住于其中的菩薩們，生於過去、未來、現在諸佛世尊的種姓中。"《寶性論》云："心之自性光明性，猶如虛空無變易。" 界自性清凈、勝義諦、自生智慧，在有垢時稱為種性、界或如來藏；在無垢時稱為菩提或如來。對此的確定有四方面：種性的自性、遍及一切的方式、種性的分類、顯示種性的論證。 首先，《寶性論》云："此中無所遣，亦無少可立，于正性正觀，正見得解脫。"

ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཅེས་པས། དབྱིངས་སྙིང་པོ་འདིའི་ངོ་བོ་ལ་དོར་བྱའི་དྲི་མ་ཡེ་ནས་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕྱི་ནས་གསར་དུ་བསྒྲུབ་པ་མེད་དེ་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལས། དག་«༼༣༽«དང་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་དག་ཕྱིར། །«དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི། གཅིག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་པར་ཆོས་ཉིད་སྔ་ཕྱྀ་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡོད་པའི་གནས་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ་ཞེས་འགྲེལ་པར་ཐོགས་མེད་བཤད་དོ། །«རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་ཆོས་ཕྱིར། །ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཕྱིར། །ཅེས་སོ། །དེའང་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་མཐོང་ནས་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲུ་མ་འཐུམས་པ་ལྟ་བུ་ལས་གྲོལ་དུས། སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང༌། གསར་དུ་སྐྱེས་«༼༤༽«པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དབྱིངས་སམ་སྙིང་པོའི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་དྲི་མ་དང་སྐྱོན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ལ། ཡེ་ནས་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་མི་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རྣམ་དབྱེར་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གློ་བུར་དག་གིས་ཁམས་སྟོང་གིས། །རྣམ་དབྱེ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་མ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། དེའི་འགྲེལ་པ་ལས། འདིས་ཅི་བསྟན་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་འདི་ལས། བསལ་བར་བྱ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་» «རོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྦུབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ལ།

以下是直譯： "正見得解脫。"這表明，此界或藏之本性中本無可去除的垢染，因為其自性光明無垢。也無後來新增的功德，因為功德本自具足。同論又云： "清凈煩惱俱， 無垢亦清凈， 無別無分別， 任運無分別。" 無著在註釋中解釋道："此中無垢佛功德，於一向煩惱凡夫地，智慧無分別，法性前後無別而存在，此境不可思議。" 這一本質即是正見。見到此後，從如矇蔽般的客塵煩惱中解脫時，雖稱顯現本有功德為菩提，但並非新生。因此，就界或藏的本質而言，空無垢染過失等差別相的特徵，而不空本自具足的功德。同論又云： "具差別相者， 暫時垢空界， 無差別相者， 無上法不空。" 其註釋中說："此說何義？由於此如來界本性清凈，無有任何應斷的煩惱因，因為離客塵垢是其自性。此中無有任何應立的清凈因，因為無差別清凈法性是其自性。因此，如來藏離一切差別，空一切煩惱障礙，

དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྦུབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པ་བྲལ་མི་ཤེས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ལས་འདས་པས་མི་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ་«ཞེས་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས་བཤད། མཆན། །«དེ་ལྟར་ན་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ལ། གང་ཞིག་དེར་ལྷག་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་རྟག་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང༌། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ལ་འཁོར་བའི་ཆོས་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེ་ན། འཁོར་བའི་ཆོས་ནི་ཉི་མ་ལ་སྤྲིན་ལྟར་བསྒྲིབ་བྱ་སྒྲིབ་བྱེད་དུ་ལྡན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ནི་འོད་ཟེར་ལྟར་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་རྟེན་དབྱིངས་ལ། བརྟེན་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད། གཉེན་པོས་བསལ་བ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མངོན་པར་གྱུར་པའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གློ་བུར་དང༌། ཡོན་ཏན་ཡེ་ནས་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལས། ཉེས་པ་གློ་བུར་དང་ལྡན་དང༌། །ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་ཉིད་ལྡན་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལྟར་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་རིགས་ཀྱི་ངང་དུ་ཚེ་རབས་གྲངས་མེད་པར། འཁོར་བ་མུ་མཐའ་མེད་པར་བརྒྱུད་པའི་ལས་དང་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་འདོར་ལེན་བྱེད་ཚུལ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ། །» «ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག» «།དེ་བཞིན་འདུས་མ་བྱས་དབྱིངས་ལ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག» «།ཅེས་སོ། །དེའང་དབང་པོ་ལས་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་འཇིག་ཏུ་སྣང་ཡང་ཁམས་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པའང་བསྐལ་པའི་མེས། འཇིག་རྟེན་བསྲེགས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མི་འཚིག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས།

以下是直譯： 因此，如來藏離一切差別，空一切煩惱障礙，而不空無量不可思議的佛法功德，超過恒河沙數。"《吉祥鬘經》中如是說。 註釋：如是，若某處無某物，則彼處空彼物，如是如實不見；若某處有餘物，則彼處恒有，如是如實了知。此二偈頌顯示離增益損減二邊，故說無顛倒空性相。 如是種性，如何具有輪迴法和涅槃法？輪迴法如雲遮蔽陽光般，為所障和能障；涅槃法如光芒般，與本性為一。應知，暫時依于界，所依輪迴有垢法，為對治所除時，涅槃法顯現之理。 輪迴諸法為客塵，功德本來無為存在，同論又云： "過失暫時俱， 功德自性俱， 如前後亦爾， 無變法性故。" 於此，法界如虛空無有變遷的種性中，無數生世中，輪迴無邊際相續，依于業和習氣，蘊身舍受的方式，同論又說： "如於一切世間中， 虛空中生覆滅盡， 如是無為界之中， 諸根生起復滅盡。" 雖然諸根似從業和緣中生滅，但界無生滅，如同劫火燒盡世界而虛空不焚，同論又云：

འཇིག་རྟེན་བསྲེགས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མི་འཚིག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མེ་རྣམས་ཀྱིས། །སྔོན་ཆད་ནམ་ཡང་ཚིག་པ་མེད༌། །དེ་བཞིན་དེ་ནི་འཆི་བ་དང༌། །» «ན་དང་རྒ་བའི་མེས་མི་འཚིག» «།ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་འཆི་བདེ་སྡུག་ཐམས་ཅད་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ལས་བྱུང་ལ། དེའང་སེམས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་སེམས་«༼༡༽«འོད་གསལ་བའི་ངང་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ། །རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང༌། །ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་གནས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན། །ཡིད་བྱེད་དག་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི། །སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་» «གནས། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཉི་མ་དང་འོད་ཟེར་ལྟར་ཡེ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་ཏེ། སྣང་བའི་ཡོན་ཏན་སྐུ་དང་འོད་ཟེར་དང་ཞིང་ཁམས་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པ་དང༌། རིག་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་«ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ། སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་བྱུང་པ་དག་བསྡུས་ཏེ། འདི་ཀུན་ཤེར་ལས་མཆན་ཡིན་པར་བཤད། «རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་བ་ལས། དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི། གཅིག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་སྔ་ཕྱི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་དག་རྗེས་སུ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ན་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་མངོན་ནོ། །» «འདུ་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ༌། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ།

以下是直譯： 如世界被燒而虛空不焚，同論又云： "如虛空從未， 為諸火所燒， 如是彼不為， 死病老火燒。" 如是，一切生死苦樂皆由業和煩惱而生，這又源於非如理作意的遍計無明。此依于明凈心性，如世間依于虛空。如雲： "地依水水風， 風復依虛空， 虛空不依于， 風水及地界。 如是蘊界根， 依止業煩惱， 業煩惱恒依， 非理作意住。 非理作意復， 安住心清凈， 心性諸法中， 一切皆無住。" 涅槃功德如日光，本來俱存，包括顯現功德如身、光明、剎土、宮殿等，以及覺知功德如力、無畏等。詳見《大方廣佛華嚴經》。 《寶性論釋》云："於此，無垢佛功德，即使在一向煩惱凡夫地，亦有無差別法性前後無別而存在，此境不可思議。因為無有任何眾生不為如來智所隨入。然由執著想而不顯如來智。離執著想則一切智智、自然智無礙顯現。善男子，

རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ༌། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་གཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྲིས་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་བྲིས། ས་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་ས་ཆེན་པོ་བྲིས། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་སྟོང་གཉིས་པའིའཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ། འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཚད་དུ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང༌། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་གླིང༌། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན། རི་རབ་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་རི་རབ། ས་ལ་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་བྲིས་སོ། །» «དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་ཆུ་ཞེང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་གྱུར་ལ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ཡང༌། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ཏུ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ཏུ་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་བཅུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་མ་ལུས་པ་རྣམས་སུ་དེའི་ཚད་ཀྱི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་ནང་དུ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་མཁས་པ་མཛངས་པ་གསལ་བ་ཡིད་གཞུངས་པ། དེར་ཉེ་བར་ཞུགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་མིག་ལྷའི་མིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཅིག་ལ།

རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ༌། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་གཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྲིས་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་བྲིས། ས་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་ས་ཆེན་པོ་བྲིས། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་སྟོང་གཉིས་པའིའཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཚད་དུ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ། འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཚད་དུ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང༌། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་གླིང༌། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ཚད་དུ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན། རི་རབ་ཀྱི་ཚད་དུ་ནི་རི་རབ། ས་ལ་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ཚད་དུ་ནི། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་བྲིས་སོ། །» «དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་ཆུ་ཞེང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་གྱུར་ལ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ཡང༌། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ཏུ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གཅིག་ཏུ་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་བཅུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་མ་ལུས་པ་རྣམས་སུ་དེའི་ཚད་ཀྱི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་ནང་དུ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་མཁས་པ་མཛངས་པ་གསལ་བ་ཡིད་གཞུངས་པ། དེར་ཉེ་བར་ཞུགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་མིག་ལྷའི་མིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཅིག་ལ།

注意此處是斷點重試開始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻譯

以下是完整的漢語直譯： 自生的智慧無礙地生起。哦，佛子啊，就像這樣：比如有一塊大小與三千大千世界相等的巨大絲綢。在這塊巨大的絲綢上，完整地描繪了所有三千大千世界，即：以大輪圍山的尺寸畫大輪圍山，以大地的尺寸畫大地，以二千中世界的尺寸畫二千世界，以小千世界的尺寸畫小千世界，以四大洲世界的尺寸畫四大洲世界，以大海的尺寸畫大海，以南瞻部洲的尺寸畫南瞻部洲，以東勝神洲的尺寸畫東勝神洲，以西牛賀洲的尺寸畫西牛賀洲，以北俱盧洲的尺寸畫北俱盧洲，以須彌山的尺寸畫須彌山，以地居天宮殿的尺寸畫地居天宮殿，以欲界天宮殿的尺寸畫欲界天宮殿，以色界天宮殿的尺寸畫色界天宮殿。 這塊巨大的絲綢的寬度也等同於三千大千世界的尺寸。然後，這塊巨大的絲綢被放入一個極微塵中。正如一塊巨大的絲綢被放入一個極微塵中那樣，所有極微塵中都放入了同樣尺寸的巨大絲綢。 然後，一個聰明、睿智、明晰、穩重，具有相應行為的人出現了。他的眼睛變成了天眼，完全清凈明亮。

དེའི་མིག་ལྷའི་མིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འོད་གསལ་བར་གྱུར་པ་ཅིག་ལ། དེས་ལྷའི་མིག་གིས་རྣམ་པར་བལྟས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དར་ཡུག་ཆེན་པོ་འདི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཆུང་ངུ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་འགའ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་འཁོར་བར་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་ལ་ལ་གང་དག་གིས་བརྩོན་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་མཐུས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཕྱེ་སྟེ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་འདི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བར་འཚོ་བར་བྱའོ་སྙམ་པས། དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུ་བསྐྱེད་དེ་རྡོ་རྗེ་ཕྲ་མོས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཕྱེ་ནས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཉེ་བར་འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང་གཅིག་ལས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལུས་པ་མེད་པ་མཐའ་དག་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་བྱེད་» «དོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འདྲ་བར་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །» «དེའང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ན། ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། སྐྱོན་གྱིས་གོས་མ་མྱོང་ལ། རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཕྱིས་དག་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་སྟེ། དག་པའང་ཡིན་ལ་མ་དག་པའང་ཡིན་པ་གཉིས་མི་འགལ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་དུས་གཅིག་རྣམ་པར་དག་པའང་ཡིན་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་འདིར་«༼༡༽«བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ་ཞེས་པ་དང༌། དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྔར་དྲི་མས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མ་གྱུར་ལ། ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་གནས་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་སོ། །» «གཉིས་པ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་»«ཀུན་ལ་«༼༡༽«ཁྱབ་ཚུལ། རིགས་ཀྱི་རྟགས། ཡོན་ཏན་ནོ། །དང་པོ་ནི་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས།

以下是完整的漢語直譯： 他的眼睛變成了天眼，完全清凈明亮。他用天眼觀察，看到這樣一塊巨大的絲綢存在於這個極微塵中，而沒有對任何眾生造成妨礙。他心想："啊，如果有人能以大精進力量打開這個極微塵，將這塊巨大的絲綢用來利益所有眾生就好了。"於是，他生起了巨大的精進力，用細小的金剛打開了那個極微塵，如他所愿，用那塊巨大的絲綢利益了所有眾生。正如他對一個極微塵所做的那樣，他對所有極微塵都如法照做。 哦，佛子們，同樣地，如來無量智慧、利益一切眾生的智慧，也完全無欠缺地存在於所有眾生的心相續中。而且，眾生的心相續也如同如來的智慧一樣是無量的。 就其本質而言，功德是自然成就的，從未被過失所染。就其表象而言，似乎具有煩惱且後來才變得清凈。清凈與不清凈並存而不相矛盾，這是不可思議的法。正如經中所說："因此，有垢染的真如同時既是完全清凈的，又是完全煩惱的，所以這個境界是不可思議的。"又說："因此，無垢染的真如既不曾被垢染所煩惱，也不是後來才變得清凈，所以這個境界是不可思議的。" 第二，遍及一切的方式有三：自性遍及一切的方式、種性的標誌和功德。首先，《吉祥鬘經》中說：

ཡོན་ཏན་ནོ། །དང་པོ་ནི་དཔལ་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས། བདེར་གཤེགས་སྙིང་པོས་འགྲོ་ཀུན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། །ཅེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང༌། །» «རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །» «ཅེས་སོ། །» «རིགས་ཀྱི་རྟགས་ལ་གཉིས་ལས། རིགས་ཡོད་ཀྱང་མ་སད་པའི་རྟགས་ནི་དེ་ཉིད་ལས། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཁམས་མེད་ན། །སྡུག་ལའང་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །མྱ་ངན་འདས་ལ་འདོད་པ་དང༌། །དོན་གཉེར་སྨོན་པའང་མེད་པར་འགྱུར། །ཅེས་པ་སྟེ།སྐྱེ་བོ་ཐ་ཤལ་ཁ་ཅིག་བཞིན་ནོ། །སད་པའི་རྟགས་ནི་དེ་ཉིད་ལས། སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་ལ་དེའི། །སྡུག་བདེའི་སྐྱོན་ཡོན་མཐོང་བ་» «འདི། །རིགས་ཡོད་ལས་ཡིན་གང་ཕྱིར་དེ། །རིགས་མེད་དག་ལ་མེད་ཕྱིར་རོ། །» «ཞེས་སོ། །དེ་གཉིས་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ། ལ་ལ་ཐར་བའི་ཆ་མཐུན་དགེ་བ་མེད། །» «དཀར་པོ་དམན་པ་ཡོད་པའང་རྒྱུ་དང་བྲལ། །ཅེས་མ་ཟད་པ་དང་རེ་ཞིག་ཆད་པ་བསྟན་ལ། སྦྱོར་བའི་སྔོན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང༌། །མོས་པ་དང་ནི་བཟོད་པ་དང༌། །དགེ་ལ་ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ནི། །རིགས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ཡང་དག་བཤད། །ཅེས་སད་པ་བསྟན་ཏོ། །» «ཡོན་ཏན་ནི་ཐེག་དམན་ལས་ཆེས་འཕགས་པས་མཆོག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཡོན་ཏན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བྱང་ཆུབ་ཤིང་བསྐྱེད་ཕྱིར། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པ་འབྲས་བུའི་ཕྱིར། །རིགས་མཆོག་དེ་ནི་རྩ་བ་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དེའང་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲ་ལས། གཽ་ཏྲ་ཞེས་པའི་གོ་གུ་ཎ་ཞེས་བསྒྱུར་ན་ཡོན་ཏན་ཡིན་ལ། ཏྲ་ཏར་«༼༡༽«ཞེས་བསྒྱུར་ན་སྒྲོལ་བ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱིས་རྟེན་བྱས་ནས་འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་དུ་སྒྲོལ་བས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཡོན་ཏན་ནི། སྒྲོལ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་སོ། །» «གསུམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང༌། གནས་སྐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང༌། དཔེ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །» «དང་པོ་ནི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རང་བཞིན་དང་ནི་རྒྱས་པ་དག» «།དེ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང༌། །

以下是完整的漢語直譯： 首先，《吉祥鬘經》中說："善逝佛性遍及一切眾生。"《寶性論》中說："因為佛身能遍照，因為真如不可分，因為具有佛種性，故一切眾生恒有佛性。" 關於種性的標誌有兩種。未覺醒的種性標誌，同一論中說："若無佛界，則不會厭惡苦，也不會對涅槃生起欲求、追求和希望。"這就像某些卑劣的人一樣。覺醒的種性標誌，同一論中說："對輪迴和涅槃的苦樂過患和功德的認知，是由於具有種性的緣故，因為無種性者是沒有這種認知的。" 這兩種在《大乘莊嚴經論》中說："有些人沒有與解脫相應的善根，有些人雖有微弱的善根但缺乏因緣。"這表示未成熟和暫時斷絕。"在修行之前，悲心、信解、忍辱和如實行善，這些被正確地解釋為種性的標誌。"這表示已覺醒。 功德是遠勝小乘而被稱為最殊勝的，同論中說："功德極為廣大，因能生菩提樹，為獲得大安樂和大痛苦的止息，為利益自他的果實，此最勝種性如同善根。" 在梵語中，"gotra"的"go"若譯為"guṇa"則是功德，"tra"若譯為"tāra"則是度脫，即以功德為基礎度脫輪迴彼岸。同論中說："功德應理解為度脫的意思。" 第三，詳細分類有三：從所依和能依的角度分類，從階段的角度分類，從比喻和意義的角度分類。 首先，《大乘莊嚴經論》中說："自性和增長，是所依和能依，

རང་བཞིན་དང་ནི་རྒྱས་པ་དག» «།དེ་ནི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང༌། །ཡོད་མེད་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ནི། །སྒྲོལ་བའི་དོན་དུ་ཤེས་པར་» «བྱ། །ཞེས་པས། སྔར་བཤད་པའི་ཀུན་ཁྱབ་འོད་གསལ་བ་དེ་ནི་སྣང་སྟོང་གི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། དབྱིངས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་སྐུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་བྲལ་རྒྱུ་རྟེན་ཡིན་ལ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རང་འོད་མཚན་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་བརྟེན་པ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་བྲལ་གྱུར་གནས་པ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། གཏེར་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་བཞིན་དུ། །རིགས་དེ་རྣམ་གཉིས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཐོག་མེད་རང་བཞིན་གནས་པ་དང༌། །ཡང་དག་བླངས་པ་མཆོག་ཉིད་དོ། །རིགས་འདི་གཉིས་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །དང་པོའི་སྐུ་ནི་དང་པོ་སྟེ། །གཉིས་པ་ཡིས་ནི་ཕྱི་མ་གཉིས། །ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་མཛེས་པ་ནི། །རིན་ཆེན་སྐུ་འདྲར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་བྱས་མིན་དང༌། །ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་གཏེར་ཡིན་ཕྱིར། །» «ཆོས་ཆེན་རྒྱལ་སྲིད་ཆེ་ལྡན་ཕྱིར། །རྫོགས་ལོངས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བཞིན་» «ནོ། །གཟུགས་བརྙན་གྱི་ནི་རང་བཞིན་ཕྱིར། །སྤྲུལ་པ་གསེར་གྱི་གཟུགས་ལྟ་» «བུ། །ཞེས་སོ། །» «དེའང་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་དང༌། ཡང་དག་པར་བླང་བའི་རིགས་ལ་གཞི་དང་ལམ་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞི་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་དུས་ན། འཆར་གཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ཆ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་དང་འདྲ་སྟེ། གང་འདོད་འབྱུང་བའི་གཞིར་གནས་ལ་དངོས་སུ་གང་དུའང་མ་ཆད་པ་བཞིན་དུ། ཆོས་སྐུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའི་དབྱིངས་ཏེ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་གོ་འབྱེད་པས་ན་བཞག་ལ། ཤར་བའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་ཆ་རིག་པ་དང་སྐུ་ནི་རྐྱེན་སྒྲིབ་པ་བྲལ་སྟོབས་ཀྱིས་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་འགྱུར་ངེས་ཀྱི་ཆ་ཙམ་ནས་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་དཔེས་གསུངས་ཏེ། དག་རྒྱུ་ལ་དག་འབྲས་ཀྱི་མིང་གིས་བཏགས་པའོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། གསེར་གྱི་རིགས་དང་རིན་ཆེན་མཆོག་གི་དཔེར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་ལམ་ལ་སློབ་དུས་ལྟར་བཤད་ན།

以下是完整的漢語直譯： "自性和增長，是所依和能依，有無以及功德，應知為度脫義。" 這表明，前面所說的遍及一切的光明可以從顯現和空性的角度分為兩種。空性法界是法身自性身的離因所依，而智慧光明自光連同相好是所依，即二色身的離果安住。《寶性論》中說： "如寶藏和果樹，種性應知有二種：本有自性住，以及最勝修得。從這兩種種性中，認為可獲得佛的三身。第一身由第一種，后兩身由第二種。自性身之美，應知如寶身，因為本性非造作，且是功德寶藏故。具大法大王位故，圓滿報身如轉輪王。因為具影像本性，化身如金像。" 這裡，自性住種性和修得種性又可以從基礎和道的角度分為兩種。當法界的自性遍及一切基礎時，法界顯現的基礎部分如同珍寶寶藏，正如它是一切所欲生起的基礎而實際上不受限制一樣，法身自性身的法界是身和智慧顯現的開啟，因此被建立。顯現的智慧光明部分，覺性和身，由於離障緣的力量，必定顯現自身固有的功德，這方面用果樹向上生長的比喻來說明，這是以清凈果的名稱來指代清凈因。《大乘莊嚴經論》中用黃金種性和最勝珍寶的比喻來解釋。 順便說一下，如果按照修道時的情況來解釋：

།ཞར་ལ་ལམ་ལ་སློབ་དུས་ལྟར་བཤད་ན། དབྱིངས་ཀྱི་རིགས་དེ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པས་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཟེར་ཏེ་རྟེན་དུ་གནས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ས་བཅུ་རྒྱུན་མཐའི་བར་གྱི་དགེ་རྩ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའམ་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བ་དེ་ཡང་གཉེན་པོ་གསར་དུ་བླངས་པ་ཅན་རང་བཞིན་རིགས་ཀྱི་དྲི་མ་བསལ་སྟོབས་ཀྱིས་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེང་སང་ནི་གཞི་ལ་རིགས་དེ་གཉིས་མི་བརྩི་བར། གཞི་དེ་རང་བཞིན་དང༌། ལམ་ནི་རྒྱས་འགྱུར་དུ་འཇོག་པ་ནི་དབྱིངས་མ་གོ་བའི་རྣམ་འགྱུར་དུ་སྣང་སྟེ། གཞི་ལ་སྣང་སྟོང་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྔ་མ་ཕྱི་མར་ཁྱད་མེད་ཀྱང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དག་གྱུར་པ། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོག་མིན་པ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་དང་ནུས་པར་ལྡན། །དོན་གཉིས་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་པས། སངས་རྒྱས་དེའང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ལས། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན། རིགས་གཉིས་ལས་སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ལྡན་དུ་ཡོད་པའི་ཆ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྒྱས་འགྱུར་སྣང་ཆ་ལོངས་སྐུ་དང་དེའི་སྟོང་ཆ་ཆོས་སྐུ་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་དེ་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་བྱིན་རླབས་ལས། འགྲོ་བའི་སྣང་ངོར་རང་རང་གི་སྐལ་བ་དང་མཐུན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་སྣང་བ་ཉིད། ནམ་མཁའ་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་གསེར་གྱི་རི་ངོགས་ལ་ཤར་བ་བཞིན་ནོ། །» «གཉིས་པ་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། མ་དག་པ་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས། མ་དག་པ་དག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས། ཤིན་ཏུ་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སམ་ཁམས་སོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་རིགས་སམ་ཁམས་མཚན་ཉིད་པ་ལྡོག་ཀྱང་མིང་དེ་སྐད་བཏགས་པ་མི་འགལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས།

以下是完整的漢語直譯： 順便說一下，如果按照修道時的情況來解釋：法界的兩種種性都是自然本有的，因此被稱為自性種性，作為所依而存在。在此基礎上，從初發心開始直到十地最後階段的所有善根、福德和智慧兩種資糧，都被稱為修得種性或增長種性。這些善業也是新獲得對治力，通過清除自性種性的垢染，使自身本有的功德似乎重新生起，因此這樣表述。 如今，有人不把這兩種種性算作基礎，而是將基礎視為自性，將道視為增長，這似乎是對法界的誤解。因為這與基礎中本有顯空圓成相矛盾。《大乘莊嚴經論》中說："前後雖無別，然真如已凈。"《寶性論》中說："無為而任成，非由他緣思，具智悲與力，佛性具二利。" 這表明，佛陀並非由離因果或生因果所成就，而是本來就任運成就的。因此，應當瞭解從兩種種性中，佛的三身本來具足。其中，佛地的增長顯現方面是報身，其空性方面是法身自性種性，這兩者不可分離的加持力，在眾生的顯現中，會根據各自的緣分而顯現為化身，就像虛空中出現轉輪王的影像映照在金山上一樣。 第二，從階段的角度分類有三種：不清凈的眾生種性，不清凈清凈的菩薩種性，極清凈的如來種性或界。雖然在佛地已離垢染，嚴格意義上的種性或界已不存在，但仍可以這樣稱呼而不矛盾。同論中說：

དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་རིགས་སམ་ཁམས་མཚན་ཉིད་པ་ལྡོག་ཀྱང་མིང་དེ་སྐད་བཏགས་པ་མི་འགལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་ཁམས་དང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་» «དང༌། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གནས་སྐབས་གསུམ་ལ་ལྟོས་པར། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། མ་དག་མ་དག་དག་པ་དང༌། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གོ་རིམས་བཞིན། །སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་པ་དང་དེའི་འགྲེལ་པར། འདི་ལྟ་སྟེ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། མ་དག་པ་དང་དག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་གསུམ་དུའང་ཡོད་ལ། བསྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིགས་བཅུ་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཡང་བཞག་སྟེ། སེམས་ཉིད་དབྱིངས་གཅིག་པོ་དོན་གྱི་རིགས་ལ་བཟང་ངན་མེད་པར་ཀུན་ཁྱབ་ཏུ་ཡོད་པས་ཁྱབ་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་གནས་སྐབས་ཐེག་པ་ཐ་དད་དང༌། ས་ལམ་གོང་འོག་གི་དབྱེ་བས་མིང་འདོགས་ཐ་དད་དུ་གཞག་པ་ནི། བུམ་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་བཅུད་གང་བླུགས་ཀྱི་དུས་སུ་མིང་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་» «གིས། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེའང་དབྱིངས་འོད་གསལ་པའི་རིགས་དེ་འགྲོ་བ་བཟང་ངན། ཉན་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་གོང་འོག་བཟང་ངན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་དུས་ངོ་བོ་ལ་བཟང་ངན་དང་བྲི་«༼༡༽«བསྣན་མེད་པར་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རྫ་སྣོད་དང༌། ཤིང་སྣོད་དང༌། རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་བཟང་ངན་དུ་སྣང་ཡང༌། སྣོད་དེ་དག་གི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་བཟང་ངན་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་རྟོག་མེད་བདག་ཉིད་ཅན། །ནམ་མཁའ་ཀུན་ཏུ་རྗེས་སོང་ལྟར། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དྲི་མེད་དབྱིངས། །དེ་བཞིན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད། །དེ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ངེས་པ་» «དང༌། །ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་ཁྱབ་པ་སྟེ། །གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དམན་པ་» «དང༌། །བར་མ་མཆོག་ལ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །

這是對您提供的藏文的直譯:

而且,由於佛地遠離污垢,雖然真正的種性或界性消失,但稱其為該名稱並不矛盾。正如其中所說:"佛界和佛菩提"。因此,依據三種情況,《寶性論》中說:"不清凈、不清凈清凈,以及極其清凈,依次稱為眾生、菩薩和如來。"其註釋中說:"即在不清凈的階段稱為眾生界,在不清凈清凈的階段稱為菩薩,在極其清凈的階段稱為如來。"同樣,在三乘中也有三種種性,也可以建立修行階段的十三種種性等。心性界唯一,實際種性無好壞,遍及一切,在此基礎上,依據暫時的不同乘、道果高低的區別而建立不同名稱,就像同一個瓶子,根據裝入的內容而改變名稱一樣。《現觀莊嚴論》中說:"依所依法的差別,宣說其分類。"而且,光明界性存在於一切善惡眾生、聲聞緣覺佛等聖者高低善惡顯現中,其本質無有增減好壞。例如,雖然陶器、木器和寶器等顯現不同好壞,但這些器皿內的虛空卻無好壞之分。如《寶性論》中說:"如同無分別自性的虛空遍及一切,心的自性無垢界同樣遍及一切。它的共同特徵是確定的,功德究竟遍及,如同虛空遍及劣、中、勝形色。"

བར་མ་མཆོག་ལ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །ཅེས་སོ། །བཟང་ངན་ལྟར་སྣང་བ་ནི་དྲི་མ་ལས་གྲོལ་མ་གྲོལ་གྱི་ཁྱད་པར་དེ། སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲིབས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང༌། ཡོན་ཏན་ཆ་ཤས་ཙམ་ལས་མེད་པ་ལས། དྲི་མ་བསྲབས་པ་ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་ཡོན་ཏན་འཕགས་པ་དང༌། དེ་དག་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་མ་སྤངས་པ་ལས་གོང་མར་གྱུར་པ་ས་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་འཕགས་པར་སྣང་བ་དང༌། དེ་བས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་འཕགས་པར་སྣང་བའོ། །ཚུལ་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་དེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རེ་ཞིག་ངལ་གསོ་བ་ཙམ་ལས་མྱང་འདས་མཚན་ཉིད་པར་མི་འདོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་ཆོས་སྐུ་དེ་བཞིན་གཤེགས། དེ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དོན་དམ་མྱ་ངན་འདས། །དེ་ཕྱིར་ཉི་དང་ཟེར་བཞིན་ཡོན་ཏན་དབྱེར་མེད་པས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་མྱ་ངན་འདས་པ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། དེས་ན་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ། །འོད་དང་འོད་ཟེར་སྤངས་ནས་ནི། །ཉི་མ་བལྟ་བར་མི་ནུས་བཞིན། །ཅེས་སོ། །» «གསུམ་པ་དཔེ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། དཔེ་དོན་རབ་ཏུ་» «དབྱེ་བ། དེའི་ཆོས་མཚུངས་སྦྱར་བ། སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི་བཀའ་ཐ་མ་ལས་གསུངས་པ་ཡང་དག་ངེས་པ་དོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་བཀྲོལ་བ་ལས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པར། ཇི་ལྟར་འོ་མ་དང་འདྲེས་» «པས། །མར་གྱི་སྙིང་པོ་མི་སྣང་བ། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་དང་འདྲེས་པས། །» «ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཇི་ལྟར་འོ་མ་རྣམས་སྦྱངས་པས། །མར་གྱི་སྙིང་པོ་དྲི་མེད་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་རྣམས་སྦྱངས་པས། །ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་བུམ་ནང་ན། །ཅུང་ཞིག་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་བུམ་ནང་ན། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཕྱོགས་ནི་གང་དང་གང་»«དག་ནས«༼༡༽«། །བུམ་པར་བུ་ག་བཏོད་གྱུར་» «པའི། །དེ་དང་དེ་ཡི་ཕྱོགས་ཉིད་ནས། །འོད་ཀྱི་རང་བཞིན་འབྱུང་བར་འགྱུར། །» «གང་ཚེ་ཏིང་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །བུམ་པ་དེ་ཉིད་བཅག་གྱུར་པ། །

這是對您提供的藏文的直譯:

如同虛空遍及中等和殊勝。"

看似好壞是由於是否解脫污垢的差別。被大無明障蔽的凡夫,只有少許功德。相比之下,煩惱減少的聲聞緣覺阿羅漢功德更殊勝。而他們也未斷盡所有無知地,比他們更高的是獲得地位的菩薩們顯得更殊勝。比這更殊勝的是遠離一切障礙的佛陀。

從這個角度來看,聲聞緣覺阿羅漢只是暫時從輪迴苦中得到休息,而非真正的涅槃。如同經中所說:"因為法身即如來,是聖諦、勝義、涅槃。因此,如同太陽和光芒,功德不可分離,除佛性外別無涅槃。""故未得佛果,不得涅槃。如捨棄光明和光芒,無法見到太陽。"

第三,從譬喻和意義方面分類有三:詳細區分譬喻和意義、聯繫其相似性、顯示精華的本性。

首先,如後轉法輪所說,在諸了義論中解釋道,《法界贊》中說: "如同混合牛奶, 不見酥油精華, 同樣混合煩惱, 不見法界本性。 如同提煉牛奶, 酥油精華無垢, 同樣凈化煩惱, 法界極其清凈。 如同燈在瓶中, 絲毫不見光明, 同樣煩惱瓶中, 不見法界本性。 從任何方向, 在瓶上鉆孔, 從那個方向, 光明本性顯現。 當用禪定金剛, 打破那個瓶子,

» «གང་ཚེ་ཏིང་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །བུམ་པ་དེ་ཉིད་བཅག་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡི། །མཐར་ཐུག་བར་དུ་སྣང་བར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་བཻ་ཌཱུརྻ། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འོད་གསལ་ཡང༌། །རྡོ་ཡི་ནང་ན་གནས་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི། །ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་པའང༌། འཁོར་བར་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་ན་འོད་གསལ་འགྱུར། ཁམས་ཡོད་པས་ནི་ལས་བྱས་པས། །ས་ལེ་སྦྲམ་དག་མཐོང་བར་འགྱུར། ཁམས་མེད་པས་ནི་ལས་བྱས་ཀྱང༌། །ཉོན་མོངས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཟད། །ཇི་ལྟར་སྤུན་པས་གཡོགས་གྱུར་པ། །སོ་བ་འབྲས་བུ་མི་སྣང་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་གཡོགས་པ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་མི་བཏགས། །ཇི་ལྟར་སྤུན་པ་ལས་གྲོལ་པས། །འབྲས་ཉིད་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ལས་གྲོལ་ན། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ། །ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་དོ་ཞེས། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་དཔེར་བྱེད་ཀྱང༌། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་སྙིང་པོ་ཉིད། །དང་«༼༢༽«པོ་ཟ་བར་བྱེད་པ་ལྟར། །སྙིང་པོ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ལས། །ཉོན་མོངས་གཟེབ་དང་བྲལ་གྱུར་ན། །དེ་ཡི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ལུས་ཅན་ཀུན་གྱི་བདུད་རྩིར་འགྱུར། །ཞེས་མར་དང༌། མར་མེ་དང༌། ནོར་བུ་དང༌། གསེར་དང༌། འབྲུ་དང༌། ཤིང་འབྲས་དྲུག་གི་དཔེས། གཞི་དང༌། ལམ་དང༌། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གསུམ་མཚོན་ནས་གསུངས་པ་ཉིད། བྱམས་པས་ནི་དཔེ་རྣམ་པ་དགུ་ལས། དཔེ་དང་པོ་པདྨའི་སྦུབས་ན་སངས་རྒྱས་གཏུམས་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་མདོག་ངན་པདྨའི་ཁོང་གནས་པ། །མཚན་སྟོང་གིས་འབར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི། །དྲི་མེད་ལྷ་ཡི་མིག་ལྡན་མིས་མཐོང་ནས། །ཆུ་སྐྱེས་པདྨོའི་སྦུབས་ནས་འབྱིན་བྱེད་ལྟར། །དེ་བཞིན་བདེ་གཤེགས་མནར་མེད་གནས་རྣམས་ལ། །སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱིས་རང་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་ཏེ། །སྒྲིབ་མེད་ཕྱི་མཐའི་མུར་གནས་ཐུགས་རྗེ་ཡི། །བདག་ཅག་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་གྲོལ་བར་བྱེད། །ཅེས་» «སོ། །དཔེ་གཉིས་པ་སྦྲང་མའི་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུ་ནི། །ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་ཚོགས་སྐོར་སྦྲང་རྩི་ནི། །སྐྱེས་བུ་མཁས་པས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིས། །

注意此處是斷點重試開始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻譯

這是對給定藏文文字的完整漢語直譯： 當定力金剛 打破那個水瓶時， 那時它會顯現 直到虛空的盡頭。 就像珍貴的琉璃， 雖然一直光明透徹， 但當它處在石頭中時， 它的光芒並不明亮。 同樣，被煩惱所遮蔽的 極為清凈的法界， 在輪迴中光芒不明， 在涅槃中則變得光明。 由於有種性而造業， 將會看到璀璨的結果。 沒有種性而造業， 只會生起一些煩惱。 就像被糠秕覆蓋的 稻穀果實不可見， 同樣被煩惱覆蓋的 它不被稱為佛。 就像從糠秕中解脫， 果實本身會顯現， 同樣從煩惱解脫后， 法身本身極其明顯。 雖然世間以芭蕉樹 無實質為比喻， 但它的果實本身 是可以食用的。 從無實質的輪迴中， 若脫離煩惱之網， 其果實即是佛性， 成為一切眾生的甘露。 如此以黃油、燈、寶石、黃金、穀物、果實六種比喻，象徵基、道、果三個階段。 彌勒菩薩則用九種比喻，其中第一個比喻是蓮花苞中包裹著佛陀。《寶性論》中說： 如同在色澤不佳的蓮花中所處的， 以千相莊嚴的如來， 被無垢天眼的人看見后， 從水生蓮花苞中取出一樣。 同樣，善逝以佛眼 在無間獄眾生中見到自性， 以無礙究竟的大悲 解脫我們的遮蔽。 第二個比喻是蜜蜂的蜂蜜： 就像昆蟲群圍繞的蜂蜜， 由智者爲了目的而

སྐྱེས་བུ་མཁས་པས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིས། །མཐོང་ནས་དེ་དག་ཐབས་ཀྱིས་སྲོག་ཆགས་ཚོགས། །ཀུན་ནས་འབྲལ་བར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་» «བཞིན། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཀུན་མཁྱེན་སྤྱན་གྱིས་ནི། །རིགས་ཁམས་སྦྲང་རྩི་དང་འདྲ་འདི་གཟིགས་ནས། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་སྦྲང་མ་དང་འདྲ་བ། །གཏན་ནས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འཛད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །དཔེ་གསུམ་པ་སྦུན་པའི་ནང་གི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་སྦུན་ལྡན་འབྲས་བུའི་སྙིང་པོ་ནི། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་བ། །ཟས་སོགས་དོན་དུ་གཉེར་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྦུན་ནས་དེ་འབྱིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི། །དྲི་མ་དང་འདྲེས་རྒྱལ་བ་ཇི་སྲིད་དུ། །ཉོན་མོངས་དྲི་མ་འདྲེས་ལས་མ་གྲོལ་བ། །དེ་སྲིད་རྒྱལ་མཛད་སྲིད་གསུམ་འདུ་མི་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དཔེ་བཞི་པ་འདམ་རྫབ་ཀྱི་ནང་གི་གསེར་ལྟ་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྒྱུ་ཚེ་མི་ཡི་གསེར། །ལྗན་ལྗིན་རུལ་བའི་ནང་དུ་ལྟུང་གྱུར་པ། །མི་འཇིགས་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་དེར་དེ་བཞིན། །ལོ་བརྒྱ་མང་པོ་དག་ཏུའང་གནས་པ་ན། །ལྷ་མིག་དང་ལྡན་ལྷ་ཡི་དེར་དེ་ནི། །མཐོང་ནས་མི་ལ་འདི་ན་ཡོད་པའི་གསེར། །རིན་ཆེན་མཆོག་ནི་སྦྱངས་ཏེ་རིན་ཆེན་གྱིས། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྱིས་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐུབ་པས་མི་གཙང་དང་འདྲ་བའི། །ཉོན་མོངས་འདམ་བྱིང་སེམས་ཅན་ཡོན་ཏན་ནི། །གཟིགས་ནས་ཉོན་མོངས་འདམ་དེ་དག་བྱའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་དམ་ཆོས་ཆར་བ་འབེབས། །ཞེས་སོ། །དཔེ་ལྔ་པ་ས་འོག་གི་གཏེར་ལྟ་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་མི་དབུལ་ཁྱིམ་ནང་ས་འོག་ན། །མི་ཟད་པ་ཡི་གཏེར་ནི་ཡོད་གྱུར་ལ། །མི་དེས་དེ་མ་ཤེས་ཤིང་གཏེར་དེ་ཡང༌། །དེ་ལ་ང་འདིར་ཡོད་ཅེས་མི་སྨྲ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ནང་ཆུད་རིན་ཆེན་གཏེར། །དྲི་མེད་བཞག་དང་«༼༡༽«བསལ་མེད་ཆོས་ཉིད་ཀྱང༌། །མ་རྟོགས་པས་ན་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །རྣམ་མང་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་དགུ་འདིས་མྱོང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །དཔེ་དྲུག་པ་ཤུན་པའི་སྦུབས་ན་ལྗོན་ཤིང་གི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་ཨ་སྨྲ་ལ་སོགས་ཤིང་འབྲས་ལ། །ཡོད་པའི་ས་བོན་མྱུ་གུ་འཇིག་མེད་ཆོས། །ས་རྨོས་ཆུ་སོགས་ལྡན་ལས་ལྗོན་ཤིང་གི །

以下是給定藏文的完整漢語直譯： 智者爲了目的而尋求。 看到后以方便使昆蟲群 完全分離一樣。 大仙人以遍知眼 見到此與蜂蜜相似的種性界后， 將其遮蔽如同蜜蜂 徹底根除。 第三個比喻是糠秕中的穀粒： 就像帶有糠秕的穀粒 人們無法食用， 爲了食物等目的而尋求的人們 會從糠秕中取出它一樣。 同樣，眾生的煩惱 與垢染混合的佛性， 只要未從煩惱垢染中解脫， 就不會成佛離開三界。 第四個比喻是污泥中的黃金： 就像人的黃金在行走時 掉落在腐爛的污泥中， 它具有不壞的性質，因此 即使在那裡存留數百年， 具天眼的天人看到它， 就會對人說："這裡有黃金， 最珍貴的寶物，清洗后 用它來成辦珍寶吧。" 同樣，牟尼見到 沉陷在如不凈般的煩惱泥中的 眾生的功德后， 為清凈煩惱泥而為眾生降下正法雨。 第五個比喻是地下寶藏： 就像在貧窮人家地下 有取之不盡的寶藏， 而那人不知道，寶藏也 不會對他說"我在這裡"一樣。 同樣，心中蘊含的珍寶藏， 無垢、不增不減的法性， 因未領悟而經常 感受多種貧窮之苦。 第六個比喻是果皮中的樹芽： 就像芒果等果實中 存在的種子芽，具有不壞的性質， 依靠耕地、澆水等條件

ས་རྨོས་ཆུ་སོགས་ལྡན་ལས་ལྗོན་ཤིང་གི །རྒྱལ་པོའི་དངོས་པོ་རིམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་ལྟར། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་སོགས་འབྲས་ཀྱི། །པགས་སྦུབས་ནང་ཆུད་ཆོས་ཁམས་དགེ་བ་ཡང༌། །དེ་བཞིན་དགེ་རྐྱེན་དེ་དང་དེ་བརྟེན་ནས། །རིམ་གྱིས་ཐུབ་པའི་རྒྱལ་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དཔེ་བདུན་པ་གོས་རུལ་གྱི་ནང་གི་ནོར་བུའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་རིན་ཆེན་ལས་བྱས་རྒྱལ་བའི་གཟུགས། །གོས་རུལ་དྲི་ངན་གྱིས་ནི་གཏུམས་གྱུར་པ། །ལམ་ནས་ལྷ་ཡིས་མཐོང་ནས་གྲོལ་བྱའི་ཕྱིར།། ལམ་གནས་དོན་དེ་དེ་ལ་སྨྲ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐོག་མེད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས།། ཉོན་མོངས་ཀྱིས་གཏུམས་བདེར་གཤེགས་དངོས་པོ་ཉིད། །དུད་འགྲོ་ལ་ཡང་གཟིགས་ནས་དེ་བཞིན་དེ། །ཐར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཐབས་སྟོན་མཛད། །ཅེས་སོ། །དཔེ་བརྒྱད་པ་བུད་མེད་ངན་མའི་མངལ་ན་མི་བདག་གནས་པ་ལྟ་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་གཟུགས་ངན་མགོན་མེད་འགའ། །མགོན་མེད་འདུག་གནས་སུ་ནི་འདུག་གྱུར་ལ། །མངལ་གྱི་རྒྱལ་པོའི་དཔལ་ནི་འཛིན་བྱེད་པ། །རང་ལྟོ་ན་ཡོད་མི་བདག་མི་ཤེས་ལྟར། །སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མགོན་མེད་ཁྱིམ་བཞིན་ཏེ། །མ་དག་སེམས་ཅན་མངལ་ལྡན་བུད་མེད་བཞིན། །དེ་ལ་གང་ཞིག་ཡོད་པས་མགོན་བྱས་པ། །དྲི་མེད་ཁམས་ནི་དེ་ཡི་མངལ་གནས་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དཔེ་དགུ་པ་སའི་འདམ་ན་གསེར་གྱི་གཟུགས་ལྟ་བུ་ནི། ཇི་ལྟར་ནང་གི་གསེར་ཞུན་གཟུགས་རྒྱས་པ། །ཞི་བའི་ཕྱི་རོལ་ས་ཡི་རང་བཞིན་ཅན། །མཐོང་ནས་དེ་ཤེས་པ་དག་ནང་གི་གསེར། །སྦྱང་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་སྒྲིབ་པ་སེལ་བྱེད་ལྟར། །རང་བཞིན་འོད་གསལ་དྲི་མེད་རྣམས་ཀྱང་ནི། །གློ་བུར་བར་ནི་རྣམ་པར་གཟིགས་གྱུར་ནས། །རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །སྒྲིབ་པ་དག་ལས་སྦྱོང་མཛད་བྱང་ཆུབ་མཆོག» «།ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་པོ་ལ་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་དགུའི་དབང་གིས་དཔེ་དགུ་སྨོས་པ་རྣམས། སྤྱིར་སེམས་ཅན་པའི་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་དཔེར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་ལམ་དུ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ཙམ་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་མ་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་གནས་པའི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 依靠耕地、澆水等條件 逐漸成長為樹王一樣。 眾生無明等果實的 果皮中包含的善法界， 同樣依靠各種善緣， 逐漸成為牟尼佛的實體。 第七個比喻是破舊衣服中的佛像： 就像由珍寶製成的佛像 被破舊臭氣熏天的衣服包裹， 天人在路上看到后爲了解脫 而向路人說明此事一樣。 同樣，被無始以來各種 煩惱所包裹的如來實體， 即使在畜生中也能看到， 為使其解脫而示現方便。 第八個比喻是賤女子腹中的國王： 就像某個相貌醜陋無依靠的女子 住在無依靠者的居所， 懷有將成為國王的胎兒， 卻不知自己腹中有君主一樣。 輪迴如無依靠之家， 未凈化的眾生如懷孕的女子， 由於其中有某物而成為依怙， 無垢界如同其腹中的胎兒。 第九個比喻是泥土中的金像： 就如內在充滿熔化的金， 外表平靜如泥土的性質， 見到後知曉者為提煉內在的金 而去除外在的遮蔽一樣。 自性光明無垢的諸佛 也觀察到暫時的垢染， 為使如寶藏般的眾生 從遮蔽中凈化而成就無上菩提。 如是因心性被九種性質遮蔽而舉出九個比喻， 這些一般是對眾生界存在的比喻解釋， 特別是對尚未入道的眾生相續中 存在的污垢、僅作為輪迴之因的 福德和非福德的業、貪慾、嗔恨和

ཁྱད་པར་དུ་ལམ་དུ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ཙམ་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་མ་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་གནས་པའི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས། འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དང༌། དེ་གསུམ་ཆ་མཉམ་དུ་འདྲེས་པ་དྲག་པོའི་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ནི། པདྨ་དང༌། སྦྲང་མ་དང༌། སྦུན་པ་དང༌། འདམ་རྫབ་བཞིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རང་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྙིང་པོ་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ནི། ས་འོག་གི་དབུལ་པོའི་གཏེར་གྱི་དཔེ་གཅིག་གིས་བསྟན་ནོ། །སློབ་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཐེག་ཆེན་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་དྲི་མ་དང༌། འཕགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོམ་སྤངས་ཀྱི་དྲི་མ་གཉིས་ནི། ཤུན་ལྤགས་དང༌། གོས་རུལ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་» «ཏོ། །སར་གནས་ཀྱི་ས་བཅུའི་དྲི་མའང་མ་དག་པ་བདུན་མན་ཆད་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་མ་དང༌། དག་པ་ས་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་མ་ནི། མངལ་དང༌། འདམ་གྱི་གསེར་གྱི་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་དུ། ཆགས་སྡང་རྨོངས་དེས་ཀུན་ནས་ལྡང་དྲག་བག་ཆགས་དང༌། །མཐོང་»«སྒོམ་ལས་སྤང་«༼༡༽«མ་དག་དག་པའི་སར་བརྟེན་པའི། །དྲི་མ་རྣམ་དགུ་པདྨའི་སྦུབས་སོགས་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་སྦུབས་དབྱེ་བྱེ་བ་མཐའ་ལས་འདས། །ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་དགུ་པོ་འདི། །མདོར་བསྡུས་ནས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན། །པདྨའི་སྦུབས་ལ་སོགས་པ་» «ཡི། །དཔེ་དགུ་དག་གིས་ཡང་དག་བསྟན། །དྲི་འདི་དག་གིས་བྱིས་རྣམས་» «དང༌། །དགྲ་བཅོམ་སློབ་དང་སློབ་ལྡན་རྣམས། །རིམ་བཞིན་བཞི་དང་གཅིག་དང་ནི། །གཉིས་དང་གཉིས་ཀྱིས་མ་དག་ཉིད། །ཅེས་སོ། །» «གཉིས་པ་ཆོས་མཚུངས་སྦྱར་བ་ནི་དཔེ་དགུ་བོས་སྐྱོན་བསྟན་པས་དོན་དྲི་མ་དགུའི་སྦུབས་སྤང་བྱར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་པདྨ་འདམ་སྐྱེས་དེ། །མདུན་དུ་གྱུར་ན་ཡིད་དགའ་དང༌། །ཕྱིས་ནས་དགའ་བ་མེད་གྱུར་བ། །འདོད་ཆགས་དགའ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་སྦྲང་མ་ནི། །ཤིན་ཏུ་འཁྲུགས་ཏེ་མདུང་བརྡེགས་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་ཡང༌། །སྙིང་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 特別是對尚未入道的眾生相續中存在的污垢、僅作為輪迴之因的福德和非福德的業、貪慾、嗔恨、愚癡，以及這三者等分混合的強烈生起的四種特徵，是由蓮花、蜜蜂、糠秕和污泥四個比喻來說明的。 聲聞和緣覺兩種阿羅漢相續中存在的無明習氣遮蔽心性的本質，是由地下貧人寶藏的一個比喻來說明的。 學人凡夫相續中存在的大乘見所斷煩惱和聖者相續中的修所斷煩惱這兩種，是由果皮和破舊衣服兩個比喻來說明的。 地住菩薩十地的煩惱，包括不凈七地以下所依的煩惱和清凈三地所依的煩惱，是由胎兒和泥中金像兩個比喻來說明的。 如是所說： 貪嗔癡及其強烈生起的習氣， 見修所斷、不凈地和清凈地所依的 九種煩惱，由蓮花蕾等比喻說明。 近煩惱的分類超過億數， 這九種貪等煩惱， 簡要歸納后依次 以蓮花蕾等 九個比喻來正確說明。 這些煩惱使凡夫、 阿羅漢、有學和無學 分別被四、一、 二和二種所染污。 第二、法義對應：九個比喻顯示過患，使人了知九種煩惱蕾是所斷： 如同蓮花生於泥中， 初見令人心生歡喜， 後來不再感到喜悅， 貪慾的喜悅也是如此。 如同蜜蜂這種生物， 極度憤怒時如同刺中， 同樣嗔恨生起時， 也會在心中產生痛苦。

སྙིང་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཇི་ལྟར་འབྲས་སོགས་སྙིང་པོ་ནི། །ཕྱི་རོལ་སྦུན་པས་བསྒྲིབས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སྙིང་པོའི་དོན་མཐོང་བ། །མ་རིག་སྒོ་ལྔའི་སྦུབས་ཀྱིས་» «བསྒྲིབས། །ཇི་ལྟར་མི་གཙང་མི་མཐུན་པ། །དེ་བཞིན་ཆགས་དང་བཅས་རྣམས་ཀྱིས། །འདོད་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མི་གཙང་འདྲ། །ཇི་ལྟར་ནོར་བུའི་སྒྲིབ་པ་ནི། །མི་ཤེས་གཏེར་མི་མཐོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་ལ་རང་བྱུང་ཉིད། །མ་རིག་བག་ཆགས་ས་ཡིས་བསྒྲིབས། །ཇི་ལྟར་མྱུག་སོགས་རིམ་སྐྱེས་པས། །ས་བོན་ཤུན་པ་གཅོད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིས། །» «མཐོང་སྤངས་རྣམས་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །འཕགས་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་པ་ལས། །འཇིག་ཚོགས་སྙིང་པོ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱིས། །སྒོམ་སྤངས་ཡེ་ཤེས་སྤང་བྱ་རྣམས། །གོས་རུལ་དག་དང་མཚུངས་པར་བསྟན། །ས་བདུན་ལ་བརྟེན་དྲི་མ་» «ནི། །མངལ་སྦུབས་དྲི་མ་དག་དང་མཚུངས། །མངལ་སྦུབས་བྲལ་འདྲ་མི་རྟོག་པའི། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཞིན། །ས་གསུམ་རྗེས་འབྲེལ་དྲི་མ་» «རྣམས། །ས་འདམ་གོས་བཞིན་ཤེས་བྱ་སྟེ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་«༼༡༽«རྡོ་རྗེ་» «ལྟའི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཞོམ་བྱ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུའི་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་སེམས་ཅན་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་ཆ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། པདྨའི་ཁོང་གི་སངས་རྒྱས་དང༌། སྦྲང་རྩི་དང༌། འབྲུའི་སྙིང་པོའི་དཔེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རང་ལ་ཡོད་རྟགས་སུ་མི་འགྱུར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གསེར་གྱི་དཔེ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །» «ལམ་སྦྱངས་ནས་དྲི་མ་བྲལ་སྟོབས་ཀྱིས་སྐུ་གསུམ་བསྐྱེད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ཆ་ནས་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཏེར་དང་ཤིང་དང༌། རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་དང༌། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང༌། གསེར་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་དཔེ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །» «ཡང་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། འདི་ཡི་རང་བཞིན་ཆོས་སྐུ་དང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རིགས་ཀྱང་དེ། །དེ་ནི་དཔེ་གསུམ་གཅིག་དང་ནི། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 如同稻米等內在精華， 被外部糠秕所遮蔽一樣， 同樣，見到心性之義 被五種無明蕾所遮蔽。 如同不凈物令人厭惡， 同樣對於有貪著者， 因為依賴慾望而起， 其生起如同不凈物。 如同寶石被遮蔽， 無知者看不到寶藏一樣， 同樣，對有情而言，自然存在 被無明習氣之土所遮蔽。 如同芽等次第生長， 切斷種子外皮一樣， 同樣，見到真實義 會使見所斷煩惱消除。 通過與聖道相聯繫， 對於已破除我見者， 修所斷的智慧所斷 如同破舊衣服一樣。 依七地的垢染 如同胎兒的污垢， 如同脫離胎膜， 無分別智慧成熟。 與三地相隨的垢染 應知如泥土和衣服， 應由大自在金剛喻 三摩地來摧毀。 第三、顯示心性的本質：如是界、菩提心性本來存在於眾生中，從其本性清凈、功德圓滿的角度稱為法身的本質，以蓮花中的佛陀、蜂蜜和穀物精華三個比喻來說明。從自身存在但不成為標誌、無為的角度稱為真如的本質，以黃金的一個比喻來說明。從通過道的凈化而離垢，似乎產生三身的角度稱為種性的本質，以寶藏、樹木、寶像、轉輪王和金像五個比喻來說明。 又《寶性論》云： "此之自性為法身， 以及真如與種性， 以三喻、一喻及

དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རིགས་ཀྱང་དེ། །དེ་ནི་དཔེ་གསུམ་གཅིག་དང་ནི། །ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ད་ལྟ་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དུས་ནའང་ཁམས་འདི་ཉིད་གང་གི་དཔེས་ཀྱང་གོ་དོན་ལེགས་པར་མི་ལྷོངས་པས། ཆོས་སྐུ་ཉིད་དཔེར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདས་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན། །འདི་ལ་དཔེ་ནི་མི་དམིགས་པས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁམས། །འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །» «འདྲ་བ་བསྟན་པའི་ཆོས་སྐུ་གཉིས་ཏེ། བྲལ་རྒྱུ་ཁམས་དང༌། བྲལ་འབྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་སྐུ་རྣམ་གཉིས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཆོས་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་དང༌། །དེ་ཡི་རྒྱུ་མཐུན་ཟབ་པ་དང༌། །སྣ་ཚོགས་ཚུལ་ནི་སྟོན་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་རྒྱུའི་ཆོས་སྐུས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་སྟེ་དེའི་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ལུས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཁྱབ་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་འདི་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་» «ཏོ། །གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ནི་འགའ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་མེད་དེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །རང་བཞིན་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་» «ཡང༌། །རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང༌། །དགེ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། །» «དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་གསེར་གྱི་ནི། །གཟུགས་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བའི་ཆ་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། གཏེར་དང་ཤིང་གི་དཔེ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །» «དེ་ལྟ་བུའི་ཁམས་དོན་དམ་གྱི་ངོ་བོ་ནི་ཚོགས་སྦྱོར་དུ་ཡོད་ངེས་སྙམ་དུ་ཡིད་དཔྱོད་ཀྱི་མོས་པ་ལས་མངོན་སུམ་དུ་མི་མཐོང་ངོ༌། །ས་དང་པོ་ནས་ཕྱོགས་རེ་མཐོང་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ནས་གཟིགས་ཏེ། ཉི་མ་ཤར་ཡང་མིག་མེད་པས་མི་མཐོང་ལ། ཡོད་པས་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། རང་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་སྟེ། །དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་» «ཡིན། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 以及真如與種性， 以三喻、一喻及 五喻來了知。" 即使在現在有垢染的時候，這個界也無法用任何比喻完全說明其意義，因此以法身本身作為比喻。如雲："因超越世間故， 於世間中不見此之比喻， 故以如來界自身 作為相似來顯示。" 所顯示的相似法身有二：離垢之因的界，以及離垢之果如來本性的自證智慧。與此相應的殊勝正法，包括教法和證悟兩種本質。如雲："應知法身有二種： 極其清凈的法界， 及與之因相應的 甚深與廣大教法。" 其中，因位法身遍及一切。如其註釋中說："如來法身遍及無餘眾生界的意義，故說'這些眾生具有如來藏'。在如來法身之外，眾生界中沒有任何眾生，如同虛空界中的色界。" "自性不變易， 自性不改變， 因善及清凈， 此真如說為 如同金像。" 種性的自性是從生起功德的角度來說的，寶藏和樹木的比喻已經說過。 如是界的勝義本性，在資糧道和加行道中只能以意識推度確定存在，無法現見。從初地開始部分現見，到佛地才完全如實現見其本性。就像太陽升起，無眼者不見，有眼者能見一樣。如雲："自然佛之勝義諦， 唯以信心而了悟。

དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་» «ཡིན། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་འབར་ཡང༌། །མིག་མེད་པས་ནི་མཐོང་བ་» «མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་བས་ན་ཉན་རང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ་འཕགས་པ་འོག་མ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་མཐོང་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པས་བུ་ཆུང་གིས་མཐོངས་ཀྱི་ཉི་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་རྒྱལ་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ཉི་མ་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། བཙས་པའི་ཁྱིམ་ནས་བུ་ཆུང་གིས། །ཉི་མའི་གཟུགས་བཞིན་འཕགས་པས་ཀྱང༌། །ཞེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པར་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པར། སྤྲིན་མཐོངས་མཁའ་ལ་ཉི་བཞིན་འདིར་ཁྱོད་ཕྱོགས་གཅིག་བློ་གྲོས་ཅན། །བློ་མིག་དག་པའི་འཕགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཐོང་མ་ལགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱོད་ཆོས་སྐུ་རྣམ་དག་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པས། །ཤེས་བྱ་མཐའ་མེད་མཁའ་དབྱིངས་ཁྱབ་པ་དེ་དག་གིས་ཀུན་མཐོང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དབྱིངས་ཡིན་ལ། འདིའི་རང་བཞིན་མཐོང་བས་དོན་དམ་བདེན་པ་མཐོང་ཞེས་བྱའི། ཅིར་ཡང་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའང་བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང༌། ལས་དང་པོ་«༼༡༽«དག་བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱིས། དོན་ལ་དབྱིངས་འོད་གསལ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། མདོར་བསྡུས་ན་གང་ཟག་བཞི་པོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་མཐོང་བ་ལ་མིག་དང་མི་ལྡན་པར་བཞག་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང༌། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ།«༼༢༽ «བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་འདི་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བར་ལྟུང་བ་རྣམས་དང༌། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །» «བཞི་པ་རིགས་བསྟེན་པའི་འཐད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དོགས་པ་གཅད་པའི་སྒོ་ནས་དྲི་བ་དང༌། དེའི་ལན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྤྲིན་དང་རྨི་ལམ་སྒྱུ་བཞིན་དེ་དང་དེར། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 唯以信心而了悟。 如同太陽光芒耀眼， 無眼者卻不能見。" 因此，聲聞、緣覺和菩薩，即下三聖者無法如實見到。菩薩聖者所見如同幼童從窗縫看到的太陽，只能看到一部分，而不能見到遍及整個王國的太陽。如雲："如同新生兒從家中， 所見太陽形象般， 聖者亦然。" 關於佛陀遍見一切，《寶性論釋》說： "如雲間天空中日，此處您智慧一分， 凈眼聖者亦不能盡見一切。 世尊您清凈法身智慧無邊際， 遍見無邊所知如虛空。" 其中，勝義諦即是法界。見到它的本性就稱為見到勝義諦，而非指一無所有的空性。對於凡夫和初學者，為對治執著我的傾向而教導無我等，實際上應當了知法界光明、無為且任運自成。同論中說："總之，這四種人被認為不具備見到如來藏的眼睛。哪四種？即凡夫、聲聞、緣覺和初入大乘的菩薩。如經中說：'世尊，此如來藏非是執著我見者、樂於顛倒者、心散亂于空性者的境界。'" 第四、依止種性的合理性分為兩部分：通過斷疑而提問，以及對此作答。首先是： "如雲、夢、幻等種種顯現，

སྤྲིན་དང་རྨི་ལམ་སྒྱུ་བཞིན་དེ་དང་དེར། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཀུན་སྟོང་པ་ཞེས། །གསུངས་ནས་ཡང་འདིར་རྒྱལ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ། །སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཡོད་ཅེས་ཅི་སྟེ་» «གསུངས། །ཞེས་པ་སྟེ། དེའང་བཀའ་བར་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུ་དང༌། མི་བདེན་པ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང༌། རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ལ། འདིར་ཡེ་ནས་འགྱུར་མེད་དུ་ཡོད་པས་རྟག་པ་དང༌། རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་དབེན་«༼༣༽«པ་དང༌། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པས་འདུས་མ་བྱས་སུ་བསྟན་པ་དག་«༼༤༽«འགལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས། བློ་དམན་རྣམས་ཀྱི་»«དགོས་པ་བསྡུ་«༼༡༽«བའི་ལན་དུ། སྙིང་པོ་འདིའང་སྐྱོན་དང་འདུས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པའི་«༼༢༽«ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡིན་གྱིས། རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་འདོར་པའི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་དབྱེ་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་» «ཅན། །གློ་བུར་དག་གིས་ཁམས་སྟོང་གིས། །རྣམ་དབྱེ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་» «ཅན། །བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་མ་ཡིན། །ཅེས་སྔར་ཡང་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །» «གཉིས་པ་དེའི་ལན་བཤད་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་མཐའ་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ཁམས་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཁོར་བའི་བདེ་སྡུག་རྟེན་པ་རྣམས་སྤྲིན་ལྟར་སྣང་སྟེ། དེའང«་༼༣༽«ཉོན་མོངས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་ལ། ལས་ནི་རང་བཞིན་མེད་ལ་སྣང་བས་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མ་དང༌། སྤྲུལ་པ་ལྟར་བསྟན་པས། བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཐར་འཛིན་པའི་སྒྲོ་སྐུར་དུ་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་འབྱུང་བས། དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་དོན་དམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས། ཡང་དག་མཐའ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་ལས་དང་རྣམ་སྨིན་དོན། །སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད། །ཉོན་མོངས་སྤྲིན་འདྲ་བྱ་བ་ཡིས། །ལས་ནི་རྨི་ལམ་ལོངས་སྤྱོད་བཞིན། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： "如雲、夢、幻等種種顯現， 說一切所知皆空無實， 為何又說諸佛眾生中， 具有佛性？" 這是說，在中轉法輪中宣說一切法無常如雲、不實如夢、緣起無自性如幻等。而在這裡又說本來恒常不變故是常，自性安住故是真實，非因緣所生故是無為。這些說法似乎相互矛盾，如何解釋？這是為回答一些智慧淺薄者的疑問。 對此的回答是：此佛性也是空的，因為它空無過失和有為法等，但並非捨棄自身功德法而空。如前所說："具有差別相， 空無客塵界， 無有差別相， 不空無上法。" 第二、對此的詳細回答： 真實邊際即自性清凈界，是如虛空般無為的。業、煩惱和輪迴的苦樂等依止於此，如雲彩般顯現。其中，煩惱由非理作意而生苦，如雲；業無自性而顯現，如夢境；由煩惱和業所生的諸蘊，如幻化和變化。 通過這些教導來對治執著我見的偏執。之後，為消除對空性的邊執、增益、損減等五種過失，而教導了勝義界即如來藏。如雲： "真實邊際即， 遠離一切有為相， 煩惱、業與果報義， 說如雲等。 煩惱如雲，作業 如夢中受用，

ལས་ནི་རྨི་ལམ་ལོངས་སྤྱོད་བཞིན། །ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན། །ཕུང་པོ་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་» «བཞིན། །སྔར་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་བཞག་ནས། །སླར་ཡང་བླ་མའི་རྒྱུད་འདིར་ནི། །» «ཉེས་པ་ལྔ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཁམས་ཡོད་ཉིད་ཅེས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཅེས་» «སོ། །ཉེས་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཞུམ་སེམས་ཅན་དམན་ལ་བརྙས་པ་དང༌། །» «ཡང་དག་མི་འཛིན་ཡང་དག་ཆོས་ལ་སྐུར། །བདག་ཅག་«༼༡༽«ལྷག་པའི་སྐྱོན་ལྔ་གང་དག་ལ། །ཡོད་པ་དེ་དག་དེ་སྤོང་དོན་དུ་གསུངས།» «༼༢༽« «།དེའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་ལ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བས། བདག་ལྟ་བུས་སངས་རྒྱས་མི་ཐོབ་ཅེས་སེམས་ཞུམ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་དང༌། བསྐྱེད་ཀྱང་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ཐ་མལ་པ་ཞེས་སེམས་ཅན་ལ་བརྙས་པས་ལམ་གོང་མ་ཐོབ་པའི་གེགས་བྱེད་པ་དང༌། སྟོང་ཉིད་མཐར་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མི་འཇུག་པས་ཡང་དག་པར་མི་འཛིན་པ་དང༌། རྟག་ཆད་དུ་ལྷུང་བས་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང༌། བདག་དང་སེམས་ཅན་མཉམ་པར་མ་མཐོང་བས། བདག་གཞན་དུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་མ་ཐོས་པས། །བདག་ལ་བརྙས་པའི་ཉེས་པ་ཡིས། །སེམས་ནི་ཞུམ་པ་འགའ་ཞིག་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །» «གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྐྱེས་པས། །བདག་ལ་མཆོག་ཅེས་རློམ་པ་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ལ། །དམན་པའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་འཇུག» «།དེ་ལྟར་སེམས་པ་འདི་ལ་ནི། །ཡང་དག་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ། །དེས་ན་ཡང་དག་མི་འཛིན་ཅིང༌། །ཡང་དག་དོན་དེ་རིག་མི་འགྱུར། །བཅོས་མ་གློ་བུར་པ་ཉིད་ཕྱིར། །སེམས་ཅན་སྐྱོན་དེ་ཡང་དག་མིན། །ཡང་དག་ཉིད་དེ་བདག་མེད་པ། །ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་དག་པ་ཡིན། །ཡང་དག་མིན་པའི་ཉེས་འཛིན་ཅིང༌། །ཡང་དག་ཆོས་ལ་སྐུར་འདེབས་པས། །བློ་ལྡན་བདག་དང་སེམས་ཅན་ནི། །མཚུངས་མཐོང་བྱམས་པ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཁམས་རང་གཞན་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཤེས་ན།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 業如夢中受用， 煩惱業的果報， 諸蘊如幻化。 先前如此安立后， 此無上續中又， 為斷五種過失故， 說有界性。" 什麼是五種過失呢？ "心生怯懦、輕蔑下劣眾生， 不持正見、誹謗正法， 執著我勝，此五過失， 為斷除它們而宣說。" 這是說，由於沒有看到自身具有菩提心要，認為"像我這樣的人無法成佛"而心生怯懦，不發菩提心；即使發心，也會認為"我是菩薩，其他人是凡夫"而輕蔑眾生，這會阻礙獲得更高的道果；由於執著空性而不能進入勝義自性法界，因此不能如實領受；墮入常斷見而誹謗正法；由於沒有看到自他平等，而產生執著自他的過失。如雲： "由於未聞此， 輕蔑自己之過失， 某些人心生怯懦， 不能生起菩提心。 若生菩提心者， 認為自己最殊勝， 對未發心者則， 生起下劣想。 如此思維者， 不能生正知， 因此不持正見， 不能了悟真實義。 因為是虛假暫時， 眾生過失非真實， 真實即是無我性， 功德自性本清凈。 執著非真實過失， 誹謗真實正法故， 智者不見自與他， 平等而得大慈愛。" 若能了知自他皆具有如此任運自成的界性，

དེ་ལྟ་བུའི་ཁམས་རང་གཞན་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཤེས་ན། རང་གི་སེམས་ཐར་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་དཀའ་བ་མེད་པར་ཤེས་ཏེ་སྤྲོ་བ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་གུས་པས་འཚེ་བ་དང་གནོད་པ་མེད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང༌། དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། གནས་ལུགས་མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། བྱམས་པ་ཚད་མེད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པས་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཐོས་པ་ལས། །སྤྲོ་དང་སྟོན་པ་བཞིན་གུས་དང༌། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བྱམས་ཆེན་» «སྐྱེ། །ཆོས་ལྔ་སྐྱེ་ཕྱིར་དེ་ལས་ནི། །ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་མཚུངས་ལྟ། །སྐྱོན་མེད་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དང༌། །བདག་དང་སེམས་ཅན་མཚུངས་བྱས་ཏེ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་མྱུར་དུ་ཐོབ། །ཅེས་སོ། །རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་དྲང་དོན་དུ་མི་ལྟ་བར། ངེས་དོན་འབའ་ཞིག་ཏུ་བཟུང་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གནས་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་གཅེས་ཤིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱས་པར་བཤད་པའང་དེ་ཡིན་ནོ། །» «དོན་གཉིས་པ་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ། ཤེས་ནས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་» «ཚུལ། བསྲུང་བྱ་བསླབ་པའི་རིམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་དང་རང་བཞིན་ནོ། །དང་པོ་ནི་སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བདུན་དང་ལྡན་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་དུ་འདོད་དེ། ལམ་སྒྲོན་ལས། སོ་སོར་ཐར་བའི་རིགས་བདུན་གྱི། །རྟག་ཏུ་སྡོམ་གཞན་ལྡན་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་» «ཡི། །སྐལ་བ་ཡོད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མིན། །ཅེས་སོ། །དབུ་མ་བའི་ལུགས་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་ལ་མོས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་ཅན་གྱི་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་ལའང་སྐྱེ་བར་འདོད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། དེའི་ཚེ་ལྷའི་བུ་ཉི་ཁྲིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པ་ལས། ཀླུ་ཉིས་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཡུམ་བར་མ་ལས།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 若了知自他皆具有如此任運自成的界性，則知道成就自心解脫並非困難，因此生起歡喜心；對一切眾生如佛般恭敬，不僅不傷害損惱，還會利益他們；通達勝義法界的智慧、見到實相的智慧以及無量慈愛的圓滿，由此能夠成辦利他事業。如雲： "由聞此而生， 歡喜及如佛般敬重， 智慧、智慧及大慈， 因生此五法， 無過失平等見， 無過具功德， 視自他平等， 速得佛果位。" 這種種性的安立不應視為權宜之說，而應持為究竟義並加以了知。由於此處是大乘法門中極為珍貴且難以理解的要點，因此在此詳細解釋。 第二、具種性者如何發心的方法分三：了知發心的自性、了知后如何發心的方法、守護學處的次第。 首先，關於所依： 依唯識宗，認為具足七種別解脫戒者是身的所依。如《道炬論》云： "常具七種別解脫， 別解脫戒的他者， 有緣得菩薩戒之， 機會，餘者則不然。" 中觀宗則認為，凡是對大乘有信解且欲求佛果的天、龍等也能發心。如《八千頌般若經》云："爾時二萬天子發無上菩提心。"又如《海龍王所問經》云："二萬二千龍發菩提心。"又如《中般若經》云：

ཀླུ་ཉིས་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། ཡུམ་བར་མ་ལས། དེའི་ཚེ་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །སྐྱེས་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་ནི་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔ་གང་ལའང་རུང་ངོ༌། །བསྐལ་བཟང་ལས། རྒྱལ་བ་ཕན་བཞེད་གྲོང་དཔོན་གྱུར་པའི་ཚེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསོད་ནམས་འོད་དེ་» «ལ། །ཉིན་གཅིག་སྲོག་གཅོད་སྡོམ་པ་བླངས་ནས་ནི། །དང་པོ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་པས། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་སོ་སོར་ཐར་བའི་སྡོམ་པ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དབུ་མ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ཡང་ཉིན་གཅིག་གི་སྲོག་གཅོད་སྤོང་བ་ཙམ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དགེ་རྩ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི་རྟེན་དུ་བཤད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །» «བསམ་པའི་རྟེན་ནི་དད་སོགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་བློ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་» «པའོ། །» «གཉིས་པ་རང་བཞིན་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ། རྒྱུ། འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སོ་སོའི་དོན་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་སེམས་»«གང་ཡིན་«༼༡༽«མཚན་གཞི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དུ་མཚོན། གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་སེམས་སྨོན་འཇུག་གིས་བསྡུས་པ་གང་ཞིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །» «ཅེས་སོ། །» «དབྱེ་ན་བདུན་ལས། གཉིས་ཚན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་མདོར་བསྡུས་ན། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་དང་ནི། །བྱང་ཆུབ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པའང་མྱ་ངན་འདས་པ་ལས། ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དབྱེ་བ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །སེན་ངྷ་པ་ཡི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་ཚན་གྱིས་དབྱེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་གྱི་རིམ་པས། དག་པར་བྱེད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ། གནས་པར་བྱེད་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ།

這是給定藏文的完整漢語直譯： "二萬二千龍發菩提心"等。又如《中般若經》云："爾時無量無數的天、龍、阿修羅、迦樓羅、緊那羅、摩睺羅伽等發無上菩提心。" 已發心安住的所依可以是五道中任何一道眾生。《賢劫經》云："昔為利他心的城主時，于如來福德光前，一日受持不殺生戒，首次發無上菩提心。" 有人問：這不是說發心的所依需要別解脫戒嗎？ 答：雖然這是中觀宗的發心，但僅僅一日受持不殺生並非別解脫戒。這是依靠該善根因緣而發心，並非說明它是發心的所依。 意樂的所依是具有信等殊勝福德心者。 第二、自性分三：體性、因、果。 首先，體性又分三：定義、分類、各自含義。 其中定義是：凡是大乘道心，可以稱為菩提心，以願行攝持的為利他而求證圓滿菩提之心，具有六波羅蜜的體性。如《現觀莊嚴論》云："發心為利他，希求正等覺。" 分類有七種。二分法如《入行論》云："菩提心總攝，當知有二種：一愿菩提心，二行菩提心。"這也如《涅槃經》所說："由世俗勝義分，菩提心有二，如砂糖聲（同音異義）。" 三分法是按三種戒律的次第：清凈戒學處、安住心學處、

གནས་པར་བྱེད་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ། གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་སེམས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བཞི་ཚན་གྱིས་དབྱེ་ན། ཚོགས་སྦྱོར་ན་ཡོད་པ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད། ས་བདུན་པ་མན་ཆད་དང་པོ་ཡན་ཆད་ན་ཡོད་པ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་སེམས་བསྐྱེད། དག་པ་ས་གསུམ་ན་ཡོད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡོད་པ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ། །» «མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་འདོད། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་གཉིས་སྤངས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་ཚན་གྱིས་དབྱེ་ན། ལམ་ལྔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྔའོ། །དྲུག་ཚན་གྱིས་དབྱེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དྲུག་སྟེ་ཡུམ་བར་མ་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དྲུག་པོ་གང་དང་ལྡན་པས་ཞེས་སོ། །ས་མཚམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དཔེས་མཚོན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་ཡང་ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ། །གཏེར་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་མཚོ། །རྡོ་རྗེ་རི་སྨན་བཤེས་གཉེན་དང༌། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཉི་མ་ཀླུ། །རྒྱལ་པོ་མཛོད་དང་ལམ་པོ་ཆེ། །བཞོན་པ་བཀོད་མའི་ཆུ་དང་ནི། །སྒྲ་བརྙན་ཆུ་བོ་སྤྲིན་རྣམས་ཀྱི། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཞེས་སོ། །དཔེ་དེ་དག་གིས་མཚོན་པའི་དོན་ནི། འགྲེལ་པ་ལས། འདུན་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང༌། སྦྱོར་བ་དང༌།སྦྱིན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། བཟོད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། བསམ་གཏན་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྨོན་ལམ་དང༌། སྟོབས་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། བསོད་ནམས་དང༌། ཡེ་ཤེས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང༌། མཐུན་པའི་ཆོས་དང༌། སྙིང་རྗེ་དང༌།ལྷག་མཐོང་དང༌། གཟུངས་དང༌། སྤོབས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང༌། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་སོ། །དེའང་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཚོགས་ལམ་གསུམ་» «ལའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་ལམ་ནའོ། །སྦྱིན་པ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་བཅུ་ནི་ས་བཅུ་ལའོ། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 安住心學處、解脫慧學處的三種心。 四分法：資糧加行道中有的信解行發心；從初地到七地有的清凈增上意樂發心；三清凈地中有的異熟發心；佛地有的斷障發心。如《經莊嚴論》云： "諸地發心者， 信解及凈勝解， 異熟及他所許， 如是斷二障。" 五分法：五道的五種發心。 六分法：六波羅蜜多的六種發心。如《中般若經》云："具足六波羅蜜多的六種發心"。 以喻例說明的二十二種階位分類，如《現觀莊嚴論》云： "複次如大地、黃金、月、火、 寶藏、寶源、大海、金剛、山、 藥、善友、如意寶、日、龍王、 國王、寶藏、大道、車乘、 泉水、妙音、河流、云， 二十二種相。" 這些比喻所表示的含義，如論釋中說： "欲求、思維、增上意樂、加行、佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧、方便善巧、愿、力、智波羅蜜多、神通、福德、智慧、菩提分法、大悲、勝觀、陀羅尼、辯才、法喜、一道、法身相應。" 其中，前三者是在三個資糧道中。加行是在加行道中。從佈施到智慧的十種是在十地中。

སྦྱིན་པ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་བཅུ་ནི་ས་བཅུ་ལའོ། །» «མངོན་ཤེས་ནས་གཟུངས་སྤོབས་ཀྱི་བར་ལྔ་ནི་དག་པ་ས་གསུམ་ལའོ། །ཕྱི་མ་གསུམ་པོ་ས་བཅུ་པའི་སྦྱོར་བ་དང༌། དངོས་གཞི་རྗེས་གསུམ་ན་ཡོད་དོ། །» «དེའང་ཁས་བླངས་པའི་ཆོ་གས་ཐོབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ནི་སློབ་ལམ་ན་ཡོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་མེད་དོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་དོན་མཛད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སོ་སོའི་དོན་ལ་བདུན་ལས། སྨོན་འཇུག་གི་དོན་ནི། གཞན་དོན་དུ་བསམ་པས་སྨོན་པ་ནི་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུ། སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད། འཇུག་པས་སྤྱོད་པ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟ་བུ་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འགྲོ་བར་འདོད་དང་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པས་འདི་གཉིས་ཀྱི། །བྱེ་བྲག་རིམ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དོན་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱུད་སྡོམ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་གོང་མར་སྤེལ་བ་ནི་སེམས། དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་ཅིང་ཤེས་བྱ་འབྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །» «ས་རིམ་གྱི་དོན་ནི་རིགས་ལ་མོས་པས་སྤྱི་ཡུལ་དུ་བྱེད་དུས་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཕྱོགས་རེ་མཐོང་བ་ན་ལྷག་བསམ་དག་པ། ཞིང་ཁམས་དག་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་ཐོབ་«༼༡༽«དུས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཀུན་དང་བྲལ་དུས་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ལམ་ལྔའི་དོན་ནི་«༼༢༽«ལས་དང་པོ་པའི་ཚེ། ཐོས་བསམ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཆེར་སྤྱོད་པས་ཚོགས་ལམ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་ལམ་ལ་སྦྱོར་བས་སྦྱོར་ལམ། ཆོས་ཉིད་དངོས་སུ་མཐོང་བས་མཐོང་ལམ། མཐོང་ཟིན་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་སྒོམ་ལམ། བསླབ་བྱ་མཐར་ཐུག་ནས་བསྒོམ་དུ་མེད་པས་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དོན་ནི་ཡོ་བྱད་སེར་སྣ་མེད་པར་གཞན་ལ་གཏོང་སེམས་དགེ་བ་སྦྱིན་པ། ཉེས་སྤྱོད་ལས་སེམས་བསྲུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས། རྣམ་འཚེ་བཟོད་པས་བཟོད་པ། དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བས་བརྩོན་འགྲུས། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པས་བསམ་གཏན།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 從佈施到智慧的十種是在十地中。從神通到陀羅尼辯才的五種是在三清凈地中。最後三種在第十地的加行、正行、后得三階段中存在。 應知通過受戒儀式獲得的發心存在於學道中，而在佛地則不存在。應知在佛地存在以離障大悲發心而利益眾生。 各自含義分七： 一、願行的含義：為利他而發願，如欲去；愿發心。以行入，如正在去；行發心。如《入行論》云："如知欲行往，二者之差別，智者如是知，彼二之差別。" 二、三學處的含義：防護相續不造不善業是戒學；增上禪定等善法是心學；成辦二利並辨析所知是慧學。 三、地位的含義：于種姓起信解緣總相時是信解行；見到部分凈相時是清凈增上意樂；獲得凈土等自在時是異熟；真如遠離一切障礙時稱為斷障發心。 四、五道的含義：初業時，主要修習聞思和福德資糧，故為資糧道；修習無分別智趣入見道，故為加行道；直接見到法性，故為見道；修習已見之道，故為修道；究竟所學無可再修，故為無學道。 五、六波羅蜜多的含義：無吝惜地佈施財物給他人的善心是佈施；護心不造惡業是持戒；忍受傷害是忍辱；歡喜行善是精進；專注一境是禪定；

དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པས་བསམ་གཏན། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཤེས་རབ་» «བོ། །ས་མཚམས་དཔེའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པའི་དོན་ལ། སློབ་དཔོན་མཆེ་བའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་སྨོན་པ་དང༌། བདེན་མཐོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་འཇུག་པར་འདོད་ལ། ཨ་བྷྱཱ་ཀ་ར་ལ་སོགས་པ་«༼༡༽«ཁ་ཅིག་ཚོགས་ལམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་སྨོན་པར་འདོད་ལ། སྦྱོར་ལམ་ཡན་ཆད་བཅུ་དགུ་པོ་རིལ་པོར་འཇུག་པར་འདོད་དེ། འདུན་སོགས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །སྨོན་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །འཇུག་པ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་དག་ཏུ་བཞེད། །ཅེས་སོ། །རྒྱ་མཚོ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བློས་མ་བསྐྱེད་པ་སྨོན་པ། བསྐྱེད་པ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་མང་ཡང༌། འདིར་གཞན་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ནི་སྨོན་པ། སྦྱོར་བས་ཁྱབ་ནས་ཞུགས་པ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །» «གཉིས་པ་རྒྱུ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་པའི་དད་པ། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་སྙིང་རྗེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཐོས་པ་དང་གསུམ་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། གྲོགས་སྟོབས་རྒྱུ་སྟོབས་རྩ་བའི་སྟོབས། །» «ཐོས་སྟོབས་དགེ་བ་གོམས་པ་ལས། །མི་བརྟན་པ་དང་བརྟན་འབྱུང་བ། །» «གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཤད། །ཅེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་ཏ་ལ་ལའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ལ་དད་གྱུར་ཅིང༌། །བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་ལ་དད་གྱུར་ལ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལ་དད་བྱེད་ན། །བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེའོ། །ཞེས་སོ། །འབྲས་བུ་ལ་གཉིས་ཏེ། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གོ» «།དང་པོ་ལ་ལྔ་ལས། སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེ་བ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བློ་ལྡན་སེམས་མཆོག་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཡང༌། །མཐའ་ཡས་ཉེས་པ་བྱེད་ལས་སེམས་རབ་བསྡམས། །གཉིས་འཕེལ་བྱེད་པས་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་དང༌། །བརྩེ་ལྡན་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་དགའ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་གི་ཕྱིར་བདག་གིས་དཀའ་བ་བྱས་པ་ན། གཞན་བདེ་བས་དགའ་ལ། རང་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེས་པའོ། །མཚན་དོན་ལྡན་ཐོབ་པ་ནི།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 專注一境是禪定；了知諸法自性是智慧。 關於以喻例理解地位界限的含義：阿阇黎齒軍等人認為，一切世間道是愿發心，從見諦以上是行發心。阿毗耶迦羅等一些人認為，資糧道的小中大三種發心是愿發心，從加行道以上的十九種全部是行發心。如雲："欲等三分別，願心有三種，所謂行發心，承許有十九。" 有些人認為，如大海、云等未以求證菩提之心所發是愿發心，已發是行發心等等，說法雖多。此處認為，為利他而欲求菩提是愿發心，以加行遍及而入是行發心。這是認為體性相同而反體不同。 第二、因：緣佛的欲樂信心、緣眾生的悲心、聽聞菩提心功德，從這三者而生。如《經莊嚴論》云："友力因力根本力，聞力善習所生起，不堅及堅而生起，說為他教之發心。"又如《寶頂經》云："信佛及佛法，信無上菩提，信諸菩薩行，具慧者發心。" 果有二：暫時與究竟。 首先，暫時果有五： 一、行為廣大：如《經莊嚴論》云："智者生勝心之時，善防無邊諸過失，二增常行諸善事，具悲樂苦皆歡喜。"這是說，為他人做難事時，因他人快樂而歡喜，因自己受苦而歡喜。 二、獲得有意義的名號：

རང་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེས་པའོ། །མཚན་དོན་ལྡན་ཐོབ་པ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་སྐྱེས་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་ལ། །འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བསྡམས་པའི་ཉམ་ཐག་རྣམས། །བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བརྗོད་བྱ་ཞིང༌། །» «འཇིག་རྟེན་ལྷ་མིར་བཅས་པས་ཕྱག་བྱར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །འདོད་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ནི། སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་གང་ཅི་འདོད་ཀྱང་རུང་སྟེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིག་དང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྡིག་པ་སྟོབས་ཆེན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ། །དེ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་མིན་པ། །དགེ་གཞན་གང་གིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དགེ་བ་རླབས་པོ་ཆེ་འཕེལ་བ་ནི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་» «གང༌། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཟུགས་མཆིས་ན། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཀུན་བཀང་» «སྟེ། །དེ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཅེས་དང༌། གཏམ་བྱར། སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཞིག་སྒོམ་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་ནི། །རྒྱལ་བ་ཡིས་ཀྱང་བགྲང་མི་སྤྱོད། །ཅེས་སོ། །མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་མྱུར་དུ་ཐོབ་པ་སྟེ། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གསེར་འགྱུར་རྩི་ཡི་རྣམ་པ་མཆོག་ལྟ་» «བུར། །མི་གཙང་ལུས་འདི་བླངས་ནས་རྒྱལ་བའི་སྐུ། །རིན་ཆེན་རིན་ཐང་མེད་པར་བསྒྱུར་བས་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་རབ་བརྟན་གཟུང༌། །ཞེས་སོ། །» «དེའང་སེམས་མ་བསྐྱེད་ན་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྲུབ་ལ་བསྐྱེད་ན་འགྲུབ་པའི་འཐད་པ་ཡང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མ་བསྐྱེད་» «པར། །སངས་རྒྱས་ནམ་ཡང་མི་འཐོབ་ཅིང༌། །འཁོར་བར་བདག་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པའི། །ཐབས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 獲得有意義的名號：如《入行論》云："生起菩提心剎那，輪迴牢獄諸苦眾，稱為如來之佛子，世間天人應禮敬。" 一切所欲皆成就：如《華嚴經》云："善男子，無論你想要什麼，只要發無上菩提心，就能獲得。"又說："菩提心能成就一切所欲，如如意寶。" 能盡一切罪業：如《入行論》云："極重難忍諸罪業，除圓滿菩提心之外，何善能勝而壓制？" 增長廣大善業：如《不可思議秘密經》云："菩提心之福德，若其有形色，遍滿虛空界，彼福更勝此。"又如《論語》云："若人僅一剎那，修習菩提心，其福德之蘊，佛亦難數計。" 究竟果報迅速成佛：如《華嚴經》云："若欲迅速證得無上正等菩提，當發無上菩提心。"又如《入行論》云："如同點金妙藥王，此不凈身得受已，轉成無價如來身，堅持菩提心亦然。" 若不發心則不能成佛，若發心則能成佛的道理：如《菩提心釋》云："若未發菩提心，永不能得佛果，于輪迴中成辦，自他利無他法。"

ཐབས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་ཤེས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ལ་གསུམ་ལས། སྦྱོར་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གི་དྲུང་དུ་མཆོད་པ་བཤམས་སྟེ། སློབ་མས་ཕྱག་དང་མཎྜལ་ཕུལ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་སོགས་པས་བློ་བཅོས་ཏེ། སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་ན་བར་ཆད་དྲི་བ་དང་བསླབ་པ་ཁས་བླང་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་འབོགས་ཀྱང༌། འདིར་དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཀྱིས། ཕྱག་འཚལ་བ། མཆོད་པ་འབུལ་བ། སྡིག་པ་བཤགས་པ། དགེ་ལ་ཡི་རང་བ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་གསོལ་བ། དགེ་བ་སེམས་ཅན་ལ་བསྔོ་བ་སྟེ། ཡན་ལག་བདུན་པ་རྒྱས་བསྡུས་གང་རུང་བྱས་ལ། དངོས་གཞི་ནི། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང༌། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང༌། ས་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དགོངས་སུ་གསོལ། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེར་གཤེགས་» «ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་» «ལ། །དེ་དག་རིམ་བཞིན་གནས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་བགྱི་ཞིང༌། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསླབ་པ་ལའང༌། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱི། །ཞེས་པ་ལན་གསུམ་བརྗོད་དོ། །རྗེས་ནི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པས་སྤྲོ་བར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེང་དུས་བདག་ཚེ་འབྲས་བུ་» «ཡོད། །མི་ཡི་སྲིད་པ་ལེགས་པར་ཐོབ། །དེ་རིང་སངས་རྒྱས་རིགས་སུ་» «སྐྱེས། །སངས་རྒྱས་སྲས་སུ་ད་གྱུར་ཏོ། །ད་ནི་བདག་གིས་ཅི་ནས་ཀྱང༌། ། »«རིགས་དང་མཐུན་པའི་ལས་བརྩམ་སྟེ«༼༡༽«། །སྐྱོན་མེད་བཙུན་པའི་རིགས་འདི་ལ། །རྙོག་པར་མི་འགྱུར་དེ་ལྟར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་ནས། སྲུང་ཐབས་ཀྱང་བཤད་དོ། །» «གསུམ་པ་བསྲུང་བྱ་བསླབ་པའི་རང་བཞིན་ལ་གཉིས་ཏེ། བསླབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། དེ་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། སེམས་ཙམ་པ་ནི་རྩ་ལྟུང་བཞིར་འདོད་དེ། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས། རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བཞི་པོ་ནི། །ཕམ་པ་འདྲ་བར་དགོངས་པ་ཡིན། །རྙེད་དང་བཀུར་སྟིར་ཆགས་པ་ཡིས། །» «བདག་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 第二、了知后發心的方法有三： 一、加行：在三寶前陳設供品，弟子獻上頂禮和曼達拉。上師以發菩提心的功德等調整心意。如唯識宗者，詢問遮障、受戒等后再傳授發心。此處依中觀宗傳統，行七支供（頂禮、供養、懺悔、隨喜、請轉法輪、請佛住世、迴向），可廣略隨意。 二、正行：十方諸佛世尊、大金剛持上師、安住大地的諸大菩薩，祈請垂念。如同往昔諸善逝，發起菩提之心已，次第安住菩薩學，如是為利諸眾生，我今發起菩提心，如是次第修學處。如是誦三遍。 三、結行：以宣說功德令生歡喜。如《入行論》云："今生吾已得果報，善得此人身，今生生佛種，今成如來子。今後我當爲，隨順此佛種，不污此高貴，無垢尊貴種。"等等。並講解守護之法。 第三、所守護學處的自性有二：學處的分類和如何守護的方法。 第一、分類有二： 唯識宗認為有四根本墮：如《二十頌》云："四種根本墮，如同四他勝。為利養恭敬，自讚而毀他，

» «བདག་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། །» «སྡུག་བསྔལ་མགོན་མེད་གྱུར་པ་ལ། །» «སེར་སྣས་ཆོས་ནོར་མི་སྟེར་དང༌། །གཞན་གྱིས་བཤགས་«༼༢༽«ཀྱང་མི་ཉན་པར། །» «ཁྲོས་པས་གཞན་ལ་འཚོག་པ་དང༌། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བྱེད་ཅིང༌། །དམ་ཆོས་འདྲར་སྣང་སྟོན་པའོ། །ཞེས་སོ། །དབུ་མ་པ་ནི་བཅུ་དགུ་འམ་ཉི་ཤུར་འདོད་དེ། བསླབ་བཏུས་སུ། རྒྱལ་པོ་ལ་ངེས་«༼༣༽«པ་ལྔ། བློན་པོ་ལ་ངེས་«༼༤༽«པ་ལྔ། ཕལ་བ་ལ་ངེས་««༼༥༽«པ་བརྒྱད། ཐུན་མོང་པ་གཉིས་སམ་གཅིག་གོ» «།དང་པོ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དཀོར་འཕྲོག་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ལ། ཆད་པ་གཅོད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བསླབ་པ་ལས་འབེབས་པ་དང༌། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱེད་པ་དང༌། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་པའོ། །གཉིས་པ་ལྔ་ནི། གྲོང་དང༌། ལྗོངས་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་དང༌། གྲོང་རྡལ་དང༌། ཡུལ་འཁོར་འཇོམས་པའོ། །» «གསུམ་པ་«༼༡༽«བརྒྱད་ནི། བློ་མ་སྦྱངས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་ལ་ཞུགས་པ་ཕྱིར་བཟློག་པ་དང༌། སོ་སོར་ཐར་པ་སྤངས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་ལ་སྦྱོར་བ་དང༌། ཉན་རང་གི་ཐེག་པ་འཛིན་ཅིང་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང༌། བསྙེན་བཀུར་གྱི་ཕྱིར་བདག་ལ་བསྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང༌། རང་གིས་ཟབ་མོ་བཟོད་པར་སྨྲ་བ་དང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དཀོར་སྦྱིན་ཅིང་ལེན་པ་དང༌། ཞི་གནས་པའི་ནོར་ཁ་ཏོན་པ་ལ་སྦྱིན་པའོ། །ཐུན་མོང་པ་སྨོན་པ་བཏང་བ་དང༌། དེའི་སྟེང་དུ་འཇུག་པ་བཏང་བ་བསྣན་པས་ཉི་ཤུར་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སེམས་བསྲུང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་» «ནི། །དྲན་པ་དང་ནི་ཤེས་བཞིན་དག» «།སྲོག་ལ་བབ་ཀྱང་སྲུངས་ཤིག་ཅེས། །» «བདག་ནི་དེ་ལྟར་ཐལ་མོ་སྦྱོར། །ཅེས་པས། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཉམས་པས། ནག་པོའི་ཆོས་བཞི་དོར་ནས། དཀར་པོའི་ཆོས་བཞི་སྤྱད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ནག་པོའི་ཆོས་བཞི་ནི། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྗེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། བླ་མ་དང་མཆོད་པར་འོས་པ་བསླུས་པ་དང༌། གཞན་འགྱོད་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འགྱོད་པ་བསྐྱེད་པ་དང༌།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 唯以信心而了悟。 如同太陽光芒耀眼， 無眼者卻不能見。" 因此，聲聞、緣覺和菩薩，即下三聖者無法如實見到。菩薩聖者所見如同幼童從窗縫看到的太陽，只能看到一部分，而不能見到遍及整個王國的太陽。如雲："如同新生兒從家中， 所見太陽形象般， 聖者亦然。" 關於佛陀遍見一切，《寶性論釋》說： "如雲間天空中日，此處您智慧一分， 凈眼聖者亦不能盡見一切。 世尊您清凈法身智慧無邊際， 遍見無邊所知如虛空。" 其中，勝義諦即是法界。見到它的本性就稱為見到勝義諦，而非指一無所有的空性。對於凡夫和初學者，為對治執著我的傾向而教導無我等，實際上應當了知法界光明、無為且任運自成。同論中說："總之，這四種人被認為不具備見到如來藏的眼睛。哪四種？即凡夫、聲聞、緣覺和初入大乘的菩薩。如經中說：'世尊，此如來藏非是執著我見者、樂於顛倒者、心散亂于空性者的境界。'" 第四、依止種性的合理性分為兩部分：通過斷疑而提問，以及對此作答。首先是： "如雲、夢、幻等種種顯現，

གཞན་འགྱོད་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འགྱོད་པ་བསྐྱེད་པ་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པའི་མི་སྙན་པ་དང༌། བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་པ་དང༌། སྒྱུ་དང་གཡོས་གཞན་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་སོ། །དཀར་པོའི་ཆོས་བཞི་འང་དེ་ཉིད་ལས། འོད་སྲུངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞིང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་བར་མ་དོར་བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན་སྲོག་གི་ཕྱིར་རམ་ཐ་ན་བཞད་བགད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་རྫུན་གྱི་ཚིག་མི་སྨྲ་བ་དང༌། སྒྱུ་དང་གཡོ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲུང་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པས་གནས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་དག་གི་ཡང་དག་པའི་བསྔགས་པ་ཕྱོགས་བཞིར་བརྗོད་པ་དང༌། ཉི་ཚེ་བའི་ཐེག་པ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གང་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང༌། གཞོན་ནུ་འདུ་ཤེས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པོར་འགྱུར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་ཡང་དག་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། དེས་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་ལམ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། དེ་ལ་«༼༡༽«སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ལམ་གྱི་གྲོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །གལ་ཏེའམ་རྒྱ་ལ་ཉམས་ནའང་འགྱོད་པས་ཉེས་པ་བཤགས་ལ་སླར་ཡང་བླངས་པས་སོར་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས། སྡོམ་པ་སླར་ཡང་བླང་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་ཉིན་མཚན་རྟག་ཏུ་སྤང་བྱ་རྣམས་སྤོང་ཞིང་བསྒྲུབ་བྱ་རྣམས་བསྒྲུབས་པས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་འདོད་པའི་བསམ་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །» «འདི་དག་གི་དོན་རྒྱས་པར་ནི་ངེས་དོན་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །» «སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 對已發心的菩薩說不悅耳、不讚嘆的話語和偈頌 以欺詐狡詐而非增上意樂對待他人。" 四白法也出自同經："迦葉,菩薩具足四法,則于生生世世,一生即能現前菩提心,乃至菩提道場中途不會忘失。何為四? 縱為性命,乃至戲笑,亦不說妄語 無欺無詐,以增上意樂安住於一切眾生前 于菩薩生起導師想,並向四方宣說他們的真實讚歎 為不欲求小乘故,令所教化的一切眾生皆趣入無上正等正覺。" 同樣,《聖定王經》亦云："善男子,具足四種想則菩提心堅固。何為四? 于善知識生起佛陀想 于其所教法生起道路想 于同修行者生起道友想 於一切眾生生起獨子想。" 即便有所違犯,也應以懺悔消除過失,重新受持以恢復。如《二十頌》云："應當重新受持戒律"等。 總之,應晝夜恒時斷除應斷之事,成辦應成辦之事,不離為利他而欲成佛的心意而學習。 這些內容的詳細解釋應當從《了義大車論》中了知。 以上解說了發心的方法。

» «སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དོན་གསུམ་པ་ཚུལ་དེས་ལམ་ཇི་ལྟར་བགྲོད་པའི་ཚུལ་ལ་ལྔ་སྟེ། ཚོགས་དང༌། སྦྱོར་བ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། བསྒོམ་པ་དང༌། མི་སློབ་པའི་ལམ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་རྟེན་དང༌། རང་བཞིན་གཉིས་ལས། རྟེན་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་གསར་དུ་སྐྱེས་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །དེའང་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོར་ཐོབ་ནས་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུར་འཇུག་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ལ། རྒྱུ། འབྲས་བུ། ངོ་བོ་གསུམ་ལས། རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ཐེག་ཆེན་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པས་སད་པའོ། །» «འབྲས་བུ་ནི་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་གསུམ་མི་སློབ་ལམ་དང་བཞིའོ། །ངོ་བོ་ལ་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི་ཐེག་ཆེན་ལ་དང་པོ་ཞུགས་ནས་ཐེག་ཆེན་དྲོད་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དང་མ་བྲལ་པའི་དགེ་བ་མཚན་གཞི། ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དུ་མཚོན། སངས་རྒྱས་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བ་ལས་དང་པོ་པས་བསྡུས་པ། གང་ཞིག་ཐེག་ཆེན་གྱི་དྲོད་སོགས་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ་འགྲེལ་ཆུང་ལས། ཐར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པའི་སྤྲོ་བ་ཅན་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བས་སོ་ཞེས་སོ། །» «མཚན་གཞི་ནི་ཐེག་ཆེན་ལ་དང་པོ་ཞུགས་པ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་གྱི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་པ་དང༌། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་པ་དང༌། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། བླང་དོར་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པས་དགའ་བ་དང༌། དགེ་བ་ལ་མི་འགྱོད་པ་དང༌། སྤྲོ་བ་དང་དད་པ་དང༌། མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དགེ་བ་གཞན་དང༌། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང༌། སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པ། སྦྱོར་ལམ་སྐྱེ་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །དབྱེ་ན་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ༌། འབྲིང༌། ཆེན་པོ་གསུམ་མོ། །ཆུང་ངུ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་མགོ་བརྩམ་པ་ལ་ཞུགས་པ།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 發心的方法已經解說完畢。第三部分,如何依此方法趨入道路,分為五點:積聚道、加行道、見道、修道和無學道的解說。 第一、積聚道分為所依和自性兩方面。所依是指新生起大乘發心的所依。即首次獲得大乘發心后,能夠進入小品資糧道的人。 自性分為因、果、體性三方面。因是指通過聞思大乘教法而喚醒的本有種性。果是加行道、見道、修道和無學道四者。 體性又分為四:相、事例、分類和特殊法。 第一,相:從初入大乘到未生大乘暖相之間,未離大乘發心的善法為事例,可稱為大乘資糧道。是初學者所攝的成佛善法,能作為大乘暖等順抉擇分初剎那在相續中生起的因。如《小注》云:"生起順解脫分的歡喜者,必定會生起順抉擇分。" 事例:從初入大乘到未生大乘加行道之間,以希求圓滿菩提而發起的持戒、護根門、知食量、初夜后夜不眠精進修習、正知而住于取捨之事的歡喜、不悔善行、精進、信心、勝解等成為解脫因的其他善法,以及聞思修所生的智慧所攝,堪能生起加行道者。 分類:小、中、大三種資糧道。 小品是指開始趣入成佛之因三無數劫的初始階段。

སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་མགོ་བརྩམ་པ་ལ་ཞུགས་པ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་སྒོམ་པའི་དུས་སྦྱོར་ལམ་སྐྱེ་བའི་དུས་མ་ངེས་པའོ། །དེའང་ཐེག་བསྡུས་ལས། བཟང་དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་དག» «།སེམས་བརྟན་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་མེད་གསུམ། །ཀུན་ཏུ་བརྩོན་པར་མཛད་ཅེས་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །འབྲིང་ནི་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པའི་དུས་སྦྱོར་ལམ་ཚེ་ཕྱི་མ་ཕན་ཆོད་ཀྱི་སྐྱེ་དུས་ངེས་པའོ། །ཆེན་པོ་ནི་རྫུའཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་དུས་སྦྱོར་ལམ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བར་ངེས་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལྔ་ལས། གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོའོ། །སྤངས་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བདག་མེད་གཉིས་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྒོམ་བྱུང་གི་རྟོགས་པའང་ཡོད་དེ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཞེས་སོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྣ་ཟིན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ། བློ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་མཐུས་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་ཅིང༌། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་ལས་གདམས་ངག་ཐོས་པར་བཤད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཞི་གནས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་རྣམས་སུ་འགྲོ། །དེར་ནི་ཚོགས་རྣམས་རྫོགས་བྱེད་ཅིང༌། །གདམས་ངག་རྒྱ་ཆེན་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །» «བསྒོམ་བྱའི་གདམས་ངག་གི་ཁྱད་པར་ལ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ལས། དང་པོ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཚོགས་ལམ་གསུམ་ཀར་ལུས་ངག་གི་འཇུག་ལྡོག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང༌། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ལྔ་དང༌། སངས་རྒྱས་དང༌། ཆོས་དང༌། དགེ་འདུན་དང༌།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 開始趣入成佛之因三無數劫的初始階段,修習四念住時,加行道生起的時間不確定。如《攝大乘論》云:"具善根及願力者,以心堅固殊勝行,菩薩三無數劫中,精進修行如是說。" 中品是修習四正斷時,確定下一世才能生起加行道。 大品是修習四神足時,確定今生就能生起加行道。 特殊法有五: 對治的特殊:觀察有漏諸行過患,作為厭離對治。 斷除的特殊:由見有漏諸行過患而斷除對它們的執著。 證悟的特殊:以聞思智慧通過總相方式證悟二無我,修所生證悟也有。如《集論》云:"乃至由修所生慧"。 功德的特殊:心堪能而趣入菩提道,以及心住于止觀等禪定。由此力獲得天眼、神通等,並從佛化身聽聞教授。如《經莊嚴論》云:"彼時從法流,為得諸佛寂,及廣大智慧,遍游諸世界。于彼圓滿資,獲廣大教授。" 修持教授的特殊分為總和別。首先總的來說,三種資糧道都修持: 緣身語取捨的戒律 緣經典文義的聞思修三慧 四法印 五順解脫分 佛法僧三寶

སངས་རྒྱས་དང༌། ཆོས་དང༌། དགེ་འདུན་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། གཏོང་བ་དང༌། ལུས་དང༌། འཆི་བ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང༌། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་བསྒོམ་ཚུལ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ནས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང༌། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བར་བསྒོམ་པའི་རྗེས་ལ་བསྔོ་བ་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གཞན་གྱི་ཚེ་མི་རྟག་པས་འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་དང༌། ལུས་མི་གཙང་པའི་འདུ་ཤེས་དགུ་དང༌། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་རྟོག་བརྒྱད་དང༌། སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྦྱོང་བའི་ཆོས་ནི་དུག་གསུམ་སྤྱིའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་སྟེ། དཔུང་བཟང་གིས་ཞུས་པ་ལས། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་མི་གཙང་ཤ་ཚིལ་དང༌། པགས་པ་ཀེང་རུས་བལྟ་བས་རྣམ་པར་» «བཟློག» «།བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་ཆུས་གདབ་ཞེ་སྡང་ལ། །གཏི་མུག་ལ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ལམ་གྱིས་སོ། །ཞེས་སོ། །མི་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དགུ་ནི། རོ་རྣམ་པར་བམ་པ་དང༌། འབུས་གཞིག་པ་དང༌། དམར་བ་དང༌། སྔོ་བ་དང༌། གནག་པ་དང༌། ཟོས་པ་དང༌། འཐོར་བ་དང༌། འཚིག་པ་དང༌། རུལ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པའོ། །» «སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་རྟོག་བརྒྱད་ནི། བདག་གིས་ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་དབུལ་བས་ཉེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱོར་བ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་ཤ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་དམྱལ་བར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་བ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་རེ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། ནམ་ཞིག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ངེས་པར་འབྱིན་ནུས་སྙམ་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ལ་མི་ཕན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་དོན་དམ་པའི་རོ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང༌། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཚིག་དང༌།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 憶念佛法僧三寶、戒律、佈施、身體、死亡、生命和出入息。 四法印的修法是:發心后,修習一切有為法無常、有漏法性輪迴苦、一切法無我、涅槃寂靜,之後迴向。 同樣地,修習憶念自他壽命無常必死,身不凈九想,大丈夫八種分別,及清凈行境。 其中,修習對治三毒的總對治法。如《善臂請問經》云:"多貪觀不凈,肉脂皮骨等,慈悲水澆淋,對治于嗔恚,愚癡則修習,緣起之道路。" 九種不凈想是:修習青腫、蟲蛀、流血、變青、變黑、被啃食、散亂、燒焦和腐爛的觀想。 大丈夫八種分別是: 思維何時能除眾生苦 思維何時能使貧窮眾生獲大財富 思維何時能以此有血肉之身利益眾生 思維何時能長住地獄而利益眾生 思維何時能以世出世間大財富滿足眾生願望 思維何時成佛而必定拔除眾生苦 不取無益眾生的生命和獨自享受勝義樂 不說令一切眾生滿意的言語

སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཚིག་དང༌། གཞན་ལ་མི་ཕན་པའི་འཚོ་བ་དང་ལུས་དང་ཤེས་རབ་དང་ནོར་དང་དབང་ཕྱུག་དང་ལྡན་པ་དང༌། གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བར་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་སྨིན་ཅིང་བདག་གི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ལ་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞུང་འགྲེལ་ལས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་ཚེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར། །དབང་པོའི་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་འཇུག་གྱུར་པ། །» «དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རིགས་ཤིང་མཐུན་ཚིག་གིས། །སེམས་ཅན་ཕན་ཕྱིར་དེ་མངོན་འདུ་བྱེད་དོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི། ཕལ་པོ་ཆེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁང་པའི་ནང་དུ་འཇུག་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་སྦྱར་ཏེ། ཉལ་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར། རྨི་ལམ་རྨིས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟར་རྟོགས་པར། གཉིད་སད་ཙ་ན་མ་རིག་པ་ལས་སད་པར། ལྡང་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུ་ཐོབ་པར། གོས་གྱོན་ན་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གོས་གྱོན་པར། སྐེ་རགས་འཆིང་བ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར། སྟན་ལ་འདུག་པ་ན་རྡོ་རྗེའི་སྟན་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་»«གསུང་པ་«༼༡༽«བཞིན་ཉམས་སུ་བླང་ངོ༌། །» «དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་སྔོན་རོལ་བའི་ཐབས་རྣམ་རྟོག་འདུལ་བ་སྟེ། ཁ་དང་སྣའི་རླུང་མདའ་གང་དུ་ཕར་སོང་ཚུར་འོང་བའི་ཁུག་པ་ལ་སེམས་བཟུང་བས་རྟོག་པ་འདུལ་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀུན་རྫོབ་པ་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་བཞི་དང༌། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལ་དྲན་བསམ་འཕྲོ་འདུ་མེད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྣམ་རྟོག་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་«༼༢༽«ཚུལ་གསུམ་ལས། ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུར་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི། བསྒོམ་པའི་དང་པོ་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ནི།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 不說令一切眾生滿意的言語；不具有無益於他人的生計、身體、智慧、財富和權力；愿一切生中不喜歡傷害他人；愿眾生的苦果成熟於我身,我的善果成熟於他們身上。這是如論釋所說的。 清凈行境如《經莊嚴論》云:"菩薩行時如是如是,諸根生起種種想時,如是如是以適當語,為利眾生而顯現行。"其意如《華嚴經》中清凈行境所說:菩薩入屋時發願"愿一切眾生得解脫城"。 類似地,睡時愿獲佛身,做夢時愿證一切法如夢,醒時愿從無明中醒來,起身時愿獲佛色身,穿衣時愿穿慚愧衣,繫腰帶時愿善根相連,坐墊時愿獲金剛座。應如是修習。 出入息是修定的前行方法,用以調伏妄念。以心專注于口鼻呼吸一箭之距的往返來調伏妄念,修習世俗菩提心即慈等四無量,及勝義菩提心即無分別空性。如《入行論》云:"息滅諸分別,當修菩提心。" 其次,分別修習的方法有三。在小資糧道修習四念住。首先,身念住是:

བསྒོམ་པའི་དང་པོ་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ནི། མཉམ་གཞག་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལྟར་བསྒོམ་ཞིང༌། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་མི་གཙང་བ་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་བསྒོམ་མོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལའང་མཉམ་གཞག་ཏུ་མ་སྐྱེས་པ་དང༌། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཆུ་ཤིང་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པར་བསྒོམ་མོ། །སེམས་ལའང་མཉམ་གཞག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང༌། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་མི་འགག་ལ་མི་གནས་པར་བསྒོམ་མོ། །ཆོས་ལའང་མཉམ་གཞག་ཏུ་མཉམ་པ་«༼༡༽«ཉིད་དང༌། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེའང་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བཞི་བསྒོམས་པས་མཐོང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་གོ» «།འདི་ལྟར་དང་པོས་ལུས་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་གོ» «།གཉིས་པས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་གོ» «།སེམས་མི་རྟག་པར་བསྒོམས་པས་རྟག་འཛིན་འགག་པའི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་ག»ོ «།» «ཆོས་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་པས་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ལོག་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། གནས་ངན་ལེན་ཕྱིར་སྲེད་རྒྱུའི་ཕྱིར། །གཞི་ཡི་ཕྱིར་དང་མ་རྨོངས་ཕྱིར། །བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་བྱ་བས། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ། །ཞེས་སོ། །ཚོགས་ལམ་འབྲིང་དུ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད། སྐྱེས་པ་རྒྱུན་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད། སྐྱེས་པ་གོང་དུ་སྤེལ་པའི་ཕྱིར། བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་གཉེན་པོ་བདག་མེད་པ་དང༌། སྒྱུ་མའམ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ཤེས་ནས། །མི་དགེ་སྤང་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ནི། །རྣམ་པ་བཞི་དག་རབ་ཏུ་འབྱུང༌། །» «ཞེས་སོ། །ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡང༌། ནང་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བསྒོམས་པས་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་དོན་འགྲུབ་པ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། དེར་གནས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྱོར་བར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 首先修習身念住：在等持中修習如虛空，在後得中修習為不凈、如幻等。 修習受念住：在等持中修習為未生，在後得中修習一切感受皆為苦，如芭蕉無實。 修習心念住：在等持中修習為自性空，在後得中修習為不滅不住。 修習法念住：在等持中修習為平等性，在後得中修習如八種幻喻等。 修習小資糧道的四念住能趣入見道的四諦。即： 第一念住了知身為苦，趣入苦諦。 第二念住了知受為苦，趣入斷除集諦。 修習心無常，滅除常執，趣入證悟滅諦。 修習法無我，扭轉我執，趣入修道。 如《辨中邊論》云："為斷惡習氣，為斷愛因緣，為斷所依止，為斷無知故，應入於四諦，故修四念住。" 中資糧道修習四正斷：為不生未生不善法，斷已生不善法相續；為生未生善法，增長已生善法而精進，修習無我、如幻、如夢等對治。如彼論云："遍知違順品，為斷不善法，精進有四種，皆悉得生起。" 大資糧道修習四神足：內修一心等持的止觀雙運，成就天眼、神通、神變等所欲之事。如《辨中邊論》云："住彼得堪能，一切事成就。"

དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྱོར་བར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །སྐབས་འདིར་རྗུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ལས་སུ་རུང་སྟོབས་ཀྱིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྗུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་འདུན་པ། བརྩོན་འགྲུས། སེམས། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞིའོ། །འདི་ལྟར་དང་པོར་དམིགས་རྟེན་གཅིག་ལ་ཡིད་བསྡུས་ནས་ལྷན་ནེ་བཞག་དུས། རྣམ་རྟོག་འཕྲོ་ན་དེ་མ་ཐག་མ་འབྱམས་པར་དམིགས་རྟེན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ལ། ཡང་ཡང་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ཉིད་ལ་སེམས་གཏད་ནས། །དེ་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །སླར་ཡང་དེ་ལ་བླན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལའང༌། རྟེན་དང༌། རང་བཞིན་གཉིས་ལས། རྟེན་ནི་གཉིས། ལུས་ཀྱི་རྟེན་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔ་གང་རུང་ངོ༌། །བསམ་པའི་རྟེན་ནི་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གང་རུང་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ལ། རྒྱུ། འབྲས་བུ། ངོ་བོ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ནས། །ཞེས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གསུམ་མོ། །ངོ་བོ་ལ། མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། དབྱེ་བ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དང་བཞི་ལས། མཚན་ཉིད་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་རྫོགས་ལ་«༼༡༽«མཐོང་ལམ་གྱི་སྔར་བྱུང་བའི་དགེ་བ་ཐེག་ཆེན་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་མཚན་གཞི་ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་ལམ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དུ་མཚོན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་ཞིང་ཐེག་ཆེན་དུ་གཏོགས་པ་གང་ཞིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དབྱེ་ན་དྲོད། རྩེ་མོ། བཟོད་པ། ཆོས་མཆོག་བཞིའོ། །དེའང་དྲོད་རྩེ་གཉིས་སུ་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། བཟོད་ཆོས་གཉིས་སུ་སྟོབས་ལྔ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། དབང་པོ་རྣམས་དང་སྟོབས་རྣམས་ལ། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་ནི། དད་པའི་དབང་པོ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ། དྲན་པའི་དབང་པོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ། ཤེས་རབ་གྱི་དབང་པོ་དང་ལྔའོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ནས།

這是給定藏文的完整漢語直譯： "一切事成就。"在此處，神通等由禪定心堪能力成就，故稱為神足。這包括欲、勤、心、觀四種等持。 修習方法是：首先專注於一個所緣，安住其中。若生起妄念，立即不令散亂，將心一境專注于所緣。如是反覆修習。如《經莊嚴論》所說："專注于所緣，其相續不散。速知已散亂，復應攝其心。" 其次，加行道分為所依和自性兩方面。所依又分為兩種：身依是五趣中任一種；意樂依是六種禪定地中任一種。自性分為因、果、體三方面。 因是大乘資糧道。如《辨中邊論》云："先生順解脫。" 果是見道、修道、無學道三種。 體性分為四方面：相、事、分類和特殊性質。 相是：大乘資糧道圓滿后、見道之前所生的大乘善法，可稱為大乘加行道。在大乘資糧道圓滿后出現，屬於大乘，能作為大乘見道第一剎那在相續中生起的因。 分類有暖、頂、忍、世第一法四種。其中暖、頂二位修習五根，忍、世第一法二位修習五力。如《辨中邊論》云："于根力二二，順抉擇分中。" 五根是：信根、精進根、念根、定根、慧根。 修習方法是：發菩提心后，

ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་ནས། བདེན་པ་བཞིའི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའམ་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པའི་དོན་ལ། དད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ། བརྩོན་འགྲུས་གྱིས་སྤྲོ་བ། དྲན་པས་རྟོགས་པ་མ་བརྗེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྩེ་གཅིག» «ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་མོ། །དེའང་རྣམ་བྱང་བསྐྱེད་པ་ལ་«༼༡༽«དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ནས། །འདུན་དང་སྦྱོར་བས་དབང་བྱེད་དེ། །དམིགས་པ་བརྗེད་པར་མ་གྱུར་དང༌། །མི་འཕྲོ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཀྱང་ངོ། །ཞེས་སོ། །སྟོབས་ལྔ་ནི། དད་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྟེ། སྒོམ་ཚུལ་དབང་པོ་དང་མཐུན་ནོ། །དེའང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འཇོམས་པས་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམས་ཆུང་བས་ན། །དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་སྦྱོར་ལམ་ཆ་བཞི་བསྒོམ་དུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་མཉམ་གཞག་གི་ཆ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ། དེ་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ནི་རྟོག་པ་རྟོག་མེད་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དོ། །འོ་ན་རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་ལྡན་རྟེན་པ་ཞེས་པས་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྣམ་རྟོག་ལྡན་པས་རྟོག་པར་འགྲོ་ན་ཞྭ་ཅན་ཞྭར་འགྱུར་ཏེ་ཞྭ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་རྣམ་རྟོག་བཞི་པོ་བརྟེན་པ་མི་ཟེར་བའི་ཕྱིར། རང་རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་རྗེས་སུ་བྱེད་དེ། མཚན་བརྗོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་ལས། ཀོ་ཊ་བ་ཡི་ས་བོན་» «ལས། །སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་མི་འབྱུང་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་བཅས་ལས། །རྣམ་པར་རྟོག་མེད་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པར་ནི་ཁོ་བོས་བྱས་པའི་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས་ན་གསལ་བས་དེར་» «བལྟའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གི་རིམ་པའང་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་ལྟར་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ནི། །» «ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡིན། །ཅེས་» «སོ། །དེ་དག་གི་རིམ་པ་ཡང་བཞི་ལས།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 修習方法是：發菩提心后，對於四諦的無常等或一切輪迴涅槃法二諦的道理，以信心相信的方式修習，以精進歡喜，以念不忘所悟，以定專一，以慧了知自性。 這些稱為根，因為能生起清凈。如彼論云："先生順解脫，欲勤而作根，不忘所緣境，不散及覺了。" 五力即信力等五種，修習方法與五根相同。稱為力是因為能降伏違品。如《經莊嚴論》云："由違品微弱，故說彼為力。" 修習加行道四個階段時，等持智慧的本質是無分別智。從中出定后的后得智可能有分別或無分別。 雖然說"具有四種分別"，但這並不意味著是分別。如果因具有分別就是分別，那麼戴帽子的人就會變成帽子，因為他具有帽子。 而且，不說"依止四種分別"，因為相似因產生相似果。如《讚頌大樂金剛不空真實名義經》釋《甘露滴》中說："如苦瓜種子，不生稻芽苗，同樣具分別，不生無分別。" 這些詳細內容可在我所著的《寶貴階梯》中找到，請參閱。 這些智慧的次第也分為小、中、大三種，共十二種順抉擇分。如《現觀莊嚴論》云："如是順抉擇，下中上三品。" 這些的次第有四種：

ཅེས་» «སོ། །དེ་དག་གི་རིམ་པ་ཡང་བཞི་ལས། དྲོད་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས། སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པ་དེས་དོན་དུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་ནས་དེ་འདྲར་གྱུར་བ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་» «པས། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་མ་གཏོགས་པར། །དོན་ཀུན་རབ་ཏུ་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །རྩེ་མོ་སྣང་བ་མཆེད་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྣང་བ་འབྲིང་དུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་བྱའི་ཕྱིར། །བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པས་ཀུན་ཏུ་བརྩམ། །ཞེས་སོ། །བཟོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་ནས་ནི། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་དོན་ཀུན་སྣང་བ་ནི། །སེམས་སུ་རབ་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར། །དེ་ཚེ་དེ་ཡི་གཟུང་བ་ཡིས། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེ་སྤོང་འགྱུར། །དེ་ནས་དེ་ལ་འཛིན་པ་ཡི། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་འབའ་ཞིག་བསྡུས། །ཞེས་སོ། །ཆོས་མཆོག་དེ་མ་ཐག་པ་ནི། དོན་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་གཡེང་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་སྣང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་དང་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ཚེ་བར་ཆད་མེད་པ་ཡི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མྱུར་དུ་རེག» «།ཅེས་སོ། །དེ་འང་དྲོད་རྩེ་མོ་གཉིས་ནི་ཆུང་ངུ་སྟེ། མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བའི་དུས་མ་ངེས་པའི་སྦྱོར་ལམ་མོ། །བཟོད་པ་ནི་འབྲིང་སྟེ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བར་ངེས་པའི་སྦྱོར་ལམ་མོ། །ཆོས་མཆོག་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བའི་སྦྱོར་ལམ་མོ། །» «བཞི་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་ལྔ་ལས། གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་སྤོང་བ་གཉེན་པོ་ལས། མགོ་གནོན་ནོ། །སྤྱིར་གཉེན་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ། སྤོང་བའི་གཉེན་པོ། རྟེན་གྱི་གཉེན་པོ། ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་» «པོའོ། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 這些的次第有四種： 暖相獲得：見一切法唯是意識顯現的世間修所生智慧。獲得少許光明，作為對執實的對治。如《經莊嚴論》云："從此如是成，菩薩入等持，除意言所說，一切皆不見。" 頂相增長：為增長法的顯現而精進修習無我，獲得中等世間修所生光明。如彼論云："為增法光明，勤勇恒精進。" 忍入一分真實：安住唯心的世間修所生光明圓滿獲得，作為對外境實執的對治。如彼論云："法光明增已，即住唯心中。爾時一切境，唯心而顯現。彼時由所取，散亂彼當除。從此于彼中，唯攝能取亂。" 世第一法無間：無有執實散亂的世間修所生光明圓滿，與大乘見道之間無有間隔。如彼論云："爾時無間隔，速得三摩地。" 其中，暖和頂是小品，是不定時生起見道的加行道。忍是中品，是決定來世生起見道的加行道。世第一法是大品，是此生中生起見道的加行道。 第四，特殊性質分五方面。對治的特殊性是：從斷除對治來說，是壓制。 一般來說，對治有四種：破斥對治、斷除對治、所依對治、遠離對治。

རྟེན་གྱི་གཉེན་པོ། ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་» «པོའོ། །སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་དང་མངོན་འགྱུར་ཉམས་སྨད་པ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཕོངས་པ་དང་རྒུད་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོགས་ལམ་ལས་འཕགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་དང་སྒོམ་བྱུང་དུ་འདྲ་ཡང༌། མཐོང་ལམ་ལ་ཉེ་རིང་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲོད་བརྟན་མི་བརྟན་གྱིས་ཁྱད་ཡོད་དེ། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་ལས། བར་ཆད་མེད་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཆེས་ཉེ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་འདིའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང༌། རྟེན་དང༌། རང་བཞིན་གཉིས་ལས། རྟེན་ནི་གཉིས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་རྟེན་འགྲོ་བ་ལྔ་གང་རུང་སྟེ། བློ་གྲོས་རབ་གནས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ལས་བྱེ་བ་ཕྲག་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའང་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅེས་པས་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ས་«༼༡༽«བརྒྱད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །» «བསམ་པའི་རྟེན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །རང་བཞིན་ལ། རྒྱུ། འབྲས་བུ། ངོ་བོ་གསུམ་ལས། རྒྱུ་ནི་ཐེག་ཆེན་ཚོགས་སྦྱོར་རོ། །འབྲས་བུ་ནི་སྒོམ་ལམ་དང་མི་སློབ་ལམ་གཉིས་སོ། །ངོ་བོ་ལ་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། དབྱེ་བ། ཁྱད་ཆོས་དང་བཞི་ལས། མཚན་ཉིད་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་རྗེས་བཟོད་རྗེས་ཤེས་འཁོར་དང་བཅས་པ་མཚན་ཉིད། ཐེག་ཆེན་མཐོང་ལམ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དུ་མཚོན། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་ཞིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བས་བསྡུས་པ་གང་ཞིག་ཐེག་ཆེན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 斷除的特殊性是：減弱煩惱障的種子和現行，解脫凡夫的貧窮和衰敗。 證悟的特殊性是：以修所生智慧證悟二無我。 功德的特殊性是：具足禪定、天眼、神通、神變等諸多功德。 超勝資糧道的特殊性是：雖與大資糧道同爲修所生，但在接近見道程度和智慧穩固性上有所不同。如《八千頌大疏》云："無間即將生起見道，應知這是其與順解脫分的區別。" 第三，見道分為所依和自性兩方面。 所依有二：身體所依是五趣中任一。如《妙慧安住所問經》云："欲界和色界天子中有九千六百萬獲得無塵離垢清凈法眼。"其中"無塵法眼"指獲得見道，"極為清凈"指第八地智慧。 意樂所依是第四禪定。 自性分為因、果、體性三方面。 因是大乘資糧道和加行道。 果是修道和無學道。 體性分為四：相、事、分類、特性。 相：大乘法忍、法智、類忍、類智及其眷屬為相，可稱為大乘見道。 大乘加行道圓滿後生起，為大乘善法所攝，能作為大乘出世間修道第一剎那智慧生起之因。

ཐེག་ཆེན་གྱི་སྦྱོར་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་ཞིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བས་བསྡུས་པ་གང་ཞིག་ཐེག་ཆེན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་ལམ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །མཚན་གཞི་ནི་«༼«༢«༽«སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལའང་ཆོས་ཤེས་པའིབཟོད་པ། ཆོས་ཤེས་པ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་འཁོར་དང་བཅས་པའམ། སའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །དེའང་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་བདེན་པ་ལ། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང༌། །བཟོད་ཤེས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །ཞེས་སོ། །དེའང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྔོན་བས་འཕགས་པ་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་ཉེ་བ་དང༌། །སེམས་ཅན་དོན་གྲུབ་མཐོང་བ་ལ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེས་གྱུར་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་རབ་དགའ་ཞེས་བརྗོད་» «དོ། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་བདེན་པ་བཞིའི་རིམ་པས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་ལྔ་ལས། དང་པོ་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་ཆོས་བཟོད་བཞི་ནི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་ལམ་མོ། །ཆོས་ཤེས་བཞི་ནི་རྟེན་གཉེན་པོ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་» «མོ། །རྗེས་བཟོད་བཞི་དང་རྗེས་ཤེས་བཞི་ནི་ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །དེའང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ། ཀུན་འབྱུང༌། འགོག་པ། ལམ་བཞིའི་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི། བློ་རྫས་གཅིག་གི་ངོ་བོ་བདེན་བཞིའི་ལྡོག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བཞིར་བཞག་པ་བཞིན་དུ། དེ་དག་གི་རྗེས་བཟོད་དང༌། རྗེས་སུ་ཤེས་པའང་མཐུན་ནོ། །སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ངོ་བོ་དང༌། རྣམ་གྲངས་གཉིས་ལས། ངོ་བོ་ནི་རང་གི་ངོ་སྐལ་དུ་གྱུར་ཚད་ཀྱི་མཐོང་སྤངས་ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ཡི་སྒྲིབ་པ་དང༌། །» «ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན། །དེར་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས།

這是給定藏文的完整漢語直譯： 大乘加行道圓滿後生起，為大乘善法所攝，能作為大乘出世間修道第一剎那智慧生起之因。 事例：對苦、集、滅、道四諦各有法忍、法智、隨忍、隨智四種，共十六種及其眷屬；或從地的角度來說，是歡喜地。如《現觀莊嚴論》云："于苦等諸諦，法智及類智，忍智十六剎那。" 當首次獲得出世間智慧時，獲得比以前更殊勝的大歡喜，故稱為極喜。如《經莊嚴論》云："趨近菩提及見到眾生利益成就，生起極大歡喜，故稱為極喜。" 分類：按四諦順序分為十六剎那。 特殊性質分五方面： 一、對治的特殊性：四法忍是斷除見所斷種子的無間道對治。四法智是所依對治解脫道。四隨忍和四隨智是遠離對治殊勝道。 對於苦的法智、集、滅、道四法智，雖是同一智慧實體，但依四諦不同側面而安立為四。隨忍和隨智也與此相同。 二、斷除的特殊性分為本質和種類兩方面。 本質：解脫自己所應斷除的一切見所斷煩惱障和所知障。如《辨中邊論》云："煩惱障及所知障，說為二障。彼即一切障，斷盡即解脫。" 這些的本質，如《寶性論》所說：

དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སེར་སྣ་ལ་སོགས་རྣམ་རྟོག་གང༌། །ཉོན་མོངས་པ་ཡི་སྒྲིབ་པར་འདོད། །འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང༌། །དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པར་འདོད། །ཅེས་པས། སེམས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པ་གང་མི་དགེ་བའམ། སྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་སྒྲིབ་ཡིན་ལ། འཁོར་གསུམ་ལ་བདེན་ཞེན་དང་མ་བྲལ་བ་གང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་སམ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ཉོན་སྒྲིབ་ཀུན་བརྟགས་རྣམས་ནི་མཐོང་སྤངས་ཡིན་ལ། ལྷན་སྐྱེས་ནི་སྒོམ་སྤངས་ཡིན་ནོ། །» «ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་རགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་སྤངས་ཡིན་ལ། ཕྲ་བ་རྣམས་ནི་སྒོམ་སྤངས་ཡིན་ནོ། །» «གཉིས་པ་རྣམ་གྲངས་ལ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་སྤངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ཇི་ལྟར་སྤོང་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི་ཀུན་བརྟགས་གང་ཞིག་མཐོང་ལམ་གྱི་གནོད་བྱར་གྱུར་པའོ། །དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་ལས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། ལྟ་བ། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ལོག་པར་ལྟ་བ། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ལྔ་དང༌། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ལྟ་མིན་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། །དམིགས་པ་དང་«༼༡༽«ཁམས་དང་ལོག་པར་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་མཐོང་སྤངས་བརྒྱ་«༼༢༽«བཅུ་གཉིས་སོ། །དེའང་ལྟ་བ་ལྔས་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་ན། ལྟ་མིན་ལྔས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཞུགས་ཏེ་བཅུ་བཅུ་ཡོད་པས་བཞི་བཅུ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་ལ། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་དགུ་འཇུག་པས། བསམ་གཏན་གྱི་སའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག» «གཟུགས་མེད་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་རྣམས་བསྡོམས་པས་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཉོན་མོངས་པ་«༼༡༽«བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིས་ཞེས་སོ། །

這是給定藏文的完整漢語直譯： 這些的本質，如《寶性論》所說： "貪等諸分別，名為煩惱障。 三輪之分別，即是所知障。" 這表明，使心不寂靜的不善或有覆無記性質的貪等是煩惱障；未離對三輪的實執、屬於有漏善或無覆無記性質的能取所取分別是所知障。 其中，遍計所執的煩惱障是見所斷，俱生的是修所斷。所知障中粗大的能取所取分別是見所斷，細微的是修所斷。 二、種類分三：見所斷的定義、分類、斷除方式。 首先，見所斷的定義是：遍計所執且為見道所破。 分類有三種： 從本質分為六：見、貪、嗔、慢、無明、疑。 從邪行方式分為十：五見（身見、邊執見、邪見、見取見、戒禁取見）和五非見（貪、嗔、慢、無明、疑）。 從所緣、界和邪行方式分為一百一十二種。 這是因為五見緣欲界苦諦等四諦時，五非見隨之而起，每諦各有十，共四十。上二界四諦中，除嗔外各有九，色界四諦三十六，無色界四諦三十六，總計一百一十二。如《集論》所說："一百一十二煩惱是見所斷煩惱類。"

ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཉོན་མོངས་པ་«༼༡༽«བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིས་ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྤོང་པའི་ཚུལ་ནི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་མགོ་ནོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱིས་སྤོང་ལ། རྩ་འདོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པས་སྤོང་ངོ༌། །དེའང་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཤེས་པས་བཟོད་པའི་དངོས་རྒྱུ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཚོགས་པའི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བྱས། དངོས་རྒྱུ་དེས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས། ཆོས་བཟོད་དང་«༼༢༽«དུས་མཉམ་པའི་ས་བོན་རབས་ཆད་པོ་སྐྱེད། དེ་ལ་འཇིག་བྱེད་གཞན་མི་དགོས་པར་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པས་ན། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་གྲོལ་བའི་གནས་འགྱུར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་བཟོད་བཞི་དང༌། རྗེས་ཤེས་བཞི་ནི་རང་རང་གི་སྤང་བྱ་ཆེས་ཕྲའི་གཉེན་པོ་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ། ས་བོན་ལས་གྲོལ་བ་སྤང་བྱ་ཐག་སྲིང་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དེའང་བདེན་བཞི་སོ་སོའི་སྐད་ཅིག་དང་དེའི་སྤང་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་དྲི་མ་རིམ་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་ལ། ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས་ཆོས་བཟོད་དུ་བྱུང་དུས་མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བཞག་ག»ོ «།དེ་དག་གི་སྤང་བྱ་ནུས་ལྡན་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བརྒྱུད་རྒྱུ་ཕྲད་པས་མགོ་མནན། ནུས་མེད་དང་དངོས་རྒྱུ་ཕྲད་པས་ཉམས་དམན། ཡེ་ཤེས་དངོས་སྐྱེ་དུས་སྤང་བྱ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་འགགས་པ་དུས་མཉམ། ཡེ་ཤེས་ལྷག་མས་ཐག་བསྲིང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དུ་སོང་«༼༣༽«བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དང་པོར་བདེན་པ་བཞིས་ཕྱེ་བའི་ཆོས་བཟོད་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཤེས་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་བཟོད་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ། དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་ཤེས་བཞི་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བས། བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཞི་ལ་ངོ་བོ་རིགས་བཞི་ལྡོག་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། བདེན་བཞི་ཅིག་ཅར་དུ་རྟོགས་ཤིང་བཟོད་ཤེས་བཞི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

以下是完整的直譯： 從《集論》中：煩惱一百一十二種被稱為見所斷煩惱類。其斷除方法是：以壓制見所斷種子的方式，由決定勝解品斷除；以拔除根本的方式，由法智忍等斷除。 此外，四諦法智忍的直接因與同時聚集的見所斷種子作為取因，該直接因作為俱有緣，產生與法忍（ཆོས་བཟོད་，dharma-kṣānti，धर्मक्षान्ति，法忍，fa ren）同時的最後一代種子。這種子不需其他破壞因，在剎那間自行消滅，因此在第二剎那獲得從法智見所斷種子中解脫的轉依。 四種隨忍和四種隨智是各自所斷最細微對治，是繼前兩種見道智慧之後生起的，從種子解脫、令所斷遠離的作用。這也是對應四諦各自的剎那及其所斷，作為逐級垢染的對治，就智慧生起而言，無間道和解脫道兩者在法忍生起時因未見而見，故立為見道。 這些所斷的具力者與智慧的間接因相遇而被壓制，無力者與直接因相遇而衰減，智慧實際生起時，所斷連同種子同時滅盡，餘下的智慧令其遠離而成為解脫道的對治作用。 時間的差別是：首先由四諦分類的四種法忍同時生起，之後四種法智同時生起，再之後四種隨忍同時生起，最後四種隨智同時生起。因此，在四個完成的剎那中，本質上有四種類別，從不同角度可分為十六種。這是因為同時領悟四諦，而四種忍和智依次生起的緣故。

བདེན་བཞི་ཅིག་ཅར་དུ་རྟོགས་ཤིང་བཟོད་ཤེས་བཞི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདག་མེད་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེའང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རང་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ། ཁྱད་པར་རྟོགས་པས་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་» «པའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་དུས་སྐད་ཅིག་ལ་སྟོན་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང༌། སྤྱན་དང༌། མངོན་ཤེས་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོད་དོ། །དེའང་དུས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱས་ཞལ་ལྟ་བ། སངས་རྒྱས་བརྒྱས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཤེས་པ། སྤྲུལ་པ་བརྒྱ་འགྱེད་པ། དུས་སྐད་ཅིག་བསྐལ་པ་བརྒྱར་སྟོན་པ། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་བརྒྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བ། སེམས་ཅན་བརྒྱ་སྨིན་པར་བྱེད་པ། ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་པ། ཞིང་བརྒྱ་འོད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་བརྒྱ་འབྱེད་པ། རང་གི་ལུས་བརྒྱར་སྟོན་པ། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྒྱ་བརྒྱས་བསྐོར་བར་སྟོན་པའོ། །ས་འདིར་གནས་པ་དེས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པར་ནུས་སོ། །» «བཞི་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལའང༌། རྟེན་དང༌། རང་བཞིན་གཉིས་ལས། རྟེན་ལ་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ནི་གླིང་གསུམ་གྱི་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་དང་བཅས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཤས་ཆེ་ཞིང༌། གཞན་ལའང་སྐྱེར་རུང་སྟེ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བསམ་བཞིན་སྲིད་པ་ལེན་པ་དང༌། །ཞེས་པས་གྲུབ་བོ། །སེམས་ཀྱི་རྟེན་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །རང་བཞིན་ལ། རྒྱུ། འབྲས་བུ། ངོ་བོ་གསུམ་ལས། རྒྱུ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དང་པོ་གསུམ་མོ། །འབྲས་བུ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་མོ། །» «ངོ་བོ་ལ་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། དབྱེ་བ། ཁྱད་ཆོས་དང་བཞི་ལས། མཚན་ཉིད་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡར་བཅད་རྒྱུན་མཐའ་མར་བཅད་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་མཚན་གཞི། ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དུ་མཚོན།

以下是完整的直譯： 這是因為同時領悟四諦，而四種忍和智依次生起的緣故。 在證悟的差別方面，是以出世間智慧直接證悟二無我。此外，法界遍及自他一切，通過特殊證悟，領悟自他平等性的菩提心。 在功德的差別方面，有能在一剎那間示現的一千二百種功德，以及眼、神通、神變等不可思議的功德。這包括：在一剎那間見到百位佛陀，知道被百位佛陀加持，放射百種化身，在一剎那間示現百劫，智慧深入百前後際，入定出定於百種禪定，成熟百位眾生，震動百個佛土，以光明照亮百個佛土，開啟百種法門，示現百種身相，每一身又示現被百位圓滿眷屬圍繞。住於此地者能夠轉生為贍部洲的國王。 第四，修道分為所依和自性兩個方面。在所依方面，身體所依主要出生於三洲的男女及欲界天、色界天，也可能出生于其他處，如《莊嚴經論》中說："隨意取有"所證實。心的所依是第四禪定。 自性分為因、果、本質三方面。因是大乘的前三道。果是無學道。 本質方面有四個方面：特徵、事例、分類和特性。特徵是：以第二地為上限，以金剛喻定為下限的大乘道為事例，可以被稱為大乘修道。

ཐེག་ཆེན་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དུ་མཚོན། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལས་འབྱུང་ཞིང་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བས་བསྡུས་པ་གང་ཞིག་ཐེག་ཆེན་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཤེས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །མཚན་གཞི་ནི་ས་བཅུའི་རང་བཞིན་གྱི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །དབྱེ་ན་སྒོམ་ལམ་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་ལས་གསུམ་གསུམ་«༼༡༽«ཕྱེ་བས་དགུའོ། །དེའང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། འཆལ་ཚུལ་རྩོལ་བའི་དྲི་བྲལ་ཕྱིར། །དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྣང་པ་ཆེན་པོ་ནི། །བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་འོད་བྱེད་པ། །ཞེས་སོ། །ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ས་བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཆོས། །རབ་ཏུ་སྲེག་བྱེད་འོད་ལྟ་བུ། །དེ་དང་ལྡན་ཕྱིར་ས་དེ་ནི། །གཉིས་པོ་བསྲེགས་པས་འོད་འཕྲོ་ཅན། །ཞེས་སོ། །» «འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་ས་ལྔ་པ་སྦྱང་དཀའ་བ་ནི།«༼༢༽« ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སྨིན་བྱེད་ཅིང༌། །རང་གི་སེམས་ཀྱང་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱང་དཀའ་བ། །དེ་ཕྱིར་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །» «འབྲིང་གི་འབྲིང་ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བརྟེན་ནས། །འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་» «འདས། །གཉིས་འདིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ས་ཞེས་» «བྱ། །ཞེས་སོ། །འབྲིང་གི་ཆེན་པོ་ས་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། བགྲོད་གཅིག་ལམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། །རིང་དུ་སོང་བའི་སར་འདོད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པ་ལས། འཁོར་བ་མཚོ་ཡིའདམ་བརྒལ་བས། །དེ་ལ་རིང་དུ་སོང་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི།

以下是完整的直譯： 可以被稱為大乘修道。它是在大乘見道圓滿之後生起，被大乘善法所攝，且能作為大乘無學道第一剎那在相續中生起的因。 事例是屬於十地自性的眷屬善法。 分類有九種，即將修道分為小、中、大三種，每種又各分為三。 其中，小的小是第二地"離垢地"，以戒波羅蜜多最為殊勝。如《莊嚴經論》所說："遠離破戒勤作垢，故名離垢之地也。" 小的中是第三地"發光地"，以忍辱波羅蜜多為主。同論中說："能作大法光明故，此地名為發光地。" 小的大是第四地"焰慧地"，以精進波羅蜜多為主。同論中說："如是菩提分諸法，猶如猛火能熾然，具此地故彼地名，焚二障故名焰慧。" 中的小是第五地"極難勝地"。同論中說："成熟眾生護自心，智者難以修學故，是故此地難可勝，故名極難勝地也。" 中的中是第六地"現前地"，以般若波羅蜜多為主。同論中說："依般若波羅蜜多，輪迴及與涅槃法，於此二法皆現前，故名現前地無疑。" 中的大是第七地"遠行地"，以方便波羅蜜多為主。同論中說："與一乘道相應故，故許名為遠行地。"《法界贊》中說："已度輪迴大海泥，故名遠行地無疑。" 大的小是第八地"不動地"，以愿波羅蜜多為主。

ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་མི་གཡོའི་ཕྱིར། །མི་གཡོ་བ་ཡི་སར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཆེན་པོའི་འབྲིང་«༼༡༽«སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཅན་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སོ་སོ་ཡང་དག་རིགས་བློ་བཟང༌། །ས་དེ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཡིན། །ཅེས་སོ། །ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱྀ་སྤྲིན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། སྤྲིན་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་ཁམས། །ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན། །ཅེས་སོ། །དེའང་ཏིང་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྤྲིན་གཉིས་གདུལ་བྱའི་ནམ་མཁར་ཁྱབ་པས། ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབབ་པས་དོན་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་འདི་ནི། །རྗེས་ཐོབ་དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་དང༌། །སེམས་ཅན་ཡང་དག་སྒྲོལ་བ་ལ། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་མཉམ་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེའང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་བྱེད་ཚུལ་འདྲ་བས་དེ་སྐད་བཏགས་ཀྱང༌། བྱ་བ་དང༌། བྱེད་པ་གཉིས་ཀའི་ཚུལ་སངས་རྒྱས་ལྷག་པ་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱིས་ས་རྡུལ་» «དང༌། །རྒྱ་མཚོ་བ་གླང་རྨིག་རྗེས་ཆུ། །ཁྱད་པར་གང་ཡིན་སངས་རྒྱས་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་དེ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་ལམ་ས་དགུ་ནི་རང་རང་གི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཆེ་འབྲིང་དགུའི་དབང་གིས། ཡོན་ཏན་གྱི་སྐྱེད་ཚུལ་དགུའི་དབང་གིས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་ལྔ་ལས། གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་ས་དགུའི་དྲི་མ་སྤོང་པ་ལ་ལྟོས་ནས། སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་ལམ་གཉིས་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་གྲོལ་གྱི་ལམ་ནི་རྟེན་གྱི་གཉེན་པོའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་ཐག་བསྲིང་གི་གཉེན་པོའོ། །དེའང་སའི་སྔོན་རོལ་རང་རྒྱུས་དེ་དང་དེའི་སྤང་བྱ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་རགས་པ་སྤོང་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་» «བྱའོ། །ས་དེ་དང་དེ་དང་པོར་སྐྱེ་བཞིན་པས་དྲི་མ་ངོ་སྐལ་དེའི་ས་བོན་དངོས་སུ་སྤོངས་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་ལམ་མོ། །ས་དེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་སའི་དངོས་གཞི་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་མོ། །

以下是完整的直譯： 大的小是第八地"不動地"，以力波羅蜜多為主。《莊嚴經論》中說："由離二種分別故，是故名為不動地。" 大的中是第九地"善慧地"，完全圓滿愿波羅蜜多。同論中說："善巧無礙解智慧，彼地名為善慧地。" 大的大是第十地"法雲地"，以智波羅蜜多為主。同論中說："如雲遍滿虛空界，二種遍故名法雲。"這是因為定力和總持的云遍滿所化眾生的虛空，降下法雨而利益眾生，如同如來。《寶性論》中說："此菩薩行法，后得如來及，于正度眾生，世間中平等。" 雖然因為事業方式相似而如此稱呼，但在所作和能作兩方面，佛陀仍然超勝。同論中說："雖然如此，但是，大地塵土與大海，牛蹄印水之差別，即是佛與菩薩間，所具差別亦如是。" 這樣，修道的九地是根據各自對治煩惱障的九種大中小對治力，以及九種功德生起方式而劃分的。 第四，特殊法有五方面。對治的特點是：針對九地的煩惱去除，加行道和無間道是斷除的對治，解脫道是所依的對治，殊勝道是遠離的對治。 在每地之前，由各自的因對治該地粗大的障礙，稱為加行道。 在每地最初生起時，直接斷除該地應斷的煩惱種子，這是無間道。 從該地的第二剎那開始，直到該地的正行，都是解脫道。

ས་དེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ནས་སའི་དངོས་གཞི་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་མོ། །སའི་མཇུག་ཏུ་«༼༡༽«ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་ནས་ས་གོང་མར་བགྲོད་བཞིན་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་«༼༢༽«ལམ་ཞེས་བྱའོ། །» «སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། མཐོང་སྤངས་མ་ལུས་པ་སྤངས། སྒོམ་སྤངས་ངོ་སྐལ་པ་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་སྤངས། ཕྲ་བ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེའང་ངོ་བོ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་«༼༣༽«ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཉིས་ཡིན་ལ། དབྱེ་ན་བཞི་ལས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མཐར་འཛིན་བའི་ལྟ་བའོ། ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་པ་ན་དྲུག» «ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་«༼༤༽«ལྔ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དང་བསྡོམས་པས་བཅུ་དྲུག་གོ» «།སའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་འདོད་པ་ན་དྲུག» «བསམ་གཏན་བཞི་ན་ལྔ་ཚན་བཞི། གཟུགས་མེད་བཞི་ན་ལྔ་ཚན་བཞི་སྟེ་བསྡོམས་པས་བཞི་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དོ། །ས་དང་ཆེ་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། འདོད་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ་དང༌། བཞི་པ་དང༌། གཟུགས་མེད་ནམ་མཁའ་དང༌། རྣམ་ཤེས་དང༌། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང༌། སྲིད་རྩེ་སྟེ་ས་དགུ་ན། འདོད་ཆགས་ཆེ་འབྲིང་དགུ་དགུ་སྟེ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། ང་རྒྱལ་དགུ་ཚན་དགུ། མ་རིག་པ་དགུ་ཚན་དགུ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དགུ་ཚན་དགུ། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དགུ་ཚན་དགུ་སྟེ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཅིག་པ་ཚན་ལྔ་བསྡོམས་པས་བཞི་བརྒྱ་དང་ལྔའི་སྟེང་དུ། འདོད་པའི་ཁོང་ཁྲོ་ཆེ་འབྲིང་དགུ་བསྣན་པས་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞི་ཡོད་དོ། །» «དེ་དག་སྦྱོར་བ་དང༌། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང༌། རྣམ་གྲོལ་དང༌། ཁྱད་པར་ལམ་བཞིར་སོ་སོར་སྤང་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ས་གཉིས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་སྟོང་འགྱུར་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ས་གསུམ་པར་བརྒྱ་སྟོང་འགྱུར་དང༌། ས་བཞི་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་འགྱུར་དང༌། ས་ལྔ་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་«༼༡༽«སྟོང་དང༌། ས་དྲུག་པ་ལ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་«༼༢༽«བརྒྱ་སྟོང་དང༌། ས་བདུན་པ་ལ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་«༼༣༽«བརྒྱ་སྟོང་དང༌།

以下是完整的直譯： 從該地的第二剎那開始，直到該地的正行，都是解脫道。在每地結束時，獲得殊勝功德后，正在趨向上一地的過程稱為殊勝道。 斷除的特點是：已完全斷除見所斷，已斷除修所斷中相應的粗分，正在斷除細分。其本質是俱生的煩惱障和所知障兩種。可分為四類： 從本質上分為六種：貪慾、嗔恨、傲慢、無明、薩迦耶見和邊執見。 從界的角度分：欲界有六種，上二界除嗔恨外各有五種，共十六種。 從地的角度分：欲界有六種，四禪各有五種，四無色界各有五種，共四十六種。 從地和大中小的角度分：在欲界、初禪、二禪、三禪、四禪、空無邊處、識無邊處、無所有處和有頂這九地中，各有貪慾的九種大中小，共八十一種。同樣，傲慢、無明、薩迦耶見和邊執見各有八十一種。五組八十一種共四百零五，再加上欲界嗔恨的九種大中小，總共四百一十四種。 這些都是通過加行道、無間道、解脫道和殊勝道四種道分別斷除的。 功德的特點是：初地的一百二十種功德，在二地時每一剎那都能以千倍顯現。三地時以十萬倍，四地時以千萬倍，五地時以億倍，六地時以百億倍，七地時以千億倍顯現。

ས་བདུན་པ་ལ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་«༼༣༽«བརྒྱ་སྟོང་དང༌། ས་བརྒྱད་པ་ལ་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་དང༌། ས་དགུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་བ་སྙེད་དང༌། ས་བཅུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་བ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་པར་ནུས་པ་དང༌། བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གསལ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཁམས་ཀྱི་སྟེང་གི་སྒྲིབ་པ་བྲལ་སྟོབས་ཀྱིས་གསར་དུ་མཐོང་ཡང༌། སྔཽན་མེད་པ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་གཞན་ཡང་ཚད་མེད་པ་ཉིད་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པས་སོ་སོར་ཁམས་གསར་དུ་མཐོང་བ་ཇེ་«༼༡༽«དག་ཏུ་སོང་བས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ཡང༌། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས་གླིང་བཞིའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང༌། གསུམ་པས་བརྒྱ་བྱིན་དང༌། བཞི་པས་མཚེ་མ་དང༌། ལྔ་པས་དགའ་ལྡན་དང༌། དྲུག་པས་འཕྲུལ་དགའ་དང༌། བདུན་པས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད། བརྒྱད་པས་སྟོང་དང་པོ་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ་དང༌། དགུ་པས་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། བཅུ་པས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་«༼༢༽«བདག་པོ་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པར་ནུས་ཏེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། འདི་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ཁམས་གསུམ་དབང་ཕྱུག་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེའང་དེ་དག་གི་རྒྱལ་པོར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་ལ། དེ་དག་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཚད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དེ་དག་ལ་གནས་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཁ་ཅིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསོད་ནམས་རླབས་ཆེན་བསགས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེར་སྣང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཚུལ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ནས་ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པས། སྐྱེ་ཤི་རང་མཚན་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པ་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 在第七地,能示現百千萬億«༼༣༽«百千的功德;在第八地,能示現如三千大千世界微塵數那樣多的功德;在第九地,能示現如百千無量佛國土微塵數那樣多的功德;在第十地,能示現與不可說百千萬億佛國土微塵數相等的功德,並且能在一切毛孔中同時示現清凈佛土、為眾生利益而做十二種事業等。 雖然這樣的功德是由於界上的障礙消除而新見到的,但並非之前沒有而新生,因為如此功德以及其他無量功德從本初就自然存在,只是隨著各界新見而越來越清晰顯現。 關於所受身體的差別:住于第二地者能受持四大部洲的轉輪聖王身;第三地能受持帝釋天身;第四地能受持夜摩天身;第五地能受持兜率天身;第六地能受持化樂天身;第七地能受持他化自在天身;第八地能受持初禪天主梵天身;第九地能受持二禪天主大梵天身;第十地能受持三千大千世界«༼༢༽«之主大自在天子身。如《華嚴經》云:"住此地者成為三界之主。" 這是說他們有能力受持那些王的身份,但並不是說一定會受生為王。同樣,那些王也不一定都是住于這些菩薩地的菩薩,有些是積累了廣大福德的凡夫,有些是如來的化身為利益眾生而顯現。 而且,從初地開始就獲得了壽命自在,雖然沒有實際的生死,但爲了利益眾生而示現如此。如《般若經》云:

སྐྱེ་ཤི་རང་མཚན་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། རྒ་དང་ན་དང་འཆི་བ་མེད་ཀྱང་འཆི་འཕོ་སྟོན། །ཅེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མས། འཕགས་པས་འཆི་དང་ན་བ་དང༌། །རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྩད་ནས་སྤངས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་དབང་གིས་སྐྱེ། །དེ་ལ་དེ་མེད་ཕྱིར་དེ་མེད། །ཇི་བཞིན་ཡང་དག་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་སོགས་རྣམས་ལས་འདས་གྱུར་ཀྱང༌། །སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང༌། །འཆི་དང་རྒ་དང་ན་བར་སྟོན། །ཅེས་སོ། །» «ལྔ་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལའང༌། རྟེན་དང༌། རང་བཞིན་གཉིས་ལས་རྟེན་ལ་གཉིས་ལས། ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཐུན་མོང་བ་ལྟར་ན་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་རྒྱལ་རིགས་སམ་བྲམ་ཟེ་ལས་སངས་རྒྱ་བར་འདོད་ཀྱང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ན་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱ་བའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་གནས་སུ་སྤྲུལ་པ་འཆར་བ་ན་སངས་རྒྱས་སུ་སྣང་བའི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །བསམ་པའི་རྟེན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །རང་བཞིན་ལ་རྒྱུ། འབྲས་བུ། ངོ་བོ་གསུམ་ལས། རྒྱུ་ནི་སློབ་ལམ་བཞིར་ཚོགས་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །» «འབྲས་བུ་ནི་འཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་འགོད་པའོ། །ངོ་བོ་ལ་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། དབྱེ་བ། ཁྱད་ཆོས་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་མཚན་གཞི། ཐེག་ཆེན་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱ་རུང་དུ་མཚོན། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པའི་དགེ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ག»ོ «།དབྱེ་ན་རྟེན་སྐུ། བརྟེན་པ་ཡེ་ཤེས། མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་ཆོས་སྐུ། ལོངས་སྐུ། སྤྲུལ་སྐུ་གསུམ་ལས། ཆོས་སྐུ་ནི་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་གཙོ་ལས། ཆོས་སྐུ་མཁའ་འདྲ་གཟུགས་སྐུ་མཛེས་སྐུར་ལྡན། །ཅེས་པ་དང༌། སྤྲིང་ཡིག་བདུད་རྩིའི་ཐིག་ལེ་ལས། ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང༌། །མར་ལ་མར་ནི་རྗེས་ཞུགས་ལྟར། །

以下是完整的漢語直譯: 雖然沒有實際的生死,但爲了眾生利益而示現如此。如《般若經》云:"雖無老病死,卻示現死亡。"又《寶性論》云:"聖者已從根本斷除死亡、疾病和衰老之苦。由業和煩惱力而生,他已無此故無彼。因如實正見,雖已超越生等,然以悲心為性而示現生、死、老、病。" 第五,無學道也有二:所依和自性。所依又分二:身所依按共同觀點,認為是在贍部洲的王族或婆羅門中成佛;按不共觀點,則是在色究竟天成佛的所依,之後在各眾生處顯現化身時,則是顯現為佛的任何所依。意所依是第四禪定。 自性分為因、果、體性三方面。因是在四種有學道中圓滿二資糧。果是以圓滿事業而安立一切眾生於三種菩提。體性有四:相、事、分類和特徵。 首先,以三身及智慧為事,可稱為大乘無學道,是大乘斷證圓滿的善法。其次,事例是佛地的十無學法、五無漏蘊和六波羅蜜多。分類有三:所依身、能依智慧和所作事業。 所依身份為法身、報身、化身三種。法身是法界與智慧無二的自性,遠離一切垢染,智慧證悟圓滿,如虛空。如《佛說主要經》云:"法身如空,具美妙色身。"又《甘露滴書》云:"如水中置水,或如酥入酥。

ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང༌། །མར་ལ་མར་ནི་རྗེས་ཞུགས་ལྟར། །ཤེས་བྱ་སྤྲོས་བྲལ་དེ་ཉིད་» «དང༌། །དབྱེར་མེད་ཡེ་ཤེས་རྣམས་འདྲེས་པ། །དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་» «ཀྱི། །རང་བཞིན་ཆོས་སྐུ་ཞེས་བྱར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །» «འདི་ལ་དབྱེ་ན་གཉིས་ཏེ། དབྱིངས་དག་མཉམ་སྟོང་པ་སྐུ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་ལ། ཡེ་ཤེས་སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་པ་རིག་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་«༼༡༽«སྡེ་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ནི་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་འདོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་གང་ཞིག་དབྱིངས་རིག་མཐར་ཐུག་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཐུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གང་དག» «།ཐོབ་གྱུར་རྣམ་ཀུན་རྣམ་དག་པ། །དེ་དག་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཅེས་སོ། །རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་ཚད་མེད་ནི། ཁམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་རིག་ཆའི་ལྡོག་པས་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཚད་མེད་དང༌། །རྣམ་པར་ཐར་དང་མཐར་གྱིས་ནི། །སྙོམས་འཇུག་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་དང༌། །ཟད་པར་བཅུ་ཡི་བདག་ཉིད་དང༌། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་བརྒྱད་དང༌། །ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་མཁྱེན་དང༌། །མངོན་ཤེས་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག» «།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དག་བཞི་དང༌། །» «དབང་བཅུ་དང་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། །མི་འཇིགས་པ་ནི་བཞི་དག་དང༌། །བསྲུང་བ་མེད་པ་རྣམས་གསུམ་དང༌། །དྲན་པ་ཉེར་བཞག་རྣམ་གསུམ་དང༌། །བསྙེལ་བ་མི་མངའི་ཆོས་ཉིད་དང༌། །བག་ཆགས་ཡང་དག་བཅོམ་པ་དང༌། །སྐྱེ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང༌། །ཐུབ་པ་ཁོ་ནའི་མ་འདྲེས་ཆོས། །བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པ་གང་ཡིན་དང༌། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་དང༌། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །» «ཅེས་སོ། །དེའང་ངོ་བོ་ཉིད་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་ན་རྟོགས་པ་ཡེ་ཤེས་«༼༡༽«ཉི་མ་ལྟ་བུ་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྤྲིན་དྭངས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་དབྱེར་མེད་པ། །དག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་རབ་དབྱེ་བར། །

以下是完整的漢語直譯: 如水中置水,或如酥入酥,所知離戲論之本性與無別智慧相融合,即稱為一切佛陀的自性法身。" 這可分為二:界清凈平等空性作為諸身法性的方面稱為自性身;智慧斷證圓滿的覺性本體,即二十一類法門,被認為是證悟智慧法身。因為它是佛智,且是究竟法界與覺性現前的緣故。 首先,關於自性身,《現觀莊嚴論》云:"佛陀自性身,即是無漏法,已得遍清凈,具此自性相。" 證悟智慧法身無量,是界智現前的覺分方面,包括三十七菩提分等。同論又云:"菩提分、無量、解脫及九次第定之自性,十遍處自性,八勝處,無煩惱、愿智、神通、四無礙解,十力、四無畏、三不護、三念住、無忘失法性、永斷習氣、大悲心,及唯佛不共十八法,一切種智,皆稱為法身。" 自性身如同虛空,在其中證悟智慧如同太陽,猶如雲開霧散般顯現。如《寶性論》云:"佛性雖無別,以凈法分別。

།དག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་རབ་དབྱེ་བར། །» «ཉི་མཁའ་བཞིན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་དང༌། །སྤངས་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། །འོད་གསལ་བྱས་མིན་དབྱེར་མེད་པར། །འཇུག་ཅན་གངྒཱའི་ཀླུང་གིས་ནི། །རྡུལ་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་དང་ལྡན་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །» «དེའང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་མེད་ཅིང་རྣམ་དབྱེར་མེད། །གཉིས་མེད་གསུམ་བྲལ་དྲི་མེད་རྣམ་རྟོག་» «མེད། །ཆོས་དབྱིངས་རང་བཞིན་གང་ཡིན་དེ་རྟོགས་པ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་མཐོང༌། །གཞལ་མེད་གངྒཱའི་བྱེ་མ་ལས་འདས་པ། །བསམ་མེད་མཉམ་མེད་ཡོན་ཏན་ཉིད་དང་ལྡན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲི་མེད་དབྱིངས་དེ་ནི། །བག་ཆགས་བཅས་པའི་ཉེས་ཀུན་རྣམ་སྤངས་པའོ། །ཞེས་པ་སྟེ། མདོར་ན་དྲི་མ་བྲལ་སྟོབས་ཀྱིས་སྣང་ཡང་གསར་དུ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་པ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་དང་ནུས་པར་ལྡན། །དོན་གཉིས་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་འཁོར་བའི་ཆའི་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་«༼༡༽«དབྱིངས་སུ་ནུབ་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཞག་པའི་གཞིའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་སྣང་ཆའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་རྫོགས་པ་སྟེ། ངེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་རྟག་ཏུ་ནོར་བུ་ལྟར་བཞུགས་ཀྱང་ཐ་མལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལྟར་རགས་པ་ཐེར་ཟུག་གི་རྣམ་པ་མི་རྟག་པར་སྣང་བའང་མ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ལྟར་སྣང་མི་ནུས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་དགུ་འབྱུང་བའི་ནོར་བུ་དང༌། སྣང་ལ་ངོ་བོ་མེད་པས་འཇའ་ཚོན་དང༌། རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སྣ་ཚོགས་དམ་ཆོས་འོད་ཟེར་མངའ་བའི་སྐུས། །འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲོལ་དོན་བསྒྲུབས་ལ་བརྩོན་པ། །མཛད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་རྒྱལ་བཞིན་ཏེ། །སྣ་ཚོགས་དངོས་ཀྱང་དེ་ཡི་རང་བཞིན་མིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པ་ལྔ་ནི། གནས་ངེས་པ་འོག་མིན་སྟུག་པོ་བཀོད་པར། འཁོར་ངེས་པ་ས་བཅུའི་སེམས་དཔའ་ལ། ཆོས་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག» «སྟོན་པ་ངེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས།

以下是完整的漢語直譯: 以凈法分別。如日空,具智慧與斷除二相。光明非造作無別,具入如恒河,超塵之佛陀諸法。" 這是不可思議的自性。同論又云:"無始中終無分別,無二離三無垢無分別,法界自性即所證,等持瑜伽師得見。超過不可量恒河沙數,無思無等功德具足,如來無垢界即是,斷盡一切習氣過失。" 簡言之,因離垢而顯現,卻非新造作等。同論又云:"無為任運成,非他緣所悟,具智悲力能,具二利佛性。" 受用圓滿身是輪迴方面的阿賴耶識及八識入界的力量所安立的基礎實相的顯現方面,具足一切功德。雖具五種決定而常如寶珠安住,卻非如粗糙常恒的世俗事物般顯現,也非如自性空般不能顯現。如如意寶珠出生所欲,顯現而無實體如彩虹,安住于覺性智慧。如《寶性論》云:"具種種正法光明身,精進成辦眾生解脫,事業如如意寶王,雖現種種非其自性。" 其中五種決定是:處所決定於色究竟天,眷屬決定為十地菩薩,法決定唯說大乘,佛決定為毗盧遮那佛。

ཆོས་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག» «སྟོན་པ་ངེས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱིས། དུས་ངེས་པ་རྟག་པ་རྒྱུན་གྱི་འཁོར་ལོར་«༼༢༽«འབྱུང་བ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། མཚན་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། །དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུའི་བདག་ཉིད་འདི། །ཐེག་ཆེན་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱིར། །ཐུབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུར་བཞེད། །ཅེས་པ་དང༌། དེའི་འགྲེལ་བར། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་དང༌། ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐོག་མར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་གནས་ནི་འོག་མིན་ཏེ། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། གཟུགས་མེད་འདོད་དང་གཟུགས་རྣམས་དང༌། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཁམས་ལས་འདས་སོ་སངས་རྒྱས་དག» «།བཞུགས་སོ་སྟུག་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པའི། གནས་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་ན་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ཕྱོགས་གང་ན་ཡོད་ཅེ་ན། རྨི་ལམ་ཉིད་གང་དུ་སོང་བ་དེར་འོང་གིས་འདི་ཁོ་ནར་ཡོད་དོ་ཞེས་«༼༡༽«མ་ཆད་པ་ལྟར། གང་དུ་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་ནས་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་དུ་འདྲེས་པ་དེ་ན་ཡོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པ་ལས། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་མཆོག་དང༌། །འོག་མིན་དེ་ཉིད་རྣམ་མཛེས་པ། །ཤེས་པ་གསུམ་པ་གཅིག་ཉིད་དུ། །» «འདྲེས་པར་གྱུར་ལ་བདག་སྨྲའོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཐེག་བསྡུས་ལས། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །གནས་ལ་ཐ་དད་ཡོད་མ་ཡིན། །སྔོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་ན། །དེ་ལ་གདགས་པས་ཐ་དད་འབྱེད། །ཅེས་སོ། །འདིར་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སུ་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལས་མི་མཇེད་འདི་ཆགས་ནས་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྣང་བ་དང་མོས་པ་མི་འདྲ་བའི་ངོར་ཐོག་མར་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་ནས་ལྷ་རྣམས་བསྡུ་བར་མཛད་པའི་རྗེས་ལ།

以下是完整的漢語直譯: 法決定唯說大乘,師決定為毗盧遮那佛,時間決定為常恒輪轉。《現觀莊嚴論》云:"三十二相及八十隨好為體,為受用大乘故,許為佛受用圓滿身。" 其註釋說:"此三十二相及八十隨好之體性,是為與住十地的大菩薩們共同受用大乘法之喜樂,極其無過失故,是佛世尊的受用圓滿身。" 諸佛最初現證菩提之處是色究竟天。《華嚴經》云:"超越無色界、欲界、色界及無想界,諸佛安住於密嚴剎土。"即超越三界的密嚴剎土中成佛。 若問此在何處,如夢境去向何處而來,無法確定一處,同樣,wherever離一切障礙,法界與智慧無二融合之處即是。《法界贊》云:"大自在勝處,及色究竟天,三智融為一,我說即彼處。" 《攝大乘論》云:"因無我執故,處所無差別,隨順往昔故,假立有差別。" 就釋迦牟尼佛而言,從無始以來於色究竟天成佛后利益眾生,待娑婆世界形成,為適應眾生各自不同的顯現與意樂,首先於色界色究竟天成佛攝受諸天,之後

ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སུ་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལས་མི་མཇེད་འདི་ཆགས་ནས་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྣང་བ་དང་མོས་པ་མི་འདྲ་བའི་ངོར་ཐོག་མར་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་ནས་ལྷ་རྣམས་བསྡུ་བར་མཛད་པའི་རྗེས་ལ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་སངས་རྒྱ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པར་འདོད་དེ། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ལས། འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་དུ། །སངས་རྒྱས་མངོན་པར་སངས་མི་རྒྱ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འོག་མིན་དུ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་ཁྱོད་དེར་སངས་རྒྱ། །ཞེས་པ་དང༌། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་མན་ཆད་ལས་འདས་པ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕ་རོལ་འོག་མིན་དུ་འདོད་པ་ཉིད་དེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང༌། གཙང་མའི་གནས་ནི་སྤངས་ནས་སུ། །འོག་མིན་ཞེས་བྱ་ཉམས་དགའ་བར། །ཡང་དག་སངས་རྒྱས་དེར་སངས་རྒྱས། །སྤྲུལ་པ་པོ་གཅིག་འདིར་སངས་རྒྱ། །ཞེས་སོ། །འཁོར་ངེས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་བའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་ལ་བཞུགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་ཞེས་སོ། །ཆོས་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གིས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནི། དེ་ལས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཚད་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྙེད་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་ཞེས་པ་དང་བྱམས་པའི་སྨོན་ལམ་ལས། རྣམ་སྣང་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས། །སྐུ་ལས་འོད་ཟེར་ཉི་བཞིན་ཤར། །ཞལ་ནས་བདུད་རྩིའི་གསུང་བྱུང་བས། །ཁམས་གསུམ་གང་བའི་ནད་པ་གསོ། །ཞེས་སོ། །» «སྟོན་པ་ངེས་པ་དཔལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། དེས་མཚོན་ནས་མི་བསྐྱོད་པ། རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན། སྣང་བ་མཐའ་ཡས། དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་སྟེ། མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུས་འབར་བའོ། །མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཕྱག་ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་དང་རུས་སྦལ་» «ཞབས། །ཕྱག་དང་ཞབས་སོར་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་དང༌། །ཕྱག་ནི་ཞབས་བཅས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས། །འདི་ཡི་སྐུ་ནི་བདུན་དག་མཐོ་བ་དང༌། །

以下是完整的漢語直譯: 從無始時於色究竟天成佛后利益眾生,待娑婆世界形成,為適應眾生各自不同的顯現與意樂,首先於色界色究竟天成佛攝受諸天,之後于南瞻部洲金剛座示現成佛。《月密點經》云:"欲界及無色界,佛不現證菩提。色界色究竟天,離欲尊于彼成佛。" 超越色界極光凈天以下,最後遍凈天即是色究竟。《楞伽經》亦云:"舍凈居天已,色究竟悅意,真佛彼成佛,化身此成佛。" 眷屬決定為初地至十地菩薩圍繞。《智慧光明莊嚴》云:"世尊大受用身,為住十地不可思議菩薩摩訶薩所圍繞。" 法決定唯轉大乘法輪。同論云:"轉無上法輪無量不可思議。"《彌勒愿》云:"大毗盧遮那如來,身放光明如日昇,口出甘露語,遍治三界病。" 佛決定為吉祥毗盧遮那,以此表示不動、寶生、無量光、不空成就等佛,具足三十二相及八十隨好莊嚴。三十二相如《現觀莊嚴論》云:"手足輪相及龜足,手足指網連及柔,

འདི་ཡི་སྐུ་ནི་བདུན་དག་མཐོ་བ་དང༌། །སོར་མོ་རིང་དང་རྟིང་ཡངས་སྐུ་ཆེ་དྲང༌། །ཞབས་འབུར་མི་མངོན་སྤུ་ནི་གྱེན་དུ་ཕྱོགས། །» «བྱིན་པ་ཨེ་ན་ཡ་འདྲ་ཕྱག་རིང་མཛེས། །མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པའི་མཆོག» «།པགས་པ་གསེར་མདོག་པགས་པ་སྲབ་པ་དང༌། །སྤུ་ནི་རེ་རེ་ནས་གཡས་ལེགས་འཁྲུངས་དང༌། །ཞལ་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ། །འདི་ཡི་དཔུང་པའི་མགོ་ཟླུམ་ཐལ་གོང་རྒྱས། །འདི་ལ་རོ་མི་ཞིམ་པའང་རོ་མཆོག་སྣང༌། །» «སྐུ་ནི་ནྱ་གྲོ་ཏ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ། །གཙུག་ཏོར་དབུར་ལྡན་ལྗགས་རིང་མཛེས་པ་དང༌། །ཚངས་དབྱངས་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་དང་ཚེམས། །ཤིན་ཏུ་དཀར་དང་ཐགས་བཟངས་ཚད་མཉམ་དང༌། །གྲངས་ནི་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ཚང་བ་དང༌། །» «སྤྱན་ནི་མཐོན་མཐིང་སྤྱན་རྫི་བ་མཆོག་གི །འདྲ་བ་འདི་དག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། །ཅེས་སོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཐུབ་པའི་སེན་མོ་ཟངས་མདོག་དང༌། །མངོག་སྣུམ་མཐོ་དང་སོར་མོ་རྣམས། །ཟླུམ་རྒྱས་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་བ་དང༌། །རྩ་མི་མངོན་དང་མདུད་པ་མེད། །ལོང་བུ་མི་མངོན་ཞབས་མཉམ་དང༌། །སེང་གེ་གླང་ཆེན་བྱ་དང་ནི། །ཁྱུ་མཆོག་སྟབས་གཤེགས་གཡས་ཕྱོགས་དང༌། །མཛེས་གཤེགས་དྲང་དང་འཁྲིལ་བག་ཆགས། །ཕྱི་དོར་བྱས་འདྲ་རིམ་པར་འཚམས། །གཙང་དང་འཇམ་དང་དག་པའི་སྐུ། །མཚན་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང༌། །སྐུ་ཡི་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང༌། །གོམ་སྙོམས་པ་དང་སྤྱན་གཉིས་ནི། །དག་དང་གཞོན་ཤ་ཅན་ཉིད་དང༌། །སྐུ་ཞུམ་མེད་དང་རྒྱས་པ་» «དང༌། །ཤིན་ཏུ་གྲིམས་པའི་སྐུ་ཉིད་དང༌། །ཡན་ལག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དབྱེས་དང༌། །» «གཟིགས་པ་སྒྲིབ་མེད་དག་པ་དང༌། །དཀུ་ཟླུམ་སྐབས་ཕྱིན་མ་རྙོངས་དང༌། །ཕྱང་ངེ་བ་དང་ལྟེ་བ་ནི། །ཟབ་དང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་དང༌། །ཀུན་ནས་བལྟ་ན་སྡུག་པ་དང༌། །ཀུན་སྤྱོད་གཙང་དང་སྐུ་ལ་ནི། །སྨེ་བ་གནག་བག་མེད་པ་དང༌། །ཕྱག་ནི་ཤིང་བལ་ལྟར་འཇམ་དང༌། །ཕྱག་རིས་ཟབ་རིང་མདངས་ཡོད་དང༌། །ཞལ་ནི་ཧ་ཅང་མི་རིང་དང༌། །མཆུ་ནི་བིམ་པ་ལྟར་དམར་དང༌། །ལྗགས་མཉེན་པ་དང་སྲབ་པ་དང༌། །དམར་དང་འབྲུག་གི་སྒྲ་ཉིད་དང༌། །གསུང་སྙན་འཇམ་ལ་མཆེ་བ་ཟླུམ། །རྣོ་དང་དཀར་དང་མཉམ་པ་དང༌། །

以下是完整的漢語直譯: 身七處高,指長足跟廣,身大直,足面隆起不顯,毛向上, 小腿如羚羊,臂長妙,陰藏密, 膚金色膚薄,一一毛右旋生,面門毛莊嚴,上身如獅, 肩圓隆滿,不美味亦成上味, 身如尼拘陀樹圓滿,頂髻具足,舌長妙, 梵音,頰如獅,齒 極白齊密等, 數滿四十, 目紺青睫如牛王,此等三十二相。 八十隨好亦出自同論:"佛指甲銅色, 光潤高圓,指 細長,脈不現,無結, 踝不現足平,行如獅象鳥 牛王,右旋美直行莊嚴, 如磨砂次第勻稱, 清凈柔軟潔凈身, 相好圓滿, 身相舒展勝妙, 步調勻稱二目 凈且年輕, 身無萎無膨 極緊實, 支分清晰, 視無障凈, 腰圓腹薄不凹, 筋不突,臍 深右旋, 普觀悅意, 行儀清潔身上 無黑斑點, 手如棉柔軟, 手紋深長有光澤, 面不太長, 唇如頻婆果紅, 舌柔軟薄, 紅色聲如雷, 語悅耳柔和犬齒圓, 利白齊等,

གསུང་སྙན་འཇམ་ལ་མཆེ་བ་ཟླུམ། །རྣོ་དང་དཀར་དང་མཉམ་པ་དང༌། །བྱིན་གྱིས་ཕྲ་དང་ཤངས་མཐོ་» «དང༌། །མཆོག་ཏུ་དག་པ་ཉིད་དང་ནི། །སྤྱན་ཡངས་པ་དང་རྫི་མ་སྟུག» «།པདྨའི་འདབ་མ་འདྲ་བ་དང༌། །སྨིན་མཚམས་རིང་དང་འཇམ་པ་དང༌། །སྣུམ་དང་སྤུ་ནི་མཉམ་པ་དང༌། །ཕྱག་རིང་རྒྱས་དང་སྙན་མཉམ་དང༌། །ཉམས་པ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང༌། །དཔྲལ་པ་ལེགས་པར་འབྱེས་པ་དང༌། །དབྱེས་ཆེ་བ་དང་དབུ་རྒྱས་» «དང༌། །དབུ་སྐྲ་བུང་བ་ལྟར་ནག་དང༌། །སྟུག་དང་འཇམ་དང་མ་འཛིངས་» «དང༌། །མི་བཤོར་དྲི་ཞིམ་སྐྱེས་བུ་ཡི། །ཡིད་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་དང༌། །དཔལ་གྱི་བེའུ་དང་བཀྲ་ཤིས་ནི། །གཡུང་དྲུང་འཁྱིལ་པས་བརྒྱན་པ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོར་བཞེད། །ཅེས་སོ། །དུས་ངེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། འཇུག་པ་ལས། ཞི་སྐུ་དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་གསལ་གྱུར་པ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་མི་རྟོག» «།འགྲོ་སྒྲོལ་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱོར་སླད་རྟག» «།འདི་ནི་སྤྲོས་དང་བྲལ་ལ་སྣང་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །རྟག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལོངས་སྐུ་དེ་ཉིད་ཆོས་སྐུ་དང་དབྱེར་མེད་ངོ་བོ་གཅིག་པས་ཆོས་སྐུ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཉིད་དང༌། ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དང༌། གདུལ་བྱའི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བསྐྲུན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་འཆི་བའི་བདུད་བཅོམ་དང༌། །ངོ་བོ་མེད་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་རྟག» «།ཅེས་པ་དང༌། འཆི་མེད་ཞི་བའི་ག» «ནས་ཐོབ་སྟེ། །འཆི་བདག་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་» «གྱིས། །ཐུབ་པ་གདོད་ནས་རབ་ཞིའི་ཕྱིར། །རྟག་པར་སྐྱབས་མེད་རྣམས་ཀྱི་» «ནི། །སྐྱབས་ལ་སོགས་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་རྟག་ཉིད་དེ། །ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་པ་ཡི། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟག་པ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱའི་ངོར་ལོངས་སྐུའི་དབྱིངས་ཆོས་སྐུའི་ངང་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བས། རྒྱ་ཆེ་བའི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འཇིག་རྟེན་ཞི་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། །

以下是完整的漢語直譯: 語悅耳柔和犬齒圓, 利白齊等, 小腿細且鼻高, 極清凈, 眼廣睫毛密, 如蓮花瓣, 眉間長且柔, 潤澤毛齊, 手長廣耳等, 無衰相, 額頭開闊, 寬廣頭圓滿, 發如蜂黑, 密柔不亂, 不散發香,能 奪人意, 以吉祥結及善緣 萬字相莊嚴, 此即佛之隨好。 時間決定為恒常安住不可思議。《入中論》云: "寂靜身如如意樹, 如如意寶無分別, 度眾生間世間富常, 此于離戲中顯現。" 恒常之因由是:受用身與法身無別一體,法身無變遷; 本來任運成就無為;所化眾生福德無量盡輪迴際。 《寶性論》云:"法王降死魔, 無體故世尊常。" 又云:"獲得不死寂靜處, 無死主行故, 無為自性, 佛本來寂滅故, 常為無依者 作依怙等故。 色身之常性, 后三示 法身之常性。" 化身為應化眾生,不離受用身界法身中,隨何所化現種種形相盡輪迴際,稱為廣大常。同論云:"世間入寂靜道及

འཇིག་རྟེན་ཞི་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། །རབ་ཏུ་སྨིན་དང་ལུང་སྟོན་རྒྱུ་ཡི་གཟུགས། །གང་ཡིན་དེ་ལ་འདིར་ནི་རྟག་གནས་ཏེ། །» «ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བཞྀན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་གདུལ་བྱ་ཡོད་ན་ཡོད། མེད་ན་མེད་པ་ཆུ་ཟླའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཡོད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་བསྐྲུན་པའི་དགེ་བ་མེད་ན་ས་བོན་རུལ་བ་འཕེལ་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུ་ནི། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། རྒྱུད་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་གྱུར་ནས། །གང་དང་གང་ལ་གང་དང་ནི། །གང་ཚེ་བྱ་བས་ཕན་གྱུར་པ། །དེ་དང་དེ་ལ་དེ་སྣང་ངོ༌། །ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོས་ཆར་ཕབ་ཀྱང༌། །ས་བོན་མི་རུང་མི་འཁྲུངས་ལྟར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱོན་གྱུར་ཀྱང༌། །སྐལ་བ་མེད་པས་བཟང་མི་མྱོང༌། །ཞེས་སོ། །སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བཟོ་དང་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འདི་ནི། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ལུགས་དང་བྲིས་དང་གླེགས་བམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འགྲོ་བའི་དཀར་པོ་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་བཟོ་སྤྲུལ་པའོ། །» «དེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྤྲུལ་ནས་ནད་དང་མུ་གེ་ལ་སོགས་པ་«༼༡༽«སྐྱོབས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་པའོ། །མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པས་འདུལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན། །» «འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་གཟིགས་ནས་ནི། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར། །སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་ན། །དགའ་ལྡན་གནས་ནས་འཕོ་བ་དང༌། །ལྷུམས་སུ་འཇུག་དང་བལྟམས་པ་དང༌། །བཟོ་ཡི་གནས་ལ་མཁས་པ་དང༌། །བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱིས་རོལ་བ་དང༌། །ངེས་འབྱུང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང༌། །བདུད་སྡེ་བཅོམ་དང་རྫོགས་པར་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། །མྱ་ངན་འདས་པར་གཤེགས་མཛད་རྣམས། །ཡོངས་སུ་མ་དག་ཞིང་རྣམས་སུ། །སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་གནས་པར་སྟོན། །ཅེས་སོ། །» «དེའང་ཆོས་སྐུ་ལ་གཟུགས་སྐུར་གནས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་བརྙེས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 世間入寂靜道及 極成熟與授記因之身, 於此常住, 如虛空界中色界。" 此亦有所化則有,無則無,如水月影像。雖有佛,若無對佛所修善,如壞種無法生長。《現觀莊嚴論》云: "相續完全成熟已, 於何何處何時何, 以何事業利益者, 于彼彼處彼顯現。 天王降雨亦 不良種不生, 諸佛雖出世, 無緣者不得善。" 化身亦有三種。《經莊嚴論》云: "工巧及受生, 如是最勝菩提化, 此佛化身 是廣大解脫方便。" 其中塑像、繪畫、經書等一切為增長眾生善業故為工巧化身。 化現為象等救護疾病饑荒等為受生化身。 以十二事業等調伏為最勝菩提化身。《寶性論》云: "大悲知世間, 觀察一切世間已, 不離法身, 以種種化身自性, 顯現受生時, 從兜率天降下及 入胎誕生, 精通工巧, 後宮眷屬遊樂, 出家修苦行, 趣菩提樹下, 降魔軍成就 正覺轉法輪, 示現涅槃等, 于未凈諸剎, 盡有情際示現。" 此即法身安住色身,獲得三身之佛世尊。同論云:

སྐུ་གསུམ་བརྙེས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། འདིར་ནི་དང་པོ་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །ཕྱི་མ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་གཟུགས་གནས་བཞིན། །དང་པོ་ལ་ནི་ཐ་མ་གནས། །ཞེས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྐུ་གསུམ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །སྐུ་བསྡུས་པར་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །རང་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང༌། །» «གཞན་ནི་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །སྐུ་གསུམ་དག་གིས་རང་བཞིན་གྱི། །དོན་འདི་རྟེན་དང་བཅས་པར་བསྟན། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་གིས་རྟེན་སྐུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལའང་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཐུན་མོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ། སོ་སོའི་རང་བཞིན། ཤེས་བྱ་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དབྱེ་བའི་གཞིའོ། །དབྱེ་བའི་ངོ་བོ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པ་དང༌། ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའོ། །དང་པོ་ནི་ངོ་བོ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། ཆོས་གཅིག་མཁྱེན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་སོ། །གཞུང་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱའོ། །» «གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་དབྱེ་བ། རྒྱུའོ། །དང་པོ་ནི་ངོ་བོ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རྣམ་པ་གང་དག་དང༌། རྟགས་གང་དག་དང༌། མཚན་མ་གང་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་དང༌། རྟགས་དེ་དག་དང༌། མཚན་མ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཞི་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང༌། མཉམ་པ་ཉིད་དང༌། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང༌། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལ་གཉིས་ཏེ། སེལ་བྱེད་གཉེན་པོའི་རྒྱུ་དང༌། བསལ་བྱ་རང་བཞིན་གྱི་» «རྒྱུའོ། །དང་པོ་ནི་སློབ་ལམ་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང༌། བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་དང༌། གདུལ་བྱ་ལ་ཆོས་སྐལ་བ་དང་འཚམས་པར་སྟོན་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 獲得三身之佛世尊。同論云: "此中初為法身, 后二為色身, 如虛空中色住, 初中后住。" 《經莊嚴論》云: "應知以三身 攝佛身, 自性受用圓滿及 他即化身。 以三身示 此自性義及所依。" 以上已說依身。 其所依智慧分三:共同分類、各別自性、了知所知之理。 首先,以佛智為分類基礎。分類體性為如所有智及盡所有智。 第一,如所有智即現前了知一切所知之體性、因果等離戲論邊際,如《中般若經》云:"知一法即名遍知一切,即寂靜法性相。"某些論中稱為法界智。 第二盡所有智分三:自性、分類、因。 首先,自性為現前了知一切所知之體性、因果等如幻,同經云:"以何相、何標誌、何相貌宣說諸法,如來通達彼等相、標誌、相貌。" 盡所有智分四:如鏡智、平等性智、妙觀察智、成所作智。 其因有二:能治對治因及所治自性因。 首先,學道時多聞持法、修習自他平等、隨眾生根機應機說法、

གདུལ་བྱ་ལ་ཆོས་སྐལ་བ་དང་འཚམས་པར་སྟོན་པ་དང༌། གཞན་དོན་བསྒྲུབ་པའི་གྲོགས་བྱས་པས་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་རང་ལ་ཡོད་པའི་ས་«༼༡༽«དྲི་མ་དག་ནས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་སེམས་མཉམ་ཕྱིར། །ཡང་དག་ཆོས་རབ་སྟོན་ཕྱིར་དང༌། །བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་ཡང་དག་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་སྟེང་གི་སྒྲིབ་བྱེད་བྲལ་སྟོབས་ཀྱིས་སྣང་བའི་ཆ་ནས་གནས་གྱུར་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། མ་དག་པའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་རྟེན་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལོག་པས། ཡེ་ཤེས་སུ་ཤར་བ་ལ། ཀུན་གཞི་དག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དག་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས། ཡིད་དག་པས་མཉམ་པ་ཉིད། ཉོན་ཡིད་དག་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དག་པས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་གཞི་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །» «ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །» «ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །» «ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱྀ་ཡིད་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །» «སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །གནས་གྱུར་འདོད་པའང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྟེན་དང་བཅས་པ་དག་པའི་ཆ་ལ་དེ་སྐད་བཏགས་ཏེ། དེ་མ་དག་ན་དེ་དག་གི་ཆས་བཞག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་མཚན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་གྱུར་པ་མི་སྲིད་དེ་ཡེ་ཤེས་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྤང་བྱར་བཤད་པས་དག་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །» «གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ན་ཁམས་ལ་ལྷུན་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡེ་ནས་ཡོད་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ཏེ། གསར་དུ་གནས་འགྱུར་གྱི་འདུ་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཕོ་འགྱུར་བྱེད་པས། ཡང་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པར་ཐལ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་གནོད་ལ།

以下是完整的漢語直譯: 為所化眾生如應說法,成辦他利,由此四智慧自身所具種子清凈而成就之因。《經莊嚴論》云: "為執持故及心平等故, 善說正法故, 及成辦事業故, 四智慧如實生起。" 第二,即自身本有智慧,因斷除其上障礙之力而顯現,名為轉依。非凈時之八識及阿賴耶依止轉變,現為智慧: 阿賴耶清凈為法界, 阿賴耶識清凈為如鏡智, 意清凈為平等性, 染污意清凈為妙觀察, 五識清凈為成所作智。 《入三身經》云: "阿賴耶融入界中即法界。 阿賴耶識融入界中即如鏡智。 意識融入界中即平等性智。 染污意融入界中即妙觀察智。 五識融入界中即成所作智。" 所謂轉依,乃對煩惱及其所依清凈分如是安立。若不清凈,則由彼等分安立之功德不顯。煩惱自相不可能轉為智慧,因與智慧極為相違,且說為所斷故應清凈。 若為真實因,則與說界中本有任運、無為相違,因需新轉依之有為故。若許,則成無常,因是有為故。若許,則解脫成變異,以苦諦等理而遮。

ཡང་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པར་ཐལ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་གནོད་ལ། འགྲོ་གྲོལ་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱོར་སླད་རྟག» «།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་གིས་ཀྱང་གནོད་པས་དེ་ནི་ཐོས་པར་ཡང་མི་བྱ་ན། བདེན་པར་ཞེན་ནས་ཁས་བླང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །» «གཉིས་པ་སོ་སོའི་རང་བཞིན་ལ་བཞི་ལས། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ངོ་བོ་ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ངར་འཛིན་གྱི་རིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་མེད་པས་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དང༌། ཡུལ་དེ་ན་ཡོད་པ་ཤེས་ལ་གཞན་ན་ཡོད་པ་མི་ཤེས་པ་མེད་པས་ཡུལ་མ་ཆད་པ་དང༌། མི་རྟག་པ་དང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དུས་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པས་དུས་མ་ཆད་པ་དང༌། ཆོས་ཅན་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པས་དམིགས་པ་མ་ཆད་པ་དང༌། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤར་བ་ལ་མི་ལྟོས་པས་ཤེས་བྱ་ལ་ཡོད་ཙམ་གྱིས་མཁྱེན་པས་རྣམ་པ་མ་ཆད་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ང་ཡི་མེད། །ཡོངས་སུ་མ་ཆད་རྟག་ཏུ་ལྡན། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་རྨོངས་པ། །རྟག་ཏུ་དེ་ལ་མངོན་ཕྱོགས་» «མིན། །ཅེས་སོ། །གྲོགས་སུ་ཡེ་ཤེས་གཞན་གསུམ་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་ལས། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན། །མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག» «།བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་སོ། །བྱེད་ལས་ནི་མེ་ལོང་བྱད་བཞིན་དང་ཕྲད་ན་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་ལྟར། ཡེ་ཤེས་འདི་གདུལ་བྱ་དང་ཕྲད་ན་ལོངས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་གཞན་གསུམ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བས། སྤྲུལ་སྐུ་འཕྲོ་གཞི་བྱེད་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས། ཡེ་ཤེས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་འདྲ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ཕྱིར་དེ། །ཞེས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་འཁོར་འདས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པར་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། མི་གནས་ཞི་བར་བཞུགས་པ་ནི། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །གྲོགས་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལྡན་ལ། བྱེད་ལས་གདུལ་བྱའི་མོས་པ་དང༌། མཐུན་པར་གཟུགས་སྐུའི་སྣང་བ་དངོས་སུ་སྟོན་པ་སྟེ།

以下是完整的漢語直譯: 以苦諦等理而遮。經云:"直至眾生解脫,為世間利益永恒",如是等經亦能遮破。此不應聞,何況執為真實而承許。 第二,各別自性分四: 如鏡智具五法:無我執之分別故相續無斷,知此處有而非不知他處有故境無斷,無無常變異故無三世,故不可思議智慧恒有,故時無斷,遍知諸法故所緣無斷,不觀待境相而現故僅由所知存在即能了知,故相無斷。《經莊嚴論》云: "如鏡智無我, 遍無斷恒具, 于諸所知無惑, 恒時不向彼。" 伴有其他三智慧,同論云: "如鏡智不動, 三智依彼住, 平等性及妙觀察, 唯成所作。" 作用如鏡遇面像則現影像,此智慧遇所化則現報身及其他三智慧如影像,作為化身之源,同論云: "為諸智因緣故, 如大智慧源, 即圓滿受用佛, 智慧影像生故彼。" 平等性智之體性為不住輪涅二邊而通達一切平等性,同論云: "不住而住寂, 說為平等性智。" 伴有大慈大悲,作用隨所化眾生意樂而實際顯現色身,

མཐུན་པར་གཟུགས་སྐུའི་སྣང་བ་དངོས་སུ་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བྱམས་པ་» «དང༌། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དག་དང་ལྡན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མོས་པ་» «བཞིན། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་ངེས་པར་སྟོན། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྐུའི་འཆར་གཞི་མེ་ལོང་ལྟ་བུས་བྱེད་ཀྱང༌། གདུལ་བྱ་ལ་སྟོན་བྱེད་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་» «ལྟའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་རྟག་མི་ཐོགས། །ཞེས་སོ། །གྲོགས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྡན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་རྣམས་ཀྱི། །གཏེར་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །ཅེས་སོ། །བྱེད་ལས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྐུའི་འབྱོར་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ནི། །འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་མཛད་ཅིང༌། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་མཛད་པའི། །ཆོས་ཆེན་ཆར་ནི་རབ་ཏུ་འབེབས། །ཞེས་སོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སྤྲུལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཁམས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ཞིང༌། །» «དཔག་མེད་བསམ་ཡས་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་གྲུབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །བྱེད་ལས་གདུལ་བྱའི་དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་དེ་རྟག་ཏུ། །མཛད་པ་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང༌།། གྲངས་དང་ཞིང་གི་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །བསམ་མི་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །» «གསུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དེའི་«༼༡༽«ཤེས་བྱ་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་«༼༢༽«གཉིས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལུགས་དོར་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དགོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་ལས། དབུ་མ་པར་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་པས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁྱེན་པའང་མེད་དེ་ཤེས་བྱ་སྤྲོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རིག་པ་མ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱ་ཡིན་ཏེ།

以下是完整的漢語直譯: 同論云: "一切時具足, 大慈及大悲, 隨諸眾生意樂, 決定示現佛身。" 雖由如鏡智作為顯現身之基礎,但向所化眾生顯示者是平等性智慧。 妙觀察智之體性是於一切法無礙智慧,善能說法,同論云: "妙觀察智慧, 於一切所知恒無礙。" 伴有無量三昧、陀羅尼等,同論云: "唯如三昧陀羅尼之藏。" 作用是于眷屬中現種種身莊嚴而降法雨,同論云: "于諸眷屬中, 示現一切莊嚴, 斷除一切疑惑, 降下廣大法雨。" 成所作智之體性是現無量化身成辦眾生種種利益之智慧,同論云: "成所作智慧, 于諸界種種, 無量不思議化身, 成辦一切眾生利。" 作用是成辦所化不可思議利益,《經莊嚴論》云: "佛之化身恒, 成辦事業差別, 數量及剎土種種, 當知不可思議。" 第三,此智慧了知所知之理分二:舍離顛倒宗派及建立正確見解。初又分三: 有些自稱中觀者認為佛無智慧,故亦無智慧之了知,因所知是戲論而佛已離彼故。又認為覺知是無明之所遍,

རིག་པ་མ་རིག་པའི་ཁྱབ་བྱ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་བྱེད་མ་རིག་པ་ལྡོག་པས་ཁྱབ་བྱ་རིག་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ལས། སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྟོང་ངོས་ཆོས་སྐུ་ལ་ལྟོས་ན་ཡེ་ཤེས་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀར་མ་གྲུབ་པས་ཡོད་ཅེས་བཞག་ཀྱང་འགོག་ལ། མེད་ཅེས་འདོད་ཀྱང་འགོག་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མེད་པའང་མི་འཐད་ལ། སྣང་ངོས་གཟུགས་སྐུ་ལ་ལྟོས་ནས། གདུལ་བྱ་སྣང་ནས་དོན་མཛད་པ་སྣང་དགོས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྣང་དགོས་པའི་«༼༣༽«ཕྱིར་དང༌། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་ཡིན་ཡང༌། གང་གིས་ཀྱང་མ་བཏགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་གཞག་གི་ཡུལ་རྣམས་སྤྲོས་པ་ཞེས་གཞག་ཏུ་མེད་པས། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པས་འགོག་པར་མི་རིགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་གི་མདོ་ལས། གང་འཇྀག་རྟེན་པས་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་ངས་ཀྱང་ཡོད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་» «སོ། །རིག་པ་མ་རིག་པའི་རྟེན་ཡིན་གྱི་ཁྱབ་བྱེད་མ་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ལོག་པས་རིག་པ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁང་པ་ཞིག་ཀྱང་ས་གཞི་གནས་པ་བཞིན་» «ནོ«༼༡༽«། །སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྐུ་རིག་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་ཏེ། སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་ཁྱོད་ཀྱང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འགགས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ནི་མི་འགག་གི་སྟེང་དུ་ཆེས་བཟང་བ་དེ་རྟག་ཏུ་ཡོད་དོ། །གཞན་དུ་ན་སེམས་གང་གི་སྟེང་དུ་འགགས། འཇུག་པ་རྒྱུན་ཆད་ནམ་མཁའ་ལྟར་འདོད་ན་རྒྱང་འཕེན་པ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་དུ་འགག་པར་བྱེད་དོ། །འཇུག་པའི་འགྲེལ་བར་ཡང༌། གང་གི་དོན་དུ་མཛད་པ་འདི་མཛད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོག་མིན་གྱི་གནས་ཁོ་ནར་བརྙེས་པར་མཛད་དོ་«༼༢༽«ཞེས་གསུངས་པས་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱོགས་འོས་པ་ཉིད་དོ། །» «གཉིས་པ་ནི་ཡང་སེམས་ཙམ་པ་འགའ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མཁྱེན་པ་མི་འཐད་དེ།

以下是完整的漢語直譯: 因能遍無明遮遣則所遍覺知亦遮遣故。《入中論》云:"心滅即以身現證。"則無智慧。 此說不合理。就空性法身而言,智慧有無二者皆不成立,故立為有亦遮,許為無亦同樣遮遣,故無亦不應理。就顯現色身而言,因所化眾生顯現及利益事業顯現故,智慧亦應顯現。 雖所知、能知等一切安立宗義皆是戲論,然未經任何安立而顯現之諸境不可立為戲論,此即世間亦許,故不應遮破。《世間同趣經》云:"凡世間許為有者,我亦安立為有。"等如是說。 覺知是無明之所依而非所遍,故無明遮遣不成覺知遮遣,如房屋倒塌而地基仍存。佛之法身由覺知現證,如你亦許"心滅即以身現證"。心雖滅,智慧不滅而更勝妙恒時存在。否則心於何處滅?若許相續斷滅如虛空,則與順世外道無異。 故心、心所、阿賴耶、八識聚所攝之覺知于智慧上滅。《入中論釋》亦云:"為此作此事業,無上智慧即於色究竟天處獲得。"故說有智慧之主張更為合理。 其二,有些唯識宗者認為,佛智不能了知外境,

» «གཉིས་པ་ནི་ཡང་སེམས་ཙམ་པ་འགའ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མཁྱེན་པ་མི་འཐད་དེ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་མཁྱེན་ན་གཟུང་འཛིན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ལ། རྣམ་པ་མ་ཤར་ཡང་མཁྱེན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་པའང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་མི་མཁྱེན་ཅིང་ཤེས་པ་ལའང་རྣམ་པ་ཡོད་མེད་ཀྱི་བརྟགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡང་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་བདེན་གཉིས་པ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མ་དག་པ་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་རང་མཚན་པ་དངོས་སུ་སྣང་ལ། དེ་ཉིད་ཇི་སྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་མཁྱེན་ན་མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་པ་ལ་ཤེས་བྱ་«༼༡༽«མེད་པས་ཁྱབ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །མཁྱེན་ནས་ཆོས་རྣམས་མ་གཟིགས་ཕྱིར། །ཅེས་པ་དང་རྣམ་ངེས་ལས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གཟིགས་པ་ལོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་མེད་པར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་པས་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་མ་དག་པ་གཟིགས་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕར་ཞོག» །«དག་པ་ས་གསུམ་ནས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར་པས་ཞིང་ཁམས་དག་པ་ལ་དབང་བར་བཤད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག» «།གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང༌། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་དག་ལ། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་གནས། །དབང་དེ་མི་གཡོ་ལ་སོགས་པའི། །ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །གཅིག་ལ་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེ་འདོད་པ་ཡིན། །ཅེས་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟར་དྲང༌། སངས་རྒྱས་ནི་འཁྲུལ་སྣང་གི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རང་ངོ་ལ་ནམ་ཡང་འཁྲུལ་པ་སྣང་བར་མི་རིགས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་མཁྱེན་ཡང༌། མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་མཁྱེན་མི་སྲིད་དེ། དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 其二,有些唯識宗者認為,佛智不能了知外境,因為如果以相了知則成有能取所取,若無相而了知則太過。此說不合理,因依你宗則無一切智智,因不知現為外境之法,且對於心識亦有有相無相之考察相同故。 其三,有些實事論者二諦派認為,佛智直接現似不凈輪迴之迷亂顯現自相,並以盡所有智了知之。若不了知,則應許不凈器情世間于所知中不存在,因一切智智未見故。佛未見者必非所知,《現觀莊嚴論》云:"何故?佛已知諸法而未見故。"《決定論》云:"應知一切智者所見之外更無他法。"由此成立。故雖見不凈,然不為迷亂過失所染。 此說亦不正確。且不論佛智,從三地起五根識轉依即說能掌控凈土,《經莊嚴論》云:"意、執、分別轉,無分別、土、智、業凈,四種自在處。此自在不動等,三地各四種,一地二種余,各一自在許。"此義如何解釋?佛已離迷亂顯現之垢,故於自境決不應現迷亂。 又有說,佛智雖知凈土器情,然不可能知不凈器情,因彼等由眾生煩惱及業所生故。

དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མ་དག་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དག་པར་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན། ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་འཁྲུལ་སྣང་མི་མཁྱེན་པ་བུད་ལ། མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་ཉམས་«༼༢༽«སོ། །དེས་ན་ལུགས་དེ་ཐམས་ཅད་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་ཙམ་མམ«༼༣༽«།མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་བས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཡང་དག་པའི་ལུགས་དགོད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ་ཤེས་བྱ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་དང༌། རྩོད་པ་སྤང་པའོ། །དང་པོ་ནི་རང་སྣང་ལ་ལྟོས་ནས་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་སྣང་རྡུལ་ཙམ་ཡང་གཟིགས་པ་མེད་དེ། འཁྲུལ་པ་གཏན་ནས་སྤངས་ཏེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་སྣང་འཁྲུལ་ངོ་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲོ་བ་སོ་སོ་ལ་འཆར་ཚུལ་རྒྱུ་འབྲས་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་སྐྱུ་རུ་ར་ཕྱག་མཐིལ་དུ་བཞག་པ་ལྟར་མཁྱེན་ནོ། །དེའང་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་དུས་མཉམ་དུ་རང་གཞན་གྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་གཉིས་ལས། མཁྱེན་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཀྱང༌། །ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཁྱབ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་དོན་དཔེ་ཞིག་གིས་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེའི་ཁང་བཟངས་མཆོག་འབྱོར་པ་མཐའ་ཡས་པས་བརྒྱན་པ་ན། ཁྱིམ་བདག་སྤུན་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ཕུ་བོ་དེ་ནི་སྔ་རོལ་དུ་གཉིད་དུ་སོང་བ་ལས་སད་དེ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་རྨི་«༼༡༽«ལམ་དུ། ནུ་བོ་དེ་ཡང་གཉིད་དུ་«༼༢༽«སོང་ནས་འགྲོ་དྲུག་སོ་སོའི་འཁྲུལ་སྣང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བར་མ་སྣ་ཚོགས་པ་རྨི་བདོ་བའི་དུས་དེར། དེ་མ་ཐག་གཉིད་སངས་པ་མེད་པས་གཉིད་སློང་ཡང་ཕན་པ་མེད་ནས། ཕུ་བོ་དེས་ནུ་བོ་ལྷ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ཏེ་བདེ་སྡུག་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་དྲུང་དུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་དམ་སངས་རྒྱས་སམ་ཉན་རང་ངམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའམ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་གང་རུང་གཅིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས། ཀྱེ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ།

以下是完整的漢語直譯: 因彼等由眾生煩惱及業所生故,且一切不凈顯現已轉為清凈故。此說不合理。佛智是否為一切智智?若是,則不知眾生迷亂顯現不合理;若非,則失去佛智之本質。故此等諸說僅見相順品或未見相違品而立論,故非正確。 第二,闡述正確的觀點分二:了知所知的方式與遣除諍論。 首先,就自顯而言,因一切迷亂極為清凈,故不見絲毫迷亂顯現,因已完全斷除迷亂而不存在故。就他顯迷亂而言,如同手掌中置庵摩羅果般了知眾生各自顯現方式及其因果。且以一智慧同時了知自他一切顯現,因為是一切智智故。《二諦論》云:"以一剎那智,遍知所知輪。" 此二義可用比喻理解:如在珍寶莊嚴的廣大宮殿中,有兄弟二人。兄長先睡醒后獲得他心通,夢見弟弟入睡並夢見六道各種迷亂顯現的苦樂等種種境況。因弟弟未立即醒來,叫醒無效,兄長便化現為天等身,或沙門、婆羅門、男子、女人、佛、聲聞、菩薩、凡夫等任一形象,來到弟弟所生之處,告訴他:"諸行無常,

ཀྱེ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ། སྙིང་པོ་མེད་པ། ཡང་དག་པར་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་སྣང་འདི་རྫུན་པས་བདེན་པར་མ་ཞེན་ཅིག» «ཆོས་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་ནས། རྒྱུ་དེས་མི་དགེ་བ་དོར། དགེ་བ་བསྒྲུབས་པས་ཚེ་རབས་ཡང་ཡང་འཕོས་པ་ལྟར་སྣང་དུས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཆོས་སྤྱོད་པའི་རིགས་སུ་གྱུར་ཏེ་གནས་སྐབས་སུ་བདེ་བར་གྱུར་པ་ལས། གཉིད་ཀྱང་ཁད་ཀྱིས་བསྲབ་པའི་འོག་ཏུ་འཁོར་བ་རྫུན་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དེས་གཉིད་སད་པ་ན། སྔར་གྱི་མལ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་འབྱུང་«༼༡༽«བ་ཡང་མཐོང་ལ། ཕུ་བོས་སྤྲུལ་པ་བཀྱེ་ནས་དོན་བྱས་པའང་དྲན་བཞིན་དུ། ཕུ་བོ་དང་དོན་ལ་བཟང་ངན་མེད་པ་ཡིན་ཡང༌། དར་ཅིག་བཟང་ངན་དུ་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ལ། སྤུན་གཉིས་བཞད་གད་དུ་དོན་དེ་གླེང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁང་བཟངས་ལ་མཉམ་དུ་དབང་ཡང་རེ་ཞིག་གློ་བུར་བསྒྲིབ་པའི་གཉིད་སད་མ་སད་«༼༢༽«ཁྱད་ལྟ་བུས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །» «དེའང་ཤེས་བྱའི་མཁྱེན་ཚུལ་གཉིས་ལས། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྒྲོ་འདོགས་མཐའ་དག་ཆོད་ནས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཤེས་བྱ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་དམིགས་པར་མངོན་སུམ་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས། འགའ་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་ཆོས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང༌། ཞི་བ་ལྷས། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག» «།བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་སོ། །ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་ཚུལ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ། ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་རྫུན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་སོ། །དེའང་དབང་ཤེས་ལྟར་ཡུལ་སོ་སོར་འཛིན་པས་མཁྱེན་པ་«༼༡༽«མ་ཡིན་གྱིས།

以下是完整的漢語直譯: "諸行無常,無有實質,非真實存在。此迷亂顯現虛妄,勿執為實。當行正法。"等教法。因此,舍不善行善,如似生生世世轉生,時而生天界享樂,或成修法之人,暫得安樂。 漸漸睡意變淺,由於了知輪迴虛妄的緣故而醒來時,發現未離原處,既見夢境生起,又憶起兄長化現度化之事。雖實際上兄弟二人並無好壞之分,但暫時顯現好壞,二人談論此事而笑。 應如是了知:佛與眾生同具本智宮殿,暫時因障碑睡眠之醒與未醒的差異。 關於了知所知的方式有二:如所有智是佛智對輪迴涅槃一切法之本性,斷除生滅等戲論及執相分別,不見絲毫有自性所知,現證法性如實,經云:"無所見即見法。"寂天說:"若時于所緣,分別不復轉,無餘相無住,無緣最寂滅。" 如所有智的了知方式:佛智不離等持而現量了知一切所知如幻如化,經云:"一切相智之所緣是無實體。"此非如根識般別別了知,

དེའང་དབང་ཤེས་ལྟར་ཡུལ་སོ་སོར་འཛིན་པས་མཁྱེན་པ་«༼༡༽«མ་ཡིན་གྱིས། ཤེས་པ་རྫས་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ཅན་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། རྒྱལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བླ་མེད་ཀྱིས། །སྐད་ཅིག་གིས་ནི་དོན་ཀུན་རིག» «།ཅེས་སོ། །དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་སྔ་ཕྱི་རིམ་གྱིས་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་གྱིས། དུས་ཅིག་ཅར་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་བཏང་བས། །འགྲོ་བ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཅིག་ཅར་སྣང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་མཉམ་གཞག་གི་ངང་ལས་མ་གཡོས་པར་གཟིགས་ཀྱིས། རྗེས་ཐོབ་མཚན་ཉིད་པ་མེད་དེ། རྣམ་གཡེང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །»«དེ་ཉིད་ལས«༼༢༽«། ཐུབ་པ་སྒྲིབ་ཀུན་ངེས་པར་གྲོལ། །ཅེས་སོ། །མཉམ་རྗེས་སུ་བཏགས་པ་ནི་རང་དོན་ཆོས་སྐུ་ལས་མི་གཡོ་བ་མཉམ་གཞག་ལ། དེའི་ངང་ལས་གཞན་དོན་འཕྲིན་ལས་འབྱུང་བ་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཡི། །རྒྱུ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །མི་རྟོག་པ་དང་དེ་ཡི་ནི། །རྗེས་ཐོབ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་འདོད། །ཅེས་བརྡ་ཙམ་གྱི་«༼༣༽«ཆ་ལ་དགོངས་ནས་བརྗོད་ཀྱང༌། རྟག་ཏུ་མཉམ་གཞག་ལས་མི་གཡོ་བར་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། གླང་ཆེན་བཞུགས་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག» «།གླང་ཆེན་གཟིམས་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག» «།གླང་ཆེན་མནལ་ཡང་མཉམ་གཞག་ཡིན། །ཅེས་གྲུབ་བོ། །» «གཉིས་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གཉིས་ལས། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་ཆོས་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་སྲིད་པར་ཐལ་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། ཆོས་ཉིད་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་ཤེས་པར་ཡོད་མི་ནུས། །ཞེས་»«པའི་ལན་«༼༡༽«ནི། ཆོས་ཉིད་དེ་ངོ་བོར་གྲུབ་པའི་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱང༌། བརྗོད་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཐའ་བྲལ་ཙམ་དུ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་མཁྱེན་ཏེ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱིས་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

以下是完整的漢語直譯: 而是以一智體了知一切法,《華嚴經》云:"佛無上智慧,剎那知一切。" 非先後次第了知三世所知,而是同時了知,《經莊嚴論》云:"如同一日光,照耀諸世間,如是一切智,佛智同時現。" 此等亦不離等持而觀,無有真實后得,因已斷除散亂習氣。同論云:"牟尼永解脫一切障。" 名言安立之等持后得:不離自利法身為等持,從中生起利他事業為后得。《寶性論》云:"離二障因者,即是二種智,無分別智及,彼后得智慧。"雖就名言而言如此,實則恒不離等持,如《寶積經》云:"大象安住亦等持,大象睡眠亦等持,大象夢中亦等持。" 二、遣除諍論分二:首先,"如所是智"之境法性不存在,故通達法性之智慧不應存在,《金剛經》云:"法性非所知,彼不能了知。"對此回答:雖說法性非實有所知,故如是宣說,但作為離戲無法思議之境,是各自內證智慧之境,故能了知。如龍樹《贊般若波羅蜜多》云:"離言思般若波羅蜜,不生不滅如虛空性,各自內證智慧境,敬禮三世佛之母。"

དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མ་དག་པ་རང་མཚན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་སྲིད་པར་ཐལ་ཞེ་ན། བདེན་པ་མེད་ཀྱང་རྫུན་པ་ཡོད་པས་མཁྱེན་ནོ། །ཤེས་བྱའི་མཐའ་དང༌། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་དང༌། འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར«༼༢༽«།« དེ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་སྲིད་པར་ཐལ་ཞེ་ནའང༌། ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཁྱེན་པར་ཁས་བླངས་ཀྱིས་མི་སྲིད་པ་དེ་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་པས་གཟིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེའང་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་བར། ཐོག་མེད་གྱུར་ཀྱང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ། །ཞེས་གསུངས་པས། ནམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱི་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གསུམ་པ་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ནི་ལོངས་སྐུའི་ངང་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་འགྲོ་བས་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཕྲོ་བའི་» «མོས་པ་བཞིན་འབྱུང་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་བཞིན་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་འདིའི། །ལས་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད། །ཅེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། གཞན་གྱི་དབང་གིས་ངེས་འབྱུང་དང༌། །བདག་དང་སེམས་ཅན་མཚུངས་གཟིགས་དང༌། །མཛད་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཕྱིར། །འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་མཛད་མི་འཆད། །ཅེས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང༌། དེ་ཉིད་གང་གིས་འདུལ་དང༌། ཐབས་ཀྱི་བྱ་བ་དང༌། དུས་སུ་འདོམས་པ་ལས་ཡོལ་བ་མི་མངའ་བ་རྣམས་མཁྱེན་ནས་དོན་མཛད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་འདུལ་བའི་ཐབས་དང་ནི། །གདུལ་བྱའི་ཁམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བྱ་བ་དང༌། །དེ་ཡི་ཡུལ་དང་དུས་སུ་གཤེགས་པ་ལ། ཁྱབ་བདག་རྟག་ཏུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག» «།» «ཅེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་ཅེ་ན་དཔེ་དགུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གང་ཞིག་བརྒྱ་བྱིན་རྔ་དང་སྤྲིན་བཞིན་དང༌། །ཚངས་ཉི་རིན་ཆེན་ཡིད་བཞིན་ནོར་རྒྱལ་བཞིན། །སྒྲ་བརྙན་ནམ་མཁའ་ས་བཞིན་སྲིད་པའི་བར། །འབད་མེད་གཞན་དོན་བྱེད་དེ་རྣལ་འབྱོར་རིགས། །རིན་ཆེན་ལྷ་དབང་སྣང་ཞིང་སྟོན་པ་དེ། །ལེགས་པར་འདོམས་མཛད་ལྷ་ཡི་རྔ་དང་འདྲ།

以下是完整的漢語直譯: "如所有智"之境不清凈自相不存在,故通達彼之智慧不應存在的答覆是:雖無真實,但有虛妄,故能了知。 所知邊際、眾生數量、輪迴始終不存在,故通達彼之智慧不應存在的答覆是:承認佛能了知所知中存在者,不存在者非所知,故不見,如兔角。《寶性論釋》云:"雖無始有終。"當證得清凈時,煩惱後分清凈,即是善知。 第三,事業:從報身中化現化身,盡眾生界相續不斷,隨信解而生。《現觀莊嚴論》云:"如是輪迴際,業用無間斷。"《寶性論》云:"由他緣而出,視己眾生等,事業未圓滿,輪迴際無盡。" 如何?了知眾生界、能調者、方便作為、時機教化而無遺漏後行事。同論云:"調機界及調伏法,所化界中所作事,及彼境時而降臨,主尊恒時任運入。" 如何任運而入?應以九喻了知。同論云:"猶如帝釋鼓及云,梵日摩尼如意王,回聲虛空大地般,無勤利他至有際。珍寶天主現顯示,善為教導如天鼓。"

ལེགས་པར་འདོམས་མཛད་ལྷ་ཡི་རྔ་དང་འདྲ། ཁྱབ་བདག་མཁྱེན་དང་བརྩེ་ཆེན་སྤྲིན་ཚོགས་ནི། །མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་ཁྱབ། །ཚངས་བཞིན་ཟག་མེད་གནས་ལ་མ་བསྐྱོད་པར། །སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་རབ་ཏུ་སྟོན། །ཉི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རབ་སྤྲོ་གང༌། །རྣམ་དག་རིན་ཆེན་ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་ཐུགས། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་དེ་ཉིད། །བྲག་ཅ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་མེད། །སྐུ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། །ཁྱབ་དང་གཟུགས་མེད་རྟག་པ་ཉིད། །ས་བཞིན་འགྲོ་བ་དཀར་པོ་ཡི། །ཆོས་ཀྱི་སྨན་ནི་མ་ལུས་པའི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཞིར་གྱུར་པ། །» «སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནི་ས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱང༌། འགྲོ་བའི་ཁམས་ལ་སྐལ་བ་གང་ཡོད་དེར། །ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དེ་ཉིད་ལས། གང་ཕྱིར་གདུལ་བྱ་དག་པ་ཡི། །ཆུ་ཡི་སྣོད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །བདེར་གཤེགས་ཉི་མའི་གཟུགས་བརྙན་ནི། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཅིག་ཅར་འཆར། །ཅེས་སོ། །» «དེའང་གདུལ་བྱའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་ལའང་དེ་ལས། ཇི་ལྟར་བཻཌཱུར་ས་གཞི་གཙང་མ་ལ། །ལྷ་དབང་ལུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་སེམས་ས་གཞི་གཙང་མ་ལ། །ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སྐུ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་འཆར། །འགྲོ་བར་གཟུགས་བརྙན་འཆར་ནུས་རྙོག་མེད་དང༌། །རྙོག་པའི་རང་སེམས་རབ་འཇུག་དབང་གིས་འཇུག» «།ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བའི་འཕྲིན་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའང་གདུལ་བྱ་རང་རང་གི་ལས་ཀྱིས་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་ལྷ་ནང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི། །རྔ་སྒྲ་རང་གི་ལས་ལས་བྱུང༌། །དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ཐུབ་པའི་ཆོས། །གསུངས་པ་རང་གི་ལས་ལས་བྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་བརྙན་ཡོད་ཀྱང་རྣ་བ་མེད་པས་མི་ཐོས་པ་ལྟར། རང་གིས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་ཆོས་ཐོས་པའི་ལས་མ་བསགས་ན་མི་འབྱུང་པའང༌། དེ་ཉིད་ལས། ཇི་ལྟར་རྣ་བ་དང་བྲལ་བས། །ཕྲ་མོའི་སྒྲ་ནི་མི་མྱོང་ཞིང༌། །ཐམས་ཅད་ལྷ་ཡི་རྣ་བར་ཡང༌། །རྣ་ལམ་དུ་ནི་མི་འགྲོ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་ཕྲ་མཆོག་ཏུ་ནི། །ཞིབ་མོའི་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང༌། །ཉོན་མོངས་མེད་ཡིད་འགའ་ཞིག་གི །

以下是完整的漢語直譯: 善為教導如天鼓。主尊智悲廣大云,遍覆無邊眾生界。如梵天住無漏處,而不動搖現多化。如日廣放智慧光,如凈摩尼如意心。諸佛之語亦如是,如回聲般無文字。身如虛空遍無形,恒常不變。如大地為白凈法,一切藥草之所依,諸方面皆為根基,即是諸佛之地也。 如是任運成辦事業亦:隨眾生界何緣分,如日同時普遍入。同論云:"如諸清凈所化機,一切水器之中現,善逝日輪之影像,無量無邊同時現。" 此復隨順所化眾生心,同論云:"譬如琉璃清凈地,帝釋身影顯現時,如是眾生心地凈,能仁王尊身影現。眾生能現影無垢,隨濁凈心而趣入。" 如是顯現事業如佛說法等,亦是各各所化眾生業力所現。同論云:"如同天中諸天鼓,音聲乃從自業生,如是世間能仁法,所說亦從自業生。" 例如雖有回聲,無耳不聞,如是未積見佛聞法之業,則不生起。同論云:"如無耳者不能聞,微細音聲不領受,一切天耳亦如是,不入其耳識之境。如是微妙勝法性,細密智慧行境界,無漏意中少數人。"

།ཉོན་མོངས་མེད་ཡིད་འགའ་ཞིག་གི །རྣ་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཅེས་སོ། །» «མདོར་བསྡུ་ན་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་དོན་མཛད་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཞི་བའི་ལམ་ལ་འགོད་པའོ། །ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ནི་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་བ་ལས། ལུས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་ཁྱབ་པ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམས་གྲངས་མཁྱེན་པས་དེ་རྟོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ནི། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །ངག་གིས་དབྱངས་བརྗོད་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དེ་འདོམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཅེས་གསུངས་སོ། །» «བཞི་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ལ་གསུམ་ལས། སྤང་བའི་ཁྱད་པར་ནི། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པ་སྤང་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་དང་དེ་བཞིན་སྐྱེས། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་དེ་བཞིན། །གང་ཡིན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་བཅོམ། །དེང་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་བཤད། །ཅེས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཐུབ་པ་སྒྲིབ་ཀུན་ངེས་པར་གྲོལ། །» «ཅེས་སོ། །རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡུམ་བར་མ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའམ་མ་གཟིགས་པའམ། མ་མཁྱེན་པ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་སོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོའི་ཡོན་ཏན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གཏེར་འཆང་བའོ། །དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི་རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང༌། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བསྡུས་ཏེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་» «སོ།

以下是完整的漢語直譯: "無漏意中少數人,耳識之境而成就。" 總之,以三種神變在輪迴未空之間利益眾生,安置眾生於寂靜道。三種神變如《寶性論釋》云:"以身神變遍覆十方一切世界,是神足神變。以知心數而了知眾生甚深心行,是記心神變。以語宣說而開示出離之道並教導隨順,是教誡神變。" 第四,無學道殊勝法分三: 殊勝斷除:斷除二障及習氣無餘。《金剛頂經》云:"煩惱及所生,煩惱所知障,能破違品法,今稱為世尊。"《經莊嚴論》云:"能仁解脫諸障蔽。" 殊勝證悟:如實現前證悟一切法。《中般若經》云:"如來於諸法中,無有未現證、未見、未知者,一切法如實現前善知。" 殊勝功德:具足世間出世間一切功德。分類則具足身語意無盡莊嚴輪六十四功德藏。六十四如《寶性論釋》云:"如是如來十力、四無畏、十八不共法、三十二大丈夫相,總攝為一,成六十四。"

སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་བསྡུས་ཏེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་» «སོ། །སྟོབས་བཅུ་ནི་རྒྱུད་བླ་མ་ལས། གནས་དང་གནས་མིན་ལས་རྣམས་ཀྱི། །» «རྣམ་སྨིན་དང་ནི་དབང་པོ་དང༌། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་མོས་པ་དང༌། །ཀུན་འགྲོའི་ལམ་དང་བསམ་གཏན་ཚོགས། །ཉོན་མོངས་དྲི་མ་མེད་པ་དང༌། །གནས་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང༌། །ལྷ་ཡི་མིག་དག་ཞི་བ་དག» «།མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་རྣམས་པ་བཅུ། །ཞེས་སོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་དེ་ལས། ཆོས་ཀུན་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་དང༌། །གེགས་ནི་འགོག་པར་བྱེད་པ་དང༌། །ལམ་སྟོན་པ་དང་འགོག་སྟོན་ལ། །» «མི་འཇིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་སོ། །ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས། འཁྲུལ་དང་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་སྟེ། །སྟོན་ལ་དྲན་པ་ཉམས་མི་མངའ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་ཐུགས་མི་མངའ། །འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་མི་མངའ། །མ་བརྟགས་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་སྟེ། །འདུན་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང༌། །ཤེས་རབ་རྣམ་གྲོལ་རྣམ་གྲོལ་གྱི། །ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཉམས་མི་མངའ། །ལས་རྣམས་ཡེ་ཤེས་སྔོན་འགྲོ་དང༌། །དུས་ལ་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད། །དེ་ལྟར་བཅོ་བརྒྱད་འདི་དག་» «གཞན། །སྟོན་པའི་མ་འདྲེས་ཡོན་ཏན་ཡིན། །ཅེས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ལམ་ཉམས་སུ་བླང་ཚུལ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །། » «དེ་ནས་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་བསྟན་པ་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསང་སྔགས་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང༌། ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་དང༌། འབྲས་བུ་ཡིན་ཚུལ་ངོས་གཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་དང༌། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བླ་ན་» «མེད། །ཅེས་པ་དང༌། ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་ཡིས། །

以下是完整的漢語直譯: 十力如《寶性論》云:"處非處、業、遍趣行、種種界、種種勝解、根、靜慮、宿住隨念、天眼、漏盡,此十種智力。" 四無畏如彼論云:"於一切法正等覺,永斷諸障礙,示道及示滅,四種無所畏。" 十八不共法如彼論云:"無誤失、無喧雜、無忘失、無不定心、無種種想、無不擇舍、志欲、精進、念、慧、解脫、解脫知見皆無退失。身業隨智而行,語業隨智而行,意業隨智而行,於過去無礙智、未來無礙智、現在無礙智。如是十八不共,是佛不共功德。" 已說顯教乘。《寶藏論》明晰一切乘義,此為第四修道方法品。 Next is the explanation of the Secret Mantra Vajrayana, which has two parts: showing how it is superior to the characteristics [of sutra], and explaining the special secret mantra itself. The first has three parts: generally showing the divisions of Mahayana, specifically explaining how it is superior, and identifying the nature of the result. First, Mahayana is divided into causal Paramitayana and resultant Secret Mantra. As stated in the Mahayanasamgraha Tantra: "Mahayana has two types: the Paramitayana and the unsurpassed Vajrayana." The Susiddhi Tantra states: "By the division of cause and result..."

---

這是漢語直譯:

那些大士的三十二相以一種方式彙總,就變成六十四相。

十力如《寶性論》中說: "處非處、業、 異熟及根、 界及勝解、 遍趣行禪定、 無漏煩惱及、 宿住隨念和、 天眼寂滅等、 十種智慧力。"

四無畏如彼中說: "一切法正等覺、 遮障及示道、 示滅四無畏。"

十八不共法如彼中說: "無誤無喧譁、 無忘失正念、 無不定之心、 無種種想念、 無不擇舍心、 欲勤念慧解、 解脫智見等、 無有所退失。 諸業智為先、 於時智無礙、 如是此十八、 師不共功德。"

以上已說明了顯宗的特徵。

《寶藏論》闡明一切乘的意義,關於修行之道的章節到此結束,為第四章。

接下來講解密咒金剛乘,分兩部分:說明超勝顯教的方式,以及解釋殊勝的密咒本身。

第一部分分三:總說大乘的分類、詳述超勝的方式、指明果位的狀態。

首先,大乘又分為因的顯教和果的密咒兩種,如《圓滿大乘續》中說: "大乘有二種, 波羅蜜多乘, 及無上金剛乘。"

《善成就續》中說: "以因果區分,"

རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་དང༌། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད། །ཅེས་སོ། །» «གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། མདོར་བསྟན་པ་དང༌། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །» «དང་པོ་ནི་ཕྱྀ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས། ནང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེས་ཁྱད་པར་ཏུ་འཕགས་ཏེ། དེ་ཡང་གཞི་འོད་གསལ་བའི་སྙིང་པོ་དང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་དོན་གཅིག་ཀྱང༌། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་རྨོངས་ལ། སྔགས་ཀྱིས་མ་རྨོངས་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་འཇལ་བ་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞིག་སྟེ་རྗེས་དཔག་ངེས་པའི་ཚད་མས་གཞལ་པའི་དོན་དམ་གྱི་བདེན་པ་བློས་བྱས་ཀྱི་གཞི་དང༌། དེའི་ངང་ལ་འབད་པས་འཇོག་པའི་ལམ་«༼༡༽«ཞི་ལྷག་ཙམ་དང༌། དུས་བསྐལ་པ་མང་པོ་ན་ཐོབ་པ་ལ་ཕྱོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དམིགས་པའི་ཟབ་པ་ཙམ་དང༌། རྒྱ་ཆེ་བའང་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་བླང་དོར་འབའ་ཞིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་མེད་» «དོ། །སྔགས་ནི་གཏན་ཚིགས་ལ་མ་ལྟོས་པར། ལུས་ངག་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ལ་སོགས་པའི་གནད་བསྣུན་པ་ཙམ་གྱིས། བློས་མ་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་སྐུའི་སྙིང་པོ་གཞིར་གཏན་ལ་ཕེབས་ནས། དེའི་ངང་དུ་རང་བཞིན་གྱི་བློས་གནས་པས་ཚེ་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ན། དབྱིངས་«༼༡༽«དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་ནས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ཟབ་མོ་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང༌། རྒྱ་ཆེ་བའང་དབྱིངས་འོད་གསལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡེ་ནས་གྲུབ་པ་གཞིའི་རྒྱུད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་རྣམ་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་སྤང་བླང་མེད་པར་ལྷ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་ཞིང་གི་བཀོད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་བསྟན་པས། གནས་སྐབས་སུ་གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་དང་མཐར་ཐུག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང༌། གང་ཡང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །

以下是完整的漢語直譯: "由因果之分別,波羅蜜多乘及無上金剛乘。" 第二分二:略說和廣說。 首先,內部的密咒乘遠勝于外部的顯教乘。雖然二者在建立基礎光明本性及依此的諸法方面意義相同,但顯教對如實建立基、道、果有迷惑,而密咒則無迷惑地了知,這是其殊勝之處。 具體而言,在衡量深廣時,顯教通過理由推理,以比量證成勝義諦,將其作為意造的基礎,在此基礎上努力安住的道僅是止觀而已,果則是經多劫後方能獲得的目標,僅此為其深奧之處。其廣大之處也僅是將依于界的蘊、處、界等建立為世俗諦,然後單純地取捨而已。 密咒則不依賴推理,僅通過身語脈氣明點等要訣,就能確立非意造的無分別智慧法身本性作為基礎。安住於此自然智慧中,在一生等短時間內,證悟本智勝義諦而現前菩提,因此深奧之處直接生起。其廣大之處則是確立本初成就於光明界中的基續,依此將一切世俗蘊處界等無有取捨地建立為本尊、壇城和剎土莊嚴,修持這些道續。因此暫時獲得八大成就,最終現前無上菩提等。由於顯示一切成為道的法,並確立果續,故於深廣義無有迷惑。

གང་ཡང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྲས་བུའི་རྒྱུད་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་མང་བས་ཀྱང་འཕགས་ཏེ། སྤང་བྱ་འདོད་ཆགས་ལྟ་བུ་གཅིག་སྤོང་བ་ལ་ཡང༌། ཐུན་མོང་དུ་བསྐྱེད་པས་བསྒྱུར་བ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གྱ་ནོམ་གྱི་འདོད་ཆགས་སོ་སོར་རྟོག་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོར་ལམ་དུ་སློང་བ་ལ་སོགས་པས་མ་སྤངས་བཞིན་དུ་དབྱིངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་སྤོང་བ་ལ་ལྟོས་ལ། བསྒྲུབ་བྱ་ཐུན་མོང་གི་ཡོ་བྱད་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་ཡང༌། སྦྱིན་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་སྔོན་གྱྀ་ལས་སུ་བྱས་ཏེ། རྐྱེན་ཐ་མལ་པས་བསྒྲུབས་པ་ལྟར་ཚོང་སོ་ནམ་ལ་སོགས་འབད་པ་མཚན་ཉིད་ལས་གསང་སྔགས་འཕགས་ཏེ། ཆུ་དབང་དང་གནོད་མཛེས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པས་དངོས་སུ་འབྱོར་པ་འཕེལ་དུ་ཡོད་པས། སྔོན་ལས་དང་ཐ་མལ་གྱི་སྒྲུབ་ལུགས་ལས་འཕགས་པས་ན། ཚེ་སྤེལ་བ་དང་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གྲངས་མང་པོ་དོན་གཅིག་ལའང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་སོ། །དཀའ་བ་མེད་པས་ཀྱང་འཕགས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་«༼༡༽«ལམ་སྤོང་ལེན་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་མཐར་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་ལས། སྔགས་ནི་གང་ཡང་གྲོགས་སུ་འཆར་བས་སྤང་བླང་གི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་དག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་བརྟེན་པས་འགྲུབ་བོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་ཡིན་པས་ཀྱང་འཕགས་ཏེ། ཚེགས་ཆུང་ལ་དོན་ཆེ་བ་མན་ངག་དམ་པའི་རང་བཞིན་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡང༌། ཚུལ་གསུམ་པའི་སྒྲོན་མ་ལས། དོན་གཅིག་ན་ཡང་མ་རྨོངས་དང༌། །ཐབས་མང་དཀའ་བ་མེད་པ་དང༌། །དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་བྱས་» «པས། །སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པ་དང༌། གྲོགས་ལྟ་སྤྱོད་དང་རང་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ལས། དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། །གྲོགས་ཀྱི་མཐུ་དང་སྤྱོད་པ་ཡིས། །བློ་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ནི། །ཆེན་པོའི་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་གྲགས། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་འཕགས་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི།

以下是完整的漢語直譯: 由於顯示一切成為道的法,並確立果續,故於深廣義無有迷惑。 也因方法眾多而殊勝。例如,僅是斷除貪慾這一所斷,共同的方法是以修生轉變;不共的殊勝方法則是以妙觀察別相的大樂貪慾為道,等等,不必斷除而自然清凈於法界。顯教則依賴於斷除能取所取。 又如,僅是獲得共同資具這一所成,顯教需先行佈施,再以世間因緣如經商、務農等努力獲得。密咒則更為殊勝,可通過水灌頂、降魔等修法直接增長財富,超越前世業力和世間獲取方式。因此,對於延壽、降伏等同一目的,密咒闡述了眾多方法,故而殊勝。 也因無有艱難而殊勝。顯教道路以取捨艱難行持,終致疲憊;密咒則一切皆現為助緣,因取捨本性自凈,故可依靠欲妙等成就。 也因是利根之道而殊勝。因為是究竟的殊勝教授自性,故能以小功獲大益。 如是以四種方式殊勝,如《三種燈論》云:"義雖一而無迷惑,方便多且無艱難,為利根者所修行,故密乘特別殊勝。" 這些是由於所緣、助緣、見行及自性成就等圓滿而立為密咒大乘。如《三乘建立論》云:"所緣極清凈,助緣力及行,具慧者之乘,名為大中大。" 第二,廣說殊勝之理:

» «གཉིས་པ་འཕགས་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། ར་ལི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྒྱུད་ལས། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ཐེག་ཆུང་ལ། །མན་ངག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་» «ཏེ། །ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་སེམས་བཟུང་དང༌། །རྒྱུ་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ས། །དུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣལ་འབྱོར་དང༌། །བདག་གཞན་དོན་དང་དགོས་པ་དང༌། །ངལ་དུབ་མཐའ་སྤངས་ཚེགས་ཆུང་དང༌། །ཚོགས་བསགས་པ་ཡི་ཁྱད་པར་དང༌། །ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིས། །རིགས་འཛིན་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་གསུངས་པས། མཚན་ཉིད་པ་ལྟ་བ་སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་ཙམ་ལས། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་གདོད་མ་ནས་ལྷ་དང་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས་པར་མ་རྟོགས་ལ། སྔགས་ཀྱིས་རྟོགས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་མེད་ལ་སྣང་བ་སྤྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ལྷར་དག་པ་སྦྱཽར་ལ། དོན་དམ་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པ་གཉིས། གདོད་མ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ངང་དུ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལམ་རིམ་ལས། དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་དབྱེར་མེད་པར། །མཉམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་» «རུ། །ཞེས་སོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ལྷར་དག་པ་ཡང༌། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཉིད། །ཚོར་བ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ། །འདུ་ཤེས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཉིད། །འདུ་བྱེད་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ལ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་བསྐྱོད་པ། །ཞེས་པ་དང༌། འབྱུང་བ་ལྔ་ཡུམ་ལྔར་དག་པའང་དེ་ཉིད་ལས། འབྱུང་པ་ལྔ་ནི་ཡུམ་ལྔའི་དངོས། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཀུན། །ཐམས་ཅད་དག་པ་སངས་རྒྱས་ཞིང༌། །ཞེས་སོ། །སྒྱུ་འཕྲུལ་གསང་སྙིང་ལས་ཀྱང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་ཏེ་ཞེས་སོ། །སྤྱོད་པའང་མཚན་ཉིད་ལ་བླང་དོར་གཉིས་བཅས་ལས་མེད་ལ། སྔགས་སུ་དག་མཉམ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ལྷ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་ངང་ལས། ཚོགས་དང༌། མགོན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་སོ་སོའི་སྐབས་སུ་འཆད་པ་ལྟ་བུས། ལྷ་མཆོད་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དག་པ་ལ་སོགས་པས་འཕགས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལའང༌། མཚན་ཉིད་ལས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་སེམས་འཛིན་གྱི་དཀའ་བ་ཆེན་པོས་འབད་དགོས་པ་ཉིད།

以下是完整的漢語直譯: 第二,廣說殊勝之理: 《不可思議拉利續》云:"聲聞等小乘中,無有殊勝教授。見解行為攝心及,因道果位與時間,受用瑜伽自他利,目的及離疲勞邊,小功大益積資糧,如是十五種差別,持明乘更為殊勝。" 顯教見解僅是空性離戲,未能了知真如不二本初即為本尊咒語自性;密咒則了知此理。世俗雖無而現為幻化,清凈為本尊;勝義中,本智與法界本來無二,了知二者本來無自性而不可分。如《幻化道次第》云:"勝義世俗無別中,大平等壇城中。" 五蘊清凈為本尊,如《智慧成就續》云:"色即是毗盧遮那,受即是寶生如來,想即是無量光佛,行即是不空成就,識即是不動如來。" 五大清凈為五佛母,同續又云:"五大即五佛母體,蘊處界等一切法,皆清凈為佛剎土。" 《幻化秘密心要》亦云:"如來自知一切法本來成佛。" 行為方面,顯教僅有取捨二者,密咒則于清凈平等幻化自性的本尊壇城中,如各壇城章節所說的積資、事業等行為,以供養諸尊、隨順法性、清凈煩惱等而殊勝。 關於心的禪定,顯教需長期以大艱難努力修持止觀攝心,

མཚན་ཉིད་ལས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་སེམས་འཛིན་གྱི་དཀའ་བ་ཆེན་པོས་འབད་དགོས་པ་ཉིད། སྔགས་སུ་མཚན་བཅས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པས་སྤྲོས་པ་ཞི་ནས། མཚན་མེད་རྫོགས་པའི་རིམ་པར་རྩ་རླུང་གི་གནད་གཅུན་པ་ཙམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་ཕྱིར་འཕགས་སོ། །རྒྱུའང་མཚན་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀུན་རྫོབ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས་དོན་དམ་རྟོགས་པར་འདོད་ལ། སྔགས་སུ་དག་རྒྱུའམ་བྲལ་རྒྱུ་རང་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཙན་ཐབས་སུ་ངོ་སྤྲད་ནས་བསྒོམས་པས་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་དོན་དམ་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པས་འཕགས་སོ། །ལམ་ཡང་མཚན་ཉིད་དུ་ཚོགས་གཉིས་ལ་མཉམ་རྗེས་རེས་འཇོག་ཏུ་གྱུར་པས་ལམ་ལྔ་བསྐལ་པར་མི་བགྲོད་པ་ཉིད། སྔགས་སུ་དབྱེར་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པས་མྱུར་དུ་བགྲོད་པས་འཕགས་སོ། །འབྲས་བུའང་མཚན་ཉིད་དུ་དུས་རིང་ཞིག་ན་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འདོད་ལ། སྔགས་ལ་ད་ལྟ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་རང་གནས་སུ་འདོད་པས་འཕགས་སོ། །སའང་མཚན་ཉིད་དུ་སྤང་གཉེན་རིམ་ཅན་གྱི་དབྱེ་བས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འདོད་ལ། སྔགས་སུ་དབྱེར་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང༌། དག་མཉམ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ས་རིམ་གཉིས་འོད་གསལ་དམ་པ་དང༌། ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་མཆོག་དག་པའི་ས་འབྲས་བུ་རྣམ་དག་ཆེན་པོ་དང་གསུམ་མོ། །ཡང་ན་རྒྱུའི་ས་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཅུ་གཉིས་མ་ཆགས་པདྨ་ཅན་གྱི་ས་དང༌། བཅུ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་འཕགས་ཏེ། གསང་སྙིང་ལས། ས་ཡི་ཁྱད་པར་བཅུ་དང་གསུམ། །ཞེས་སོ། །» «དུས་ལའང་མཚན་ཉིད་ལས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་ལ་སོགས་པས་མི་གྲུབ་པ། སྔགས་ལ་བརྩོན་ཞིང་དམ་ཚིག་གཙང་བས་ཚེ་འདིར་འགྲུབ་སྟེ། དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་ལས། ཤིན་ཏུ་གྲངས་མེད་བསྐལ་པ་རུ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གང་མཁྱེན་པ། །སྔགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཚེ་གཅིག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །ཅེས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཡོན་སྤངས་ཏེ་བསྒྲུབ་པ། སྔགས་ལས་གྲོགས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་རྡོ་རྗེ་བཀོད་པ་ལས། གང་ལས་སྤངས་ཏེ་རྨད་དུ་གྱུར་པ་ཡི། །ལོངས་སྤྱོད་འདོད་ཡོན་རྣམས་པ་ལྔ། །ཐབས་ལྡན་སྔགས་ལ་གྲོགས་ཀྱི་མཆོག» «།

以下是完整的漢語直譯: 顯教需長期以大艱難努力修持止觀攝心。密咒則通過有相生起次第息滅戲論,無相圓滿次第僅以調伏脈氣要訣即可生起智慧,故而殊勝。 關於因,顯教認為先有能生所生等世俗,后悟勝義;密咒則直接指認本有智慧作為清凈因或離因,當下即入勝義證悟,故而殊勝。 關於道,顯教二資糧交替修持,需歷經五道多劫才能成就;密咒則入不二智慧之道,速疾成就,故而殊勝。 關於果,顯教認為經長時間後方能獲得;密咒則認為當下本自圓成,故而殊勝。 關於地,顯教以斷證次第分為十一地;密咒則有三地:不二自性界如來藏任運地、清凈平等大智慧二次第究竟光明地、圓滿殊勝法性地即圓滿清凈果地。或者在因地之上,加上第十二不住蓮花地、第十三金剛持地等,更為殊勝。如《秘密心要》云:"地之差別十三種。" 關於時間,顯教需三大阿僧祇劫等長時間方能成就;密咒若精進且戒律清凈,則此生即可成就。如《密意授記》云:"無數劫中諸佛所證悟,密咒行者一時一生中,即可證得圓滿菩提果。" 關於受用,顯教斷除欲妙而修持;密咒則以之為助緣。《金剛幢》云:"所斷而成稀有事,五欲妙境諸受用,于具方便密咒中,成為殊勝之助伴。"

ཐབས་ལྡན་སྔགས་ལ་གྲོགས་ཀྱི་མཆོག» «།སྐལ་པ་ལྡན་པས་རབ་སྤྱད་བྱ། །ཞེས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ལའང་མཚན་ཉིད་ལ་མཉམ་གཞག་མི་དམིགས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པ་བསྒོམ་ཞིང༌། རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ལམ་དུ་བྱེད་ལ། སྔགས་ལས་དབྱེར་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལམ་དུ་བྱེད་པས་འཕགས་སོ། །བདག་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ལའང༌། མཚན་ཉིད་ལས་གནས་སྐབས་སུ་ཅུང་ཟད་ཕན་པ་ཙམ་ལས་ཆེར་མི་འགྲུབ། སྔགས་ལས་ཆར་དབབ་པས་མུ་གེ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང༌། རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་པས་ཟས་སྐོམ་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆར་འབེབས་པ་དང༌། ནད་དང་འཁྲུག་པ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་འཁོར་ཙམ་དུ་བཀྲ་ཤིས་པ་གཞན་གྱི་དོན་དང༌། རིམ་གཉིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ནང་གི་རྟོགས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་ཀྱང༌། གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་«༼༡༽«རང་གི་དོན་བྱེད་པས་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོངས་པའང་མཚན་ཉིད་ལས་རྒྱུའི་ཐེག་པ་ཙམ་ལས་མ་ཤེས་པ་ཉིད། སྔགས་ལས་འབྲས་བུ་གསང་ཆེན་ངེས་པར་བྱེད་དེ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། སྔགས་རྣམས་ཀུན་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། །སངས་རྒྱས་ཀུན་ཀྱི་ཐུགས་ཡིན་ཏེ། །ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྒྲུབ་བྱེད་པས། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡང་དག་» «ལྡན། །ཅེས་སོ། །བྱ་དཀའ་བ་མེད་པས་ངལ་དུབ་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་ཏེ། ཚེགས་ཆུང་ངུས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་མཚན་ཉིད་ལས་འཕགས་ཏེ། ཐབས་མང་དཀའ་བ་མེད་པ་དང༌། །ཞེས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཡང༌། མཚན་ཉིད་ལས་ཐུན་མོང་གི་ཚོགས་སྦྱིན་པ་ཙམ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་ཙམ་ལ་སོགས་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ཙམ་ལས་མེད་པས། ཡུན་རིང་དུ་འགོར་བ་ལས། སྔགས་སུ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ཤེས་པས། ཅི་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། ཡོ་བྱད་བདུད་རྩིར་ཤེས་པས་བཟང་བ་དང༌། རང་བཞིན་དག་མཉམ་དུ་རྟོགས་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྤངས་«༼༡༽«ལ་དག་པས་ཚོགས་གཉིས་མྱུར་དུ་འདུམས་ཤིང་རྫོགས་པས་ཚེ་གཅིག་གི་«༼༢༽«སྐྱེ་བས་གྲོལ་བ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །

以下是完整的漢語直譯: "具方便密咒中,成為殊勝之助伴。有緣者當善修行。" 關於瑜伽,顯教入定修無緣如虛空般空性,后得修幻化瑜伽;密咒則修不可思議無二瑜伽,故而殊勝。 關於成辦自他利益,顯教暫時僅能略作小利;密咒則能降雨止飢荒,瑜伽士成就能降下食物飲料珍寶等,能止病平息爭亂等令一方吉祥,這是利他;通過不可思議二次第,內在證悟與三摩地每剎那漸次增上,這是自利,故而殊勝。 關於密意,顯教僅知因乘;密咒則能決定大密果。《金剛頂經》云:"一切咒之性相,即是諸佛之心,成就法之精髓,故與法界相應。" 因無難行故離疲勞邊際,以小功即能成大果,故較顯教殊勝。如前所說:"方便多無難行"等。 關於積累資糧,顯教僅有佈施等六度等共同資糧,需長時積累;密咒則知一切為佛剎,故受用皆成廣大資糧,知資具為甘露故殊勝,證平等清凈性故最勝,煩惱雖未斷而清凈,故二資迅速圓滿,一生即可解脫。

ཉོན་མོངས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྤངས་«༼༡༽«ལ་དག་པས་ཚོགས་གཉིས་མྱུར་དུ་འདུམས་ཤིང་རྫོགས་པས་ཚེ་གཅིག་གི་«༼༢༽«སྐྱེ་བས་གྲོལ་བ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་ལྷག་པ་ལྟར་ཐབས་དེས་བཞག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ལམ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བླ་«༼༣༽«ལྷག་ཏུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང༌། གསུང་གི་གསང་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང༌། སྐུའི་གསང་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། རྒྱུ་ཡི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི། །གསང་བ་ཆེ་ལས་གསང་སྔགས་མཆོག» «།རབ་ཏུ་འཕགས་པའི་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་» «སོ། །དེའང་མཚན་ཉིད་དུ་སྐུ་སྣང་ལ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དང༌། ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐ་མལ་གྱི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ལས་མེད། སྔགས་སུ་སྐུའི་གསང་བ་སྣང་སྲིད། ལྷ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་དང༌། ལུས་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྫོགས་པ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་གར་ལ་སོགས་པའི་འདུ་འཕྲོ་ལམ་དུ་བྱེད་པས་འཕགས་སོ«༼༤༽«། །མཚན་ཉིད་དུ་གསུང་བྲག་ཅ་ལྟར་སྟོང་པ་དང༌། ངག་ཁ་ཏོན་ནམ་འཇུག་པ་བསྡམས་ཏེ་སྨྲ་བ་བཅད་པས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ལས། སྔགས་སུ་གསུང་གི་གསང་བ་སྒྲ་དབྱངས་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་དུ་ཕབ་པ་དང༌། ངག་གསུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡེ་ནས་གནས་པས་སྒྲ་ཚིག་སྔགས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤར་ཏེ་བཟླས་བརྗོད་ཀྱིས་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པས་དོན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཕགས་སོ། །» «མཚན་ཉིད་དུ་ཐུགས་དྲན་རྟོགས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྒྱས་འདེབས་པ་དང༌། ཡིད་ཐ་མལ་གྱི་རྣམ་རྟོག་འཕྲོ་འདུ་ལོག་ནས་ཆེད་དུ་བཀག་པའི་ཞི་ལྷག་བསྒྲུབ་པ་ལ། སྔགས་སུ་»«ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་«༼༡༽«དྲན་རྟོག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རོལ་བར་ཤར་བ་ལས། ཡིད་རང་གསལ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཤར་བས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུ་བོ་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐུགས་མི་རྟོག་པར་འཆར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་འཕགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཌོམྦྷི་«༼༢༽«ཧེ་རུ་ཀས། འདིར་ནི་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང༌། །སྣོད་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་ནི། །གཞུང་དང་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང༌། །འབྲས་བུ་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས། །སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས།

以下是完整的漢語直譯: 煩惱雖未自然斷除卻已清凈,故二資迅速匯聚圓滿,一生即可解脫成就。 如是,方便殊勝,由此方便所安立的智慧,在修行時也應知更為殊勝。 總之,應知有三種:以意密為道、以語密為道、以身密為道。如《智慧成就續》云:"較大乘因乘更勝,身語意道諸密,應知大密咒最勝。" 顯教中,身相如幻,身業僅以平常方式行善;密咒中,身密現有,身成壇城,以手印舞蹈等動靜為道,故殊勝。 顯教中,語如回聲空,或誦經或斷語入善;密咒中,語密了知聲音本質為阿里卡里,降下法雨,語本為壇城,音聲自然顯為咒語,持誦無礙成就,故殊勝。 顯教中,意識無自性印持,轉平常分別,刻意止觀;密咒中,意密念想現為法性游舞,意顯為本明自生智慧,成就相續禪定瑜伽,故意無念顯為壇城任運,殊勝。 此外,蕩毗黑嚕迦說:"此中依器差別,及能入法,教典道之差別,果之差別,密咒乘最為殊勝。"

འབྲས་བུ་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས། །སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་དང༌། ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏིས། བླ་མའི་ཁྱད་པར་དང་སྣོད་དང་ཆོ་ག་དང་ལས་དང་དམ་ཚིག་དང་སྒོམ་པའི་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ཀྱིས་འཕགས་སོ་ཞེས་དང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། དེ་དག་ཀུན་གྱི་གསང་སྔགས་» «ཀྱི། །ཆོ་ག་ཟབ་མོ་འདི་མཁྱེན་ནས། །དཔའ་བོས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཚད་མེད་བརྙེས། །ཞེས་སོ། །ཁྱད་པར་དུ་«༼༣༽«འཕགས་ཚུལ་རྒྱས་པ་«༼༤༽«ནི་བསྐལ་པར་བརྗོད་ཀྱང་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་འབྲས་བུའི་ཡིན་ཚུལ་ངོས་བཟུང་བ་ལ་གསུམ་ལས། དུས་མྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུར་བཞག་པ་དང༌། ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་འབྲས་བུར་བཞག་པ་དང༌། འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པས་འབྲས་བུར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཐབས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་དུས་ཉེ་བར་ཐོབ་པས་འབྲས་བུར་བཞག་སྟེ། དཔེར་ན་མཚོན་རྣོན་པོས་ཤིང་མྱུར་པོར་ཆོད་པ་ལ་འདིས་ཤིང་ཆོད་ཅེས་བརྗོད་ལ། རྟུལ་པོས་དལ་གྱིས་བསྲིངས་ན་ཆོད་ཀྱང་འདིས་མི་ཆོད་ཅེས་བཏགས་པ་ལྟར། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པས་རིང་པོར་མི་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སྔགས་སུ་ཚེ་རབས་གཅིག་ལ་སོགས་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུས་ཉེ་རིང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །» «དེའང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་ཚེ་གཅིག་ལ་ཐོབ་པར་བཤད་དེ། སཾ་བུ་ཊི་ལས། བསྐལ་བ་བྱེ་བ་དུ་མ་རུ། །བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང༌། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྟེར་བས་ན། །འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་མཉམ་སྦྱོར་ལས། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་གྲངས་མེད་ཀྱིས། །སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་མི་ཐོབ་པ། །གསང་སྔགས་ཚེ་འདིའི་ཆོ་ག་ཡིས། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་» «འགྱུར། །ཅེས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་འབྲིང་གིས་བར་དོར་གྲོལ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་གདན་བཞི་ལས། བུ་ག་དགུ་ཡི་སྟེང་ཕྱོགས་ནས། །འཕྲལ་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཕོ་བྱེད་ན། །» «ཉིན་ཞིང་«༼༡༽«བྲམ་ཟེ་གསོད་པ་དང༌། །མཚམས་མེད་ལྔ་པོ་བྱེད་པ་དང༌། །ཆོམ་རྐུན་ལས་ཀྱིས་«༼༢༽«ལོངས་སྤྱོད་པ། །འདི་ཡི་ལམ་གྱིས་གྲོལ་འགྱུར་ཏེ། །སྡིག་པས་གོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་དང༌། འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་ལས།

以下是完整的漢語直譯: "以果之差別,密咒乘特殊殊勝。" 因陀羅菩提說:"以上師、器、儀軌、事業、誓言、見修、行為之差別而殊勝。" 《幻化網》云:"了知一切密咒之,甚深儀軌后,勇士于菩提樹下,獲無量一切智。" 特別殊勝之理廣說,縱經劫說亦無窮盡。 第三,辨別果之本質有三:從速疾時間而立為果、從殊勝方便而立為果、以相似果為道而立為果。 首先,以何方法迅速獲得菩提即立為果。譬如利刃迅速砍斷樹木,稱"此能砍樹";鈍器緩慢雖能砍斷,卻說"此不能砍"。顯教長時不能獲得的菩提,密咒一生等即可獲得,故從時間遠近角度,亦稱為果乘。 又說以大精進一生可得。如《三昧耶續》云:"歷經多劫難成佛,此生即能賜予故,稱為果乘。"《佛平等瑜伽》云:"無數億劫不能得,諸佛真實密咒以,此生儀軌即能得,於此生中得成就。" 中等精進者中陰解脫。如《金剛四座》云:"從九孔上方,意即刻遷移,日日殺婆羅門,及造五無間,以盜賊業享用,依此道得解脫,不為罪所染。"《文殊口授》云:

།ཞེས་པ་དང༌། འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་ལས། གཟུགས་ཅན་ཕུང་པོ་རང་ལུས་འདིས«༼༣༽«། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་ཀྱང༌། །ཡིད་ནི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་གྲུབ་ནས། །བར་དོར་ཡང་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང༌། ལམ་རིམ་ལས། བརྩོན་པ་འབྲིང་གི་རྣལ་འབྱོར་བ། །རྣམ་སྨིན་འབྱུང་བའི་ལྷག་ལུས་བཞག» «།རྡོ་རྗེ་འཆང་སར་རིག་པས་འགྲོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ཞེས་དེ་ལ་» «བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ལས། ཡང་ན་ལུས་འདི་སྤངས་མ་ཐག» «།» «བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །བརྩོན་པ་མི་ལྡན་པས་ཀྱང་འགྲུབ། །བརྩོན་འགྲུས་ལྡན་ན་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་སོ། །དབང་པོ་ཐ་མའི་རབ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་གྲོལ་ཏེ། མཚན་བརྗོད་ལས། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགྲོ་བའི་བདག» «།ཅེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཐོད་པའི་རྒྱུད་ལས། དེ་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བློ་ལྡན་གྱིས། །ཤིན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །སྐྱེ་འདིར་དངོས་གྲུབ་མ་ཐོབ་ཀྱང༌། །སྐྱེ་གཞན་སྲིད་པར་དངོས་གྲུབ་ཐོབ། །ཅེས་སོ། །ཐ་མའི་འབྲིང་ནི་སྐྱེ་བ་བདུན་ན་གྲོལ་ཏེ། གསང་བ་མཛོད་ལས། དབང་བསྐུར་ཡང་དག་སྦྱིན་ལྡན་ན། །སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ་བར་དབང་བསྐུར་འགྱུར། །དེ་ཡིས་སྐྱེ་བ་བདུན་ལ་ནི། །མ་བསྒོམས་ཀྱང་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །» «ཅེས་སོ། །ཐ་མའི་ཐ་མས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་བཅུ་དྲུག་ན་འགྲུབ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པས་«༼༡༽«ནི། །བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་མི་འཐོབ་པ། །གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བརྩོན། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་འདའ། །ཡང་ན་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི། །སྐྱེ་བ་བཅུ་དྲུག་མྱ་ངན་འདའ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱིས་གཞན་དུ་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །» «གཉིས་པ་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་འབྲས་བུར་བཞག་པ་ནི། དཔེར་ན་གཅིག་གིས་ཉིན་བདུན་དུ་འབད་པའི་བྱ་བ་དེ། གཅིག་གིས་སྐད་ཅིག་ལ་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་དུས། བྱ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབད་པ་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་ཡང་ངོ་བོ་འདྲ་བ་ལྟར། མཚན་ཉིད་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་འབད་པས་བསྒྲུབ་པའི་ཞི་ལྷག་ལོ་དང་ཟླ་བས་མི་འགྲུབ་པ་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ན་འགྲུབ་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད།

以下是完整的漢語直譯: 《文殊口授》云:"此身色蘊雖未成,意成金剛身,中陰中當得成就。" 《道次第》云:"中等精進瑜伽士,留下異熟餘業,心識往金剛持處,稱為異熟。" 《智慧明點》云:"或者剛舍此身時,無上智慧身,無精進者亦成就,何況具精進者。" 下等根器中之上者,來世解脫。《總持贊》云:"剛生即為眾生主。"《佛頂續》云:"是故具慧瑜伽士,以極專注之心,此生雖未得成就,來世必得成就。" 下等中之中等者,七世解脫。《秘密藏》云:"若具正灌頂,生生受灌頂,七世之中,不修亦成就。" 下等中之下等者,十六世成就。《金剛頂》云:"波羅蜜多乘,無數劫不得,若瑜伽士勤,此生即涅槃。或僅以見聞,十六生涅槃。凡夫成佛果,必定非他途。" 第二,以殊勝方便而立為果:譬如一人七日努力之事,另一人瞬間以方便成辦,二者雖功用大小不同,本質相同。顯教中極力修持止觀,經年累月難成,長時方成,入定等;

མཚན་ཉིད་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་འབད་པས་བསྒྲུབ་པའི་ཞི་ལྷག་ལོ་དང་ཟླ་བས་མི་འགྲུབ་པ་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ན་འགྲུབ་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད། སྔགས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཙམ་ལ་ལུས་དང་རྩའི་གནད་ལས་འཆར་བ་དངོས་སུ་གཏན་ལ་དབབ་ཏུ་ཡོད་པས་ཀྱང༌། འབྲས་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པར་བཞག་སྟེ། པདྨ་རྩེ་མོ་ལས། ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་མི་གྲུབ་པ། །སྐད་ཅིག་ཡང་དག་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་སྔོན་སོང་ལ་མ་ལྟོས་པར། །གནད་ལས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། །འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་འབྲས་བུ་རང་དང་འདྲ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པས་འབྲས་བུའི་ཐེག་པར་གཞག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དེ་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་དུས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འཆར་བ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་བསྒོམས་པས། དབྱིངས་ལ་དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་དྲི་མ་བསལ་སྟོབས་ཀྱིས། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་«༼༡༽«ལས། དྲི་མེད་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ཞིང་དང་བཅས། །གང་ཚེ་དག་པ་དེ་ཉིད་དུ། །རང་གསལ་མངོན་དུ་འཆར་བ་དང༌། །འདྲ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་«༼༢༽«པ་ལ། །འབྲས་བུའི་ཐེག་པར་ཡང་དག་བརྗོད། །ཅེས་བྱུང་བས། དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དམ་པར། ཡེ་ནས་བཞུགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་གཞིར་བྱས་ནས། དེ་ཉིད་ལ་སློབ་«༼༣༽«པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་དྲི་མ་སེལ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་བསྒོམ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྦྱངས་པས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་སྒོམ་པ་ལྷ་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན་ཡང༌། དབྱིངས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་དངོས་ལམ་དུ་བྱས་ཏེ་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་ཡང༌། དབྱིངས་དེའི་དོན་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཟབ་མོ་སླུ་བ་མེད་པ་ཡིན་པར་ལྟའོ། །དེས་ན་དབྱིངས་དངོས་ལམ་དུ་བྱ་མི་ནུས་པར་རྒྱུའི་ཐེག་པ་དང་འདྲ་ཡང༌། རྣམ་པ་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཀྱིས་ལམ་ཉེ་རིང་ལ་ཁྱད་ཆེ་སྟེ།

以下是完整的漢語直譯: 顯教中極力修持止觀,經年累月難成,長時方成,入定等;在密乘道中,僅一日夜間,通過身體和脈輪的要訣,即可實際確立。因此,立為以果為道。《蓮花頂》云:"極難成就者,剎那正相應,不待先因緣,要訣出生果,故稱為果乘。" 第三,以相似果為道而立為果乘:佛陀遠離一切垢染時,身與智慧不可分離,剎土功德莊嚴圓滿顯現。修習與此相似之境,通過清除本有之垢染,使之顯現,故稱為果乘。同論云:"無垢界自性,三身智慧及剎土,何時清凈之時,自明顯現,以相似為道,稱為果乘。"因此,以了知本自安住之界自性究竟果為基礎,學習此義,稱為果乘。 為除垢染,修生起次第和圓滿次第。通過修習真如,清除暫時垢染。因此,雖然意識所修的本尊、壇城等是自心的幻化,但並非直接以界的果位本尊和壇城為道而修。然而,因為接近界的義理,故為甚深無欺之道。 因此,雖然不能直接以界為道,與因乘相似,但由於相似與否的差別,道的遠近有很大區別。

།དེས་ན་དབྱིངས་དངོས་ལམ་དུ་བྱ་མི་ནུས་པར་རྒྱུའི་ཐེག་པ་དང་འདྲ་ཡང༌། རྣམ་པ་འདྲ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཀྱིས་ལམ་ཉེ་རིང་ལ་ཁྱད་ཆེ་སྟེ། ནོར་བུ་དང་མར་མེ་གཉིས་མཚན་མོ་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་ལས་རྐུན་པོ་«༼༤༽«གཉིས་ཀྱིས་འོད་ལ་ནོར་བུར་ཞེན་ནས་བླངས་བ་ལས། རྐུན་བུ་རྨོངས་པ་དེས་མར་མེ་ཐོབ་ལ། མ་རྨོངས་པའི་མཁས་པ་དེས་ནོར་བུ་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ། འདོད་དོན་མྱུར་དུ་ཐོབ་པ་དང་མི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལ་ཁྱད་ཆེ་བ་ཉིད་དེ་རྣམ་ངེས་ལས། ནོར་བུ་སྒྲོན་མེའི་འོད་དག་ལ«༼༡༽«། །ནོར་བུའི་བློ་ཡིས་མངོན་རྒྱུག་པ། །ལོག་པའི་ཤེས་པར་ཁྱད་མེད་ཀྱང༌། །ཇི་ལྟར་དོན་བྱེད་ལ་ཁྱད་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་འབྲས་བུ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡིན་ལ། དེ་དང་འདྲ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་ཚུལ་ཡང༌། དང་པོ་དབང་བསྐུར་བའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས། བསྙེན་པ་དང༌། ས་ཆོག་དང༌། སྟ་གོན་བྱས་ཏེ། དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་དང༌། བསྒྲུབ་པ་དང༌། མཆོད་པའི་རྗེས་ལ། སློབ་དཔོན་ཉིད་བདག་འཇུག་བླངས་ནས། སློབ་མ་བཅུག་སྟེ་དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པ་ཕོག་ནས་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་ཕབ་པ་ནི་ཐུགས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། མེ་ཏོག་དོར་གདོང་གཡོགས་བཀྲོལ་ནས་དཀྱིལ་འཁོར་བསྟན་པ་ནི། སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། །དབང་བསྐུར་བའི་རྗེས་ལ་སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱའི་རྗེས་གནང་སྦྱིན་པ་ནི། གསུང་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་དབང་བཞི་བསྐུར་བས་དྲི་མ་དག་ནས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ་དང་པོར་དབང་མནོས་ནས། གྲོལ་ལམ་གྱི་ཚེ་དེའི་རྒྱུན་སྒོམ་ཞིང་སྐུ་གསུམ་«༼༢༽«ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་འབྲས་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གསང་བ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད་ལས། ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་ནི། །སྐུ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གསང་སྔགས་ཐེག་ཆེན་ཏེ། །སྐུ་གསུམ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཡིན། །སྐུ་གསུམ་འདུ་འབྲལ་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པའོ། །ཞེས་སོ། །ལམ་དུ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་བྱེད་ན་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ལས། བསྒོམ་པའི་དང་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ནི་ཆོས་སྐུ།

以下是直譯： 因此，雖然無法將法界本身作為道路，與因乘相似，但由於相似和不相似的形相差異，道路的遠近有很大的差別。就像夜晚排列著寶石和燈火兩者，兩個小偷誤認燈光為寶石而取走，其中愚蠢的小偷得到了燈火，而聰明的小偷得到了寶石一樣。在迅速獲得或無法獲得所欲之事的原因上有很大的差別。正如《決定論》中所說： "對寶石和燈火的光， 以為寶石之心而奔跑， 雖然在錯誤認知上無差別， 但在如何成就目的上有差別。" 因此，這裡的果是身語意。與之相似的現前方式也是：首先，在灌頂時，具相的上師在修習、地法和準備之後，繪製壇城、成就和供養之後，上師自己先受入壇城，然後引導弟子入壇城，授予誓言和戒律，引發智慧，這是現前意。拋花、解除面紗后顯示壇城，是現前身。灌頂之後授予咒語和手印的許可，稱為現前語。通過對身語意三者灌四種頂而清凈污垢，現前身語意。 首先接受灌頂后，在解脫道時修習其相續，了知三身五智的自性，這稱為以果作為道。如《密海續》所說： "一切所知壇城無餘， 即是圓滿三身的密咒大乘， 趣入三身本身即是果乘， 三身無合離即是金剛乘。" 如何在道上作為身和智慧呢？在生起次第和圓滿次第兩者中，首先修習空性是法身。

བསྒོམ་པའི་དང་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ནི་ཆོས་སྐུ། དེའི་ངང་ནས་ལྷའི་སྐུ་བསྒོམ་པ་ལོངས་སྐུ། འོད་ཟེར་གྱི་སྤྲོ་བསྡུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྤྲུལ་སྐུ། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ཐབས་ཀྱིས་དག་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གསང་འདུས་ལས། འདི་ཡིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ། །སྐུ་གསུམ་མི་ཕྱེད་ལས་བྱུང་བ། །ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་«༼༡༽«རྣམ་པར་བརྒྱན། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང༌། དུར་ཁྲོད་རྒྱན་ལས། སྟོང་པ་མངོན་འགྱུར་ཆོས་སྐུ་ལ། །མཚན་དཔེ་བདེ་བ་ལོངས་སྤྱོད་སྐུ། །རོལ་པ་མཛད་པ་སྤྲུལ་སྐུ་ལ། །ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལས། །བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་རྨད་དུ་བྱུང༌། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ། །སྤྲུལ་སྐུ་རྨད་བྱུང་རོལ་བར་ཤར། །ཅེས་སོ། །» «སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་དྲི་མ་སྦྱོང་བྱེད་ལམ་གྱི་ཆར་གྱུར་ན། འབྲས་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་ཅེས་པ་གང་«༼༢༽«། རྒྱུའི་ཐེག་པ་དྲི་མ་སྦྱོང་བྱེད་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་སོ་སྙམ་ན། ཁམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་དག་ནས་སངས་རྒྱས་གྲུབ་པར་གཅིག་མོད་ཀྱང༌། དུས་ཉེ་རིང་དང༌། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡུན་རིང་འབད་པའི་ལམ་གྱི་དྲོད་ཙམ་སྔགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ལམ་དུ་བྱེད་ཀྱང༌། དབྱིངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱའང«་༼༣༽«གྲོགས་སུ་འཆར་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱིས་མཐར་ཐུག་གི་»«འབྲས་བུ་«༼༤༽«ཇི་ལྟ་བ་»«དངོས་སུ་ལམ་དུ་«༼༥༽«བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཟབ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྒོམ་དགོས་པར་བྱུང་ངོ༌། །སྤྱིར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཀུན་རྫོབ་གོ་བར་བྱེད་པས། འབད་པ་ཚེགས་ཆེན་པོའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཚོགས་རྫོགས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་ལམ་ལ་རྒྱུ་ཞེས་བཏགས་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་»«པའོ«༼༦༽«། །ཚེགས་ཆུང་ངུས་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་དང་འབད་རྒྱུས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུར་བཞག་པ་དེས་དྲི་མ་སྦྱོང་བ་ལ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །

以下是直譯： 修習之初修空性即是法身。從其境界中修習本尊身是報身。放射和收攝光芒利益眾生是化身。以方便清凈五種煩惱即是五種智慧。如《密集》所說： "由此法性大， 不可分三身所生， 以智慧海莊嚴， 於此生中將獲得。" 《寂靜尸林莊嚴》中說： "空性現前為法身， 相好安樂為報身， 遊戲事業為化身。" 《智慧海自成續》中說： "從法界大智慧， 大樂的本性， 圓滿受用稀有， 從大悲所生， 化身稀有遊戲顯現。" 若有人想：密乘也成為清凈污垢之道的一部分時，所謂的"以果作為道"與因乘作為清凈污垢的生起有何不同？雖然兩者都是通過一次性清凈界的污垢而成佛，但在時間的遠近上，以及相較於顯教長期努力修行所得的些微暖相，密乘在剎那間就能作為道用。而且，由於修習如實安住於法界壇城的境界，所斷也顯現為助伴，因此稱為以果作為道。但並非是將究竟果直接作為道，所以需要修習深廣之道。 一般而言，建立因果的體系是爲了理解世俗諦。通過大量努力因而產生的禪定等果德圓滿、清凈障礙的道路被稱為"因"，這是顯教乘。以小功夫獲得的禪定等，因為不是由資糧和努力產生的，所以安立為"果"。以此清凈污垢的稱為果乘。

འབྲས་བུར་བཞག་པ་དེས་དྲི་མ་སྦྱོང་བ་ལ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་དང་པོ་ནས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་གཞག་ལམ་གཙོ་བོར་བསྟན་ནས་མཐར་ཐུག་འབྲས་བུ་སྟོན་པ་དང༌། དང་པོ་ནས་དབྱིངས་དག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་འདུས་མ་བྱས་པ་བླང་དོར་རོ་མཉམ་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་འབྲས་ལྟར་དབྱེ་དུས་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་ལམ་དུ་བླངས་པས་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་འདྲ་བ་སྐྱེ་བར་རིགས་ཏེ། ཁམས་ཀྱི་དྲི་མ་དེ་དག་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་གསར་དུ་སྣང་བ་ནས་མཐར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཐོབ་ངེས་སོ། །མཚན་ཉིད་ལས་ཚོགས་གཉིས་ཙམ་ལས། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྒོམ་པ་མེད་པས་རྒྱུ་འབྲས་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། ཡུན་རིང་དུ་མི་ཐོབ་པའང་རྒྱུ་འབྲས་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་ནང་འགལ་བའི་ཕྱིར་གསང་སྔགས་འཕགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །» «དོན་གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསང་སྔགས་ཉིད་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གསང་སྔགས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་དང༌། གསང་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དངོས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དུས་ནས། གྲངས་མེད་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་རིམ་པས་བྱོན་ཅིང་བཞུགས་ལ་སླད་ཀྱིས་འབྱོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ། རྣམ་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་གསུངས་ཏེ། མཚན་བརྗོད་ལས། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །མ་འོངས་རྣམས་ཀྱང་གསུང་འགྱུར་ལ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་གསུངས་པ་གང༌། །ཞེས་པས། དུས་དང་ཚད་དང་རིས་སུ་ཆད་པ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་སྔོན་རོལ་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བྱོན་ནས་གསུངས་པ་རྣམས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་སེམས་དཔའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྒྱུད་སྡེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམས་གཟུང་ཞིང༌། ཞིང་ཁམས་འདི་དང་ཕྱོགས་བཅུ་གཞན་དུ། རྡོ་རྗེ་འཆང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྔ་ཕྱིར་གཤེགས་ཏེ། ད་ལྟར་བཞུགས་པ་དང་བཅས་པའི་མདུན་དུ་དུས་རྟག་པར་གནས་པས་ཐོས་པ་བཟུང་ནས། ཞིང་དེ་དག་ནས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ།

以下是直譯： 以此安立為果來清凈污垢，稱為果乘。這些法的分類也是：首先主要教導因緣的體系之道，最後顯示究竟果；或者從一開始就主要教導清凈法界壇城、果的體系、無為法、取捨平等、本來成佛。 當按因果分類時，以三身及智慧作為道，則理應產生相似的果。通過界的污垢之力，從新顯現功德直到最終獲得圓滿佛陀身智莊嚴。相較之下，顯教僅修習二資糧，而不修身和智慧，因此因果相貌相違。由於因果自身宗義相違，所以長時間無法獲得，這證明密咒更為殊勝。 第二、解釋殊勝密咒本身分兩部分：密咒如何產生的方式和密咒的體系本身。 首先，從無始無終以來，無數金剛持次第出現、安住並將繼續出現，他們都以無量方式向根器極為銳利的所化眾生宣說。如《讚歎名號》所說： "過去諸佛曾宣說， 未來諸佛將宣說， 現在圓滿諸佛陀， 反覆宣說的即是。" 這表明沒有任何時間、數量和種類的限制。從無始以來，金剛持出現並宣說，無量數以金剛手等佛陀示現菩薩相的眾會，持有無上法門無量續部。在此剎土和其他十方，無量金剛持前後相繼而來，包括現在安住者，他們在前恒時安住而聽聞受持，不離彼等剎土。

ད་ལྟར་བཞུགས་པ་དང་བཅས་པའི་མདུན་དུ་དུས་རྟག་པར་གནས་པས་ཐོས་པ་བཟུང་ནས། ཞིང་དེ་དག་ནས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ། ཞིང་ཁམས་ཐ་དད་པ་རྣམས་སུ་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་ནང་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་དང་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེའང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ། གསུང་རྡོ་རྗེ་སྤྱན་རས་གཟིགས། སྐུ་རྡོ་རྗེ་འཇམ་དབྱངས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་སེམས་དཔའ་ཚད་མེད་པས་རང་གིས་གསུང་པ་པོ་དང༌། ཞུ་བ་པོ་དང༌། སྡུད་པ་པོ་དང༌། ཆོས་དང་གནས་ཀྱི་རོལ་པ་མཛད་ནས་གསང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་སྣང་བར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། ཧེ་བཛྲ་ལས། འཆད་པ་པོ་ང་ཆོས་ཀྱང་ང༌། །རང་གི་ཚོགས་སྡུད་འཁོར་ཀྱང་ང༌། །འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་འདས་པའང་ང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་སྔོན་རོལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཏེ། ངན་སོང་སྦྱོང་རྒྱུད་ལས། སངས་རྒྱས་ཀུན་བས་སྔར་སངས་རྒྱས། །མི་ཤེས་དྲི་མ་ཀུན་བཅོམ་» «པ། །རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ། །རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན། །ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད། །ཅེས་བྱུང་ངོ༌། །དེས་གསུངས་པའི་རྒྱུད་ལ་དུས་འདི་ཙམ་ནས་གསང་སྔགས་བྱུང་ཞེས་ཐོག་མཐའ་བསམ་པར་མི་ནུས་ལ། སྟོན་པའང་འདི་ཁོ་ནས་གསུངས་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རོལ་བ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་མི་མཇེད་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་རིམ་པ་ཆགས་ནས་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་ལ་ཐུན་མོང་གི་སངས་རྒྱས་སྟོང་དང༌། སེམས་དཔའ་གཉིས་བྱོན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་ཀྱིས་ཕྱིའི་རྒྱུད་སྡེ་འགའ་གསུངས་པར་འདོད་ལ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་རྒྱུད་བཞི་རྫོགས་པར་གསུངས་པའང༌། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྣམ་པས་དངོས་སུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཐུབ། །ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་ལྗགས་བཟང་བ། །རིང་ཞིང་ཡངས་པ་བརྐྱང་མཛད་དེ། །ཞེས་པ་དང༌། དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་སུ་དུས་འཁོར་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། གསང་བ་འདུས་པ་ལ་སོགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་པར་བཞེངས་ཏེ་གསུངས་པར་འདོད་ལ། མ་འོངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་མོས་པས་གསུང་བར་འདོད་དོ། །

以下是直譯： 他們在前恒時安住而聽聞受持，不離彼等剎土，在不同剎土中向各類眾生宣說無量續部名稱和法門。此外，諸佛的意金剛即金剛手、語金剛即觀世音、身金剛即文殊等無量果位菩薩，自身作為說法者、請法者、結集者，以及示現法和處的遊戲，為利眾生而顯現大秘密。如《喜金剛》所說： "說法者是我，法也是我， 自聚集眷屬也是我， 世間出世間也是我。" 因此，金剛手是先前成佛者。如《凈除一切惡趣續》所說： "較諸佛先成佛， 摧毀一切無明垢， 金剛持中之王者， 金剛金剛金剛持， 禮讚手持金剛尊。" 對於他所說的續，無法思議其始終，說"密咒從此時開始"。也不能確定只由這一位佛陀宣說，因為世界中有無量金剛持的游舞。 就此娑婆世界而言，從器世間和有情世間形成到未空之間，示現有一千位共同佛陀和兩位菩薩出世。有人認為，最初佛毗婆尸宣說了一些外續部。釋迦牟尼佛圓滿宣說四續，有些地方明確提到釋迦牟尼親自宣說，如："爾時，世尊釋迦牟尼，從自己面部伸出廣長美妙舌頭。"還有在吉祥稻茬宣說時輪等，以及以金剛持形相宣說密集等。有人認為未來佛彌勒也將宣說。

མ་འོངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་མོས་པས་གསུང་བར་འདོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་ནས་རྟག་པར་གནས་ལ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྟོན་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང༌། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ། རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་འོག་མིན་ན་རྟག་པར་བཞུགས་ནས། འཁོར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྔར་གསུངས་ད་ལྟ་གསུང༌། ཕྱིས་ཀྱང་གསུང་བའི་ཕྱིར་དུས་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གྀས་གསུངས་པའི་རྒྱུད་ཀྱང་སྔོན་བསྐལ་པ་དང་པོ་ནས་འདིའི་བར་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང༌། དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་གྲུབ་ཐོབ་དང་རིག་སྔགས་འཆང་དང༌། མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་ནས། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་དྲི་ཟ་དང་མིའམ་ཅི་དང༌། མཁའ་འགྲོ་མའི་གནས་སོ་སོ་ན། དར་ཞིང་སྤྱོད་པ་ལས། ཁྱད་པར་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཟ་ཧོར་དང༌། སིངྒ་ལ་དང༌། ཨུ་རྒྱན་ལ་སོགས་མཁའ་འགྲོའི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ལས། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་དང༌། པདྨ་འབྱུང་གནས་དང༌། བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་ལ་སོགས་པས་སྤྱན་དྲངས་ནས་སྐལ་ལྡན་སོ་སོ་ལ་བརྒྱུད་པ་དག་གིས་ཉམས་སུ་བླངས་པས་གྲུབ་པ་བརྙེས་པའི་གྲུབ་ཆེན་བརྒྱད་ཅུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་གར་དུ་བྱོན་པ་དང༌། སྔོན་རྒྱལ་བློན་གྱི་དུས་སུ་ཡང་བོད་དུ་མང་དུ་བྱོན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གཞག་འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་བློ་ཆུང་སྒྲོ་སྐུར་དུ་སྨྲ་བ་དག་རྒྱ་གར་དུ་མ་གྲགས་པས་རྒྱུད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བོད་ཀྱིས་བྱས་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་རྒྱུད་ལུང་དང་མདོ་མང་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ངན་འགྲོར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་རྒྱུ་སོག་པ་ཁོ་ནའོ། །དེའང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་ཨུ་རྒྱན་དང༌། ཤམྦྷ་ལ་དང༌། མ་ལ་ཡ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ནས་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱ་གར་ནའང་བཞུགས་པ་མ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་བཞུགས་སུ་ཆུག་ཀྱང་ཁྱེད་ཀྱིས་ལན་རེ་ཙམ་ཕྱིན་པས་དེ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་མི་ནུས་ལ། གཙུག་ལག་ཁང་ཆུང་རེ་ན་བཞུགས་པའི་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་བྱང་དུ་མ་འདུས་པས་གཞན་རྣམས་མིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལམ་སྟོན་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སྨད་པར་མི་བྱའོ། །

以下是直譯： 有人認為未來佛彌勒也將宣說。這些都由金剛手和空行母們持有而恒常安住。不共的導師金剛持、金剛薩埵、五部佛不可言說的眾會常住色究竟天，對無量眷屬過去已說、現在正說、未來將說，因此週而復始地顯現。 他們所說的續部，從最初劫至今，由金剛手、得灌頂的菩薩、成就者、持明者和空行母們持有，在天、龍、夜叉、乾闥婆、緊那羅和空行母的各處住處廣泛流傳。特別是在贊部洲的札霍爾、僧伽羅、烏仗那等空行住處，由大阿阇黎龍樹心髓、蓮花生、毗瑪拉密多等迎請，傳授給各有緣者。通過修習，八十大成就者等在印度出現，在藏地早期王臣時代也多有出現。 不瞭解這種體系的小智者妄加誹謗，說"在印度未聞名的續不是真實的續，是藏人所造"，這是誹謗許多真實續部、經典和論著，只會導致長期墮入惡趣。 即使印度的續部，也是由大成就者從烏仗那、香巴拉、摩羅耶等地迎請而來。並非所有續部都存在於印度，即使存在，你們偶爾去一次也無法看到全部。小寺院中所存續部目錄未收錄的，並不意味著其他續部就不存在。因此，不應誹謗古代的大導師們。

གཙུག་ལག་ཁང་ཆུང་རེ་ན་བཞུགས་པའི་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་བྱང་དུ་མ་འདུས་པས་གཞན་རྣམས་མིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལམ་སྟོན་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སྨད་པར་མི་བྱའོ། །བོད་འདིར་རྒྱ་གར་ན་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པའི་མདོ་དང་རྒྱུད་མང་པོ་བཞུགས་ཏེ། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་པདྨ་ལ་སོགས་པས་ཨུ་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་མཁའ་འགྲོའི་གླིང་རྣམས་ནས་རྒྱུད་སྡེ་མང་དུ་བསྣམས་ནས་བྱོན་ཏེ་བསྒྱུར་ཞིང༌། མདོ་ཡང་ཉི་མ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་མེས་མ་ཚིག་གོང་དུ་རྒྱ་ནག་ལ་འགྱུར་བའི་མདོ་རྣམས་ལས། ཕལ་པོ་ཆེ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། འདུལ་བ་ལུང་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་རྒྱ་ནག་གི་པཎྜི་ཏ་ཧ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡཱ་ནའི་བློ་ལས་བཻ་རོ་ཙ་ན་དང་འབའ་སངས་ཤིས་ལོ་ཙཱ་བྱས་ཏེ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ཚད་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་གཞན་གྱིས་གཟུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དཀོན་བརྩེགས་ལས། འོད་སྲུངས་ངའམ་ང་དང་འདྲ་བས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ཚོད་གཟུང་བར་རུང་གིས། གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་ཀྱང་བཀའ་ཡང་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྟེ། སྤྲུལ་སྐུ་དེ་ཡང་སྔོན་བྱུང་གིས་ད་ལྟ་མེད་དོ་མི་བསམ་སྟེ། རྟག་ཏུ་མོས་པའི་ངོར་འབྱུང་ལ། དེས་སྔོན་མདོ་དང་རྒྱུད་མ་གྲགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའང་སྲིད་པས་སྐུར་པ་མི་བཏབ་ལ། ཆོས་གང་ལ་ཐར་བའི་ལམ་དུ་འཇུག་ཅིང་འཁོར་བ་སྤོང་བ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཚད་མར་བཞག་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཁམས་གསུམ་དག་ན་ཉོན་མོངས་སྤོང་བྱེད་གསུང༌། །ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་མཛད་པ་གང༌། །དེ་ནི་དྲང་སྲོང་གསུང་ཡིན་ལྡོག་པ་གཞན། །ཅེས་པས་«༼༡༽«གྲུབ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་རྟག་པར་བཞུགས་པས། གདུལ་བྱའི་དོན་མཛད་ལ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་ཡང༌། རི་དང་ཤིང་དང་པདྨོ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་«༼༢༽«ཤིང་དང༌། སྐྱེས་པ་དང༌། བུད་མེད་དང༌། ཁྱེའུ་དང༌། བུ་མོ་དང༌། བྱ་དང་རི་དྭགས་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་བཀར་གསུངས་པ་ཡོད་ན། སྔར་བྱུང་གིས་ད་ལྟ་མི་སྲིད་ཅེས་ལོག་པར་མི་ལྟ་སྟེ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དག་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

以下是直譯： 小寺院中所存續部目錄未收錄的，並不意味著其他續部就不存在。因此，不應誹謗古代的大導師們。 在藏地，存在許多印度有或無的經續。早期的阿阇黎蓮花生等從烏仗那等空行洲帶來許多續部並翻譯。經典方面，在尼瑪烏珠寺未被焚燬前，從漢地翻譯的經典中，華嚴、涅槃、律藏等許多經典是由漢地班智達和尚摩訶衍的記憶，通過毗盧遮那和巴桑西譯師翻譯的。 因此，除了一切智者外，他人無法判斷法和補特伽羅的程度。如《寶積經》所說："迦葉，只有我或與我相等者才能判斷法和補特伽羅，其他人不行，因為會墮入邪見。" 真實佛語即是佛陀之言。化身雖已出現過，但不應認為現在不存在，因為它總是隨信解而顯現。它也可能闡明以前未聞的經續，因此不應誹謗。任何教導解脫道和斷除輪迴的法，都應視為佛陀的權威教言。如《寶性論》所說："三界中能斷煩惱之言，宣說寂靜功德者，即是仙人語，其餘則相反。" 由此可知，佛陀恒常安住，為利益所化眾生而行事。加持的佛語也可能從山、樹、蓮花、如意樹、男人、女人、童子、童女、鳥獸中發出法門之聲，這些也被說為佛語。不應認為過去發生的現在就不可能，因為加持現象可能會出現。

བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དག་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གང་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་དམ་པར་བཟུང་ནས་ཡི་དམ་དུ་བྱ་བ་འཐད་ཀྱིས། གཞན་ལ་སྐུར་པ་ནམ་ཡང་གདབ་པར་མི་བྱ་བ་ཁོ་» «ནའོ། །གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་འགའ་ཞིག་ལས། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་ཟ་ཧོར་གྱི་ཡུལ། མ་ལ་ཡའི་རི་ལ། རྒྱལ་པོ་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་བསྐུར་ཞིང་གླེགས་བམ་གྱི་ཆར་ཕབ་ནས་མིའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བར་བྱས་པ་ལ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་པ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བྱུང་བར་གསུངས་པའང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཏེ་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་ལས། འཛམ་གླིང་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི། །མི་ལས་སྐལ་ལྡན་དྲ་མ་ཆེ། །རྒྱལ་པོ་ཛ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་སྟོན་པར་འགྱུར། །ཅེས་བྱུང་ལ། རྡོ་རྗེ་ས་འོག་གི་རྒྱུད་ལས། རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བ་རྒྱུ་ཡི་ཆོས། །འཁོར་ལོ་བཞིན་ཏུ་བསྐོར་བྱས་ནས། །» «འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཉེ་ལམ་ཞིག» «།མ་འོངས་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བ་དག་བཅོས་མ་ཡིན་ན། རྩོམ་གཞི་གང་ལ་བྱས། དེ་ལྟར་ན་ཕྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་བཅོས་མར་འགྱུར་ཏེ། དོན་སྔོན་བས་ལྷག་ཏུ་མ་བྱུང༌། ཚིག་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་དང༌། མང་ཉུང་བྱུང་བ་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གསར་རྙིང་གི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་འདི་དག་ལ་སློབ་དཔོན་གྲུབ་ཆེན་མང་དུ་བྱོན་ཞིང༌། དབང་དང་བྱིན་རླབས་ཟམ་མ་ཆད་པར་འདུག་པས་ཡང་དག་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། སློབ་དཔོན་དེ་དག་གིས་འགྲེལ་པ་དང་མན་ངག་མང་དུ་མཛད་པས་ཡིད་ཆེས་པར་གཟུང་ངོ༌། །དེའང་རྒྱ་གར་ན་གསང་སྔགས་ཞེས་པ་ཙམ་ལས། འདི་ནི་གསར་མའོ། །འདི་ནི་རྙིང་མའོ་ཞེས་སོ་སོར་དབྱེ་བ་མེད་ན་ཡང་བོད་འདིར་འགྱུར་སྔ་ཕྱིས་སོ་སོར་གྲགས་ཏེ། བཻ་རོ་ཙ་ན་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་བློན་སྔ་དར་གྱི་དུས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་པཎྜི་ཏ་སྨྲྀ་ཏིའི་བར་དུ་བསྒྱུར་བའི་རྒྱུད་ལ་རྙིང་མ་ཞེས་འདོད་ལ། ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་མན་ཆོད་བསྒྱུར་བའི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་གསར་མ་ཞེས་གྲགས་སོ། །འདི་གཉིས་ལ་གོ་དཀའ་སླ་དང༌། དབྱིངས་འཇལ་བ་རླབས་ཆེ་ཆུང་ལྟར་འདུག་པ་ནི།

以下是直譯： 因為加持現象可能會出現。因此，對於自己所信仰的，應當堅持並奉為本尊，但絕不應誹謗他人。 一些古密續的起源說法中提到：金剛手在札霍爾國的摩羅耶山對名為"雜"的國王灌頂，並降下經卷之雨使其在人間顯現，由此產生了《諸佛密意總集》等許多經典。這與《密意授記》所說相符："贊部洲東南方隅，人中具緣大吉祥，名為'雜'的國王，金剛手將為其傳法。"這也與《金剛地下續》所說一致："以因法為基礎，如輪般轉動，近道果乘將在未來出現。" 如果說早期出現的是偽造的，那麼它們是以什麼為依據創作的呢？如果是這樣，那麼後來出現的也應該是偽造的，因為內容並未超越前者，只是在措辭上略有不同或增減而已。 因此，這些新舊大續有許多大成就上師現世，灌頂和加持從未間斷，所以都是真實的。這些上師撰寫了許多註釋和口訣，應當信任。雖然在印度只有"密咒"之稱，並無新舊之分，但在藏地因翻譯時間不同而有區別。從毗盧遮那等王臣早期傳播時期的翻譯直到班智達斯密帝所譯的續部被稱為舊譯，而從譯師仁欽桑波之後翻譯的續部被稱為新譯。這兩者在難易程度和廣度深度上有所不同。

དབྱིངས་འཇལ་བ་རླབས་ཆེ་ཆུང་ལྟར་འདུག་པ་ནི། སྔོན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པས་རང་དབང་བསྒྱུར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རླབས་ཆེ་བར་མངོན་ནོ། །དུས་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་གང་ཟག་ཕལ་པའི་ལུགས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་བྱོན་པས། ཚིག་གྲིམས་ལ་གོ་བར་དཀའ་བ་སྟེ། རྒྱ་དཔེའི་ཚིག་གི་རིམ་པ་ཙམ་ལས་དོན་འགྱུར་མ་ནུས་པས་དེ་ལྟར་བྱུང་བའོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། གསང་སྔགས་དོན་གྱི་འགྲེལ་དགོད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། » «།།» «༈ གཉིས་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དངོས་ལ་གཉིས་ཏེ། གསང་སྔགས་གསར་མའི་རྣམ་གཞག་དང༌། རྙིང་མའི་རྣམ་གཞག་ག»ོ «།དང་པོ་ལ་བཞི་སྟེ། གསང་སྔགས་སྤྱིའི་རང་བཞིན། དབྱེ་བ། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ནང་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ལ་བཞི། མཚན་གཞི། མཚན་ཉིད། ངེས་ཚིག» «མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དང་པོ་མཚན་གཞི་ནི། འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་སྦྱང་བྱ་སྦྱོང་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །དེའང་སྦྱང་གཞི། སྦྱང་བྱ། སྦྱོང་བྱེད། སྦྱངས་འབྲས་རྣམ་པ་བཞིར་འདུས་ཏེ། དབྱིངས་འོད་གསལ་བའི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ནི་སྦྱང་བའི་གཞིའོ། །གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་ནི་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་དྲི་མའོ། །དེའང་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་ལྡོག་ལ། གནས་ལུགས་དོན་གྱི་ཀུན་གཞིའི་དོན་མི་ལྡོག་ཀྱང༌། ཐ་སྙད་ཀུན་གཞིར་བཏགས་པའི་མིང་གི་ཆ་དེ་ལོག་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་ཤེས་གཞན་རྣམས་ལྡོག་པའི་ཆ་ལས་ཡེ་ཤེས་ལྷག་མ་བཞི་འཆར་ཚུལ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །» «སྨིན་བྱེད་དབང་བཞི་བསྐུར་ནས། གྲོལ་བྱེད་བསྐྱེད་རྫོགས་སྒོམ་པས་གསར་དུ་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆ་ལས་ཡེ་ཤེས་ལམ་གྱི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་སོ། །དེ་ལྟར་སྦྱངས་པས་དབྱིངས་ལ་སྒྲིབས་པ་ཐམས་ཅད་དག་ནས་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བས།

以下是直譯： 這種深淺程度的差異，是因為早期的譯師們是佛陀的化身，能夠自如地翻譯，所以顯得更加深奧。而後期的譯師們多是普通人中的學者，所以文字嚴謹但難以理解，因為他們只能按照梵文原文的順序翻譯，無法完全把握意義。 這是《闡明一切乘義寶藏論》中"闡釋密咒義理"的第五章。 第二，具體闡述密咒的分類。分為兩部分：新密的分類和舊密的分類。 首先，新密的分類分為四部分：密咒的總體性質、分類、顯密二者的區別、內密的詳細解釋。 第一，總體性質包括四點：所指對像、定義、詞源解釋、異名。 首先，所指對象是：光明本性的身與智慧不可分離的界、本來清凈的法界，以及依於此的所有應凈化和能凈化的法。 這可以歸納為四個方面：凈化基礎、所凈化對像、凈化方法和凈化結果。 本性清凈的光明法界是凈化的基礎。 暫時的遮蔽——業和煩惱等輪迴諸法，包括阿賴耶識在內的八識，是需要凈化的垢染。 其中，含有各種習氣的阿賴耶識是輪迴的根本，會被去除；而實相義的阿賴耶識的本質不會被去除，只是名稱會改變，稱為法界智慧。 其他識轉化為剩餘四種智慧的方式已經解釋過了。 通過四種灌頂成熟眾生，通過修習生起次第和圓滿次第而解脫，這些新生的功德屬於智慧道的範疇，是凈化的方法。 通過這樣的凈化，當法界中的所有遮蔽都被清除時，本性就轉化為覺悟。

དེ་ལྟར་སྦྱངས་པས་དབྱིངས་ལ་སྒྲིབས་པ་ཐམས་ཅད་དག་ནས་ཁམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བས། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཁམས་ལ་དྲི་མ་སྤྱངས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུའང་གསང་བ་གྲུབ་པ་ལས། དབྱིངས་ལ་བྲལ་བ་དག་ཐོབ་འབྲས། །གསང་སྔགས་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་ནི། དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་རྗོད་བྱེད་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་གསང་བ་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། སྔགས་རྣམས་ཀུན་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། །སངས་རྒྱས་ཀུན་ཀྱི་ཐུགས་ཡིན་ཏེ། །ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྒྲུབ་བྱེད་པས། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཡང་དག་ལྡན། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ངེས་ཚིག་ནི་མནྟྲ་ཡཱ་ན་ཞེས་པས་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། མ་ལ་ནའི་རྐྱེན་བྱིན་པས་མ་ལ་ནི་ཡིད་དེ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་ཡིད་དོ། །ཏྲ་ལ་ཐའི་རྐྱེན་བྱིན་པས་ཏྲ་ཐ་ལ་ནི་སྐྱོབ་པ་སྟེ། དེའང་མྱུར་དུ་སྐྱོབ། བདེ་བར་སྐྱོབ་ཅེས་པའོ། །མྱུར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བདེ་བར་སྐྱོབ་པ་ནི་དཀའ་ཐུབ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་འདོད་ཡོན་གྲོགས་སུ་འཆར་བའི་དོན་ཏེ། མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ལས། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ། །ཅི་བདེ་བར་ནི་བརྟེན་པས་འགྲུབ། །» «ཅེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལས་མྱུར་དུ་སྐྱོབ་པ་བདེ་བར་སྐྱོབ་པས་སྔགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས། མ་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། །ཏྲ་ནི་སྐྱོབ་བར་བྱེད་པའི་དོན། །ཅེས་པ་དང༌། ར་ལི་གསང་བ་བདུད་རྩིའི་རྒྱལ་པོ་ལས། ཡིད་སྐྱོབ་ཕྱིར་ན་སྔགས་ཡིན་ཏེ། །རང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང༌། །རྣམ་རྟོག་གདོན་རྣམས་ལས་སྐྱོབ་ཕྱིར། །» «འདི་ནི་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །ཡ་ལ་ཧེ་དུའི་རྐྱེན་བྱིན་ནས་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཞེས་པ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་པ་དེས་འདོང་པས་ན་ཐེག་པའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་ཐབས་ཀྱིས་གྲོགས་སུ་འཆར་ཏེ།

以下是直譯： 這樣通過凈化，當法界中的所有遮蔽都被清除時，本性就轉化為覺悟。身與智慧自然成就，顯現出來。應知這種圓滿自利利他的本質，就是凈化本性垢染的果位。正如《密續成就》中所說："獲得法界離垢果，密咒分為四種類。" 第二，定義是：本性清凈的法界，以及能詮釋的金剛心密及其眷屬。如《金剛頂經》所說："一切咒語的定義，是諸佛的心，因為能成就法的精髓，故與法界相應。" 第三，詞源解釋：梵語"mantrayana"意為咒乘。"ma"加上"na"後綴表示意，即執我的意。"tra"加上"tha"後綴表示保護，即迅速保護、安樂保護。迅速是指瞬間將煩惱轉為智慧等，戰勝違逆因素。安樂保護是指無需苦行等痛苦，而將欲樂轉為助緣。如《大幻化網》所說："依於五種欲妙，隨意享用而成就。" 這些意思是指：迅速安樂地保護意識不受輪迴恐懼，故稱為咒。如《後續密集經》所說："'ma'是意的意思，'tra'是保護的意思。"又如《秘密甘露王》所言："因保護心故為咒，使自心調順，並保護免於分別妄念，故稱為咒王。" "ya"加上"hetu"後綴成為"yahetu"，意為因的本性。基礎本來圓滿存在，能夠承載，故稱為乘。依此，煩惱也能通過方便轉為助緣。

།དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་ཐབས་ཀྱིས་གྲོགས་སུ་འཆར་ཏེ། གཞི་ཡི་དུས་སུ་དུག་གསུམ་པོ་ཉིད། ལམ་ཐབས་ཤེས་གཉིས་མེད་དུ་ཤེས་ནས་སྦྱངས་པས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་སྐུ་གསུམ་གྱི་སར་འདོང་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡ་མ་རྒ་ཞེས་པས། ལམ་གྱི་དུས་སུ་དུག་གསུམ་པོ་སྨིན་གྲོལ་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱངས་པས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་གསུམ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཤར་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པའོ། །ཡ་»«མའི་སྒྲ་«༼༡༽«ནི་མ་ཞེས་པས། འབྲས་བུ་འདིར་འདོང་བས་ན་ཐེག་པ་སྟེ། འབྲས་བུའི་དུས་སུ་དབྱིངས་ལ་དུག་གསུམ་དག་སྟོབས་ཀྱིས། གཏི་མུག་མི་རྟོག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། འདོད་ཆགས་བདེ་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ། ཞེ་སྡང་གསལ་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་པའོ། །དེའང་དུག་གསུམ་ཐ་མལ་དུ་སྤྱོད་པ་ཐབས་ཀྱིས་གྲོལ་ཏེ། དམ་ཚིག་དང་སྡོམ་པས་རྒྱུད་བསྡམས་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། གསང་འདུས་ལས། འཇིག་རྟེན་སྤྱོད་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །གང་བཤད་དམ་ཚིག་སྡོམ་པ་སྟེ། །རྡོ་རྗེ་ཀུན་གྱི་བསྲུང་བ་ནི། །སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོ་ལས། ཐེག་ཆེན་ཀུན་ལ་རབ་འཇུག་པས། །སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་དུ་བྱེད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་ནི། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ། འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་སྤང་བྱ་གནས་སུ་དག་པ་དང༌། བསྒྲུབ་བྱ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་«8«པས་སྔགས་«༼༡༽«སྟེ། རིག་པ་མཆོག་ལས། དབང་ཐོབ་ཡང་དག་སྦྱོར་བ་ལ། །མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པས་སྔགས་ཞེས་ བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། དགོངས་པ་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། སྔགས་རྣམས་ཀུན་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །རིགས་སྔགས་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན། །གཟུངས་སྔགས་ཤེས་རབ་ངོ་བོ་ཡིན། །གསང་སྔགས་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་སོ། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་དོན་ལ་ཐབས་ཆེན་པོས་སྦྱོར་བ་ཡང༌། དབྱིངས་ལས་མ་གཡོས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། གསང་འདུས་ལས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆེ། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་རབ་སྟོན་པ། །ཞེས་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །

以下是完整的漢語直譯: 對於依靠這個的煩惱,也通過方便而顯現為助伴。在基礎時,三毒本身,在道路上通過了知方便智慧無二而修習,當最終圓滿時將前往三身之地,因此稱為乘。"ya ma ra ga"(藏文,梵文擬音,यमरग,死亡之主,雅瑪惹嘎)表示,在道路時通過成熟解脫二者修習三毒,顯現為樂明無念三者雙運,了知為三身的本性。"ya ma"(藏文,梵文擬音,यम,死亡,雅瑪)的聲音表示"ma",因為果將到達此處故為乘。在果時,由於界中三毒清凈的力量,愚癡無念是法身,貪慾快樂是圓滿受用身,嗔恨明晰是化身。此外,通過方便解脫平常行持三毒,以誓言和戒律約束相續,這是密乘。如《密集》所說:"解脫於世間行為,所說的是誓言戒律,一切金剛的守護,稱為密乘。"又如《金剛空行海》所說:"趨入一切大乘,即是密乘。" 第四,解釋同義詞:稱為密乘、金剛乘、果乘。由於對煩惱等所斷清凈于處所,以及對所證獲得的方法極為讚歎,故稱為密。如《殊勝智》所說:"獲得灌頂真實瑜伽,極為讚歎故稱密。"可分為三種,如《成就密意續》所說:"一切密的分類,應知有三種:明咒是方便的本質,陀羅尼是智慧的本質,密咒是無二智慧。" 金剛乘是以大方便結合身語意金剛的意義,同時不離於界而生起。如《密集》所說:"大貪嗔癡,于金剛乘中顯示。"以及"貪嗔癡,

འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །རྡོ་རྗེ་ལ་དགའ་དག་པར་གནས།། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཐབས། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབྱེ་བ་དངོས་དང༌། བཞིར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན། སོ་སོའི་རྣམ་གྲངས་དགོད་པའོ། །དང་པོ་ནི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་སྟེང་དུ། བརྗོད་བྱ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ། སྟོན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་«༼༢༽«དབྱེ་བ། རྗོད་བྱེད་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་བྱ་བ་དང༌། སྤྱོད་པ་དང༌། རྣལ་འབྱོར་དང༌། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་དང་རྒྱུད་སྡེ་བཞིར་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱུད་ལས། བདེ་བར་གཤེགས་པས་དགོངས་པའི་རྒྱུད། །རྣམ་པ་བཞི་རུ་ཡང་དག་བཤད། །བྱ་སྤྱོད་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ནི། ཀྲཱི་ཡ་ཏནྟྲ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་འགྲེལ་ལས། རྒྱུད་འདི་ནི་སྤྱིར་ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་སྟོན་པས་ན་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། སུ་སིདྡྷི་ཀ་ར་ལས། ཇི་ལྟར་ལས་ལ་འཇུག་པའི་དུས་དག་» «ཏུ། །ལུས་འདི་ས་ཡིས་དྲིལ་ཕྱིས་བྱས་ནས་སུ། །ཆུ་ཆེན་རྙོག་པ་མེད་པའི་ནང་ཞུགས་ནས། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དག་ཏུ་བཀྲུ་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་ཁྲུས་ཆེན་པོ་གསུམ་ཕྲ་མོའི་ཁྲུས་དང་བཅས་པ་དང༌། གོས་གསུམ་བརྗེ་བ་དང༌། ཟས་གསུམ་ཟ་བ་དང༌། སྨྱུང་བར་གནས་པ་དང༌། གཙང་སྦྲ་དང་དཀའ་ཐུབ་དང༌། འདུག་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐྱིལ་ཀྲུང་དང༌། ཕྱག་རྒྱ་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས། ངག་གི་བྱ་བ་བཟླས་བརྗོད་གཙོ་བོར་བྱས་ནས། སེམས་ཀྱིས་བདག་བྲན་དང༌། ལྷ་རྗེ་དཔོན་དུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པས་བྱ་བའི་རྒྱུད་དེ། དཔུང་བཟངས་ལས། དུས་སུ་ཟོས་ནས་དུས་སུ་ཁྲུས་བྱས་ཏེ། །ཕྲེང་བ་མེ་ཏོག་མར་མེ་སྤོས་དང་དྲི། །ཤ་ཆང་མེད་པའི་ལྷ་བཤོས་ཕུལ་ནས་སུ། །ཀུ་ཤའི་ཁྲི་ལ་འདུག་ནས་བཟླས་བརྗོད་བརྩམ། །ཞེས་པ་དང༌། བསམ་གཏན་བདེ་བ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྨྱུང་བ་རྗེས་སུ་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། གྲྭ་ལྔ་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 貪嗔癡,清凈住于喜愛金剛。因此,一切佛陀的方便,稱為金剛乘。" 第二,密咒的分類有三:實際分類、確定為四的原因、各自的同義詞。 首先,在界自性清凈的基礎上,所詮基道果三者,能詮續的本質的分類,能詮詞句的分類可分為事部、行部、瑜伽部和無上瑜伽部四種續部。如《金剛心莊嚴續》所說:"善逝密意續,正說為四種:事行瑜伽及無上。" 其中,第一事續,梵語稱為"kriya tantra"(藏文,梵文擬音,क्रियातन्त्र,作業續,格利雅坦特惹),因為主要教導身語的行為。如《後續禪定續釋》中說:"此續普遍主要教導身語的行為,故稱為事續。"《善成就者》說:"當進入事業之時,以土擦拭此身,進入無濁大水中,如所欲地洗浴。" 此外,身的行為包括三大沐浴及細微沐浴、更換三衣、食用三食、持齋、清潔和苦行、特殊坐姿如結跏趺坐、結印等。語的行為主要是誦咒。心以自己為僕從,視神為主人的方式修持,這就是事續。如《善臂》所說:"適時進食適時沐浴,供養花鬘燈香涂香,無肉無酒供養神食,坐在吉祥草座上開始誦咒。"又說:"為成就禪定安樂,如來隨許持齋。"《五支》說:

དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྨྱུང་བ་རྗེས་སུ་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། གྲྭ་ལྔ་ལས། ལུས་དང་ངག་གི་གཙང་སྦྲ་དང༌། །གསུམ་པ་ཡིད་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་དང༌། །བཞི་པ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་དང༌། །ལྔ་པ་ཕྱི་ཡི་གཙང་སྦྲར་བཤད། །ཅེས་» «སོ། །» «གཉིས་པ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ནི་ཨུ་པ་ཏནྟྲ་ཞེས་པས། ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་ཆ་མཉམ་ནས་སྤྱོད་ཅིང༌། སེམས་ཀྱིས་རང་དང་ལྷ་གཉིས་གྲོགས་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་གི་དོན་བསྡུས་ལས། རྒྱུད་འདི་ནི་གཙང་སྦྲ་ལ་སོགས་པ་སྨད་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འགལ་བར་སྤྱོད་པས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱའོ། །དེའང་ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་དང༌། སེམས་ཀྱི་སྒོམ་པ་ཆ་མཉམ་ནས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །» «གསུམ་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི། ཡོ་ག་ཏནྟྲ་ཞེས་པས། ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་མི་སྟོན་ལ། སེམས་ཀྱི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོས། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་འདིར་སྒོམ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན་པས། ཅི་དགའ་བའི་བཟླས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང༌། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པའི་དོན་བསྡུས་ལས། རྒྱུད་འདིར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་སོ། །དེའང་རང་ཉིད་དམ་ཚིག་པ་ལ་ལྷ་ཡེ་ཤེས་པ་བཞུགས་པས་མཉམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །» «བཞི་པ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ནི། མ་ཧཱ་ཡོ་ག་ཏནྟྲ་ཞེས་པས། སེམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། བླང་དོར་མེད་པས་ལུས་ངག་གི་བྱ་བའང་འདོད་ཡོན་ལྔ་ཐབས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་སྟེ། གསང་འདུས་ལས། དཀའ་ཐུབ་སྡོམ་པ་མི་བཟད་པས། །བསྒྲུབས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལ། །བརྟེན་ནས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཅེས་པ་དང༌། བདེ་མཆོག་ལས། «8«དེས་ན་«༼༡༽«བདེ་བས་བདེ་བ་ཉིད། །བདེ་བ་མཆོག་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། ཨཱརྱ་དེ་བས། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ། བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ལས་གཞན་མེད་དེ། དེའི་དོན་དུ་ཟས་དང་གནས་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བས། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ནི་ཐུན་གསང་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 如來隨許持齋。"《五支》說:"身語的清潔,第三意的清潔,第四誠實語,第五外在清潔。" 第二,行續,梵語稱為"upa tantra"(藏文,梵文擬音,उपतन्त्र,近續,烏巴坦特惹),身語行為平等行持,心以自己和本尊如朋友般修持。如《大日經略義》所說:"此續因貶低清潔等而與世俗相違地行持,故稱為行續。此外,身語行為有多種不同,心的修持則平等行持。" 第三,瑜伽續,梵語稱為"yoga tantra"(藏文,梵文擬音,योगतन्त्र,瑜伽續,優嘎坦特惹),不主要教導身語行為,而主要教導心的行為。如阿阇黎阿難陀嘉熱說:"在此瑜伽續中主要教導修習,因此教導隨意誦咒。"《顯如實義略義》說:"此續主要教導禪定修習,故稱瑜伽續。"此外,自身為誓言尊,本尊智慧尊安住其中,平等修習。 第四,大瑜伽續,梵語稱為"maha yoga tantra"(藏文,梵文擬音,महायोगतन्त्र,大瑜伽續,瑪哈優嘎坦特惹),主要教導心的行為即大智慧,無取捨故身語行為也方便享用五欲。如《密集》所說:"難忍的苦行持戒,雖修亦不能成就,依靠一切欲妙,將獲得悉地。"《勝樂》說:"因此以樂求樂,應修無上樂。"聖天說:"為獲得大樂果,除大樂方便外別無他法。為此應以食物住處等樂,修持具足八大自在的樂。"八自在如《會密》所說:

།དབང་ཕྱུག་བརྒྱད་ནི་ཐུན་གསང་ལས། སྐུ་ཡི་དབང་ཕྱུག་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་དང༌། །ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་དེ་བཞིན་འཕྲིན་ལས་དང༌། །རྫུ་འཕྲུལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དབང་ཕྱུག་དང༌། །གང་འདོད་གནས་དང་ཁྱད་པར་དོན་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། བདེ་མཆོག་ལས། ཕྲ་ཞིང་ཡངས་ལ་ཕྲ་བར་ནུས་པ་དང༌། །སྤྱོད་པ་ནུས་དང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང༌། །དགའ་མགུར་བྱེད་དང་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་འགྱུར། །ཅི་འདོད་བྱེད་དང་དབང་ཕྱུག་དོན་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་སོ། །བསྒྲུབ་ལུགས་ནི་གསུམ་ལས«༼༡༽«། ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཕྲ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང༌། དབུ་མའི་ས། ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སུ་འདྲེས་པས་ཆེས་ཕྲ་བ་གསུམ་ལ། སྲོག་རྩོལ་གྱི་རླུང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་ཚུད་པས། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དབུ་མར་མཐོང་པའི་ཡེ་ཤེས་འཆར་ལ། རྩ་དབུ་མ་མཐོང་བ་འབྱུང་ལ། དེའི་དུས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་དབུ་མར་འདུས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མངོན་ཤེས་འཆར་ལ། རང་བཞིན་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ནུབ་ནས་འོད་གསལ་གྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །སྐུའི་དབང་ཕྱུག་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བའི་མོས་པ་གང་ཡོད་དུ་འགྲོ་བའི་འཕྲིན་ལས་ཅན། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དགའ་བ། དབང་སྒྱུར་བའི་བདག་ཉིད། དོན་སྤྱོད་པའི་ནུས་པ་གསུམ་ལ། དབུ་མར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་འཛིན་དུས། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་མཆོད་སྤྲིན་ལ་སྤྱོད་པས་ལོངས་སྤྱོད་འདུ་བ་དང༌། མཚན་དཔེས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་སྣང་བ་དང༌། གང་ལ་གང་འདུལ་དུ་སྤྲུལ་ནུས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་རྣམས་རང་གི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་འབྱུང་ངོ༌། །གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གང་འདོད་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཅན། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོའི་སྐལ་པ་བཞིན་ཆོས་ཅི་འདོད་སྟོན་པ་དང༌། འགྲོ་བ་དབང་དུ་བསྒྱུར་བར་བྱ་བ་གཉིས་ལ། དབུ་མར་རླུང་སེམས་འདྲེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚོགས་རྫོགས་པས། འགྲོ་བ་མཉན་པ་དང༌། སྒྲ་སྐད་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ནུས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་དབང༌། ཟག་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དངོས་སུ་སྤྱོད་ནུས་པས་ན་ཕྱུག་ཅེས་བྱའོ། །

以下是完整的漢語直譯: 八自在如《會密》所說: "身自在、語自在、 心自在及事業, 神變遍行自在, 隨欲住處及殊勝義八種。" 《勝樂》說: "微細廣大能變細, 能行、大我及歡喜, 一切自在、如意作, 八種自在之義也。" 修持方法有三:心自在殊勝義微細智慧風、中脈地、一切融入智慧而極微細三者,生命氣息入于中脈,顯現見到輪迴涅槃諸法離戲論的中觀智慧,見到中脈。此時因智慧風聚集中脈的緣起,顯現神通與他心通,自然二執消失,光明輪不間斷。 身自在神變等隨眾生意願而行的事業,父母無二喜樂,自在主宰,行事能力三者,當中脈持智慧風時,行普賢云供養而聚集受用,顯現相好莊嚴身,能隨機化現而利益眾生,這些皆為自身顯現而已。 語自在能主宰任何所欲法門,隨眾生根器宣說所欲之法,調伏眾生二者,因中脈氣心融合之力圓滿資糧,眾生樂聞,通曉種種語言而說法,利益眾生。 獲得如是能力之自在稱為"自在",能直接享用無漏功德故稱"富"。

ཟག་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དངོས་སུ་སྤྱོད་ནུས་པས་ན་ཕྱུག་ཅེས་བྱའོ། ། གཉིས་པ་རྒྱུད་སྡེ་བཞིར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དགོད་པ་ལ་ལྔ་ལས། དང་པོ་མི་རིགས་བཞི་ལ་དགོངས་ནས་རྒྱུད་སྡེ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་གཙོར་སྟོན་པ་ལ་བྱ་བའི་རྒྱུད། རྗེའུའི་རིགས་རྣམས་ཕྱི་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་ནང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ཀྱིས་གནས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད། རྒྱལ་རིགས་ཡོན་ཏན་དང་འབྱོར་པ་ཆེན་པོས་ཡུལ་ཁམས་སྐྱོང་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད། དམངས་རིགས་གཙང་བཙོག་ཆུང་ཞིང་ཉོན་མོངས་རགས་པ་«༼༡༽«ལ། བྱ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དམན་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་གསུངས་ཏེ། བདེ་མཆོག་རོལ་བའི་རྒྱུད་ལས། བྱ་བ་བྲམ་ཟེ་གཙང་དང་བསྟུན། །སྤྱོད་པ་རྗེའུ་རིགས་དེ་བས་ལྷག» «།རྣལ་འབྱོར་རྒྱལ་པོ་འཁོར་ཚོགས་མང༌། །གཞི་རྨོངས་གདོད་ནས་གྲོལ་བ་སྟེ། །གཞན་དུ་སུ་ལའང་མ་བསྟན་པར། །མཛེས་མ་ཁྱོད་ལ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཅེས་པ་དང༌། དུར་ཁྲོད་རྒྱན་གྱི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང༌། བྲམ་ཟེ་རྗེའུ་རིགས་རྒྱལ་རིགས་དང༌། ། དམངས་རིགས་གདོལ་བ་འདུལ་དོན་དུ། །རྒྱུད་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། །བྱ་སྤྱོད་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་གང་ཟག་གི་བློ་རིགས་བཞི་ལ་དགོངས་ནས་ཀྱང་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དབང་པོ་རབ་ཀྱིས་ཐ་མ་ལ་བྱ་བ། འབྲིང་ལ་སྤྱོད་པ། རབ་ལ་རྣལ་འབྱོར། ཡང་རབ་ལ་བླ་མེད་དེ། རྡོ་རྗེ་གུར་ལས། དམན་པ་རྣམས་ལ་བྱ་བའི་རྒྱུད། །བྱ་མིན་རྣལ་འབྱོར་དེ་ལྟག་ལ། །སེམས་ཅན་མཆོག་ལ་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད། །རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་དེ་ལྟག་ལའོ། །ཞེས་སོ། །» «གསུམ་པ་དུས་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་བཞིར་གསུངས་ཏེ། བསྐལ་པ་དང་པོ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་ན་འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་བཞི་ཡོད་དེ། ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐུབ། ཁ་ཟས་བདུད་རྩི་ལ་སྤྱོད་པ། ལུས་ལ་འོད་ཡོད་པ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བའོ། །དེའི་དུས་སུ་བྱ་བའི་རྒྱུད་དོ། །དེ་ནས་ཡོན་ཏན་སྔར་བས་ཆུང་དུ་སོང་སྟེ། ཚེ་དང༌། འོད་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་རྣམས་འགྲིབས་ཀྱང༌། ད་དུང་ཚེ་ལོ་གྲངས་མེད། ཁ་ཟས་བདུད་རྩི་ལ་སྤྱོད«༼༡༽«། འོད་ཆག་གང༌།

以下是直譯： 能夠真實享用無漏功德，故稱為富有。第二，陳述密續分為四類的理由有五： 第一，考慮到四種種姓而說四種續部：對於婆羅門們主要教導沐浴和潔凈的事續；對於剎帝利種姓，外在沐浴潔凈，內在以慚愧自持的行續；對於王族以大功德和大財富治理國土的瑜伽續；對於首陀羅種姓不太講究潔凈污穢且煩惱粗重的，對於低劣的事行，說無上瑜伽續。 如《勝樂遊戲續》中說："事續隨順婆羅門潔凈，行續剎帝利勝於彼，瑜伽續王眾多眷屬，本愚從始解脫者，不對他人示，唯對美女你示也。" 又如《尸林莊嚴續》中說："為度化婆羅門剎帝利王族及首陀羅旃陀羅，說四種續部：事行瑜伽無上也。" 第二，也考慮到四種根器而說四種：上根者的下等為事續，中等為行續，上等為瑜伽續，最上等為無上續。如《金剛帳續》中說："下劣者事續，非事瑜伽在其上，殊勝有情瑜伽續，無上瑜伽在其上。" 第三，也依據時期而說四種：在第一劫圓滿期時，贍部洲人具有四種功德：壽命無量，食用甘露，身有光明，神通飛行。那時為事續。後來功德逐漸減少，壽命、光明、神通雖然衰減，但仍然壽命無量，食用甘露，光明一庹，

ཁ་ཟས་བདུད་རྩི་ལ་སྤྱོད«༼༡༽«། འོད་ཆག་གང༌། རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་ས་ལ་མ་རེག་ཙམ་དུ་འགྲོ་བས། ཡོན་ཏན་གསུམ་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་དོ། །དེ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་བདུད་རྩིའི་ཁ་ཟས་འགྲིབས་ཏེ་སའི་ཞག་ཟ་ཞིང༌། ཁ་དོག་གསལ་བ་ཙམ་ཡོད་པས་གཉིས་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དོ། །དེ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་མེད་པས་ཞག་ཀྱང་མེད་འབྲས་སཱ་ལུ་ཟ་ཞིང༌། ཕོ་མོའི་མཚན་མ་དོད་པས་རྩོད་ལྡན་དུ་འགྱུར་དུས་བླ་མེད་གསུངས་པ་སྟེ། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས། རྫོགས་ལྡན་དང་པོ་བྱ་བའི་རྒྱུད། །གསུམ་ལྡན་གཉིས་པ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད། །གཉིས་ལྡན་གསུམ་པ་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད། །རྩོད་ལྡན་བཞི་བ་བླ་མེད་དོ། །དུས་བཞི་ལ་ནི་དགོངས་ནས་ཀྱང༌། །རྒྱུད་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། དུར་ཁྲོད་རྒྱན་ལས། བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་གསུམ་གཉིས་དང༌། །རྩོད་ལྡན་དུས་བཞིའི་རིམ་པ་ཡིས། །རྒྱུད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། །བྱ་སྤྱོད་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །» «བཞི་པ་སྦྱངས་གཞི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ་བཞི་ལ་དགོངས་ནས་ཀྱང་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དེའང་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆུང་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚིམ་པས་དེའི་དོན་དུ་བྱ་བའི་རྒྱུད་གསུངས་ཏེ། ལྷ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བལྟ་བ་དང་བཅས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར་ལས། དཀར་པོའི་རས་ལ་བཏགས་གནས་ཤིང༌། །དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས། །ཕོ་ཡང་མོ་ལ་བལྟ་བ་དང༌། །མོ་ཡང་ཕོ་ལ་བལྟ་བ་བྲི། །ཞེས་པ་དང༌། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་ལས། དབུས་སུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་བྲིའོ། །དེའི་གཡོན་དུ་ན་བཟའ་དཀར་མོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བལྟ་བ་བྲིའོ་ཞེས་པ་དང༌། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། རིགས་ལྔའི་ལྷ་མོ་ལྔ་པོ་ནི། །རྒྱལ་བ་ལྔ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་བྲི། །ཞེས་པ་དང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོས་དཀར་མོ་ལ་གཟིགས་སོ་ཞེས་པས། བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་སྤྱན་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་བགད་པས་ཚིམ་པའི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་གསུངས་པའང༌།

以下是直譯： 食用甘露，光明一庹，神通能夠腳不觸地而行，這是具三功德時期的行續。之後，由於執著受用為我所，甘露食物減少，開始食用地之精華，僅有明亮膚色，這是具二功德時期的瑜伽續。再後來，無神通，也無地之精華，食用稻米，男女性徵顯現，進入爭鬥期時說無上續。 如《諸天圓滿集會續》中說："圓滿期第一事續，三德期第二行續，二德期第三瑜伽續，爭鬥期第四無上續。考慮四個時期，解釋為四種續部。" 又如《尸林莊嚴》中說："圓滿劫三二及爭鬥四時期次第，續也說為四種：事行瑜伽無上也。" 第四，也考慮到凈化基礎貪慾的四種趣入方式而說四種：在圓滿期時，煩惱貪慾很小，僅以相互看一眼就滿足，為此說事續。如諸天相互對視，在《金剛頂續》中說："懸掛于白布上，壇城諸天眾，男看女，女看男而畫。" 又如《金剛手灌頂續》中說："中央畫世尊觀自在，其左畫白衣女看著世尊。" 又如《大日經》中說："五部天女五，畫於五佛方。" 又說："世尊看著白衣女。"因此，事續中的所有天尊都是大眼相。 在三德期，以微笑而滿足的貪慾生起，為此說行續。

དེའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་གསུངས་པའང༌། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། མགོན་པོ་རལ་པའི་ཐོར་ཚུགས་ཅན། །དེ་ཡི་གཡོན་ཕྱོགས་ལྷ་མོ་ནི། །ཅུང་ཟད་ཡིད་ནི་འཛུམ་བཅས་བྲི། །ཞེས་པ་དང༌། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་རྒྱལ་པོ་ཆེ། །ཡིད་ཙམ་འཛུམ་པའི་ཞལ་དུ་བྲི། །ཞེས་པས་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཞལ་འཛུམ་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་ངོ༌། །གཉིས་ལྡན་གྱི་ཚེ་གཅིག་ལ་གཅིག་རེག་ཅིང་འཁྱུད་པས། ཚིམ་པའི་འདོད་ཆགས་བྱུང་བས་དེའི་དོན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་གསུངས་ཏེ། དཔལ་མཆོག་དང་པོ་ལས། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ནི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས། །དཔུང་པ་ཡིད་ཙམ་དམ་པར་བཞག» «།ཅེས་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། ལྷ་མོ་རྡོ་རྗེ་ཅ་ཅོ་སྒྲོག» «།དཔུང་འཁྱུད་རང་གི་ལྷ་མོ་ནི། །» «འཛུམ་བཅས་ཀུན་ཏུ་བལྟ་བ་ཡིས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་འཁྱུད། །» «ཅེས་སོ། །དེས་ན་ཡོ་གའི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་དང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ངོ༌། །རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་དབང་པོ་གཉིས་དངོས་སུ་སྦྱོར་བའི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བས། དེའི་དོན་དུ་བླ་མེད་གསུངས་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། བོལླ་ཀཀྐོ་ལ་སྦྱར་བ། །དེ་ཡི་བདེ་བ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་འདུས་ལས། དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟག་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། བདེ་མཆོག་རྩ་རྒྱུད་ལས། མཚན་མ་གཉིས་ལ་བསྔགས་བྱས་ཏེ། །སྔགས་པ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སྦྱོར། །ཅེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བླ་མེད་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཡབ་ཡུམ་འཁྲིལ་སྦྱོར་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་སྒྲོན་གསལ་ལས། སྐྱེས་བུ་འདོད་ཆགས་ཅན་དོན་དུ། །དེ་ཡི་བྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་བའི་དེ་ཉིད་ལས། དུས་ནི་རྣམ་བཞིའི་དབྱེ་བ་ཡིས། །རྒྱུད་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་» «ཏེ། །བགད་པ་དང་ནི་བལྟ་བ་དང༌། །དེ་བཞིན་གཞན་གྱི་ལག་བཅངས་» «ཉིད། །གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་སོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟར། འདོད་པའི་ལྷའི་རིམ་པས་ཀྱང་བཞག་སྟེ། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ན་བལྟས་པས་ཚིམ་པའི་དོན་དུ་བྱ་བ། འཕྲུལ་དགའ་ལ་སོགས་ན་བགད་པས་ཚིམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ།

以下是直譯： 為此說行續，如《大日經》中說："護法具髮髻，其左方天女，稍帶微笑畫。"又說："大毗盧遮那王，臉帶微笑畫。"因此，行續中的所有天尊都帶有微笑。 在二德期，以相互觸控擁抱而滿足貪慾，為此說瑜伽續。如《吉祥第一續》中說："壇城諸天眾，稍許緊靠肩。" 《金剛頂續》中說："天女金剛喧譁聲，擁抱己天女，帶笑遍觀察，抱世尊足。"因此，瑜伽續中的所有天尊都與手印相連。 在爭鬥期，生起兩根實際交合的貪慾，為此說無上續。如《二觀察續》中說："男女根交合，其樂最殊勝。" 《密集續》中說："以二根交合，觀察一切法。" 《勝樂根本續》中說："讚歎二相好，瑜伽師與空行母交合。"因此，無上續中的所有天尊都以父母交抱形式出現。 如《明燈論》中說："為貪慾男子，其行為金剛薩埵。" 《秘密真實》中說："以四時分別，說四種續部。笑與看，以及握他手，二二相擁抱，如是四種續。" 如同人類的次第，也依欲界天的次第而安立。他化自在天等以相視而滿足，為此說事續；化樂天等以微笑而滿足，為此說行續；

འཕྲུལ་དགའ་ལ་སོགས་ན་བགད་པས་ཚིམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ། དགའ་ལྡན་ལ་སོགས་ན་འཁྱུད་པས་ཚིམ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མན་ཆད་ན་དབང་པོ་གཉིས་སྦྱོར་བ་ལ་བླ་མེད་དེ། བརྟག་གཉིས་ལས། བལྟས་དང་བགད་དང་ལག་བཅངས་དང༌། །འཁྱུད་དང་གཉིས་སྤྲོད་ལ་སོགས་པའི། །རྒྱུད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་སོ། །ཞེས་པ་དང༌། སམྦུ་ཊི་ལས། བལྟས་དང་བགད་དང་ལག་བཅངས་དང༌། །གཉིས་གཉིས་འཁྱུད་པ་གང་ཡིན་པ། །སྲིན་བུ་མེ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་སུ། །རྒྱུད་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་སོ། །ཞེས་སོ། །» «ལྔ་པ་ལྷ་བཞིའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་གཟུང་བའི་དོན་དུ་རྒྱུད་སྡེ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། གཏི་མུག་ཅན་ཚངས་པ་ནི་གཙང་སྦྲ་ཆོས་སུ་སྨྲ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཕྱི་མ་ལས། འདག་ཆལ་དག་གིས་བགོས་པའི་གོས། །དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན། །ལུས་ལ་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་བགོས་ལ། །འབབ་སྟེགས་བཀྲུས་པ་དེ་ཡིས་འདག» «།ཅེས་པའི་ཚུལ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་རྒྱུད་དོ། །» «ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ལས། ཁྲུས་བྱས་གཙང་མ་གཟུང་བྱ་སྟེ། །བཀྲ་ཤིས་ངོ་མཚར་བཟུང་བྱས་ལ། །བསྒྲུབ་པའི་རྫས་ནི་རྗེས་སུ་བཟུང༌། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །» «ཞེ་སྡང་ཅན་ཁྱབ་འཇུག་འཚེ་བ་ཆོས་སུ་སྨྲ་བའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་སྟེ། རྒྱལ་རིགས་ལ་ནི་རྒྱལ་རིགས་དང༌། །བྲམ་ཟེ་འདོད་ལ་བྲམ་ཟེ་བསད། །ཞེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་གསོད་པ་འདི་ནི་བཟང༌། །གསོད་པས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །ང་རྒྱལ་ཅན་བརྒྱ་བྱིན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་གསུངས་པ་ཡང༌། དབང་ཕྱུག་འབྱོར་པ་ལྷ་ཡི་རྒྱུད། །རྣལ་འབྱོར་ཡང་དག་བཤད་པའོ། །ཞེས་སོ། །འདོད་ཆགས་ཅན་དབང་ཕྱུག་ནི་འདོད་ཆགས་ཆོས་སུ་སྨྲ་སྟེ། གཽ་ཏཾ་བུད་མེད་མེ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡི་ཉེ་གནས་ཐབ་ཁུང་» «ཡིན། །ཅེས་པ་འདུལ་བའི་དོན་དུ་བླ་མེད་གསུངས་ཏེ། གསང་འདུས་ལས། བུད་མེད་གཟུགས་དང་མདངས་བཟང་བ། །ལོ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ལ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་གནས་གསུམ་དུ། །དབེན་པར་མཆོད་པ་རབ་ཏུ་བརྩམ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་སོ་སོའི་རྣམ་གྲངས་དགོད་པ་ལ།

以下是直譯： 化樂天等以微笑而滿足，為此說行續；兜率天等以擁抱而滿足，為此說瑜伽續；三十三天以下以二根交合，為此說無上續。如《二觀察續》中說："看、笑、握手、擁抱、二根交合等，續也說為四種。" 《三昧耶續》中說："看、笑、握手、二二相擁，以螢火蟲之方式，說為四種續。" 第五，爲了攝受隨順四種天的四種顛倒，說四種續部： 愚癡的梵天宣說清凈為法，為攝受這種方式而說事續。如《后靜慮經》中說："如被灰塵覆蓋的衣服，經洗滌變得無垢，身體被祭祀覆蓋，以浴池洗凈而清凈。" 《善成就續》中說："沐浴后應執持清凈，應執持吉祥稀有，隨執持修法物品。" 瞋恨的遍入天宣說傷害為法，為此說行續。如說："對剎帝利殺剎帝利，對婆羅門殺婆羅門。"相應地，《大日經》中說："啊！殺害真是好，以殺害獲得菩提。" 為攝受驕慢的帝釋天而說瑜伽續："自在圓滿天之續，正說瑜伽。" 貪慾的大自在天宣說貪慾為法，如說："喬答摩，女人是火，其近侍是灶。"為調伏此而說無上續。《密集續》中說："女人形貌美，年滿十六歲，加持后三處，獨處開始供養。" 第三，列舉各自的分類：

གསུམ་པ་སོ་སོའི་རྣམ་གྲངས་དགོད་པ་ལ། སྤྱིར་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་མཐའ་དང་གྲངས་དང་ཚད་དཔག་པར་གཟུང་དུ་ག་ལ་རུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་གྲངས་མེད་པས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཁོར་ཚད་མེད་པའི་ནང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་» «ནོ། །འདིར་སྡེ་ཚན་གྱི་ནང་དུ་འདུས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཅུང་ཟད་དགོད་ན། རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པས་དེར་འབབ་པའི་ཁམས་དང་རླུང་གི་འདུ་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་སམ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཙམ་ཞིག་འཆར་བ་དང་བསྟུན་ནས་བརྗོད་དེ། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལས། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །ཁྲག་འབབ་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་འབབ། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །རླུང་རྒྱུ་བར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རིམ་ལྔའི་འགྲེལ་པ་ལས། སྔགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཅུང་ཟད་རེ་བསྟན་ན་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་དང་པོ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཆིངས་གསུམ་ལས། སྤྱི་ལྟར་བཅིངས་ན་མཆོད་པ་དང་གཏོར་མ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་བསམ་གཏན་ཕྱི་མ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་གསང་བ་སྤྱིའི་རྒྱུད། སྤྱོད་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་དཔུང་པ་བཟང་པོ་དང་བཞིའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལྟར་བཅིངས་ན། སྐུའི་རྩ་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད། གསང་བའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་རོལ་པ། འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཡིད་བཞིན་མཆོག་གི་རྒྱུད། བསྟོད་པ་གླུར་བླངས་ཀྱི་རྒྱུད། རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་བཤད་རྒྱུད་ཆོ་ག་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གསུང་གི་རྩ་རྒྱུད་པདྨ་བརྩེགས་པ། བཤད་རྒྱུད་པདྨ་ཅོད་པན་ལ་སོགས་པའོ། །ཐུགས་ཀྱི་རྩ་རྒྱུད་རིག་པ་མཆོག» «བཤད་རྒྱུད་མི་འཁྲུགས་པའི་གཟུངས་ལ་སོགས་པའོ། །བྱུང་ཚུལ་ལྟར་བཅིངས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབུ་ལས་གདུགས་དཀར་མོ་ཅན། ལྗགས་ལས་པདྨ་བརྩེགས་པ། དཔུང་པ་ལས་དཔུང་པ་བཟང་པོ།

以下是直譯： 第三，列舉各自的分類： 一般而言，密續隨順眾生心智和法界，怎能確定其邊際、數量和限度？因為無數金剛持從無始以來在無量眷屬中宣說，所以如虛空般。 這裡略述歸類方式的數目。根據七萬二千脈的次第，隨其中流動的元素和氣的聚集，相應地顯現智慧或法的分類，如是闡述。如《解釋續金剛鬘》中說："應知二萬四千為血液流動，二萬四千為菩提心流動，二萬四千為氣流動。" 龍樹菩薩的《五次第釋》中說："咒的分類有七萬二千。" 略述這些名稱，四續部中首先事續有三種安排： 按總體安排，主要教示供養和食子的《善成就續》，主要教示修定的《后靜慮續》，主要教示壇城儀軌的《普密續》，主要教示行為的《賢臂續》，共四種。 按身語意特別安排： 身的根本續《金剛頂續》，解釋續有《文殊根本續》、《現證菩提續》、《秘密遊戲續》、《文殊遊戲如意勝續》、《讚頌歌詠續》、《金剛鬘解釋續儀軌集》等。 語的根本續《蓮華疊》，解釋續《蓮華冠》等。 意的根本續《勝慧》，解釋續《不動佛陀羅尼》等。 按出現方式安排：佛頭部出《白傘蓋》，舌頭出《蓮華疊》，肩部出《賢臂》。

ལྗགས་ལས་པདྨ་བརྩེགས་པ། དཔུང་པ་ལས་དཔུང་པ་བཟང་པོ། ཐུགས་ལས་རིགས་པ་མཆོག» «ཕྱག་ལས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བ། ལྟེ་བ་ལས་སུ་སི་ཏི་ཀ་ར། གསང་བ་ལས་དོན་ཡོད་ཞགས་པ། ཞབས་ལས་འབྱུང་པོ་འདུལ་བྱེད། སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ། དངོས་གྲུབ་བུམ་པ། འོད་ཟེར་ཅན། སྒྲོལ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །མདོར་ན་མདོ་སྡེ་དང་གཟུངས་འབུམ་གྱི་ནང་ན། ལ་ལ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ། ལ་ལ་ལ་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་མང་བ་རྣམས་ཏེ། བསྡུ་ན་རྒྱུད་སྡེ་སྟོང་ཕྲག་བཞིའོ། །སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་རྒྱུད་རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང༌། བཤད་རྒྱུད་ཀུན་ནས་བཀོད་པ་རྒྱན་ཆེན་པོ་གླང་པོ་ཆེ་རོལ་པ། བདེ་བའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་འཇམ་དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལེའུ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་སྐོར་རྣམས་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱང༌། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོར་གཏོགས་པ་བདེ་བའི་མྱུ་གུ་བཞེད་པས་མི་འཐད་» «དོ། །སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་གསང་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་མིང་དུ་ཡོད་ཀྱང་ངོ་བོ་མེད་དེ་བྱ་བ་དང་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་གཉིས་སུ་འདུས་ཟེར་ཡང༌། ཆ་མཉམ་དུ་སྟོན་པ་ཡོད་པས་ལོགས་སུ་ཡོད་པར་འཐད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལ། རྩ་རྒྱུད་དེ་ཉིད་འདུས་པ། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ། ཆ་མཐུན་གྱི་རྒྱུད་དཔལ་མཆོག་དང་པོ། སངས་རྒྱས་གསང་བ། དམ་ཚིག་མངོན་པར་འབྱུང་བ། དུམ་བུ་བཞི་པ། «རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་དུམ་བུ། དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པའི་དུམ་བུ། ངན་སོང་སྦྱོང་བའི་དུམ་བུ། ཁམས་གསུམ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་དུམ་བུ། «རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་གསུམ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྒྱུད། ངན་སོང་སྦྱོང་རྒྱུད་རྟོགས་པ་བདུན་ཅུ་པ། ཐམས་ཅད་གསང་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ལ། ཐབས་ཕའི་རྒྱུད། ཤེས་རབ་མའི་རྒྱུད། གཉིས་སུ་མེད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལ་གསང་བ་འདུས་པ་རྩ་རྒྱུད་འབུམ་པ། མིའི་ཡུལ་ན་བཞུགས་པ་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། བཤད་པའི་རྒྱུད་ལ་དགོངས་པ་ལུང་སྟོན། ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པ། འཕྲོས་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་རྒྱུད་ལ།

以下是直譯： 舌頭出《蓮華疊》，肩部出《賢臂》，心部出《勝慧》，手部出《金剛手灌頂》，臍部出《悉地成就》，密處出《不空羂索》，足部出《調伏鬼神》，諸根出《如意寶》、《成就寶瓶》、《具光明》、《度母》等。 總之，在經續和十萬陀羅尼中，有些稱為續，有些稱為陀羅尼，數量極多。歸納起來有四千續部。 行續的根本續是《大日經》，解釋續有《大莊嚴續》、《大象遊戲》、《樂芽》等。有些人認為《文殊幻化網》十六萬品等文殊系列屬於行續，但因《樂芽》被認為屬於大瑜伽，所以這種說法不合理。 佛密阿阇黎說雖有"行續"之名但實無其體，歸入事續和瑜伽續二者，然而因有平等教示，所以應當單獨存在。 瑜伽續有：根本續《真實攝》，解釋續《金剛頂》，相應續《勝初續》、《佛密續》、《誓言出生續》，四分續：《金剛界分》、《一切義成就分》、《凈惡趣分》、《三界勝分》，三種《金剛薩埵續》，《加持續》，《凈惡趣續七十現觀》，《一切密續》等。 無上瑜伽續分為：方便父續、智慧母續、無二無上續三種。 其中方便父續的根本續有：《密集根本續》十萬頌，在人間存世的十七品；解釋續有《宣說密意》、《智慧金剛集》、《金剛鬘四天女問》；相應支分續有：

རྡོ་རྗེ་འཕྲེང་བ་ལྷ་མོ་བཞིས་ཞུས་པ། འཕྲོས་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་རྒྱུད་ལ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་དགྲ་ནག» «གཤེད་དམར་ལ་སོགས་པའོ། །དུམ་བུའི་རྒྱུད་ལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་མོའི་རྒྱུད་ལེའུ་འབུམ་དང་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པའི་ནང་ནས། སློབ་དཔོན་ལ་ལི་ཏ་བཛྲས་ཕྱུང་བ་ལ་གཙོ་བོར་འཆི་བདག་གཤིན་རྗེ་འདུལ་བའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནག་པོ་ཞལ་གསུམ་པའི་རྒྱུད། གཞོན་ནུ་གདོང་དྲུག་འདུལ་བའི་གཉེན་པོར་གཞོན་ནུ་གདོང་དྲུག་པའི་རྒྱུད། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་འདུལ་བའི་གཉེན་པོར་འཇིགས་བྱེད་རྟོགས་པ་བདུན་པ་ཞལ་དགུ་པའི་རྒྱུད་དོ། །ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་ལ། རྡོ་རྗེ་སྙོམས་འཇུག་གསང་བའི་རྒྱུད། ཁྲོ་བོ་བཅུའི་རྒྱུད། སྔགས་དོན་གསལ་བ་རྡོ་རྗེ་རྒྱས་འདེབས། རྡོ་རྗེ་དྲི་མ་མེད་པ། དབང་བསྐུར་བ་ཀུན་ནས་བཀོད་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་འབྱུང་བ། རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །» «མའི་རྒྱུད་ལ། ཀུན་གྱི་རྩ་བ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་བཀོད་པ། སྐུའི་རྒྱུད་བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོ། གསུང་གི་རྒྱུད་མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ། ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱཻའི་རྡོ་རྗེ། ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུད་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་གདན་བཞིའོ། །མ་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ལ། མཁའ་འགྲོ་མ་བདེ་བའི་རྒྱུད། རྒྱ་མཚོ་བདེ་བའི་རྒྱུད། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད། གསེར་གྱི་ཆར་པ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་དོ། །འཕྲོས་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་རྒྱུད་ལ། འཕྲིན་ལས་ལ་དགའ་ཆེན་ཟླ་ནུས་ཀྱི་རྒྱུད། བདེ་ཆེན་སྒེག་མ་མཱ་མ་ཀཱིའི་རྒྱུད། གསང་བ་ཡིད་བཞིན་བདེ་བའི་རྒྱུད། རྒྱུད་དེ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་«༼༡༽«བསྐྱེད་རིམ་རྣམ་དབྱེ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ། ངེས་བརྗོད་བླ་མའི་རྒྱུད། བསྡུས་པར་སྟོན་པ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་སྤྱོད། མོ་འབའ་ཞིག་སྟོན་པ་ཕག་མོ་མངོན་འབྱུང༌། དེའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པ་ཁྲག་འཐུང་མངོན་འབྱུང༌། རྫོགས་རིམ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོའི་རྒྱུད། ལས་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད། རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་«༼༢༽«ལས་སྟོན་པ་སྡོམ་པ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད། འཕྲིན་ལས་སྟོན་པ་མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད། དབང་བཞི་སྟོན་པ་ལྟ་བ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད།

以下是直譯： 《金剛鬘四天女問》；相應支分續有：《黑閻魔敵》、《紅閻魔敵》等。 分支續中，從《大幻化續》十萬品和二萬五千品中，萊利達瓦扎阿阇黎取出的主要作為調伏死主閻魔的對治而宣說的《三面黑閻魔續》，作為調伏六面童子的對治而宣說的《六面童子續》，作為調伏大自在天的對治而宣說的《九面大威德七現觀續》。 支分續有：《金剛雙運秘密續》、《十忿怒尊續》、《明咒義金剛印》、《無垢金剛》、《普遍安立灌頂》、《金剛心出生》、《金剛現生》等。 母續有：一切之根本《金剛薩埵普遍安立》，身續《勝樂輪》，語續《大幻化》，意續《喜金剛》，功德續《大明點》，事業續《四座金剛》。 四部母續有：空行樂續、海樂續、等虛空續、如金雨續。 相應支分續有：喜愛事業的《大樂月能續》，大樂妙音的《瑪瑪吉續》，《如意樂秘密續》。 這些續的有益續有：廣說生起次第差別的《金剛空行決定說上師續》，略說的《瑜伽母普行》，唯說女尊的《豬頭母現生》，說其特殊的《飲血尊現生》，主要說圓滿次第的《金剛空行續》，主要說事業的《事業海續》，說金剛阿阇黎事業的《律儀海續》，說事業的《空行海續》，說四灌頂的《見解海續》。

དབང་བཞི་སྟོན་པ་ལྟ་བ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད། མངོན་སྤྱོད་སྟོན་པ་དུས་གནད་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད། རླུང་གི་ལས་སྟོན་པ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ལས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཐོད་པ། ཐུན་མོང་གི་གནས་ལ་གདམས་པ་ར་ལི་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་ལ། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་«༼༣༽«སོགས་པའོ། །འདི་དག་དེང་སང་རྒྱ་བོད་ཕལ་ལ་གྲགས་ཆེ་བར་རགས་པར་བཀོད་པ་སྟེ། ཕྲན་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཞུགས་ཏེ། སྡོམ་འབྱུང་སངས་རྒྱས་ཐོད་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་ཕ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་ཚད། །བྱེ་བ་ཕྲག་ནི་དགུ་བཅུར་ངེས། །དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་གྲངས། །བྱེ་བ་ཕྲག་ནི་བཅུ་དྲུག་གྲངས། །ཞེས་སོ། །དོན་གསུམ་པ་གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་ལ། བྱ་བ་སྤྱོད་པ། རྣལ་འབྱོར་གསུམ་ནི་ཕྱི་པ་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ནི་ནང་པ་ཡིན་ཏེ། སྨིན་བྱེད་དབང་དང༌། གྲོལ་བྱེད་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་རྒྱུད་སྡེ་གང་དུའང་དབང་བཞི་ཚང་བར་མི་སྟོན་ཞིང༌། ཁྱད་པར་དུ་རིག་པའི་དབང་ཙམ་ལས་མི་སྟོན་ན་ཕྱི་པ་ཡིན་ཏེ། དཔལ་ཡེ་ཤེས་གསང་བའི་རྒྱུད་ལས། བུམ་པ་ཆུ་ཡི་དབང་བསྐུར་བ། །བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། །ཅོད་པན་དག་གི་དབང་བསྐུར་བ། །སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་བྱིན་པ་ཡིས། །རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ལས། ཆུ་ཡི་དབང་བསྐུར་ཅོད་པན་དབང༌། །བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་རབ་ཏུ་གྲགས། །རྡོ་རྗེ་དྲིལ་བུ་དེ་བཞིན་མིང༌། །སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ལ་རབ་ཏུ་གསལ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡི་ནི་དབང༌། །རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་གསལ་བར་བྱ། །དེ་ནི་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དབང༌། །དེ་ནི་སློབ་དཔོན་དབང་ཞེས་བྱ། །རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་ཀྱི་ནི་» «མཚན། །གསང་བ་ཡི་ནི་དབང་རྒྱལ་བཤད། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད། །» «བཞི་པ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པས་བུམ་པའི་དབང་ཡན་ཆད་ནི་ཕྱི་པའོ། །» «རྒྱུད་སྡེ་གང་དུའང་དབང་བཞི་རྫོགས་པར་བསྐུར་ན་ནང་པ་ཡིན་ཏེ། གསང་འདུས་ལས། བུམ་པའི་དབང་བསྐུར་དང་པོ་སྟེ། །གཉིས་པ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་དང༌། །

以下是直譯： 說四灌頂的《見解海續》，說降伏法的《時機海續》，說風修法的《律儀出生》，說苦行法的《佛頂》，教授共同所依的《羅利》等。 無二續有：《文殊根本續幻化網》、《時輪》等。 這些是如今在漢藏地廣為人知的粗略列舉，實際上還有不可思議的數量。如《律儀出生佛頂》中說："瑜伽父續的數量，確定為九千億；同樣，瑜伽母續的數量，為一千六百億。" 第三，密咒外內的區別：事續、行續、瑜伽續三者是外部的，無上瑜伽續是內部的。這有成熟灌頂和解脫修道兩方面的區別： 首先，在任何續部中若不完整宣說四灌頂，特別是只宣說明灌，則為外部。如《吉祥智慧秘密續》中說："瓶水灌頂，入事續；寶冠灌頂，入行續；金剛鈴授予，屬瑜伽續。" 《智慧明點》中說："水灌頂和寶冠灌頂，在事續中廣為人知；金剛鈴及名號，在行續中明確宣說；不退轉灌頂，在瑜伽續中應當明示。這六種特殊灌頂，稱為阿阇黎灌頂。無上瑜伽的特徵，宣說為秘密王灌；智慧智慧無上，第四灌頂亦是如此。" 因此，瓶灌及以上是外部的。 在任何續部中若完整授予四灌頂，則為內部。如《密集》中說："瓶灌為第一，第二為秘密灌，

གཉིས་པ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་དང༌། །གསུམ་པ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང༌། །བཞི་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །» «ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་གྲོལ་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་དྲུག་ལས། དང་པོ་རྟོགས་པ་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་དུ་ཤེས་པས་དག་མཉམ་བླང་དོར་མེད་པར་རྟོགས་པའི་དབྱིངས་གཞིར་བྱེད་ན་ནང་པ། མི་བྱེད་ན་ཕྱི་པའོ། །གཉིས་པ་བསྒོམ་པ་ལྷའི་ཁྱད་པར་ལ། ལྷ་ཅི་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ཞལ་སྦྱོར་མེད་ན། ཕྱི་པ་ཡིན་ལ། ཡོད་ན་ནང་པའོ། །གསུམ་པ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རྒྱལ་པོའི་ཁང་བཟངས་དང༌། རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ལ་སོགས་པའི་གནས་གཙང་མར་མོས་པ་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་པ་ཡིན་ལ། དུར་ཁྲོད་དམ་ཨུ་རྒྱན་ལ་སོགས་པར་མོས་པ་བྱེད་ན་ནང་པའོ། །བཞི་པ་བྱ་རིམ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་ན་ཕྱི་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཕྱི་མ་ལས། འབགས་པ་དང་ནི་མ་དག་པ། །དོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་ན་ཡང༌། །དབེན་པར་གཙང་སྦྲས་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་«༼༡༽«སོ། །གཙང་སྦྲ་མི་བྱེད་ཅིང་བཟའ་བཏུང་ཅི་དགའ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ནུས་ན་ནང་པ་སྟེ། གསང་འདུས་ལས། ཤ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ཏེ་བཟའ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་གཙང་བར་མོས་ན་ཕྱི་པ། ཀ་པཱ་ལ་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་ན་ནང་པ་སྟེ། གསང་བ་སྤྱོད་པ་ལས། བཟང་པོའི་སྣོད་ནི་དུམ་བུ་གཅིག» «།དེ་ཡི་ནང་དུ་བཟའ་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། དཀར་གསུམ་མངར་གསུམ་ལ་སོགས་གཙང་མའི་ཟས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཕྱི་པ། ཤ་ལྔ་བདུད་རྩི་དངོས་སམ་བདུད་རྩི་རིལ་བུ་ཙམ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་མོས་པ་བྱེད་པ་ནི་ནང་པ་སྟེ། ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ལས། ངས་ནི་བསྔགས་པ་ཁ་ཟས་དཀར་གསུམ་དང༌། །རྩ་བ་སྡོང་བུ་འབྲས་བུའི་ཚོད་མ་དང༌། །འབྲུ་མར་ཚིག་མ་དར་བ་འོལ་སྐོམ་དང༌། །ཐུག་པ་རྣམས་ནི་བཟའ་བཏུང་ཡིན་པར་གསུངས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་འདུས་ལས། བཤང་གཅི་དང་ནི་ཁྲག་དག་བཟའ། །ཆང་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བཏུང༌། །ཤ་ཆེན་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱ། །འདི་ནི་དམ་ཚིག་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་བཞི་པ་གསང་སྔགས་ནང་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ།

以下是直譯： 第三為慧智慧，第四亦復如是。" 第二，解脫道的區別有六： 第一，見解的區別：若以一切法本來成佛、三壇城為基礎，通達清凈平等無取捨的界，則為內部；若不如此，則為外部。 第二，修持本尊的區別：無論有多少本尊，若無雙運，則為外部；若有，則為內部。 第三，處所的區別：若觀想清凈處如王宮或須彌山頂等，則為外部；若觀想墓地或烏仗那等，則為內部。 第四，行為次第的區別：若主要注重沐浴和清潔等，則為外部。如《后靜慮》中說："若生污穢不凈想，應獨處保持清潔。"若不注重清潔，能隨意享用飲食，則為內部。如《密集》中說："應觀察而食肉等。" 第五，器皿的區別：若觀想珍寶等清凈物，則為外部；若主要使用顱器，則為內部。如《秘密行》中說："善器一片，應于其中食用。" 第六，物品的區別：若使用三白三甜等清凈食物，則為外部；若使用五肉五甘露實物或僅以甘露丸加持觀想，則為內部。如《善成就》中說："我所讚歎的食物是三白食、根莖果蔬、炒芝麻油、酸奶、牛奶和湯羹等。"而《密集》中說："應食糞尿和血，常飲酒等，常食大肉，這是最高誓言。" 第四，詳細解釋內部密咒分為兩部分：

དོན་བཞི་པ་གསང་སྔགས་ནང་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང༌། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི་རྒྱུད་སྡེ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཡང་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་ཐབས་ཤེས་ཆ་མཉམ་དབྱེར་མེད་དུ་སྟོན་པ་ལས། དག་པ་དང༌། རྣམ་གྲངས་དང༌། གྲུབ་མཐའ་མི་གཅིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། དགོངས་པ་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པའི་རྒྱུད་ལས། ཐེག་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང༌། །ཡེ་ཤེས་ཆེ་བའི་ཁྱད་པར་ལས། །རྒྱུད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་བཤད། །ཕ་རྒྱུད་བླ་ན་མེད་པ་དང༌། །མ་རྒྱུད་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཞེས་» «སོ། །གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལ། སྤྱིར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ། ཕོ་དང་མོ་གཉིས་སུ་འདུས་པས། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུད་གཉིས་སུ་«༼༡༽«གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་གུར་ལས། སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་འདུལ་བའི་ཕྱིར། །རྣལ་འབྱོར་ཕ་ཡི་རྒྱུད་བསྟན་ཅིང༌། །བཙུན་མོ་རྣམས་ནི་དགའ་བའི་» «ཕྱིར། །ཕྱི་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་གསུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། སྤྱིར་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཐབས་དང༌། རྫོགས་རིམ་ལས་རླུང་གཙོ་བོར་བྱུང་ན་ཕའི་རྒྱུད་ལ། སྟོང་པ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཤེས་རབ་དང༌། རྫོགས་རིམ་ལས་ཐིག་ལེ་གཙོ་བོར་འདོན་ན་མའི་རྒྱུད་དེ། གསང་བ་གྲུབ་པ་ལས། རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཐབས་ཉིད་བསྐྱེད་པ་རླུང་དང་ནི། །ཤེས་རབ་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་གནས་དག་ཏུ། །ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྡུད་པའོ། །ཞེས་པས་ཕྱེ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁྱད་པར་བདུན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལས། དང་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། གང་དུ་དབང་དང༌། སྤྱིན་སྲེག་དང༌། རབ་གནས་དང༌། དངོས་གྲུབ་དང༌། འཕྲིན་ལས་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་མི་འདྲ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་གཙོ་བོར་སྟོན་ན་ཕའི་རྒྱུད་ལ། གང་དུ་བསྐྱེད་རིམ་དང༌། རྫོགས་རིམ་དང༌། དངོས་གྲུབ་ལ་སོགས་པ་ཟབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་ན་མའི་རྒྱུད་དོ། །» «གཉིས་པ་སྐྱེད་རིམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་གང་དུ་གཙོ་བོ་གོ་འཕོ་ཞིང་གཙོ་མོ་མི་འཕོ་ན་མའི་རྒྱུད་ལ།

以下是直譯： 第四，詳細解釋內部密咒分為兩部分：共同的分類和各分類的含義。 首先，三種續部的分類可歸納為兩類：無二續是平等不可分地教示方便和智慧，因為沒有清凈、分別和不同的宗派，所以解釋為二。如《普聞意趣續》中說："無上勝乘也因大智慧的差別而分為兩種續：無上父續和無上母續。" 分為兩類的原因：總的來說，眾生界可歸為男女兩類，爲了這兩類而宣說方便和智慧兩種續。如《金剛帳續》中說："為調伏男性，教示瑜伽父續；為使女性歡喜，後來宣說瑜伽母續。" 這兩者的區別是：一般來說，生起顯現的次第是方便，圓滿次第中主要涉及氣，則為父續；空性圓滿次第是智慧，圓滿次第中主要涉及明點，則為母續。如《秘密成就》中說："最勝瑜伽有兩種：方便即生起和氣，智慧即圓滿和菩提心。在四輪處，攝集智慧虛空界。" 具體而言，可通過七種差別來了解： 第一，真實性的差別：若主要教示灌頂、護摩、開光、成就和事業等廣泛且各不相同的儀軌，則為父續；若主要教示生起次第、圓滿次第和成就等深奧內容，則為母續。 第二，生起次第的差別：若在壇城中主尊位置變化而主母不變，則為母續；

དཀྱིལ་འཁོར་གང་དུ་གཙོ་བོ་གོ་འཕོ་ཞིང་གཙོ་མོ་མི་འཕོ་ན་མའི་རྒྱུད་ལ། གཙོ་མོ་འཕོ་ཞིང་གཙོ་བོ་མི་འཕོ་ན་ཕའི་རྒྱུད་དེ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་བདེ་མཆོག་གི་བསྟོད་འགྲེལ་ལས། གང་ཞིག་གཙོ་བོ་འཕོ་བྱེད་ཅིང༌། །གཙོ་མོ་དག་ནི་མི་འཕོ་ན། །བྱིས་པ་དག་གིས་རྟོག་བྱའི་» «ཕྱིར། །རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་རྒྱུད་དུ་བཤད། །གང་ཞིག་གཙོ་མོ་འཕོ་བྱེད་ཅིང༌། །གཙོ་བོ་དག་ནི་མི་འཕོ་ན། །རྣལ་འབྱོར་ཕ་ཡི་རྒྱུད་དུ་བཤད། །ཅེས་སོ། །དཔེར་བརྗོད་ན། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཙོ་བོ་རྣམ་སྣང་ཡིན་ལ། གཙོ་མོ་དབྱིངས་ཕྱུག་མ་«༼༡༽«གནས་པ་ལས། རྣམ་སྣང་གི་ཤུལ་དུ་མི་བསྐྱོད་པ་བྱུང་ནས། དབྱིངས་ཕྱུག་ཡུམ་དུ་གནས་ན། མའི་རྒྱུད་དེ་ཤཱན་ཏི་པས། འཁོར་ལོ་ཅན་གྱི་རྟེན་གནས་ཀྱིས། །གང་ཞིག་རྒྱལ་གཞན་དབུས་མར་འགྱུར། །དེ་ཡི་གནས་སུ་མི་བསྐྱོད་གྱུར། །ཅེས་པ་དང༌། མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་བཏུས་པ་ལས། དེ་ཡི་དབུས་གནས་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡི་འཁོར་ལོ་དེ་ཞེས་བྱ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་བདག་པོ། །དེ་ནས་མི་བསྐྱོད་ཡང་དག་གནས། །གཞན་ལ་རྡོ་རྗེ་དེ་གནས་ལ། །» «རང་བདག་ཁོ་ན་རང་གི་བདག» «།ཕྱུང་ནས་སྔོན་དུ་བློ་ལྡན་པས། །ཆོ་ག་བཞིན་དུ་ཐིམ་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་རིགས་བདག་ཀྱང་མི་བསྐྱོད་པ་བྱུང་བས་ཐུགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོ་ལས། གང་ཞིག་གང་གི་ལྷ་བདག་པོ། །» «དེ་ནི་དེ་དང་དེ་རྒྱས་གདབ། །ཅེས་པ་དང་ཤཱན་ཏི་པས། གང་ཚེ་འཁོར་གཙོ་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །ཕྱུང་བ་དེར་ནི་བསྟིམ་པར་བྱ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཙོ་བོར་འགྱུར། །དེ་ཡི་རིགས་བདག་བསྟིམ་པར་བྱ། །རྒྱལ་བ་ལ་གཞན་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། །གལ་ཏེ་འཁོར་ལོའི་གཙོར་བྱེད་ན། །དབུས་མ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད། །རང་གནས་སུ་ཡང་གཞན་དེ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིགས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་གོ་བརྗེ་ལ། གཙོ་མོ་གོ་མི་བརྗེ་བ་ནི་མའི་རྒྱུད་དོ། སྐུ་ཡིས་སྐུའི་ཚེ་རྣམ་སྣང་ཉིད་ལ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་སྐུའི་གསུང་བསྒྲུབས་ན་འོད་དཔག་མེད། སྐུའི་ཐུགས་ལ་མི་བསྐྱོད་པ། སྐུའི་ཡོན་ཏན་ལ་རིན་འབྱུང༌། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ལ་དོན་གྲུབ།

以下是直譯： 若壇城中主尊位置變化而主母不變，則為母續；若主母變化而主尊不變，則為父續。如金剛手所作的《勝樂贊釋》中說："若主尊變化而主母不變，為使愚者理解，稱為瑜伽母續。若主母變化而主尊不變，稱為瑜伽父續。" 例如，在毗盧遮那壇城中，主尊是毗盧遮那，主母是法界自在母。若毗盧遮那被不動佛取代，而法界自在母仍為佛母，則為母續。如寂靜論師所說："以輪王為依處，若其他佛成為中尊，不動佛代替其位置。"又如燃燈所摘："其中央所住者，即稱為其輪，是一切如來之主。然後不動佛安住，其他處安住金剛，唯有自身是自主。智者應先將其抽出，然後如法融入。" 此時，部主也變成不動佛，成為心輪壇城。如《空行海》中說："某尊是某尊的本尊主，應以彼印彼。"寂靜論師說："當眷屬主成佛時，應將其抽出融入彼處。菩薩成為主尊時，應融入其部主。若其他佛在壇城中作為輪之主尊，則中央尊也如是。自處也成為他處。" 同樣，其他部類也互相交換，而主母不變，這就是母續。身以身時是毗盧遮那，在身壇城中成就身之語是無量光佛，身之心是不動佛，身之功德是寶生佛，身之事業是不空成就佛。

སྐུའི་ཡོན་ཏན་ལ་རིན་འབྱུང༌། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ལ་དོན་གྲུབ། དབུས་སུ་གཙོ་བོ་འཕོས་པའི་ཤུལ་དེར། དབུས་མའི་རྣམ་སྣང་འཕོས་ན། དེ་བའི་ཡུམ་དང་སྦྱོར་བས་གོ་བརྗེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་«༼༡༽«གསུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚེ་དཔག་མེད་ལྟ་བུའི། གསུང་གིས་གསུང་གི་ཚེ་དཔག་མེད། གོས་དཀར་མོ་དབུས་སུ་གནས་པ་ལས། གསུང་གི་སྐུ་བསྒྲུབས་ན་རྣམ་སྣང༌། ཐུགས་ལ་མི་བསྐྱོད་པ། ཡོན་ཏན་ལ་རིན་འབྱུང༌། ཕྲིན་ལས་ལ་དོན་གྲུབ། དབུས་སུ་གོས་དཀར་མོ་དང་གནས་ལ། དབུས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་མེད་གཞན་དེའི་ཤུལ་གྱི་ཡུམ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་མི་བསྐྱོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་མི་བསྐྱོད་པ་གཞན་དང་གོ་བརྗེ་ཚུལ། ཡོན་ཏན་རིན་འབྱུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་བོར་རིན་འབྱུང་དང་གཞན་བཞི་བརྗེ་ཚུལ། ཕྲིན་ལས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་དང་གཞན་བཞི་བརྗེ་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མའི་རྒྱུད་ཀྱིའང་ཚུལ་དེ་དག་བཟློག་པའི་དཔེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །» «དེས་ན་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཏུའང་དཀྱིལ་འཁོར་རིགས་ལྔ་ལྔ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ། གང་ཟག་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནའང་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་རིགས་དེའི་གཙོ་བོར་དབུས་སུ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབས་ན་དངོས་གྲུབ་ཉེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །» «གསུམ་པ་རྣམ་པའམ་ཆ་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། གང་དུ་ལྷ་ཕོའི་རྣམ་པ་མང་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་རིགས་བཞིའི་གནས་སུ་ལྷ་ཕོའི་དབྱིབས་འབྱུང་ན། ཆ་ལུགས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པར་སྟོད་གཡོགས་དང་སྨད་གཡོགས། དབུ་རྒྱན་དང་རྣ་རྒྱན་དང༌། རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྦྲུལ་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པ་ནི་ཕ་རྒྱུད་ཡིན་ལ། གང་དུ་ལྷ་མོའི་རྣམ་པ་མང་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་རིགས་བཞིའི་གནས་སུ་ལྷ་མོའི་དབྱིབས་འབྱུང་ཞིང༌། གཅེར་བུར་སྐྲ་གྲོལ་བ། ཐལ་བའི་གོས་དང་རུས་པའི་རྒྱན་དང༌། རོའི་གདན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་མ་རྒྱུད་དེ། ཧེ་བཛྲ་ལས། སྤྱི་བོའི་འཁོར་ལོ་མི་བསྐྱོད་པ། །མགུལ་གྱི་འཕྲེང་བ་རིན་ཆེན་གདགས། །ཞེས་པ་དང༌། ར་ལི་ལས། གདན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ་ཡི་གདན། །རྒྱན་གྱི་ཁྱད་པར་རུས་པའི་རྒྱན། །» «གོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐལ་བའི་གོས། །ཞེས་སོ། །

以下是直譯： 身之功德是寶生佛，身之事業是不空成就佛。當中央主尊變化時，若中央的毗盧遮那移動，則與該佛的佛母結合，這就是交換。 同樣，在語的壇城中，如無量光佛的情況：語以語時是無量光佛，白衣母居中。若成就語之身是毗盧遮那，心是不動佛，功德是寶生佛，事業是不空成就佛。中央仍是白衣母，而中央的無量光佛則與其他佛母結合。 類似地，心的不動佛壇城中主尊不動佛與其他佛交換的方式，功德的寶生佛壇城中主尊寶生佛與其他四佛交換的方式，事業的不空成就佛與其他四佛交換的方式，都應如此理解。 母續的方式也應通過這些例子的相反情況來理解。 因此，即使在一個壇城中也修持五種壇城。就個人而言，以花落在哪個部類上，就以該部類的主尊作為中央尊來修持，這樣更易獲得成就，因為這是最接近的壇城型別。 第三，形象或裝束的差別：若多為男性deity的形象，特別是在四方位出現男性deity的形態，裝束與世俗相符，有上衣下裙、頭飾耳飾，以及寶石、蛇等裝飾，則為父續。若多為女性deity的形象，特別是在四方位出現女性deity的形態，且呈現裸體、散發、涂灰、骨飾、屍體座等，則為母續。如《喜金剛續》中說："頂輪不動佛，頸上掛寶鬘。"《羅利續》中說："座位特徵為尸座，裝飾特徵為骨飾，衣服特徵為灰衣。"

» «གོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐལ་བའི་གོས། །ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། མངོན་རྟོགས་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་གཡས་སྐོར་དུ་བསྐོར་བ་ཕ་རྒྱུད་ལ། གཡོན་སྐོར་བྱེད་པ་མ་རྒྱུད་དེ། ངེས་འབྱེད་བླ་མ་ལས། གཡོན་སྐོར་དུ་ནི་བསྐོར་བ་ཡིས། །» «མཆོད་པ་དགོད་དང་གཏོར་མ་བྱ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ལ། གཙོ་བོར་སྐྱེས་པས་མཚོན་ཅིང༌། དུས་ཉིན་མོ་དང༌། ཡར་ངོ་གཙོ་ཆེར་བྱེད་པ་ཕ་རྒྱུད་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་མ་རྒྱུད་དེ། བདེ་མཆོག་ལས། ཉིན་མོ་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་ཅན། །མཚན་མོ་ཤེས་རབ་བརྟག་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་རྫོགས་རིམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་གང་དུ་རྩའི་སྒོ་ནས་ཐིག་ལེའི་བདེ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་མ་རྒྱུད་ལ། རླུང་གི་སྒོ་ནས་གསལ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ཕ་རྒྱུད་དེ། མཁའ་འགྲོ་མ་གསང་བའི་རྒྱུད་ལས། གསང་བ་མཆོག་གི་ཁྱད་པར་ནི། །བདེ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། །རྩ་ཡི་དེ་ཉིད་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་རྒྱུད། །རླུང་གི་དེ་ཉིད་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་ཕ་ཡི་རྒྱུད། །ཅེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་ལས། དཔལ་ལྡན་གསང་བ་འདུས་པ་རུ། །སྟེང་འོག་རླུང་ལ་ཟུང་དུ་འཇུག» «།ཤེས་རབ་རྣལ་འབྱོར་བླ་མ་རུ། །སི་ལ་ག་བུར་ཟུང་དུ་འཇུག» «།ཅེས་སོ། །བདུན་པ་རྣམ་དག་གི་ཁྱད་པར་ལ། གཙོ་ཆེར་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དག་པ་ལྷ་དང་ལྷ་མོར་སྟོན་པ་ཕ་རྒྱུད་དེ། གསང་འདུས་ལས། མདོར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི། །» «སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས། །མཁའ་དབྱིངས་རྡོ་རྗེའི་དམ་ཚིག་ནི། །རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན། །ཅེས་སོ། །རྩ་དང་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་དཔའ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མར་སྟོན་པ་ནི་མ་རྒྱུད་དེ། བདེ་མཆོག་ལས། སོ་དང་སེན་མོ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དཔའ་བོ་ཀེང་རུས་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་དང༌། སཾ་བུ་ཊི་ལས། གནས་དེར་བཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ། །རྩ་ཡི་གཟུགས་སུ་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་པ་དང༌། བརྟག་གཉིས་ལས། རྩ་ནི་གཉིས་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་མ། །རེ་རེའང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད། །རོ་མ་རྐྱང་མ་ཀུན་འདར་མ། །བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མར་ཤེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །

以下是直譯： 四、方向的區別：在現觀等時，順時針旋轉為父續，逆時針旋轉為母續。如《決定上師》中說："以逆時針方向旋轉，佈置供品和施食。" 五、所象徵的區別：主要以男性為象徵，以白天和上弦月為主的是父續；與此相反的是母續。如《勝樂續》中說："白天觀想世尊金剛持，夜晚觀想般若。" 六、圓滿次第的區別：以脈為門，將明點的樂作為道的是母續；以氣為門，將明晰作為道的是父續。如《空行母秘密續》中說："最勝秘密的特點是，以樂作為道。了悟脈之真實性，即是瑜伽母續。了悟氣之真實性，即是瑜伽父續。"又如《寶鬘論》中說："在吉祥密集中，上下風融入雙運。在智慧瑜伽上師中，西拉與樟腦融入雙運。" 七、清凈的區別：主要表現五蘊、界和處清凈為男女deity的是父續。如《密集》中說："總之，五蘊即著名的五佛。虛空界金剛誓言，即是金剛持自身。"表現脈和界清凈為勇士和瑜伽女的是母續。如《勝樂》中說："牙齒和指甲清凈即是大骨架勇士。"《三昧耶經》中說："安住彼處的瑜伽女，以脈的形態而安住。"《二諦論》中說："每兩脈為一瑜伽女，每一又分為三種。右脈、左脈和中脈，應知為無我瑜伽女。"

བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མར་ཤེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེའང་གཙོ་ཆེ་ཆུང་གི་སྒོ་ནས་བཞག་གི གཞན་དུ་ན་རྩ་རླུང་ཁམས་ཀྱི་དག་པ་ཕ་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་སྐབས་འགར་བཤད་ལ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་དག་པ་མ་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། སཾ་བུ་ཊི་ལས། གཟུགས་ཕུང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་དེ། །ཚོར་བ་རྡོ་རྗེ་ཉི་མའོ། །འདུ་ཤེས་པདྨ་གར་དབང་ཕྱུག།» «དེ་བཞིན་འདུ་བྱེད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ། །རྣམ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཧེ་རུ་ཀ །ཞེས་པ་དང༌། ར་ལིའི་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ལས། གཟུགས་ཕུང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་དེ་དང་འདྲ། །ས་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱན་ཡིན་ཏེ། །ཆུ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །མིག་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །» «ཞེས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཙོ་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་བདེ་བ་ཁམས་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་ཏེ། མཆོག་བསྒྲུབ་པ་མའི་རྒྱུད་ལ། གསལ་བ་རླུང་གི་ཐབས་ལས་མཆོག་འདོད་པ་ཕའི་རྒྱུད་དེ། དེ་གཉིས་ཀའི་གཙོ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ལས། གྲོགས་སུ་རྩ་རླུང་ཁམས་སུ་གནད་དུ་བསྣུན་པ་ལས། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལས། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་ལུགས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་དོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ཐུགས་«༼༡༽«རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ།།» « །།» «དོན་གཉིས་པ་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་གདོད་མའི་མགོན་པོ་དཔལ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ནམ་མཁའི་མཐའ་ཀླས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲོན་མ་རྣམ་པར་བཀོད་དེ་འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། བསྟན་པའི་ལུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཇི་ལྟར་སྐས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན། །དབང་པོའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་དང༌། །འོ་མ་ལས་ནི་མར་བཞིན་དུ། །བསྡུ་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་དང༌། །ཚ་བའི་ནད་ལ་ག་བུར་» «བཞིན། །

以下是直譯： 這也是從主次的角度來說的。否則，父續中有時也講脈、氣、界的清凈，母續中也講蘊、界、處的清凈。如《三昧耶經》中說："色蘊是毗盧遮那，受是金剛日，想是蓮花舞自在，行是金剛王，識是金剛薩埵，一切自性是黑魯嘎。"《羅利大誓言》中說："色蘊是毗盧遮那，受等亦同。地是佛眼，水等亦然，眼等也是如此。"因此認為，這是根據主次而作如此安立。 簡而言之，從樂和界中成就三摩地，追求最高成就的是母續；從明晰和氣的方法中追求最高成就的是父續。這兩者都以此為主，輔以通過脈、氣、界的關鍵點，從樂、明、無念的三摩地方法中，顯現身和智慧的實相。 這是《彰顯一切乘義的寶藏論》中第六章"心金剛秘密品"。 第二部分是對新密續的闡述，分為總說和別說。 首先，從原始怙主普賢如來等所有佛世尊，爲了無邊無際虛空界中的眾生利益，安置了世間燈，轉動過去、未來、現在一切法輪。總的來說，這些可分為三種。如《大莊嚴經》中說："教法的方式有三種，如同階梯的次第。為利根者所說的教法，如從牛奶中提取酥油般，為攝集而說的教法，如對熱病用樟腦一般。

བསྡུ་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་དང༌། །ཚ་བའི་ནད་ལ་ག་བུར་» «བཞིན། །གཉེན་པོའི་དོན་དུ་བསྟན་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། སྒྲ་ཐལ་འགྱུར་ལས། གསུངས་ཚུལ་དགོངས་པ་གསུམ་དང་བཅས། །གཉེན་པོ་བསྡུ་དང་དབང་པོའི་དོན། །ཚིག་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་སྣང་བར་བྱས། །དེ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པའི་ཚིག» «།» «དུས་གསུམ་རྒྱལ་བས་གསུངས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། གཉེན་པོ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དང་རྣམ་གྲངས་དེ་སྙེད་ཅིག་བསྟན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས། ཉོན་མོངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་གཉེན་པོར། ཆོས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་གསུངས་སོ། །གསུང་ངོ༌། །གསུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །བསྡུ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་«༼༡༽«རྒྱ་མཚོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཐེག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས། སྟོན་པའི་གསུང་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཀུན། །བསྡུས་ཏེ་སྙིང་པོའི་བཅུད་ཕྱུང་» «བ། །གསང་ཆེན་ངེས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། །འདི་མ་སྣང་བར་གྲོལ་བ་མེད། །ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དབང་པོ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལྷ་མིའི་ཐེག་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིམ་པ་སྟེ་ཆེ་ལོང་དང༌། སོར་བཞག་ལྷ་མིའི་ཐེག་པ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མུ་སྟེགས་ཀྱི་ཐེག་པ། ཡང་དག་པ་ནང་པའི་ཐེག་པ་སྟེ། ཞིབ་བརྩེགས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡང་ཐལ་འགྱུར་ལས། ཐེག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དག་གིས། །འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་པ་དང༌། »«འཇིག་རྟེན་པ་དང་འདས་པ་སྟེ། །ཐེག་པ་དག་ནི་གཉིས་སུ་འདོད། །» «༼༢༽«གཞི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལ་འདོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །འདས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས། །རྒྱུ་ལ་གསུམ་དང་འབྲས་ལ་གཉིས། །གཉིས་པོ་ལས་ཕྱེད་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །འདི་ལྟར་དབང་པོའི་རིམ་པས་སོ། །ཞེས་པ་དང༌། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། རིམ་དགུ་བློ་དང་བསྟུན་ནས་ནི། །ཆེ་ལོང་དང་ནི་ཞིབ་བརྩེགས་སོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། རྣམ་དབྱེ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང༌། གསང་སྔགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ལས།

以下是直譯： 為攝集而說的教法，如對熱病用樟腦一般。為對治而說的教法。" 《聲續》中說："說法方式有三種意趣：對治、攝集和根器。將這些語言集中顯現。除此之外，三世諸佛未曾說過其他言語。" 在這三種方式中，針對對治而說的是：爲了對治八萬四千煩惱，說了相同數量的法門和類別。如《金剛薩埵幻化網》中說："為對治八萬四千煩惱，已說、正說、將說八萬四千法門。" 針對攝集而說的是：從一切法海中提煉出深廣的法，即金剛心要乘。如《智慧成就》中說："攝集導師一切海洋教法，提煉其精華，即是此大密決定。若無此顯現，則無解脫。" 針對根器而說的是：世間的人天乘和出世間的三乘次第，這是粗略的；細緻地說則是保留的人天乘、顛倒的外道乘、正確的內道乘。如《勝續》中說："以兩種乘，向眾生說法。"又說："世間和出世間，被認為是兩種乘。基礎是世間乘，此有兩種慾望。出世間從因果分，因有三種果有二。兩者細分為六種，這是根據根器次第。"《大莊嚴經》中說："九個次第隨順根器，有粗略和細緻之分。" 第二，詳細解釋分為兩部分：總說分類和詳解密咒。

གསང་སྔགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ཐེག་པའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ན་དགུ། རྒྱུད་སྡེ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས། ཐེག་པ་དགུ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཉན་ཐོས། འབྲིང་རང་རྒྱལ། ཆེན་པོ་བྱང་སེམས་ཏེ་གསུམ་པོ་ནི་རྒྱུའི་ཐེག་པ་ཡིན་ལ། དྲུག་ནི་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་སྟེ། འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་ཀྲཱི་ཡ། འབྲིང་ཨུ་པ། ཆེན་པོ་ཡོ་ག་གསུམ་ནི་ཕྱི་པ། མ་ཧཱ་ཨ་ནུ། ཨ་ཏི་གསུམ་ནི་ནང་པ་སྟེ། རྒྱུད་སྡེ་དྲུག་དང་བཅས་པ་ནི་ཐལ་འགྱུར་ལས། འདས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས། །རྒྱུ་ལ་གསུམ་དང་འབྲས་ལ་གཉིས། །གཉིས་པོ་ལས་ཕྱེ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །འདི་ལྟར་དབང་པོའི་རིམ་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དགུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །ཁམས་གསུམ་པོ་ཡང་ཡང་དག་གི །» «ལམ་དུ་འཛུད་པར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་གསང་སྔགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་ཐུབ་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། ནང་པ་གསང་སྔགས་ཆེན་པོའི་ཐེག་པའོ། །དང་པོ་ནི་གཙང་སྦྲ་དང་སྒོ་གསུམ་གྱི་བྱ་བྱེད་གཙོ་བོར་སྟོན་པས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གསུམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་ཐུབ་པ་ཞེས་བསྟན་ལ། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་གཞི་དང༌། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་གཞག་ཟམ་མ་ཆད་པས་རྒྱུད་དུ་གཞག་པ་འདི་ལ་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། ཀྲཱི་ཡ། ཨུ་པ། ཡོ་གའོ། །དང་པོ་ལའང་གཞི། ལམ། འབྲས་བུ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱེད་པ། རྒྱུད་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི་«༼༡༽«ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྒྲ་ལས། ཀྲཱི་ཡ་སྟེ་ལུས་ངག་གི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་དོན་ལ་ཏནྟྲ་ནི་རྒྱུད་སྡེ་འབྲེལ་བ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིའི་གྲུབ་མཐའ་ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་འདི་དག་སྦྱང་བྱ་དྲི་མའི་ཆོས་ཏེ། དོན་དམ་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྦྱང་གཞི་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ལ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གཞིར་བྱེད་དེ་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ལྷ་ཁས་ལེན་ཏོ། །» «གཉིས་པ་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལྷ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པས། ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་རྗེ་དང༌། བདག་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཁོལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྒྲུབ་ཅིང༌།

以下是直譯： 首先，將密咒與乘的次第相結合有九種，從六種續部分類來看： 九乘中，小乘的小乘是聲聞，中乘是緣覺，大乘是菩薩，這三者是因乘。另外六種是果乘：中乘的小乘是事續，中乘是行續，大乘是瑜伽續，這三者是外續；大瑜伽、無上瑜伽和至極瑜伽這三者是內續。 這六種續部如《勝續》中所說："出世間從因果分，因有三種果有二。兩者細分為六種，這是根據根器次第。依此九種，引導三界眾生入正道。" 第二，詳細解釋密咒分為兩部分：外部調伏續乘和內部大密咒乘。 首先，外部調伏續主要教導清潔和三門行為，因此與小乘的三種化身乘相似，所以稱為外部調伏。作為屬於密咒的大法，它包含了基、道、果的完整體系，因此被立為續。這可分為三種：事續、行續和瑜伽續。 事續又分為四部分：基礎、道路、果實，以及確定這些的本質和闡述續部的類別。 首先，在梵語中，"Kriyā"意為主要做身語的行為，"Tantra"意為相關的續部。這一派的觀點認為，世俗顯現的迷亂是要凈化的垢染法，而勝義界的自性是凈化的基礎，不二真諦。他們主張理解進入這一本質，承認界自性清凈的本尊。 其次，在道的層面，在世俗諦中理解一切顯現為六尊的自性，以本尊智慧尊為主人，自己誓言尊為僕人的方式修行。

བདག་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ཁོལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྒྲུབ་ཅིང༌། དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ལ་འཇུག་གོ» «།ལྷ་དྲུག་གི་ཚུལ་ལ་སྣང་ཙམ་ལྷའི་སྐུ་སྒྱུ་མ་ལྟར་གསལ་བས། གཅིག་དང་དུ་མའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་ཏེ། སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ལྷར་གྲོལ་བའོ། །གསུང་ཡིག་འབྲུ་སྒྲའི་ལྷར་གསལ་བས་གྲག་སྟོང་བཟླས་པའི་འཁོར་ལོ་ཟམ་མ་ཆད་དེ་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་དུ་གྲོལ་ལོ། །ཐུགས་ཕྱག་མཚན་ལ་དམིགས་པས་དྲན་བསམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གསལ་ཏེ། རྣམ་རྟོག་བསམ་གཏན་གྱི་ལྷར་གྲོལ་བའོ། །འཕྲོ་འདུ་སྐུ་མདོག་ཏུ་གསལ་བས་སྤྲོ་བསྡུ་འོད་ཀྱི་ལྷར་གྲོལ་ཏེ་ཡིག་འབྲུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་དུ་གྲོལ་ལོ། །གསལ་བ་བཞུགས་ཚུལ་གྱི་ལྷ་གདན་ཁྲི་ཆ་ལུགས་སུ་གསལ་བས་གང་སྣང་གཞལ་ཡས་ཁང་པར་གྲོལ་ལོ། །གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷ་སྣང་སྲིད་ཆོས་སྐུར་གསལ་བས་སྤང་བྱ་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲོལ་ལོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དྲུག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དྲུག་གྲོལ་བས། སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཏུ་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ནི་གནས་སྐབས་སུ་ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཐོབ་ཅིང༌། མཐར་ཐུག་མི་ཚེ་བཅུ་དྲུག་ན་ལྷའི་སྐུར་སངས་རྒྱ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྷུན་པོ་རི་རབ་ཟོམ་གྱི་རྒྱུད་ལས། གང་དག་སྔགས་པ་སྐལ་བཟང་ཆེ། །གཙང་སྦྲ་དག་པས་དག་བརྩོན་པ། །དེ་ཚེ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེ་བ་ན། །རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ལ་རེག» «།» «ཅེས་སོ། །དེའང་གྲོགས་སྤྱོད་པ་དཀར་གསུམ་ཟ་བ་དང༌། གོས་གསུམ་བརྗེ་བ་དང༌། ཁྲུས་དང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསར་མར་འདོད་པ་དང་གཅིག་གོ ། » «བཞི་པ་ངེས་བྱེད་རྒྱུད་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་དགོད་པ་ནི་རྒྱལ་བློན་སྔ་དར་གྱི་ཚེ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཞི་བ་འཚོ་དང༌། པདྨ་འབྱུང་གནས་དང༌། བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་ལ་སོགས་པས་པཎྜི་ཏ་བགྱིས། བཻ་རོ་ཙ་ན་དང༌། གཉགས་ཛྙཱ་ན་ཀུ་མཱ་ར་དང༌། རྨ་རིན་ཆེན་མཆོག་དང༌། ཨ་ཙཱརྱ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ལ་སོགས་པས་ལོ་ཙཱ་བ་བགྱིས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུད་སྡེ་མང་དུ་བསྒྱུར་བ་ལ། དང་པོ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཀྲཱི་ཡ་སྤྱིའི་རྒྱུད་དྲུག་ལ།

以下是直譯： 在勝義諦中，進入無生法性的光明。 在六尊的方式中，僅以顯現為如幻明顯的本尊身，不住於一和多的邊際，解脫為顯現色身本尊。語以字母聲音本尊明顯，持續不斷地念誦空性咒輪，解脫為字母的自性。意專注于手印，明顯爲念想三昧，解脫為分別念本尊。放射收攝明顯為身色，解脫為放收光明本尊，字母解脫于智慧的狀態。明顯安住方式的本尊座位裝飾，一切顯現解脫為宮殿。解脫智慧本尊明顯為顯現世間法身，所斷解脫為智慧。 同樣，對六境的六種執著得到解脫，了知顯現為色等六種本尊，從而凈化煩惱。 第三，果位是在暫時階段逐漸獲得見解和禪定的功德，最終認為在十六世時成佛為本尊身。如《金剛須彌山頂續》所說："有緣密咒行者大，精進清凈且勤勉，十六世時得生時，觸證解脫勝智慧。" 這與修行伴侶食用三白食，更換三法衣，沐浴等日常行為的新傳統相同。 第四，確定續部的類別：在前弘期時，大師寂護、蓮花生、毗瑪拉密多等擔任班智達，吠路佐那、涅若惹那鳩摩羅、瑪仁欽秋、阿阇黎耶謝樣等擔任譯師，翻譯了許多內外續部。 首先，事續的總續有六部：

དང་པོ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཀྲཱི་ཡ་སྤྱིའི་རྒྱུད་དྲུག་ལ། རིགས་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོག་འབུབས་པ་དཔུང་པ་བཟང་པོའི་རྒྱུད། རིགས་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད། རིགས་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བ་བསྟན་པ་རིག་པ་མཆོག་གི་རྒྱུད། རིགས་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདུལ་བ་བསྟན་པ་སུ་སི་ཏི་ཀ་ར་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུད། རིག་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་སྟོན་པ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྒྱུད། རིག་སྔགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་པ་སྟོན་པ་བསམ་གཏན་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་དོ། །བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུད་ལ་རིགས་གསུམ་གྱི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ། པདྨ་རྩེ་མོ་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད། པདྨ་ཅོད་པན་གྱི་རྒྱུད། ཆོ་ག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་རྒྱུད། ཨ་མོ་གྷ་པཱ་ཤའི་རྒྱུད། གནོད་སྦྱིན་གར་མཁན་གྱི་རྒྱུད། ཁ་འབར་མ་དབུགས་དབྱུང་བའི་རྒྱུད། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། །» «འཇམ་དཔལ་གྱི་སྐོར་ལ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དྲི་མ་མེད་པའི་རྒྱུད། འཇམ་དཔལ་རྣོན་པོ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྒྱུད། འཇམ་དཔལ་དྲ་བ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད། བསྟོད་པ་གླུར་བླངས་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་སྐོར་ལ། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད། རྡོ་རྗེ་ས་འོག་གི་རྒྱུད། དྲག་པོ་གསུམ་འདུལ་གྱི་རྒྱུད། རྡོ་རྗེ་བེ་ཅོན་གྱི་རྒྱུད། རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། །ལས་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ། གཟུངས་གྲ་ལྔ་དང༌། འོད་ཟེར་ཅན་དང༌། རྣམ་པར་རྒྱལ་མ་དང༌། མཛོད་སྤུ་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུངས་ཕྲན་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །གཉིས་པ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ཨུ་པ་ཡ་ཏནྟྲ་ལའང༌། སྤྱོད་པ་ཀྲཱི་ཡ་ལྟར་གཙང་སྦྲ་དག་པར་སྤྱོད་ཅིང༌། ལྟ་བ་ཡོ་ག་ལྟར་སྤྱོད་པས་གཉིས་ཀ་རྒྱུད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་རྣམས་བྱ་བ་དང་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་དུ་སྒོམ་པ་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། རང་དམ་ཚིག་པའི་མདུན་དུ་ལྷ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྤུན་ནམ་གྲོགས་ལྟར་བསྒོམས་པས་དངོས་གྲུབ་སྐྱེ་བ་བདུན་ན་ལེན་» «པའོ། །

以下是直譯： 首先，事續的總續有六部： 闡釋一切明咒要義的《善臂續》 灌頂一切明咒的《金剛手灌頂續》 闡述一切明咒秘密的《勝明續》 闡述一切明咒律儀的《善成就續》 闡述一切明咒事業的《三界勝利續》 闡述一切明咒意趣的《后禪定續》 在特殊續中，三部觀音類續有：《蓮花頂咒續》、《蓮花冠續》、《儀軌咒續》、《如意寶續》、《不空羂索續》、《夜叉舞者續》、《黑頸母解脫續》、《虛空藏續》等。 文殊類續有：《文殊智慧菩薩無垢續》、《文殊利智無障續》、《文殊網行續》、《讚頌歌詠續》等。 金剛手類續有：《金剛手灌頂續》、《金剛地下續》、《三暴調伏續》、《金剛錘續》、《金剛利續》等。 零散事業續有：五種陀羅尼、光明母、勝利母、白毫寶等無量小陀羅尼。 第二，行續（梵文：Upāya-tantra）也像事續一樣實行清凈，但見解如瑜伽續，因此被稱為兩者兼具的續乘。其基、道、果如事續和瑜伽續中所說。特別是在修習本尊瑜伽時，在自己誓言尊前觀想本尊智慧尊如兄弟或朋友，這樣可在七世獲得悉地。

རང་དམ་ཚིག་པའི་མདུན་དུ་ལྷ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་སྤུན་ནམ་གྲོགས་ལྟར་བསྒོམས་པས་དངོས་གྲུབ་སྐྱེ་བ་བདུན་ན་ལེན་» «པའོ། །ངེས་འབྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུད། མེ་ཀློང་འབར་བའི་རྒྱུད། དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། »། «གསུམ་པ་ཡོ་ག་ཏནྟྲ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ངོ་བོ། དབྱེ་བ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་སྒོམ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཙོ་བོར་སྟོན་ཅིང༌། ལུས་ངག་གི་སྤྱཽད་པ་གྲོགས་ཙམ་དུ་སྟོན་པས། དངོས་གྲུབ་བསྒྲུབ་པའོ། །དེའང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ། དཔལ་མཆོག་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན་གྱིས། རང་ཉིད་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའ་ལ་ལྷ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་འོག་མིན་ནམ་རང་བཞིན་གྱི་གནས་ནས་སྤྱན་དྲངས་པ་བསྟིམ་སྟེ། འཕྲོ་འདུ་འོད་ཀྱི་དྲ་བ་ལ་སེམས་བཟུང་ནས་བཟླས་པ་བྱ་སྟེ། རྗེས་ལ་ཡེ་ཤེས་པ་གཤེགས་པར་བྱེད་དོ། །བརྟུལ་ཞུགས་དེས་མི་ཚེ་གསུམ་ན་གྲོལ་བ་གྲུབ་པར་འདོད་པའོ། །དབྱེ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་པ་དང༌། ལས་གཙོ་བོར་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་བྱང་ལྔས་བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་བསྒོམ་པའོ། །དེའང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན། གདན་ཉི་ཟླ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་པ་ནི། པདྨའི་དབུས་སུ་ཉི་ཟླ་བསྒོམ་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མཚོན་པའོ། །ཐུགས་ཕྱག་མཚན་ལས་བྱང་ཆུབ་པ་ནི། དེའི་སྟེང་དུ་རྡོ་རྗེ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨ་དང༌། རལ་གྲི་དང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་ཏེ། རིགས་སོ་སོའི་ཆ་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ལྷར་གསལ་བ་ནི། མཛད་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའོ། །གསུང་ཡིག་འབྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་པ་ནི། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་འཁོར་ལོ་སྟེ། ལྷ་སོ་སོའི་གསུང་གིས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སུ་གྲག་པར་བསྒོམས་ཏེ་བཟླས་པ་ནི། གསང་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ། །

以下是直譯： 在自己誓言尊前觀想本尊智慧尊如兄弟或朋友，這樣可在七世獲得悉地。 決定性的續部有《大日如來現等覺續》、《火焰燃燒續》、《灌頂續》、《無分別續》等。 第三，瑜伽續（梵文：Yoga-tantra）分為本質、分類和確定分類三部分。 首先，本質是主要教導禪定三昧意業，身語行為只作為輔助，以此成就悉地。在世俗諦中，或以完整本尊壇城，或以獨尊勝樂的自性，將智慧尊從色究竟天或自性住處迎請融入自身誓言尊。然後專注于放收光網，進行唸誦。最後送走智慧尊。認為通過這種修行在三世中解脫成就。 分類有兩種：以三昧為主的成就法和以事業為主的成就法。 第一種是通過五種現等覺三昧的修習和圓滿來修生起次第和圓滿次第。在修生起次第時，依靠日月座而成就，是在蓮花中心觀想日月，象徵方便和智慧的自性。從意和手印成就，是在其上觀想金剛、寶石、蓮花、寶劍、法輪等，表示各個種姓的特徵。從圓滿身成就，是從那些變化而清晰顯現為毗盧遮那等各自本尊，這是示現大事業。從語和種子字成就，是阿里卡里輪，觀想各尊之語在虛空界中發聲而唸誦，這是轉大秘密輪。

གསང་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ། །རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་པ་ནི། རང་ཉིད་དམ་ཚིག་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་པ་བསྟིམ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་རྒྱས་གདབ་པ་དང༌། སྐུ་གསུང་ཐུགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚོན་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ལྔ་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་འོག་མིན་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་ཉེ་བར་འབྱུང་པའི་མཚོན་བྱེད་དུ་འབྱུང་» «བའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་མ་ཡེངས་པར་སེམས་སྦྱངས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །» «གཉིས་པ་ནི་ཆོ་ག་ཞིབ་མོ་དང་ཐོར་བུ་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་པས། ལས་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་མཆོད་པ་དང་བསྟོད་པ་དང༌། བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོ་གའི་ཡན་ལག་གང་རུང་གཅིག་གིས་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་ལ་སློབ་ན་ལས་ཐོར་བུ་བ་ཡིན་ལ། གཏོར་མ་དང༌། སྦྱིན་སྲེག་དང༌། སྦྱཽར་བ་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལྔའམ་དྲུག་གི་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་ལ་ལས་རྒྱལ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱལ་མཆོག་ནི་སའི་ཆོ་ག་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་བྲི་བ་དང༌།བསྒྲུབ་པ་དང༌། དབང་བསྐུར་བ་དང༌། རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ལྔས་དངོས་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པའོ། །འདི་དག་གིས་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ། ནང་དུ་དབང་པོ་ལྔ། གསང་བ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་ནས་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ། །ངེས་འབྱེད་རྒྱུད་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་དགོད་པ་ལ། རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་རྩ་བའི་རྒྱུད་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་པ་ལེ་ལག་དང་བཅས་པ«༼༡༽«། པ་ཤ་ཀ་ར་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོའི་རྒྱུད། པདྨཱ་ཀ་ར་དཔལ་མཆོག་དང་པོའི་རྒྱུད། ས་མུ་ཙྪ་རྟོགས་པ་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་དེ། དེ་དག་གཞུང་ཆེན་པོ་བཞི། མཱུ་ལ་ཏནྟྲ་རྩ་བའི་རྒྱུད། ངན་སོང་སྦྱོང་བ་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད། དཔལ་མཆོག་བསྡུས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིའི་རྒྱུད། གསུམ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ཚེ་རབས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། འབྲིང་པོ་གསུམ་ལ་བསྟན་པ་ནི། །རབ་ཏུ་དམན་ལ་བྱ་བ་སྟེ། །དམན་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའོ། །རྣམ་ཤེས་ཅན་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཉིད། །

以下是直譯： 這是轉大秘密輪。從清凈智慧尊成就，是將智慧尊融入自身誓言尊后，以四印印持，加持身語意。這象徵法界智慧不二。這五種在成佛時象徵色究竟天中五種圓滿的生起。 在這種狀態中專注修心，稱為以三昧為主。 第二種是以詳細儀軌和零散儀軌為主，稱為以事業為主。如果只通過供養、讚頌、唸誦等儀軌的某一支分來希求成就，這是零散事業。若依靠初加行三昧和遍凈三昧，通過施食、火供等希求五或六種特殊事業的成就，稱為事業勝觀。壇城勝觀是通過地基儀軌、繪製壇城、修持、灌頂和修習瑜伽五種方法來希求成就。 這些方法旨在凈化外在的五蘊、內在的五根、秘密的五煩惱，從而成就五部佛。 在確定續部的分類中： 《金剛界根本續》五千頌及其支分 《金剛頂續》 《勝樂初續》 《攝真實續》 這四部為大論。還有《根本續》、《凈除惡趣十二壇城續》、《勝樂攝真實續》等。 這樣，外三續是為中等根器者在多世中解脫而修持的。如《大莊嚴經》所說："中等三續為下根者所說，行續為最下根者所說，瑜伽續為具慧者所說。"

།རྣམ་ཤེས་ཅན་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་གསང་སྔགས་ཕྱི་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནང་པ་གསང་སྔགས་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་སྟོན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཁྱད་པར་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་གཟུང་བའོ། །» «དང་པོ་ནི་ལྟ་བའི་ཁྱད་ལ། ཕྱི་པས་བདེན་པ་སོ་སོར་འདོད་ལ། ནང་པས་དབྱེར་མེད་དུ་འདོད་དོ། །སྒོམ་པའང་ཕྱི་པས་ལྷ་ཞལ་སྦྱོར་མི་སྒོམ་ལ་ནང་པས་སྒོམ་པའོ། །སྤྱོད་པའང་ཕྱི་པས་གཙང་སྦྲ་སྤྱོད་ཅིང་ཤ་ལྔ་ལ་སོགས་བསྟེན་པར་མི་ནུས་ལ། ནང་པས་ནུས་པའོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་བཟུང་ནས། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ནང་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། ཆེན་པོ་རིགས་ལྡན་གསུམ་དག་ལ། །སེམས་ཡས་པ་ལ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །སེམས་བཅུད་ཅན་ལ་རྫོགས་པའོ། །» «མཆོག་གསང་རབ་ལ་རྫོགས་པ་ཆེ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྟོག་པ་མང་བ་ལ་སྣང་བ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕའི་རྒྱུད་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་བསྟན་ལ། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་ཞིང་སེམས་གནས་པ་ལ་དགའ་བ་ལ། སྟོང་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་ཤེས་རབ་མའི་རྒྱུད་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་བཤད་ཅིང༌། གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་ཞིང་བྱ་རྩོལ་ཅན་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཨ་ཏི་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཀྱི་«༼༡༽«གཞི་ལ། དེའི་ངང་ནས་རྫོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལམ་སྟེ། དེ་ནས་བླང་དོར་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྫོགས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལས། བསྐྱེད་པ་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ལྟ་བུའོ། །ལུང་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །རྫོགས་པ་ཨ་ཏི་ཡོ་ག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་བསྐྱེད་པ་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ། དབྱེ་བ། ངེས་འབྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་ཏནྟྲ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྣང་སྲིད་ལྷ་དང་གཞལ་ཡས་ཁང་པར་གསལ་ཞིང༌། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷར་གསལ་བས། རླུང་ལྔ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་ལམ་དུ་བྱས་པས་ཚེ་འདིར་གྲོལ་བར་འདོད་པའོ། །» «དབྱེ་ན་ངོ་བོ་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་དང༌། ཐབས་ལམ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་དང༌།

以下是直譯： 如經中所說："瑜伽續為具慧者所說。"以上解釋了外密續。 第二，內密大乘分為兩部分：特點和識別特殊者。 首先，在見解上，外密認為諸諦各自存在，內密認為不可分離。在修持上，外密不修本尊雙運，內密則修持。在行為上，外密注重清潔，不能食用五肉等，而內密則可以。 特殊者分為三種，如《大莊嚴經》所說："對上等具種性者，對心無執著者講生起次第，對心專注者講圓滿次第，對最勝秘密者講大圓滿。" 對於嗔恨重且分別念多的人，教導顯現方便自性的父續大瑜伽。對於貪慾重且喜歡心住的人，解說空性真如圓滿次第的智慧母續阿努瑜伽。對於愚癡重且勤勉者，講授不二自性的阿底瑜伽。 其中，生起是方便的基礎，從中圓滿是智慧的道路，最後無二取捨圓滿是果位。如《獅子游戲續》所說："生起次第大瑜伽如諸法之基礎，教法阿努瑜伽如諸法之道路，圓滿阿底瑜伽如諸法之果實。" 在這三者中，首先生起次第大瑜伽分為本質、分類和確定分類三部分。 第一，本質是大瑜伽續（梵文：Mahāyoga-tantra），也稱為方便續。它將顯現和存在觀想為本尊和宮殿，將蘊、界、處等觀想為本尊，以五風為主的樂明無分別智慧作為不二之道，認為可在今生解脫。 分類有三：主要認為本質是基道果的，主要認為是方便道的修持的，

ཐབས་ལམ་སྒྲུབ་པ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་དང༌། སྣ་ཚོགས་ལམ་འགྱུར་གཙོ་བོར་འདོད་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་གཞི་«༼༡༽«རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་དང་དེ་མཚོན་བྱེད་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་སྣང་བ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ལམ་སྨིན་བྱེད་དབང་དང་གྲོལ་བྱེད་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མི་གཡོ་བའི་དྲོད་ལས་ཡོན་ཏན་གོང་ནས་གོང་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་འབྲས་བུ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མཆོག་གི་བསྒྲུབས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །ཐབས་ལམ་བསྒྲུབ་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་གང་རུང་གི་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྗེས་ལ་སྐྱེ་བས་བསྒྲུབས་པ་ལས་དངོས་གྲུབ་འདོད་དེ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཇམ་དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང༌། གསུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་པདྨ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལམ་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང༌། ཐུགས་ཁྲག་འཐུང༌། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ལམ་བསྒྲུབས་པས་གཞི་དང་འབྲས་བུ་ཞར་ལ་འདོད་པའོ། །སྣ་ཚོགས་ལམ་དུ་འགྱུར་ལ། རྒྱུད་དང༌། ནོ་པི་ཀ་གཉིས་ལས། རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་རྫོགས་རིམ་ཅན་དང༌། དུས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་བསྒྲུབས་པས་གཞི་ལམ་ཞོར་ལ་འདོད་པའོ། །ནོ་པི་ཀ་ལ་གཉིས་ལས། སོ་ཏ་ནོ་པི་ཀ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རོལ་པར་ཤེས་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང༌། མཎྜ་ལ་ནོ་པི་ཀ་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ་ཚོགས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་བསྒྲུབ་པའ«ོ༼༢༽«། །ངེས་འབྱེད་རྒྱུད་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་ལ་རྩ་རྒྱུད་དང༌། མན་ངག་གི་རྒྱུད་གཉིས་ལས། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད། རི་རབ་ཟོམ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད། ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པ་ས་གཞི་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་དོ། །གདམས་པ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལ། བར་ཆད་བསྲུང་བ་གཟི་ལྡན་འབར་བ་མཚམས་ཀྱི་རྒྱུད«༼༡༽«། རྔོམ་བྱེད་མེ་ལྟར་འབར་བའི་རྒྱུད། ཟ་བྱེད་རོལ་བ་སྦྱིན་སྲེག་གི་རྒྱུད། སྟོབས་པོ་ཆེ་ཡོངས་སུ་སྒྲོལ་བའི་རྒྱུད། ཟླ་གསང་ནག་པོའི་རྒྱུད། ཞི་བ་ལྷའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། །» «གཉིས་པ་ལུང་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ལ། ངོ་བོ། དབྱེ་བ། ངེས་འབྱེད་གསུམ་ལས།

以下是直譯：

主要認為是各種道路轉化的三種。

第一種認為基礎自性續是光明的心性，以及象徵它的名詞、語句、文字的顯現。通過了解這些，在道路上通過成熟灌頂和解脫的生起圓滿次第三昧，從不動的暖相中逐漸成就功德，最終顯現自生智慧的果位，這被認為是最主要的修持。

方便道的修持是依靠任一五部壇城的修持，通過後得智慧和三昧來希求成就。這包括以文殊幻網作為身壇城之道，以蓮花幻網作為語壇城之道，以及以忿怒尊、寶生、事業壇城幻網作為心、功德、事業壇城之道。通過修持道路，附帶希求基礎和果位。

各種道路轉化分為續部和註釋兩類。續部中有次第生起圓滿和同時生起圓滿兩種，通過成就果位來附帶希求基礎和道路。註釋分為兩類：索達註釋通過了知一切為心的遊戲而修持，曼荼羅註釋主要通過進入壇城和積累資糧來修持。

在確定續部的分類中，有根本續和口訣續兩種。根本續包括：《吉祥秘密集會虛空等續》、《須彌洲海等續》、《智慧廣大地等續》。口訣教授續包括：《障礙守護具光燃燒界限續》、《威懾如火燃燒續》、《吞噬遊戲火供續》、《大力完全解脫續》、《月密黑續》、《寂靜天續》等。

第二，教法阿努瑜伽分為本質、分類和確定分類三部分。

ངོ་བོ། དབྱེ་བ། ངེས་འབྱེད་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཏན་ཏྲ་ནི་དབྱིངས་བདེ་ཆེན་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཆེན་པོ་སྟེ། སྣོད་བཅུད་ལྷའི་རང་བཞིན་དུ་དབྱིངས་ནས་སངས་རྒྱས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་ངང་ནས་བསྐྱེད་པ་ཐབས་ཤས་ཆུང་ཞིང༌། རྫོགས་པ་རྩ་ཐིག་རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལམ་དུ་བྱེད་པས་ཚེ་འདིར་གྲོལ་བར་འདོད་དོ། །» «དབྱེ་ན་ལུང་དང༌། མདོ་གཉིས་ལས། ལུང་ལ་བསྟན་པའི་ལུང་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན། བརྗོད་པའི་ལུང་ཚིག་དང་ཐ་སྙད་ལས་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །» «མདོ་ལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་བཞི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་རྔམ་གློག» «ཕུར་བུ་ཐལ་འབྱིན་གྱི་དོན་ངེས་པ་མཚོན་པ། དུར་ཁྲོད་ཁུ་བྱུག་རོལ་པ་ཡེ་ཤེས་ཐོད་རྒལ་དུ་སྨྲ་བ་དང༌། ཕྱག་རྒྱ་དབྱེར་མེད་དུ་སྨྲ་བ་ཀུན་འདུས་རིག་པའི་མདོ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་རང་གསལ་དུ་སྨྲ་བས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱྀ་དགོངས་པ་འདུས་པའི་མདོ། སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པ་ཡི་གེ་རྣམ་དག་གི་མདོ་དང་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། བདེ་སྟོང་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་ཅིག་ཅར་དུ་འདོད་པ་དང༌། རིམ་གྱིས་འདོད་པ་དང༌། ཐོད་རྒལ་དུ་འདོད་པ་དང༌། ཐར་ཆགས་སུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ངེས་འབྱེད་རྒྱུད་སྡེའི་རྣམ་གྲངས་ལ་སྔར་གྱི་མདོ་དྲུག་དང༌། རྩ་བའི་རྒྱུད་ལ། ཐིག་ལེ་འདུས་པའི་རྒྱུད། སྒྱུ་མ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད། རྡོ་རྗེ་གདན་བཞིའྀ་རྒྱུད་དོ། །» «གདམས་པ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལ། སྐུའི་རྒྱུད་མེ་ལྟར་འབར་བ། གསུང་གི་རྒྱུད་དབང་ཆེན་འདུས་པ། ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་པུཎྜ་རཱི་ཀ ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུད་ལྷ་མོ་གསང་བ། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་རིགས་འཛིན་འདུས་པ། རིག་སྔགས་སྤྱིའི་སྒྲུབ་པ་ཧེ་རུ་ཀའི་ཏནྟྲ། བྱེ་བྲག་གི་སྒྲུབ་པ་ལ། འཇམ་དཔལ་སྐུའི་རྒྱུད་ཟླ་གསང་ནག་པོ། པདྨ་གསུང་གི་རྒྱུད་རྟ་མཆོག་རོལ་པ། ཡང་དག་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཧེ་རུ་ཀ་ཀལྤོ་ཆེ། ཕུར་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་བྱི་ཏོ་ཏ་མ་ལ་འབུམ་སྡེ། བདུད་རྩི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུད་བདུད་རྩི་རོལ་པ་ཆེ་ཆུང༌། མ་མོ་རྦོད་གཏོང་གི་རྒྱུད་མ་མོ་ཀུན་འདུས་སོ། །

以下是直譯：

第二，阿努瑜伽分為本質、分類和確定分類三部分。

首先，本質是阿努瑜伽續（梵文：Anuyoga-tantra），即大界樂瑜伽續。它從界中覺悟器世間和有情世間為本尊自性，在此基礎上生起次第方便較少，而圓滿次第主要通過脈、明點、風的瑜伽修持樂明無分別智慧作為道路，認為可在今生解脫。

分類有教法和經兩種。教法又分為所教的教法，即界和智慧的自性；能詮的教法，即通過詞句和名相理解。

經典有六種：《幻化四道智慧雷電》闡明道的本質；《尸林杜鵑遊戲》講述智慧頓超；《手印無別智慧集經》；《自明現證經》主張界智慧自然成就；《諸佛意趣集經》；《心與智慧分別清凈字經》。依據這六種經典，有同時認為樂空界和智慧的、漸進認為的、頓超認為的、次第認為的等各種觀點。

確定分類的續部類別包括前述六種經典，以及根本續：《明點集續》、《大幻化續》、《月密明點續》、《金剛四座續》。

教授口訣續包括：身續《如火燃燒》，語續《大力集》，心續《白蓮花》，功德續《天女密》，事業續《持明集》，總的明咒修法《黑魯嘎續》。特別修法有：文殊身續《月密黑》，蓮花語續《馬頭游舞》，勝義心續《大黑魯嘎》，橛事業續《十萬毗陀多摩羅》，甘露功德續《大小甘露游舞》，空行威猛續《空行總集》。

བདུད་རྩི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུད་བདུད་རྩི་རོལ་པ་ཆེ་ཆུང༌། མ་མོ་རྦོད་གཏོང་གི་རྒྱུད་མ་མོ་ཀུན་འདུས་སོ། །སྒྲུབ་པ་སྡེ་དྲུག་ལས་ཁ་ཚར་གྱི་རྒྱུད་ལ། འཕྲིན་ལས་ཁ་སྐོང་བ་ཆོས་ཉིད་གཏོར་མའི་རྒྱུད། ལས་རྒྱ་མཚོ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ཀརྨ་མཱ་ལེ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུད། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཆེ་ཆུང༌། མཆོད་པ་མི་ཟད་པའི་གཏེར་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་རྒྱུད། སྒྲོལ་བ་གནས་སུ་དག་པ་སྟོབས་པོ་ཆེ་ཡོངས་སུ་སྒྲོལ་བའི་རྒྱུད། སྦྱོར་བ་གནས་སུ་དག་པ་ཐིག་ལེ་ཀློང་གི་རྒྱུད། བརྟུལ་ཞུགས་དྲག་པོས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གླང་པོ་ཆེ་རབ་འབོག་གི་རྒྱུད། ལས་བཞི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཟ་བྱེད་རོལ་པ་སྦྱིན་སྲེག་གི་རྒྱུད། ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གཏོར་རྒྱུད་ཆེ་ཆུང༌། བཀའི་འཁོར་ལྷག་མས་བསྐངས་ནས་ལས་ལ་བསྐུལ་བ་དཔལ་འབར་ཁྲོ་མོའི་རྒྱུད། གདུག་པ་ཅན་གཟིར་མནན་གྱིས་ཚར་གཅད་པ་ཞིང་བཅུ་རོལ་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་དག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གཙོ་ཆེ་ཆུང་ལས། རང་བཞིན་དུ་མ་ཧཱ་དང༌། ཨ་ནུ་གཉིས་ཀར་རྟོགས་པའི་མན་ངག་གི་རྒྱུད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དོན་གསུམ་པ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཨ་ཏི་ཡོ་ག་ལ་གཉིས་ཏེ། འོག་མ་ལས་འཕགས་པའི་ཚུལ་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསང་ཆེན་བཤད་» «པའོ། །དང་པོ་ནི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་ལྷུན་གྲུབ་རང་གནས་ཆེན་པོར་ཡེ་ནས་གནས་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཅོས་བསྒྱུར་མེད་པ་གཞིར་འདོད་པ་ལས། ཐེག་པ་འོག་མ་ཐམས་ཅད་བཅོས་བསླད་ཀྱི་རྩོལ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བླང་དོར་བྱས་པས་རེ་དོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲིབས་ཏེ། རྣལ་མའི་དོན་ལ་རེག་པའི་དུས་སྐབས་མེད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ཉོན་ཅིག» «།འཁོར་གྱི་སྟོན་པ་རྣམ་གསུམ་གྱི། །བསྟན་པ་གསུམ་ནི་གོལ་སྒྲིབ་སྟེ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ངེས་པ་ཐོབ་པའི་ཐེག་པ་དྲུག» «།» «རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གོལ་སར་བསྟན། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མདོ་སྡེ་ནི། །ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་འདོད་པ། །

以下是直譯： 甘露功德續"甘露大小遊戲"，母魔驅遣續"一切母魔彙集"。 從六種修行續的補充續有：圓滿事業的法性食子續，如何行海量事業的（噶瑪瑪雷，karma-mālā，कर्म माला，業鬘，嘎瑪瑪雷）事業續，積聚福德智慧資糧的大小資糧續，加持供養為無盡寶藏的虛空藏續，解脫清凈處的大力遍解脫續，瑜伽清凈處的明點虛空續，以猛烈苦行普遍行持的大象狂奔續，圓滿四種事業的食魔遊戲火供續，一切事業之前行的大小食子續，以余教輪補充而勸請事業的吉祥燃怒母續，以折伏鎮壓惡者而懲治的十地遊戲續等。 應知這些續的大小主要分類，自然分為大續和小續兩種了義續。 第三義大圓滿阿底瑜伽有二:超勝下乘的方式和殊勝的大密宣說。 首先,本性清凈的心性光明,本來安住于任運自成的大自性中,這是無造作轉變的自生智慧作為基礎。相比之下,一切下乘都是通過造作修行的勤作取捨,以希望恐懼的障蔽遮蔽了自生智慧,沒有觸及真實義的機會。正如《遍作王如虛空見續》中所說: "大菩薩聽此:三種眷屬師,三種教法是迷誤障礙。何以如此?六種獲定乘,示為大圓滿的迷誤處。何以如此?菩薩經典宗,欲證遍光地。"

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མདོ་སྡེ་ནི། །ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་ས་འདོད་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས། །ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ནམ་མཁར་འདོད། །ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་བདེ་ཆེན་ནི། །རྟོག་དཔྱོད་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །རྟོག་དཔྱོད་འདས་ལ་མདོ་སྡེས་བསྒྲུབས། །» «རྫོགས་ཆེན་རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་ནི། །མདོ་སྡེ་དག་ཏུ་གོལ་བར་བཤད། །ཀྲཱི་ཡ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་འདོད་པ། །དག་པ་རྣམ་གསུམ་སྒོར་ཞུགས་ནས། །གཟུང་འཛིན་དག་པའི་ཡུལ་ལ་གནས། །ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་བདེ་ཆེན་ནི། །གཟུང་འཛིན་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །གཟུང་འཛིན་འདས་ལ་ཀྲཱི་ཡས་བསྒྲིབས། །རྫོགས་ཆེན་གཟུང་དང་འཛིན་བྱེད་པ། །ཀྲཱི་ཡ་དག་ཏུ་གོལ་བར་བཤད། །ཨུ་པ་ཡ་ཡི་ལྟ་སྤྱོད་ནི། །ཀྲཱི་ཡ་སྤྱོད་ཅིང་ཡོ་ག་བསྒྲུབ། །ལྟ་སྤྱོད་འབྲེལ་བའི་དོན་མེད་པས། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་མ་རྟོགས། །ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་བདེ་ཆེན་ནི། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །གཉིས་སུ་མེད་ལ་ཨུ་པས་བསྒྲིབས། །རྫོགས་ཆེན་གཉིས་སུ་བྱེད་པ་» «ནི། །ཨུ་པ་ཡ་རུ་གོལ་བར་བཤད། །ཡོ་ག་སྟུག་པོ་བཀོད་འདོད་པ། །མཚན་མ་ཡོད་མེད་སྒོར་ཞུགས་ནས། །ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ་གཙོར་བྱེད་དེ། །བླང་དོར་མེད་ལ་འཇུག་མ་ནུས། །ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་བདེ་ཆེན་ནི། །བླང་དོར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་» «སེམས། །བླང་དོར་མེད་ལ་ཡོ་གའི་བསྒྲིབས། །རྫོགས་ཆེན་བླང་དང་དོར་བྱེད་» «པ། །ཡོ་ག་དག་ཏུ་གོལ་བར་བཤད། །མ་ཧཱ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འདོད་པ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྒོར་ཞུགས་ནས། །རང་རྒྱུད་དག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། །བསྙེན་སྒྲུབ་རྣམ་བཞི་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་བདེ་ཆེན་ནི། །རྩོལ་སྒྲུབ་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །རྩོལ་སྒྲུབ་འདས་ལ་མ་ཧཱས་བསྒྲིབས། །རྫོགས་ཆེན་རྩོལ་སྒྲུབ་བྱེད་པ་ནི། །མ་ཧཱ་ཡོ་གར་གོལ་བར་བཤད། །ཨ་ནུ་དབྱེར་མེད་པ་འདོད་པ། །དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་སྒོར་ཞུགས་ནས། །འདི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །རྒྱུ་ནི་དག་པའི་དབྱིངས་ལྟ་བ། །འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ། །ཨ་ཏི་ཡོ་གའི་བདེ་ཆེན་ནི། །རྒྱུ་འབྲས་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །རྒྱུ་འབྲས་འདས་ལ་ཨ་ནུས་བསྒྲིབས། །རྫོགས་ཆེན་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ལྟ་ན། །ཨ་ནུ་ཡོ་གར་གོལ་བར་» «བཤད། །

以下是直譯： 菩薩經典宗，欲證遍光地。以二諦分別觀察，認為法性空性如虛空。阿底瑜伽的大樂是超越分別觀察的菩提心。超越分別觀察而經典宗修證，大圓滿的分別觀察，說為經典宗的迷誤。 事部欲持金剛，入三種清凈門，安住于所取能取清凈境。阿底瑜伽的大樂是超越所取能取的菩提心。超越所取能取而事部遮蔽，大圓滿的執取所取能取，說為事部的迷誤。 瑜伽行部的見行是行持事部修證瑜伽，因無見行相連之義，未證無二之義。阿底瑜伽的大樂是無二的菩提心。無二而瑜伽行部遮蔽，大圓滿的二取，說為瑜伽行部的迷誤。 瑜伽部欲密嚴，入有無相門，主要依四印，未能趣入無取捨。阿底瑜伽的大樂是無取捨的菩提心。無取捨而瑜伽部遮蔽，大圓滿的取捨，說為瑜伽部的迷誤。 大瑜伽欲金剛持，入方便智慧門，于自續清凈壇城，修四種近修。阿底瑜伽的大樂是超越勤作的菩提心。超越勤作而大瑜伽遮蔽，大圓滿的勤作，說為大瑜伽的迷誤。 無上瑜伽欲不二，入基智慧門，對如是顯現諸法，因視為清凈基，果視為智慧壇城。阿底瑜伽的大樂是超越因果的菩提心。超越因果而無上瑜伽遮蔽，大圓滿若見因果二者，說為無上瑜伽的迷誤。

རྫོགས་ཆེན་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ལྟ་ན། །ཨ་ནུ་ཡོ་གར་གོལ་བར་» «བཤད། །ཅེས་སོ། །རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་འོད་གསལ་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་ཡེ་ནས་ཡོད་པར་ཀུན་བྱེད་ལས། ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དབྱིངས་འོད་གསལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་འཕོ་འགྱུར་དང་དག་མ་དག་གི་ཆོས་གང་དུའང་མ་ཆད་པ། སྣང་ཞིང་གསལ་བ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཕྱང་ཆད་མ་ཡིན་ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ། ངོ་བོ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པས་འཁོར་འདས་གང་དུའང་མ་ཆད་ལ། གང་གིའང་འཆར་གཞི་བྱེད་པས་དབྱིངས་ཞེས་གོ་འབྱེད་པའམ། ཆོས་ཀུན་འབྱུང་བའི་གནས་སམ་རྟེན་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་གཞི་ཡིན་པ་ལ། ཐེག་པ་འོག་མས་རྩོལ་སྒྲུབ་སྤོང་ལེན་དུ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གོལ་ཞིང་བསྒྲིབས་སོ། །དེའང་གཞི་ལམ་དུ་བྱེད་པས་ལམ་ཟེར་ན། གཞི་བཅོས་བསྒྱུར་མེད་པ་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་མ་བྱས་པས། གཞི་ལམ་དུ་བྱས་པར་མ་སོང་སྟེ་གཞི་ལམ་འགལ་ལོ། །དེས་འབྲས་བུ་ཐོབ་དུས་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཉིད་ལ་བཅོས་ཤིང་བསྒྱུར་མི་དགོས་པ་ཉིད་བསླད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཀུན་བྱེད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལྟ་སྤྱོད་ནི། །རྒྱུ་འབྲས་སྒྲུབ་དང་མི་འདྲ་སྟེ། །ལྟ་སྤྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་འདི་ནི། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་འདས། །» «གང་ཞིག་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པ་དེས། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའ་བཞིན་མི་འགྲུབ། །ལྟ་སྤྱོད་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ལ། །གང་ཞིག་གཟུང་དང་འཛིན་བྱེད་པ། །ནམ་མཁའ་བྱང་ཆུབ་དེས་མི་འགྲུབ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་བྱུང་གོལ་སྒྲིབ་བོ། །ལྟ་སྤྱོད་རྣམ་པ་གཉིས་བྱུང་ནས། །ནམ་མཁའ་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཞིན། །བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་གཉིས་སུ་མེད། །གང་ཞིག་གཉིས་སུ་བྱེད་པ་དེས། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའ་དེ་མི་འགྲུབ། །ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་བྱུང་གོལ་སྒྲིབ་བོ། །

以下是直譯： 大圓滿若見因果二者，說為無上瑜伽的迷誤。 自性大圓滿光明法界的本質是自生智慧。此中無能生所生的因果緣，本來就如虛空般存在。如《遍作》所說："如前後亦然，無變化的法性。"又說："無為而任運成就。"等等也如是宣說。 勝義諦法界光明無有遷變，空性如虛空，未斷任何變化、清凈不清凈之法。顯現且明朗，任運成就，非斷滅，如日月輪。本質無因果，故不斷輪迴涅槃，是一切顯現的基礎，稱為法界，或開啟理解，或為諸法生起之處或依處，即是基。下乘以勤作取捨行持，正是由此而迷誤遮蔽。 若說以基為道故稱為道，則因基無有造作改變，未將其視為僅是事物，故未將基作為道，基與道相違。因此無有獲得果的時刻，因為如虛空般的心性本不需要造作改變，正是因為污染了這點。 如《遍作》中所說："大菩薩啊，大圓滿的見行，與因果修證不同。此見行菩提心，本性如虛空。虛空超越分別觀察，若有分別觀察者，不能證得如虛空般的菩提。于如虛空本性的見行中，若有執取能取所取者，不能證得虛空菩提。生起能取所取二者即是迷誤障礙。見行分為二種后，如虛空無二，菩提亦無二。若有使之二分者，不能證得如虛空般的菩提。見行生二即是迷誤障礙。"

ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་བྱུང་གོལ་སྒྲིབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་བླང་དོར་མེད། །གང་ཞིག་བླང་དོར་བྱེད་པ་དེས། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའ་དེ་མི་འགྲུབ། །བླང་ཞིང་དོར་བ་གོལ་སྒྲིབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད། །གང་ཞིག་རྩོལ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའ་དེ་མི་འགྲུབ། །རྩོལ་ཞིང་བསྒྲུབ་པ་གོལ་སྒྲིབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་མེད། །» «གང་ཞིག་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ལྟ་བས། །བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའ་དེ་མི་འགྲུབ། །རྒྱུ་འབྲས་ལྟ་བ་གོལ་སྒྲིབ་བོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པའི་དོན་དམ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་མེད་ཀྱིས། མ་དག་པ་འཁོར་བ་དང་ལམ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་སོ་ཅོག་རྣམས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པས་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་པར་བསྟན་པས། རྒྱུ་འབྲས་ལ་ལྟོས་པའི་དོན་གལ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའང་རྒྱུ་རྐྱེན་བླང་དོར་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུང་དང་ཁྱད་པར་དུ་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་རང་བཞིན་བཅུས་རྣལ་མའི་དོན་ལ་བཅོས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ལྟ་བ་བསྒོམ་མེད་དམ་ཚིག་བསྲུང་དུ་མེད། །ས་ལ་སྦྱང་མེད་ལམ་ལ་བགྲོད་དུ་མེད། །འཕྲིན་ལས་བཙལ་མེད་དབང་ལ་བསྐུར་དུ་མེད། །སྒོ་གསུམ་རྩོལ་མེད་དཀྱིལ་འཁོར་བསྐྱེད་དུ་མེད། །རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཡེ་ནས་མ་ནོར་ཡིན། །ཡེ་ནས་ཡིན་ལ་ཡེ་ནས་ནོར་བ་མེད། །ནོར་བ་མེད་ལ་བདེན་རྫུན་སྒྲོས་མི་འདོགས། །རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་རྩོལ་སྒྲུབ་ཀུན་ལས་འདས། །བྱས་ཟིན་རྩོལ་སྒྲུབ་འདས་པ་མ་རིག་ནས། །རྩོལ་སྒྲུབ་བྱ་བྱེད་སྒོམ་པས་འགྲུབ་ལྟ་ན། །བྱང་ཆུབ་གེགས་སུ་དེ་ལས་ཆེ་བ་མེད། །ཅེས་» «སོ། །འོ་ན་ལམ་བླང་དོར་གྱིས་ཁམས་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱངས་ནས་སངས་རྒྱས་མི་འདོད་ན་ཇི་ལྟར་བྱ། ཐ་མལ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པས། སྐུ་གསུམ་རང་ཆས་སུ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ལོགས་ནས་བཙལ་མི་དགོས་པས།

以下是直譯： 見行生二即是迷誤障礙。菩提本性如虛空，虛空中無有取捨。若有行取捨者，不能證得如虛空般的菩提。取捨即是迷誤障礙。菩提本性如虛空，虛空中無有勤作。若有勤作修證者，不能證得如虛空般的菩提。勤作修證即是迷誤障礙。菩提本性如虛空，虛空中無有因果。若有見因果二者，不能證得如虛空般的菩提。見因果即是迷誤障礙。 法界本性清凈的勝義中無因果，而不清凈的輪迴和道等一切有為法皆由因果所生，由緣而滅，這表明了因果所依之義的重要性。 對於以因緣為取捨的一切法的教言，尤其是外內密的十種自性，表明真實義不可改造。如其中所說："見無可修，戒無可守。地無可凈，道無可行。事業無需尋求，灌頂無可授。三門無需勤作，壇城無需生起。因果無二如虛空。" 又說："菩提心本來無錯，本來如是本無錯。無錯之中不加真妄之說。超越一切因緣果報勤作修證。已成就者超越勤作修證，若不知而以勤作修證、作為、修習來成就，無有比這更大的菩提障礙。" 那麼，若不欲以道的取捨凈除界的垢染而成佛，應當如何？與凡夫有何區別？自生智慧大圓滿本來具足佛陀殊勝功德，任運成就，因三身本自具足，故不需另外尋求。

སྐུ་གསུམ་རང་ཆས་སུ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ལོགས་ནས་བཙལ་མི་དགོས་པས། འདི་ཉིད་མ་བཅོས་ཇི་བཞིན་པའི་ངང་ནས་མ་གཡོས་པས་འགྲུབ་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག» «ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་» «སེམས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །རྡུལ་ཙམ་སུས་ཀྱང་བཅོས་སུ་» «མེད། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་སེམས་ལས་མེད། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་ལོངས་སྤྱོད་སྐུ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་ལས་སྐུ་གཞན་མེད། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལས། །འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་གཞན་ན་» «མེད། །དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་གཞན་མེད་དོ། །སྔ་རབས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །རང་སེམས་མ་བཅོས་སྔར་མཐོང་རྟོགས། །ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །མ་བཅོས་པ་ཡི་རང་སེམས་དེ། །མ་བཅོས་ཇི་བཞིན་རྟོགས་གྱུར་པས། །ད་ལྟར་འགྲོ་བའི་དོན་ཡང་མཛད། །སླད་ནས་འབྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས། །རང་སེམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཉིད་འདི། །སྔ་མ་བཅོས་པར་ལུང་མ་བསྟན། །ད་ལྟར་ཏིང་འཛིན་སེམས་མི་འཆོས། །མ་བཅོས་ལམ་དུ་ཞུགས་ནས་བྱོན། །ཅེས་པ་དང༌། གསང་སྙིང་ལས། དུས་བཞི་ཕྱོགས་བཅུ་གང་ནས་ཀྱང༌། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྙེད་མི་» «འགྱུར། །སེམས་ཉིད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་པས། །སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མ་ཚོལ་ཅིག» «།བཙལ་ཀྱང་རྒྱལ་བས་མི་རྙེད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་སྐུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བྱ་རྩོལ་ལས་འདས་པ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཀུན་བྱེད་ལས། སེམས་ནི་ཇི་བཞིན་པ་ཡི་དངོས་པོ་» «སྟེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྲུབ། །ཇི་བཞིན་པ་ལ་འཆོས་པར་མ་བྱེད་ཅིག» «།ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མ་བསྒྲུབས་ཤིག» «།བཙལ་ན་རྒྱལ་བས་དབྱིངས་ནས་རྙེད་མི་འགྱུར། །སྔར་བྱས་ཟིན་པས་ད་ནི་བྱེད་མི་དགོས། །» «སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་པས་ད་བསྒྲུབ་མ་བྱེད་པར། །མི་རྟོག་ཅིར་མི་དགོངས་ལ་མཉམ་པར་ཞོག» «།ཅེས་གསུངས་སོ། །» «གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསང་ཆེན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ།

以下是直譯： 因三身本自具足，故不需另外尋求。此中教示從未造作的如實狀態中不動而成就。如其中所說： "大菩薩請聽！法身即是菩提心，菩提心即是法身。無人能改變絲毫。因此，佛陀不離心。圓滿報身即菩提心，菩提心即是報身。對於從心所生的諸色相，除圓滿報身外別無他身。化身即是菩提心，從菩提心的化現中，利益眾生無他法。三世一切諸佛陀，亦不離菩提心外。過去諸佛皆已見，證悟無造作自心。現在諸佛亦如是，證悟無造作自心，如實不造作之故，現在亦能利眾生。未來諸佛亦將是，此菩提心自性中，過去未曾受造作，現在禪定不造作，無造作入道而來。" 《密心經》中說："十方四時何處尋，圓滿佛陀不可得。心性即是圓滿佛，莫向他處尋佛陀。縱使尋找佛不得。" 因此，心性不動的法身菩提心超越造作，是大圓滿的自性。《遍作》中說："心即如實之體性，諸法皆成如是性。于如實中莫造作，本性之外莫修證。尋求佛陀界中不可得，先已作故今不必為，先已證故今莫再證，無念無思安住等性中。" 第二、宣說殊勝秘密大法有三方面：本質、

» «གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསང་ཆེན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ། དབྱེ་བ། རྣམ་གྲངས་ངེས་པར་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ནི་ཨ་ཏི་ཡོ་ག་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། སྤྲོས་བྲལ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་ཐེག་པ་ཀུན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་རྩེ་མོར་གྱུར་པ་སྟེ། ཀུན་བྱེད་ལས། གཅིག་རྫོགས་གཉིས་རྫོགས་སེམས་ལ་རྫོགས། །གཅིག་རྫོགས་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པར་རྫོགས། །གཉིས་རྫོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རྫོགས། །ཀུན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ནི་མ་དག་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་དུ་སྣང་བ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱཻ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང༌། ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུར་བརྟགས་སོ་ཅོག་རྣམས་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བཟོ་བོས་གློ་བུར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ད་ལྟར་འཁྲུལ་སྣང་འཁྲུལ་འཛིན་དུ་ཤར་བས་བདེན་བདེན་འདྲ་ཡང་དོན་ལ་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་ལས་མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རྫོགས་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཆོས་སྐུ། རང་བཞིན་གསལ་བ་ལོངས་སྐུ། ཐུགས་རྗེ་རིག་པ་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ནས་རང་ཆས་སུ་ཚང་པས་གཞན་ནས་རྩོལ་སྒྲུབ་མི་དགོས་པར་རྫོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རྫོགས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་དག་མ་དག་ཏུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་དུ་འདུས། ངང་ལས་ཤར། ངང་ལ་གནས་པ་སྐྱེས་བུའི་གཉིད་དང་རྨི་ལམ་དུ་སྣང་བ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་རིག་པའི་ངང་དུ་འདུས། ངང་ལས་ཤར། ངང་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་དུ་གནས་པས་སེམས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེའང་སེམས་ནི་ཀུན་རྟོག་པ་ཀུན་གཞི་ལས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་ཤར་བ་ཡིན་པས་དག་བྱ་དྲི་མ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ། སེམས་ཀྱི་དམ་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་ཆོས་སྐུ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད།

以下是直譯： 第二、宣說殊勝秘密大法有三方面：本質、分類和確定類別。 首先，本質是阿底瑜伽大圓滿，即離戲論的自生智慧，無有侷限和偏頗，圓滿包含一切乘的所有義理，是最高頂點。《遍作》中說："一圓滿、二圓滿於心中圓滿。一圓滿由心所作圓滿。二圓滿圓滿具足。一切圓滿於菩提心中圓滿。" 其中，由心所作是指不清凈的輪迴法，顯現為器世間和有情世間，以蘊、界、處所攝的諸法，以及見、修、行諸乘的基、道、果所有觀想，這些都是心的習氣幻相，因為是由心的造作暫時產生的。這些現在雖顯現為迷亂相和迷亂執著，看似真實，但實際上本質不成立，因為未離自生智慧的狀態，所以是圓滿的。 圓滿具足是指自生智慧光明的本體是空性法身，自性是明晰報身，大悲是覺性化身，三身本來具足，不需從他處勤求修證而圓滿。 于菩提心中圓滿是指，一切顯現的清凈不清凈諸法，其根本都攝於自生智慧的狀態中，從狀態中顯現，安住于狀態中，如同人的睡眠和夢境中的種種不同顯現都攝於覺性中，從覺性中顯現，依靠覺性而存在一樣，因此心性圓滿於菩提心中。 這裡的"心"是指從阿賴耶識顯現為八識聚的分別心，是需要凈除的垢染。而"菩提心"是指心性光明、心之精華、無分別智慧法界法身、勝義諦、真如。

དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་རྣམས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་མཐར་ཐུག་གི་ངོ་བོ་ལ་ངོས་གཟུང་བར་» «བྱའོ། །» «གཉིས་པ་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། འོན་ཀྱང་ང་འདས་འོག་དག་ཏུ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྣང་བར་འགྱུར། །ཡིད་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་སྡེ། །ནམ་མཁའ་ཅན་ལ་ཀློང་གི་སྡེ། །རིམ་རྩོལ་བྲལ་ལ་མན་ངག་གོ» «།ཞེས་སོ། །དེའང་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་དོན་གཞན་ནམ། དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་འཛིན་རང་རྒྱུད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་བ་སྟེ། མ་དག་པ་སྣོད་བཅུད་དང་བཅས་པ་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་སྣང༌། དག་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་རོལ་པར་བསྟན་པས་གཉིས་མེད་མཐའ་གྲོལ་ཆེན་པོར་དབྱིངས་སུ་སྡུད་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་དེ་ལའང་ཞེན་པ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་མ་མྱོང་མེད་མ་མྱོང་ཡེ་གྲོལ་ཡེ་རྫོགས་ཆེན་པོ། ཕྱམ་བརྡལ་བས་གཉེན་པོར་ཞེན་པའང་གྲོལ་ཏེ། དབྱིངས་དག་མཉམ་ཀ་དག་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ནས་གཉེན་པོ་བླང་བྱ་ཆོས་ཉིད་མཐའ་གྲོལ་སྟོང་པར་ཞེན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་གཞོམ་པ་དང༌། ལྷུན་གྲུབ་རང་གསལ་ཆེན་པོ་དག་པའི་དབྱིངས་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཐད་དྲང་དུ་སྟོན་པ་མན་ངག་གི་སྡེ་གསུངས་པས། མངོན་སུམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མཐོང་ནས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གྲོལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །མདོར་བསྡུ་ན་སྤང་བྱ། གཉེན་པོ་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་གསུམ་གྱི་རིམ་པས་སེམས་ཀློང་མན་ངག་གི་སྡེ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་སེམས་ཀྱི་སྡེ་ལ་ངོ་བོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་སེམས་ཉིད་གཅིག་གི་རོལ་པ་ལས་མ་འདས་པར་འདོད་དེ་མེ་ལོང་གི་ངོས་གཅིག་ལ་དཀར་དམར་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་བཞིན་ནོ། །སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་ལ། དོན་ལ་མ་གྲུབ་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་བ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་འདོད་དེ་ཀློང་གསལ་ལས། སྣ་ཚོགས་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་དེས། །དེ་གཞི་གཉིས་མེད་སེམས་ཉིད་ནི། །

以下是直譯： 勝義諦、真如、大圓滿等，應理解為自生智慧、菩提心要、究竟所求之本質。 第二、分類有三種。《廣大莊嚴》中說："然而在我圓寂后，將如是顯現：對有心者為心部，對虛空者為界部，對離次第造作者為竅訣部。" 這是爲了對執著外內諸法為他物，或執著壇城等為一邊的人們，斷除二取自續，故教示一切為自生智慧的游舞。不清凈的器世間和有情世間是心的迷亂顯現，清凈的涅槃諸相都是智慧的顯現和游舞，以此教示無二大解脫融入法界的必要。 然後，爲了解除對此的執著，說明一切法從未有過、從未無過，本來解脫、本來圓滿、廣大平等，以此作為對治，解除對對治的執著，有進入清凈平等大本凈界的必要。 之後，爲了摧毀執著對治、所取法性、解脫邊際、空性的偏執，以及如實直接顯示任運自明大清凈界的本來安住，故宣說竅訣部。由此親見現量根境，獲得即生解脫的利益。 簡言之，應知心部、界部、竅訣部三者是依次超越所斷、對治二邊，顯示事物自相的次第。 首先，心部認為雖然本質顯現為種種，但不離單一心性的游舞，如同在一面鏡子上顯現各種色彩。種種顯現是心的顯相，實際上不成立且無二，心的本質是心性光明、自生智慧。《虛空藏》中說："種種心的顯現，其基礎無二心性。

།དེ་གཞི་གཉིས་མེད་སེམས་ཉིད་ནི། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོའི་བདག» «།འོད་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེང་སང་ནི་གཏི་མུག་ཅན་རྣམས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོས་སྣང་བ་སེམས་སུ་འདོད་པ་ཡིན་ཟེར་རོ། །ཤིན་ཏུའང་མི་འཐད་དེ་སེམས་ཁ་དོག་ངོས་གཟུང་ཕྱོགས་ཆ་དང་བཅས་པར་ཐལ་ཏེ། སྣང་བ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སེམས་ལ་སྣང་བའི་ཚེ་ཆོ་འཕྲུལ་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་དོན་ལ་མེད་ལ་བློ་ངོར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་ལྡན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །» «སེམས་ཉིད་ནི་འཆར་གཞི་མེ་ལོང་གི་ངོས་ལྟ་བུ་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་སོ་སོ་རང་རིག་གི་ངོ་བོ་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །» «འདི་ལ་དབྱེ་ན་བདུན་ཏེ། དང་པོ་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་བྱུང་སར་འདོད་པའི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི། འབྲས་བུ་གདོད་མའི་དབྱིངས་ལ་ཟེར་བས། ཆོས་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་སེམས་ཉིད་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་དེ་ཆོས་ཅན་མཚན་མར་སྣང་བ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། གྲོལ་གཞིའི་སྣང་བ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གནས་ཏེ། འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ཁམས་གསུམ་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་དོན་ལ་མེད་ལ་སྣང་བས་མེད་པའི་ཆ་ནས་གཞི་ལས་མ་གཡོས། མི་གཡོ་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་བས་མ་དག་པའི་རང་མཚན་གྱིས་སྟོང་ལ། སྣང་བའི་ཆ་ནས་དང་པོ་དབྱིངས་ལས་བྱུང༌། ད་ལྟ་དབྱིངས་ལ་གནས། ཐ་མའང་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་ལྷུན་གྲུབ་གཞི་གཞག་ཅེས་བྱའོ། །དེའང་ཡེ་གཞག་ཡིན་པས་གཟོད་བསྐྱར་ནས་གཉེན་པོས་གྲོལ་དུ་མེད་པ། རང་གཞག་ཡིན་པས་གཉེན་པོ་དངོས་མེད་པ། འབད་རྩོལ་བྱ་མི་དགོས་པས་སྣ་ཚོགས་མུ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ལྷུན་གྲུབ་ཅེས་འདོད་དོ། ། གཉིས་པ་གོལ་སྒྲིབ་ལ་བཟླ་བའི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི་རིམ་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་བློས་བཏགས་གཞི་ལས་«༼༡༽«གོལ་བའི་ཆོས་སུ་སོང་བས་ཡང་དག་ཏུ་མ་གྲུབ་ལ། འདིར་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་བློ་དང་བྲལ་བས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བཟླ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་སྟོང་ཆེན་པོ་དྲན་བསམ་ཕྱོགས་འཛིན་དང་བྲལ་བར་འདོད་དེ། སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་མ་དག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང༌།

以下是直譯： 其基礎無二心性，自生智慧不動自性，光明離戲論。" 如今一些愚昧之人說大圓滿認為顯現即是心。這是極不合理的，因為這樣心就會有顏色、可指認、有方位等，因為顯現是如此顯現的。因此，應當瞭解種種顯現在心中顯現時，如同幻術或鏡中影像，實際上不存在，只是在心識中顯現的本性，具有習氣迷亂的特徵。 應當瞭解心性如同顯現基礎的鏡面，無有侷限和偏頗，是各別自證的本質，超越一多等戲論的邊際。 這可分為七種。首先，認為果為心之生處的心派認為：果即指本初法界。由於法性無有變化，心性也無有遷變，有為法的相狀顯現本來解脫。解脫基礎的顯現任運安住。迷亂顯現的三界器世間和有情世間實際上並不存在而顯現，從不存在的角度來說未曾離開基礎，不動不會變成動，因此空無不清凈的自相。從顯現的角度來說，最初從法界生起，現在安住於法界，最終也融入法界，如同虛空的幻化，稱為無始無終的任運基礎。 這是本來安立的，所以不需重新以對治來解脫；是自然安立的，所以沒有實在的對治；不需要努力造作，所以稱為遠離種種邊際的任運成就。 第二、對治偏離障礙的心派認為：八種次第都是心識假立、偏離基礎的法，因此並非真實成立。這裡自生智慧的本質離心，因此是超越因緣對治的法性大本空，離開憶念、思維和執著。雖然顯現為不清凈的器世間和有情世間，

སྣང་སྲིད་སྣོད་བཅུད་མ་དག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང༌། དང་པོ་གང་ལས་ཀྱང་མ་བྱུང་སྟེ་བྱུང་ཁུངས་ཀྱི་གཞི་མེད། ད་ལྟ་གར་ཡང་མི་གནས་ཏེ་གནས་ས་དང་གནས་པའི་ཆོས་མེད། མཐར་གར་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ་འགྲོ་ས་དང་འགྲོ་མཁན་གྱི་ཆོས་མེད། དེས་ན་«8«འཁུལ་ཞེས་«༼༡༽«བྱ་བ་ཡང་མིང་ཙམ་ལས་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་གཞི་གྲོལ་ཆེན་པོ་ལ། གྲོལ་འཁྲུལ་དང་ཡིན་མིན་དུ་འདོད་པ་གཤིས་ལ་མེད་པས། སྤང་གཉེན་གཞི་མེད་ཕྱམ་གཅིག་ཏུ་ལ་བཟླ་བར་འདོད་པའོ། །» «གསུམ་པ་གཏན་ཚིགས་ཁུངས་རྡིབ་ཀྱི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི། གཞི་སེམས་ཉིད་ལ་ངོས་གཟུང་མེད་པས། དེའི་ངང་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བཏགས་པའི་སེམས་ལ་ཁུངས་མེད་པས་ངོས་གཟུང་དུ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། དེ་ལ་སྣང་བ་དང་བརྟགས་«༼༢༽«པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་སྣང་ཁུངས་རྡིབ་གཅིག་ཏུ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས། ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་མེད། གསོག་བྱེད་སེམས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པས་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེད་མཁན་མེད། བསགས་པའི་ལས་ཀྱང་གང་དང་གང་དུ་བརྟགས་ན་རྒྱུ་མཚན་དང་ངོས་གཟུང་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་དང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ། དེས་ན་འཁོར་བ་མིང་མེད་དུ་ཡེ་གྲོལ་ཆེན་པོར་གནས་ལ། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལས། རོལ་བ་འགག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྱོགས་ཡན་དུ་ཤར་བས་སྤང་བླང་དགག་སྒྲུབ་མེད་པར་ཡིད་ཆེས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཡེ་སྟོང༌། རང་སོང༌། མཐའ་གྲོལ་ཆེན་པོའི་གཏན་ཚིགས་ཁོང་ནས་ཤར་བས་འཁོར་འདས་ཕྱོགས་འབྱམ་«༼༣༽«ཏུ་གྲོལ་བར་འདོད་དོ། །བཞི་པ་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོས་འཁོར་འདས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས། དག་མ་དག་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཀུན་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ལས་ཤར་བའི་རོལ་བར་བྱུང་སྟེ། དོན་ལ་འགག་མེད་ཀྱི་རྩལ་ལས་དེ་ལྟར་སྣང་ཡང་ངོ་བོ་ལ་འཁོར་འདས་སོ་སོ་དང་གཅིག་པ་དང་དབྱེར་མེད་ཙམ་དུའང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། སྣང་ངོ་ཐ་དད་ལ་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་རྣམ་དག» «འཁོར་འདས་དོང་སྤྲུགས། ཁྱབ་པ་ཡེ་རྫོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལས་མ་འདས་ཏེ། ཡོད་མེད་སྣང་སྟོང་གི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བས་བྱ་བཙལ་«༼༡༽«བདེ་སྡུག་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འདོད་པའོ། །ལྔ་པ་ཕྱོགས་འཛིན་གྲུབ་མཐའི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི།

以下是直譯： 雖然顯現為不清凈的器世間和有情世間，但最初並未從任何處生起，因為沒有生起的基礎；現在也不住于任何處，因為沒有住處和能住的法；最後也不會去往任何處，因為沒有去處和能去的法。因此，所謂"迷亂"也只是名稱而已，三界是大基礎解脫，本性中沒有解脫、迷亂或是非之分別，所以認為對治和所對治無基礎而平等。 第三、論據崩潰的心派認為：基礎心性無可指認，所以說是從其中生起的心也無依據，毫無可指認之處。其中一切顯現和分別的法都是無中顯現、依據崩潰，本來解脫。因此沒有業和習氣的依處，造業的心也不成立，所以沒有造業和習氣的作者。所造的業無論如何觀察都沒有理由和可指認處，所以沒有異熟和果報。因此，輪迴無名而本來大解脫。從心性自生智慧無生的法界中，無礙游舞智慧任運顯現，確信無有取捨、遮遣與成立。法性本空、自解脫、大邊際解脫的論據從內心生起，所以認為輪迴涅槃都任運解脫。 第四、認為無侷限和偏頗的心派認為：自生智慧的本質遍及一切輪迴和涅槃，所有清凈不清凈的種種顯現都是從自生智慧中顯現的游舞。實際上是從無礙的力用中如此顯現，但在本質上輪迴涅槃既非各自獨立，也非一體，也非不可分，都不成立。雖然在顯現上有差別，但自性清凈，輪迴涅槃徹底融合，遍及本來圓滿的見地中不離。因為不墮入有無、顯空等偏頗，所以認為是超越造作、尋求、苦樂的法性。 第五、執著宗派的心派認為：

ལྔ་པ་ཕྱོགས་འཛིན་གྲུབ་མཐའི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ངོ་བོ་མཐོང་དུ་མེད་པས་འཁོར་འདས་གང་དུའང་མི་གནས་པ་སྟེ་དབྱིངས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ། གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས་གང་དུའང་འཆར་ཞིང༌། ཤར་ཚད་སེམས་ཀྱི་རོལ་པར་སྣང་སྟེ། དེ་ཡང་ཡིན་གང་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྣང་«༼༢༽«སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། སྣང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཡན་ཕྱོགས་མེད་དུ་ཡེ་ནས་རང་གྲོལ་བས་བྱ་བ་དང་རྩོལ་བ་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་པའོ། །དྲུག་པ་བློ་བྲལ་ཕྱོགས་འཛིན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཕྱོགས་པ་ནི། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་བློ་དང་བྲལ་བས་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ལ། དངོས་སྣང་རང་ཤར་བས་བློ་རྟོག་རང་གྲོལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་སྣང་ངོ་བདེན་རྫུན་དུ་མ་གྲུབ་པས་ཡོད་མེད་མཐའ་གྲོལ་ཆེན་པོའི་རོལ་པར་འདོད་པའོ། ། བདུན་པ་སེམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་པ་ནི། འདི་ལྟར་སྣོད་བཅུད་སྣང་སྲིད་དུ་སྣང་བ་འདི་དག་སེམས་ཀྱི་རོལ་པ་ཡིན་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང༌། སེམས་ཉིད་ངོ་བོ་མེད་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བའང་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྣང་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་མ་གྲུབ་པའི་འཐད་པའང་དེ་ཉིད་དུ་འདོད་ཅིང༌། གང་ཤར་བ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཛིན་བྱེད་དང༌། སྣང་བ་གཟུང་བར་བྱུང་བ་གཉིས་ཀའང་སྣང་བ་ཐ་དད་དུ་སྣང་ཡང༌། ཡིན་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་དབྱེར་མེད་པས། ཆོས་སུ་«༼༡༽«སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རོལ་པར་འདོད་པའོ། ། དེའང་སེམས་ཀྱི་རོལ་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་ཞིང་སེམས་ལ་སྣང༌། སེམས་ལས་ཤར་ཡང༌། སེམས་ཉིད་ངོ་བོ་མེད་པའི་རོལ་པ་དང་གཅིག་ཐ་དད་དུ་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ཕྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་མ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱིས། ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་བཟུང་མ་མ་བཟུང་གིས། དག་མ་དག་འཁོར་འདས་སུ་ཤར་ཡང༌། ཤར་ས་དང་ཤར་མཁན་དབྱིངས་སུ་དག་པ་ནི་འདིའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་སྡེ་ལ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཤླཽ་ཀ་འབུམ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་གསུངས་པ་རྣམས། ཀློང་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཀློང་དང༌། ལྟ་བ་ལ་མིན་པ་མེད་པའི་ཀློང་དང༌།

這是直譯： 第五、執著宗派的心派認為：心的本質不可見，所以不住于輪迴或涅槃，即法界自生智慧。因為在任何處都不成立，所以可以在任何處顯現。所有顯現都是心的游舞，既不是任何東西，又顯現為種種。一切顯現和心都本來任運無偏地自解脫，所以認為是超越造作和努力的自性。 第六、離心超越執著的心派認為：自生智慧離心，所以不成立為實在；實相自然顯現，所以心念自解脫。無論如何顯現，顯現都不成立為真或假，所以認為是超越有無的大邊際解脫的游舞。 第七、宣稱是心派的派別認為：如此顯現為器世間和有情世間的這些現象是心的游舞，雖然顯現為種種，但因為心性無本質，所以種種顯現也無本質。因此認為顯現和分別的法不成立的道理也如此。無論什麼顯現，能取的心的行相和所取的顯現雖然顯現為不同，但都是不是任何東西的法性自生智慧無別，所以認為顯現為法的是心的游舞。 而且，心的游舞是從心生起並顯現於心，雖然從心顯現，但並不認為心性無本質的游舞與心是一或異。這只是說明外在顯現的對境不成立為外在實在，而不是說一切都從自生智慧中執取或不執取。雖然顯現為清凈不清凈、輪迴涅槃，但顯現處和能顯者在法界中清凈，這是此派的特殊之處。 如此，心的類別中所說的二十二十萬頌的經典，歸納為三種廣大：法性不可言說的廣大、見地無所不是的廣大、

ལྟ་བ་ལ་མིན་པ་མེད་པའི་ཀློང་དང༌། སྤྱོད་པ་ལ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཀློང་སྟེ། བམ་པོ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་དང་སུམ་བརྒྱར་གནས་པ་ཉིད། གནས་པ་གཞི་ཐོག་ཏུ་འབེབས་པའི་འཕྱོང་དང༌། སྣང་བ་རང་སར་གྲོལ་བའི་འཕྱོང་དང༌། ངོ་མཉམ་ཐ་དད་མེད་པའི་འཕྱོང་དང་གསུམ་དུ་བསྡུ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ལ་འཆུགས་པ་མེད་པའི་གཟེར་བུ་ལྔ་བཅུ། ཡུལ་སེམས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཅིག» «སྣང་སེམས་གཅིག་ཅར་དུ་ཤན་འབྱེད་པའི་གནད་ཁྲི་ཕྲག་གཉིས། ལྟ་བ་ཐོད་རྒལ་དུ་ལ་བཟླ་བ་ཁྲི་ཕྲག་ལྔ། སྒོམ་ཡོད་རྟོག་པ་གཅོད་པའི་གནད་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་མིང་ཐོགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྟོང་དང་གསུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཡང༌། སེམས་ཀྱི་ཕྱོགས་འཛིན་པ། སེམས་ཀྱི་གནད་འཛིན་པ། སེམས་ཀྱི་གདེང་འཛིན་པ་དང་གསུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ཀློང་གི་སྡེའི་ངོ་བོ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་ངང་ལས་ཤར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་གྲོལ་རང་དག་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡོད་སྣ་ཚོགས་སུ་རང་ཤར་ཡང༌། མེད་འབྲས་བུ་ཡེ་དག་ཏུ་ཡེ་གྲོལ་བས། སེམས་དང་སེམས་སྣང་གི་རོལ་པ་ཙམ་ཡང་བཞག་ཏུ་མེད་དོ། །ཡིན་མིན་ཕྱོགས་བྲལ་ཆེན་པོའི་རིག་པ་ལ། སྣང་དུ་ཆུག» «ཤར་དུ་ཆུག» «མི་སྣང་དུ་ཆུག» «དག་པའམ་མ་དག་པ་ལ་སོགས་གང་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང༌། རང་ངོ་སྣང་དུས་ཉིད་ནས། ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་ལས་འདས་པ། ཡེ་གྲོལ་ཕྱོགས་འབྱམས་ཆེན་པོ་སྟེ། རྟོག་པ་ཨ་འཐས་སུ་བརྟགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྣ་ཚོགས་སུ་གཞལ་བ་རང་སྟོང་འཁྲུལ་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། སྣང་ཤར་གང་གི་དུས་ནས་ཕྱོགས་ཡན་ནམ་མཁའ་འདྲ་བར་ཕྱམ་གདལ་ཀུན་མཉམ་ཆེན་པོར་འདོད་པའོ། །འདི་ལ་དབྱེ་ན་བཞི་སྟེ། ཀློང་ནག་པོ་རྒྱུ་མེད་དུ་སྨྲ་བ། ཀློང་ཁྲ་བོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲ་བ། ཀློང་དཀར་པོ་སེམས་སུ་སྨྲ་བ། ཀློང་རབ་འབྱམས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་བཟླ་བའོ། །དང་པོ་ཀློང་ནག་པོའི་ངོ་བོ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འགྱུར་མེད་རང་རྫོགས་སུ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འདས་ཏེ་ཕྱོགས་ཆར་མེད་པས་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་ལྟོས་པའོ། །དབྱེ་ན་མཛད་པ་ཀློང་ནག་གི་སྡེ། ཐུགས་རྗེ་ཀློང་ནག་གི་སྡེ། སྤྲུལ་པ་ཀློང་ནག་གི་སྡེ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ

以下是直譯：

關於見解，沒有"非"的境界；關於行為，沒有"是"的境界。這存在於六千三百卷中。存在分為三種境界：基礎上的落實境界、現象自解脫的境界、平等無差別的境界。

法性無錯誤的五十個要點，對境心的五百一十一個見處，同時辨別現象與心的兩萬個要訣，頓超見解的五萬個觀修，斷除有念禪修的一千個要訣，這些分類存在於一千零三部名目續中。又可分為三類：執持心的方向、執持心的要訣、執持心的確信。

第二，界類的本質是自生智慧，從其中顯現的一切法本來解脫、本來清凈。雖然顯現為各種存在，但作為不存在的果實本來清凈而本來解脫，因此連心和心的顯現的游舞也無法建立。

對於超越是非的大覺性，無論顯現、生起、不顯現、清凈或不清凈等任何觀察，自身本來就超越有無是非，是大遍滿本解脫。確定各種分別執著所立宗派為自空迷亂后，認為從顯現生起之時就如虛空般遍滿、平等一味。

這可分為四類：宣說無因的黑界、宣說多樣的雜界、宣說為心的白界、超越因果的普遍界。

首先，黑界的本質是自生智慧不變自圓滿，超越因緣，無有偏頗，不依賴有法和法性。分類有：作為黑界類、大悲黑界類、化現黑界類三種。第一是自生智慧的界中...

དང་པོ་ནི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས། ཤར་སྣ་ཚོགས་སུ་ལྡན་པ་ལྟར་ཤར་བ་ནས། སྣང་ངོ་རིས་མེད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་རང་སྟོང་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་རང་མཚན་དུ་མ་གྲུབ་ཅིང༌། སྣང་བ་ནས་གྲོལ་བས་འཁོར་འདས་མིང་མེད་དུ་འུབ་ཆུབ་སྟེ། ཡིན་མིན་ཕྱོགས་མཉམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་མུ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ལྟ་བར་བསྒྲུབ་» «པའོ། ། གཉིས་པ་ནི་ཤར་བ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་མཁྱེན་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ལ། གྲོལ་བ་སེམས་ཉིད་ཡིན་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བཟླ་བ་སྟེ། ཤར་གྲོལ་གཉིས་མེད་དུ་གནས་པས་འབྲས་བུ་ཡེ་གྲོལ་དུ་གནས་པ་ཉིད། མཐུན་སྣང་རང་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ནས་ཡེ་གྲོལ་དུ་འདོད་པའོ། །» «གསུམ་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རོལ་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་དུས་ནས་ཡིན་མིན་ཕྱོགས་གཏད་དང་བྲལ་བས་རང་གཞན་གཉིས་བཅས་སུ་མ་གྲུབ། རྒྱུ་མེད་ཡེ་དག་ཏུ་གནས་པས་བྱས་བཅོས་ལྟོས་པ་མེད་དེ་ཡེ་གྲོལ་དུ་ཕྱོགས་མཉམ་གྱི་ཡེ་རྒྱས་བཏབ་པས། རང་དག་མི་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་ལྟོས་གཞི་ཟད་པའོ། །དེའང་འཁྲུལ་སེམས་ལ་བཟླ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། བརྟགས་པ་རང་སར་གྲོལ་བར་འདོད་པའོ། །གཉིས་པ་ཀློང་ཁྲ་བོའི་ངོ་བོ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་པར་སྣང་བ་རྣམས། ཡིན་སྣ་ཚོགས་རང་ཤར་དུ་སྣང་བ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རོལ་བ་ལ། མིན་ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་ཏུ་ཤར་བ་རོལ་པ་དགག་སྒྲུབ་ལས་འདས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་ཡོད་སྨྲ་སེམས་སྡེ་དང་མཐུན་པའི་ཀློང་ཁྲ་བོ་དང༌། མེད་སྨྲ་རང་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཀློང་ཁྲ་བོ་དང༌། ཡོད་མེད་མན་ངག་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་ཀློང་ཁྲ་བོ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ། གནས་གྲོལ་གང་དུའང་མ་ཕྱེས་བས་ངོ་བོ་རང་དག» «དགག་སྒྲུབ་གཉིས་བཅས་སུ་མ་གྲུབ་པས་རང་བཞིན་འོད་གསལ། མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཤར་གྲོལ་སེམས་ཉིད་དུ་འདུས་པར་འདོད་དོ། །དེའང་རོལ་པ་འགག་མེད་དུ་ཤར་བས་སྣང་སེམས་གཉིས་མེད་དུ་གྲོལ་བ་སྟེ། བློ་བྲལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྣང་བརྟགས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རང་ས་ནས་ཡེ་གྲོལ་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །

這是直譯：

第一，從自生智慧的界中，雖然顯現為各種具足的樣子，但顯現相無有差別，因為是自空的緣故，因緣自相不成立。從顯現中解脫，輪迴涅槃無名而圓滿。以是非平等的理由，證成大圓滿離邊際的見解。

第二，顯現是智慧，故不依賴他人的了知；解脫是心性，故超越因緣。顯解二者無二而住，即是果位本解脫。以共相自凈的理由，認為大圓滿從顯現中本解脫。

第三，自生智慧及其游舞的一切法，從顯現時就離開是非偏執，故自他二者不成立。因無因本凈而住，無有造作依賴，以平等本解脫的印記，本來解脫為不住的大智慧，故依據已盡。這也以對治迷亂心的理由，認為分別自然解脫。

第二，雜界的本質是自生智慧的游舞顯現。顯現為各種存在的自然生起是法性的游舞，無有非分遍及顯現是超越遮遣與建立的游舞。

這可分為三類：與有宗心類相應的雜界、與無宗自住相應的雜界、與有無竅訣相應的雜界。

第一，對於自生智慧，因為未分安住與解脫，本質自凈；因為不成立遮遣與建立二者，自性光明；因為無有二相，認為顯解攝於心性。又因游舞無礙顯現，現心二者無二解脫。以離心本性的理由，稱為顯現、分別、輪迴涅槃等法從自處本解脫而住。

བློ་བྲལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྣང་བརྟགས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རང་ས་ནས་ཡེ་གྲོལ་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་ངོ་བོ་མཐོང་སྣང་རང་ས་ནས་གྲོལ་བས་ཡོད་ཆོས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བ་ལ། མེད་སྣང་བ་རང་ས་ནས་གྲོལ་བས་ལས་དང་རྣམ་སྨིན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འགྱུ་བ་སྟོང་ཡལ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མེད་སྣང་རང་དག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའོ། །» «གསུམ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཡེ་སྟོང་དུ་གནས་པས་ཡེ་དག་རྒྱུ་འབྲས་ལ་མི་ལྟོས། རྐྱེན་བྱུང་འདུས་བྱས་སུ་སྣང་བ་སྣང་སར་སྟོང་བས་འཁོར་འདས་ཕྱོགས་ཡན་དུ་གྲོལ། སྣང་བརྟགས་ཡེ་སྟོང་དུ་ཤར་བ་རང་བྱུང་གཞི་ལས་མ་གཡོས་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཤར་བས། བརྗོད་མེད་བློ་འདས་སུ་ཡེ་ནས་འདུག་པའི་ཕྱིར་བལྟར་མེད་གོམས་པ་མེད་པའི་གནད། གནས་འགྱུ་གཉིས་མེད་དུ་གྲོལ་བས་སེམས་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་གནད། བྱས་ཆོས་གློ་བུར་དུ་ཤར་བས་འདུས་བྱས་ཡིད་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་སྒོམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡེ་གྲོལ་མི་རྟོག་པའི་གནད་དེ། གནད་གསུམ་གྱིས་འཁོར་འདས་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད་པར་ལ་ཟློ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཀློང་དཀར་པོ་སེམས་སུ་སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་རང་བྱུང་རིག་པའི་ངང་ལ་ཕྱི་སྣང་«༼༡༽«ནང་རིག་པར་ཤར་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་རོལ་བ་སྟེ། སྣང་རྐྱེན་རང་གྲོལ་བས་བྱར་མེད་རྒྱུ་ནས་དག་སྟེ་གནས་ལུགས་ལ་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པའོ། །དབྱེ་ན་བརྗོད་མེད་རང་ཤར་ཆེན་པོའི་ཀློང་དཀར་པོ་དང༌། ལྟ་སྒོམ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཀློང་དཀར་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོའི་ངོ་བོ་མཐོང་བྱེད་ཅེར་གྲོལ་ལ། མཐོང་བ་རང་དག་པས་ཡུལ་སེམས་གཉིས་མེད་དུ་འདོད་དེ། དབྱེ་ན་རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་དང་ནམ་མཁའི་ཀློང་གཉིས་ལས། རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་ནི་ངོ་བོ་ཡེ་གྲོལ་གྱི་སྟེང་དུ་གནད་བྱར་མེད་དུ་མཐོང་བས་དྲན་བསམ་རང་གྲོལ་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་གྲོལ་ཡོངས་གྲོལ་དུ་ཤར་བས་གཉིས་མེད་བློ་འདས་སུ་ཐག་ཆོད་པའོ། །» «དབྱེ་ན་རྒྱ་མཚོའི་ཀློང་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ལས། ཆེ་བ་ནི་སེམས་རང་སྣང་སྟོང་པ་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་སེམས་ཉིད་སྟོང་པ་ལ་ལྟོས་པ་དག་སྟེ། སྣང་སེམས་རང་དག་གི་ངོ་བོར་ཆོས་ཉིད་ཡེ་འདས་ཆེན་པོར་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གཅིག་པས། སྐྱེ་འགག་གནས་པས་སྟོང་ལ། སྟོང་པས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པར་འདོད་ཅིང༌།

以下是直譯：

以離心本性的理由，稱顯現、分別、輪迴涅槃等法從自處本解脫而住。

第二，本質見相從自處解脫，故有法性顯現為各種；無顯現從自處解脫，故超越業和異熟。以變化空消的理由，證成無顯現自凈。

第三，本質安住于本空，故本凈不依賴因果。緣起有為顯現，于顯處即空，故輪迴涅槃遍解脫。顯現分別顯為本空，是自生基礎未動搖的理由。因為本來安住于不可言說超越心，故無可見無需修習的要訣；安住解脫無二，故心性無遷變的要訣；有為法突然顯現，故有為意識觀修的本質本解脫無分別的要訣。以這三要訣，對治輪迴涅槃無需努力成就。

第三，宣說為心的白界的本質是：在自生覺性中，外相和內覺性顯現都是心的游舞。因為顯現緣自解脫，故無作本凈，在實相中無可成立。

分為不可言說自顯大白界和無二見修白界兩種。

第一的本質是能見明解脫，所見自凈，故認為境心無二。分為海洋界和虛空界兩種。

海洋界是在本解脫的基礎上，見要訣無作，故知念想自解脫，這是本解脫完全解脫的顯現，確定為無二超心。

分為大小兩種海洋界。大者是心的自顯空性本來解脫，故心性空性凈化所依；顯現與心自凈的本質是大超越法性，一切同一方向，空無生滅安住，空無所立。

སྣང་སེམས་རང་དག་གི་ངོ་བོར་ཆོས་ཉིད་ཡེ་འདས་ཆེན་པོར་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གཅིག་པས། སྐྱེ་འགག་གནས་པས་སྟོང་ལ། སྟོང་པས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པར་འདོད་ཅིང༌། ཀློང་ཆུང་བས་རྟེན་གཞི་ངོ་བོ་མེད་པས་སེམས་ལ་དྲི་མ་མེད་ལ། རྟེན་ཆོས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཀྱང་རང་གསལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་འཁོར་རྐྱེན་རང་དག་སྟེ། འཁོར་བ་གཡུལ་བཟློག་ཆེན་པོར་འདོད་དོ། །ནམ་མཁའི་ཀློང་གི་ངོ་བོ་སེམས་ཉིད་བཅོས་སུ་མེད་པས་དེའི་ངང་ལས་ཤར་བའི་སེམས་རང་གྲོལ་བའོ། །དབྱེ་ན་ཉི་ཟླའི་ཀློང་དང༌། རིན་པོ་ཆེའི་ཀློང་དཀར་པོ་གཉིས་སོ། །ཉི་ཟླའི་ཀློང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་དག་སྟོང་པ་རང་བཞིན་སྐྱེ་མེད་ཡེ་གྲོལ་ལོ། །རིན་པོ་ཆེའི་ཀློང་གི་ངོ་བོ་ཡེ་ནས་ཡོན་ཏན་རང་རྫོགས་སུ་ཤར་བས་རྩོལ་སྒྲུབ་འབད་བཅས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་རང་དག» «སེམས་ལ་བྱ་བ་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འདོད་པའོ། །» «བཞི་པ་ཀློང་རབ་འབྱམས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་བཟླ་བའི་ངོ་བོ་ནི་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་ལས་ཤར་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི། སྣང་བར་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་ལ། མི་སྣང་བར་གནས་ལུགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་དབྱེ་ན་བཞི་སྟེ། བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཕྱིའི་རབ་འབྱམས། གྲུབ་མཐའ་རང་གཞུང་དུ་སྨྲ་བ་ནང་གི་རབ་འབྱམས། གེགས་བསལ་བ་གསང་བའི་རབ་འབྱམས། གནད་བཀྲོལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རབ་འབྱམས་སོ། །དང་པོའི་ངོ་བོ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་ལྡོག་པ་མེད་པའི་གནད། རྐྱེན་མེད་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བས་མི་གནོད་པའི་གནད། རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ཀ་མེད་པས་འཁོར་འདས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་གནད་དང་གསུམ་གྱིས་སྤང་བླང་བྱ་རྩོལ་ལས་འདས་པར་འདོད་དོ། །དེའང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་བྱར་མེད་པས་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ་བའི་གནད། སེམས་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་གཅིག་དང་ཐ་དད་ལས་འདས་པར་ཡེ་ནས་ཤར་བའོ། །གཉིས་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཐེག་པ་བརྒྱད་ལ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་མི་ལྟོས་པས་རིམ་རྩོལ་བློར་གོལ་ཞིང་རྒྱུ་འབྲས་འཁོར་བའི་གཟེབ་ལས་མ་འདས་པར་བསལ་ཏེ། གཤིས་བྱར་མེད་ཕྱོགས་འབྱམས་ལ། སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་གནས་ལུགས་གཅིག་ཏུ་གྲོལ་བས། རང་བྱུང་རྩོལ་སྒྲུབ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །

這是一段關於藏傳佛教中空性和心性教義的文字。以下是完整的直譯: 顯現與心的自凈本質是超越一切的大法性,一切都統一於一個方向。空無生滅住留,因空而不成立任何事物。由於小空(較小的空性),無有依處本質,心無污染。雖遍及一切所依法,但自明無遷變,因此輪迴緣由自凈。認為這是扭轉輪迴的大戰場。 虛空界的本質是不可改造的心性本身,從其中顯現的心是自解脫的。可分為日月界和白色寶界兩種。日月界的本質是清凈空性,自性無生永解脫。寶界的本質是本來功德自圓滿顯現,因此因果自凈無需努力修行。心無所作為,認為法性是任運自成的。 第四,廣大界超越因果的本質是:從本有智慧中顯現的諸法,顯現時為心所知,不顯現時為實相所知。這可分為四種:離於造作的外廣大、宣說宗派自宗的內廣大、遣除障礙的秘密廣大、揭示要訣的真如廣大。 第一種的本質是:本有智慧無因故無退轉之要訣,無緣故種種顯現不能為害之要訣,因果二者皆無故輪迴涅槃皆不成立之要訣。以此三種要訣超越取捨造作。又因心的本質無可作為,故不能被造作的法所凈化;心無因由,故超越一異而本來顯現。 第二種的本質是:本有智慧不依賴八乘,故次第修行淪為妄念,超越因果輪迴的網羅。本性無作遍及一切方向,雖顯現種種,但實相中歸於一味解脫,稱為超越本有的造作修行。

རང་བྱུང་རྩོལ་སྒྲུབ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དཔེར་ན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གྲིབ་མ་སྣ་ཚོགས་མེད་པའམ། ཤིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མེ་གཅིག་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའང་གནས་ལུགས་ཡེ་རྫོགས་ཀྱི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ། སྣ་ཚོགས་ཕྱོགས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་ཏུ་ཤར་ཡང༌། ཡེ་ནས་ཡེ་གྲོལ་ཅོག་གཞག་གི་དགོངས་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་དོ། །» «གསུམ་པའི་ངོ་བོ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་སེམས་གང་ཡང་ཡོད་མ་མྱོང་བ་ལ། ཕྱོགས་འཛིན་གྱི་བློས་སྣང་བ་སེམས་སུ་གོལ་བའི་གེགས་རང་ངོ་ཡེ་དག་ཏུ་གསལ་བས། སྣང་སེམས་མ་སྤངས་རང་གྲོལ་ཆེན་པོར་རྫོགས་ཏེ་གཉིས་མེད་མཁའ་མཉམ་གཅིག་ཏུ་འུབ་ཆུབ། འགྱུ་བ་བློའི་གེགས་དྲན་བསམ་རང་ངོ་ནས་དག་པ་ཅེར་མཐོང་དུ་གསལ་བས་འཕྲོ་འདུ་ཆོས་ཉིད་དུ་ཤར་ཏེ་འགྱུ་བ་སྟོང་དག་ཆེན་པོར་འུབ་ཆུབ། ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ཕར་ཆད། བློ་དེར་འཛིན་དུ་རིག་པ་ཚུར་ཆད། གཅིག་ལ་གཅིག་མ་རེག་མ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་ལ། ངོ་མ་ཤེས་པས་གཉིས་བཅས་གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་པ་རང་དག་ཅོག་གཞག་ཆེན་པོར་འུབ་ཆུབ་བོ། །དེའང་ལྟ་བ་ལ་ཡིན་པ་མེད་པས་ཚིག་དང་«༼༡༽«ཐ་སྙད་ལས་འདས། བསྒོམ་པ་ལ་མིན་བ་མེད་པས་བླང་དོར་དང་དགག་སྒྲུབ་མེད། སྤྱོད་པ་ལ་ཡིན་མིན་མེད་པས་བྱས་ཆོས་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲོལ། འབྲས་བུ་ལ་སྤང་ཐོབ་མེད་པས་རང་གཞག་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་དོ། །» «བཞི་པའི་ངོ་བོ་ནི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ཤེས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་ཤར་བས་འཁོར་འདས་གང་དུའང་མ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཆེན་པོར་ད་ལྟའི་དུས་ནས་ཕྲི་བསྣན་མེད་པར་ཡུལ་སེམས་གང་སྣང་དེ་ཀར་འདོད་ལ། དེ་ལའང་ཡིན་ཐོག་ངོས་ཟིན་པ་དེར་ཅེར་རེ་ལྷན་ནེར་ཡེང་མེད་ཆེན་པོར་གློད་པས། མི་འགྱུར་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོའི་གཟེར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཐེབས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་མ་བསྒྱུར་མ་སྤངས་པར་ཆོས་ཉིད་བྱ་རྩོལ་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་དགོངས་པར་ལ་ཟློ་སྟེ།

這是該段文字的完整直譯： 這稱為超越本有的造作修行。例如，各種樹木沒有各種影子，或者各種樹木生起一種火。這也是實相本圓滿的大圓滿，雖顯現為無偏普遍的種種，但本來永解脫的安住見地，認為是無限制無偏執的自性。 第三種的本質是：在本有智慧中從未有過顯現和心，由執著的分別念將顯現誤解為心的障礙在自性中本來清凈，因此不捨顯現和心而成為大自解脫，融入無二等虛空的一體。動念分別的障礙在自性中清凈，明顯呈現為直觀，因此動靜顯現為法性，融入大空凈的動念。 種種境顯現為彼岸，能了知的心識為此岸，本來就是互不接觸不相關的法性。由於不認識這點，而執著於二元能所，這在大安住中自然清凈融入。 在見地上無有是非，故超越言詞名相。在修持上無有是非，故無取捨與遮遣。在行為上無有是非，故造作即解脫為法性。在果位上無有斷證，認為是離於依賴的自然安住。 第四種的本質是：輪迴涅槃諸法顯現為身與智慧，因此不分輪迴涅槃的大法性，從現在開始無需增減，認為任何顯現的境與心即是如此。對此，認識本來面目后，以大放鬆保持清明不散亂的專注，稱為不變任運大釘子釘入能所二元之間。 不改變不捨棄顯為迷亂的輪迴，無需造作即是法性，融入普賢王如來的見地。

འཁོར་བ་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་མ་བསྒྱུར་མ་སྤངས་པར་ཆོས་ཉིད་བྱ་རྩོལ་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་དགོངས་པར་ལ་ཟློ་སྟེ། རང་ངོ་ཅེར་མཐོང་གི་གནད་དྲན་སེམས་རང་སར་གཞག་པས་སྤྲོས་པས་བསམ་པ་ཁོང་དག་གི་ངོ་བོ་ཕྱི་ནང་ཡུལ་མེད་དུ་གྲོལ་ནས་རྟེན་མེད་ཡོངས་གྲོལ་ཆེན་པོར་སངས་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲན་»«པས་མ་«༼༡༽«ཚོལ་ཁྲོ་མེད་པས་བློ་ལས་འདས་པ། གང་སྣང་རྟེན་མེད་དུ་ཤར་བས་ཡུལ་ལས་འདས་པ། གང་ཤར་དེ་ཉིད་དུ་ཞིག་པས་སྤང་གཉེན་ལས་འདས་པ། སྣང་བརྟགས་རོ་མཉམ་དུ་ཤར་བས་བྱ་རྩོལ་རྒྱུ་འབྲས་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་རོལ་པ་རྒྱན་ཆོས་ཉིད་བྱ་བྲལ་གྱི་ཀློང་བཞིར་འདུས་པ་ལས། རོལ་པའི་ཀློང་ནི་ཡིན་ཕྱོགས་མེད་ཀྱི་རོལ་པ་འགག་མེད་དུ་ཤར་བའི་ངང་ནས་འཁོར་འདས་མི་གཡོ་འཕོ་འགྱུར་མེད་ལ། མིན་ངོས་མེད་ཀྱི་རོལ་བ་མཐར་འཛིན་དུ་མ་གྲུབ་པས། ཕྱོགས་ཡན་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་དགོངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱན་གྱི་ཀློང་ནི་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དུ་ཡེ་ཤར། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་རྒྱན་དུ་ཡེ་ཤར། རང་བྱུང་བཅོས་བསླད་མེད་པའི་རྒྱན་དུ་ཡེ་ཤར་ཏེ། སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ངང་ལས་འགག་མེད་དུ་ཤར་བས་སྣང་སེམས་མི་དགག་མི་བསྒྲུབ། རང་འགྲོས་རང་གཞག་རང་གསལ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་ནི་ཐམས་ཅད་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མི་གནས། གར་ཡང་མི་འགག་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བའམ་རོལ་པའམ་རྩལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་མཚར་ཆེ། འབྱུང་བཞིའི་འཕོ་འགྱུར་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སམ་ངང་ལས་མ་གཡོས་པ་ལྟར། ཆོས་ཉིད་ཡེ་སྟོང་ཡེ་གྲོལ། ཡེ་གཞག་ཆེན་པོའི་ངང་དུ། བློ་འབྱུང་འཇུག་རེ་དོགས་དང་བྲལ་བར་ཕྱམ་གདལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་» «དོ། །བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཀློང་ནི་ཆོས་གང་ལའང་ཆེད་དུ་འབད་རྩོལ་གྱིས་བླང་དོར་མི་དགོས་ཏེ། མ་བྱས་ཡེ་ཟིན། མ་གྲོལ་ཡེ་གྲོལ། མ་སྦྱངས་ཡེ་དག» «མ་བསྒྲུབས་ཡེ་གྲུབ་ཏུ་འདུག་པས། ནམ་མཁའ་འཕོ་འགྱུར་དང་བཅོས་བསླད་མེད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཀློང་གི་སྡེ་རྣམས་བསྡུས་ན་དགུར་འདུས་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཀློང༌།

以下是完整的直譯： 不改變不捨棄顯為迷亂的輪迴，無需造作即是法性，融入普賢王如來的見地。以直視自性的要訣將念心安置於自處，由此遍計所執的分別念在內心清凈，外內無境而解脫，稱為無依大解脫而成佛。 不被念頭所尋求，無有憤怒，故超越心識。任何顯現無依而生起，故超越境界。任何生起即刻消融，故超越對治。顯現與執著平等顯現，故超越造作因果。 這些可歸納為游舞莊嚴、法性離作的四種空界： 游舞空界是無有是處的游舞不滅而顯現，從此狀態中輪迴涅槃不動無遷變。無有非處的游舞不成為邊執，應知是如虛空般無偏執的見地。 莊嚴空界是顯現本來顯現為心的莊嚴，心性本來顯現為本有的莊嚴，本有本來顯現為無造作的莊嚴。從無生的狀態中不滅而顯現，故不遮止不建立顯現與心。應知是大自然、自在、自明的見地。 法性空界是一切從何處也未來，不住于任何處，不滅于任何處的法性狀態中，法性的顯現或游舞或種種力用顯現非常奇妙。如同四大的遷變不離虛空界或狀態，法性本空本解脫，在大本然安住的狀態中，心遠離生滅希望恐懼而平等鋪展。 離作空界是對任何法都不需要刻意努力取捨，因為未做而本成就，未解脫而本解脫，未凈化而本清凈，未修證而本成就。應知如同虛空無有遷變與造作。 如此，空界類別歸納起來有九種。見地上無遷變的空界，

ལྟ་བ་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཀློང༌། སྒོམ་པ་ལ་ཡིན་མིན་མེད་པའི་ཀློང༌། འབྲས་བུ་ལ་རེ་དོགས་མེད་པའི་ཀློང༌། ངོ་བོ་ལ་གྲུབ་བསལ་མེད་པའི་ཀློང༌། རང་བཞིན་ལ་མ་འགགས་རོལ་«༼༡༽«པའི་ཀློང༌། མཚན་ཉིད་ལ་སྣང་སེམས་གྲོལ་བའི་ཀློང༌། དབྱིངས་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཀློང༌། རོལ་པ་འགག་མེད་རང་ཤར་གྱི་ཀློང༌། ལྷུན་མཉམ་ཡེ་གྲོལ་ཅོག་གཞག་གི་ཀློང་ངོ༌། །དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། ལྷུན་གྲུབ་ཡངས་པ་ཆེན་པོའི་ཀློང༌། རང་གསལ་བྱ་རྩོལ་མེད་པའི་ཀློང༌། མ་བྱས་ཡེ་ནས་གྲུབ་པའི་ཀློང་ངོ༌། །དེ་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་རྒྱུད་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་གྱི་མཚན་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ། ལེའུ་ཁྲི་ཕྲག་གཅིག་དང་ཆིག་སྟོང༌། ཤླཽ་ཀ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད་པ་རྣམས། ལ་བཟླ་བ་ཁྲི་ཕྲག་བརྒྱད་དུ་འདུས་ལ«༼༡༽«། དེའང་ཤན་འབྱེད་པ་ཁྲི་ཁྲག་གཉིས་སུ་འདུས། དེའང་གེགས་དགུ་བརྒྱར་འདུས་ཏེ། གནད་སྟོང་ཕྲག་གཉིས། གཟེར་བུ་ལྔ་བཅུ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་བྱས་གྲོལ། གཞག་གྲོལ། ཅེར་གྲོལ་གྱི་འཕྱོངས་«༼༢༽«གསུམ་དུ་འདུས་པའོ། །དོན་གསུམ་པ་མན་ངག་གི་སྡེ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཁྱད་པར། ངོ་བོ། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་སེམས་ཀློང་གཉིས་ལས། ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལས། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ། དེ་ལྟར་གཏན་ལ་མ་ཕབ་ན། །ཡིད་དཔྱོད་འཛིན་པ་རྣམས་དང་ནི། །ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་པར་» «འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་ངེས་གསང་སྙིང་པོ་འདི། །མུན་པ་ལས་ནི་མར་མེའམ། །བ་གླང་རྣམས་ལས་གླང་ཆེན་ནམ། །གཅན་གཟན་རྣམས་ལས་སེང་གེའམ། །རྐང་ཐང་རྣམས་ལས་རྟ་པ་བཞིན། །ཀུན་གྱི་ནང་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་པས། སེམས་སྡེ་སེམས་»«ཡིན་པ་ལ་ལ་ལས་«༼༣༽«ཡིད་དཔྱོད་འཛིན་ལ། ཀློང་སྡེ་ཆོས་ཉིད་ལ་འཛིན་པས་ཡིད་དཔྱོད་དུ་སོང་བ་ལས། མན་ངག་གི་སྡེ་ནི་གནས་ལུགས་རང་གསལ་དུ་བྱེད་པས་འཕགས་སོ། །» «གཉིས་པ་ངོ་བོ་ནི་ཡིན་སྙམ་ཡིད་དཔྱོད་དུ་མ་ལུས་པར་གནད་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པས་མེ་བཙའ་ལྟ་བུའོ། །དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། ཁ་འཐོར། ཁ་གཏམ། རྒྱུད་རང་གཞུང་དུ་གསུངས་པའོ། །དང་པོ་ངོ་བོ་ནི་«༼༤༽«བློ་འདས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་ལ་འཆར་བའོ། །

以下是完整的直譯： 見地上無遷變的空界，修持上無是非的空界，果位上無希望恐懼的空界，本質上無建立遣除的空界，自性上無阻礙游舞的空界，特徵上顯現心解脫的空界，界中無遷變的空界，游舞不滅自顯的空界，任運等同本解脫安住的空界。 這些歸納起來可歸為三種：大任運廣大的空界，自明無造作的空界，未造作本成就的空界。 詳細闡述這些方式的三千續部的名稱所包含的內容，有一萬一千品，六十四萬頌。可歸納為八萬次誦讀，又可歸納為兩萬次辨別，再歸納為九百障礙，兩千要點，五十要訣，全部歸納為造作解脫、安住解脫、直觀解脫三條通道。 第三部分口訣類分三：特點、本質、分類。 首先，特點是遠勝於心類和界類。如《大莊嚴》中說："嗟！金剛持，若不如是確定，則與持有意識推理者無有任何差別。因此，此秘密精要，如黑暗中的燈火，如牛群中的大象，如野獸中的獅子，如步行者中的騎手，在一切中最為殊勝。" 心類執著心，界類執著法性，都落入意識推理。而口訣類則顯明實相自性，故更為殊勝。 其次，本質是不留于"是"的意識推理，而直達要點，如火烙印。 分類有三：零散的、口傳的、續部自身所說的。 首先，本質是超越心識的本有智慧依靠要點而瞬間顯現。

དང་པོ་ངོ་བོ་ནི་«༼༤༽«བློ་འདས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་ལ་འཆར་བའོ། །དབྱེ་ན་གཉིས་ལས། བཞག་པ་ལམ་གྱི་མཐའ་གཅོད་པའི་མན་ངག་ནི་གཞིའི་ཁྱད་སྤྲོས་གཞི་ཚིག་ཙམ་དུའང་མ་གྲུབ་པས་མིང་ཚིག་ལས་འདས་ཏེ་ཡི་གེ་མེད། ལམ་གྱི་ཁྱད་དེ་ལྟར་རང་ངོ་སྤྲོས་བྲལ་ལམ་དུ་ཤར་བ་ན་བྱ་རྩོལ་མེད་པས་འབྲས་བུ་རང་ས་ཟིན་པ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའོ། །དེའང་བྱ་བྱེད་རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཁོར་བ་དོང་སྤྲུགས་མྱང་འདས་རང་ས་ན་གྲོལ་བར་འདོད་དོ། །གྲོལ་བ་སྟོབས་དག་པས་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་བའི་མན་ངག་ནི། ཆོས་ཉིད་གནས་པའི་ཆ་ནས་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཞི་བྱས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་ལམ་ལ་སྣང་བའི་དུས་ན་མ་གྲོལ་བ་གང་ཡང་མེད་ལ། འབྲས་བུ་གནད་ལ་ཕེབས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཉིད་མ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པའོ། །ཁ་གཏམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གསུངས་པའི་ངོ་བོ་བློ་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བ། རང་བཞིན་རྣམ་རྟོག་ཁུངས་ཟད་པ། མཚན་ཉིད་གཉིས་མེད་ངོས་གཟུང་དང་བྲལ་བའོ། །དབྱེ་ན་གཉིས་ལས། གླེང་བ་ཡེངས་ལ་བོར་བའི་ཁ་གཏམ་ནི་རྩ་གནད་ཀྱི་རླུང་རླུང་གི་གནད་ཀྱིས་སེམས་རང་ཞིར་ཐིམ་པས་ཡེ་ཤེས་གསལ་ལ་དོན་དེ། སྒོ་གསུམ་འབྲེལ་ཐག་ཆོད་ནས། འགྱུ་བ་རང་སར་གྲོལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གླེང་བ་ཆད་པའི་མན་ངག་གོ །ཁར་ཕོག་དུས་མེད་པའི་ཁ་གཏམ་ནི་དབྱིངས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ངོས་ནས་གང་ཡང་མ་ཤོང་བ་མེད་པས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཁྱབ་བརྩི་བ་དང༌། ཆོས་དབྱིངས་སྟོང་པ་ལ་ངོས་གཟུང་མེད་པས་ངོ་བོ་འགྱུར་བརྩི་བ་དང༌། དབྱིངས་ལ་བྱ་རྩོལ་མེད་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ངོས་གཟུང་བའོ། །» «གསུམ་པ་རྒྱུད་རང་གཞུང་དུ་གསུངས་པའི་མན་ངག་གི་ངོ་བོ་བཀའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱུང་སར་གྱུར་པ། རང་བཞིན་འཁོར་འདས་དང་བྲལ་བས་སྤང་བླང་བྱ་རྩོལ་མེད་པ། ཆོས་ཉིད་སྒྲ་ཚིག་དང་བྲལ་བས་སྟོང་ཉིད་རྩོད་གཞི་དང་བྲལ་» «བའོ། །དབྱེ་ན་བཞི་སྟེ། ལྟ་བ་དགོངས་དྲིལ་བ། གཏར་ག་གེགས་སེལ་བ། གབ་པ་མངོན་དུ་ཕྱུང་བ། བཤད་པ་རང་གསལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀའ་སྩལ་བའོ། །དང་«༼༡༽«པོའི་ངོ་བོ་སྤྲོས་མེད་གཞི་ལ་ཁྱབ་པས་ལས་ལ་བཟང་ངན་མེད་དེ་ཁམས་གསུམ་ཡོངས་གྲོལ་དུ་ཤར།

以下是完整的直譯： 首先，本質是超越心識的本有智慧依靠要點而瞬間顯現。 分為兩種：安置斷除道邊際的口訣是基礎的特殊分別連基本詞語也不成立，超越名詞語言而無文字。道的特殊性如此在自性中顯現為離戲論之道，無有造作，故果位自然成就，法性無有遷變。 又以無有作為、因緣的理由，認為輪迴被根除，涅槃在自處解脫。 由解脫力清凈而道顯現的口訣是，從法性安住的角度，心無變化作為基礎，三身顯現於道時無有未解脫者，果位達到要點時與法性母相會。 以口傳方式所說的本質是離心不迷亂，自性是分別念窮盡，特徵是無二離執著。 分為兩種：放逸談論的口傳是通過脈要的氣，氣的要點使心自然融入，智慧明朗而意義成就，三門斷絕聯繫，動搖自解脫，是斷絕佛與眾生談論的口訣。 即刻無時的口傳是從界廣大的角度，無所不容，故涵蓋輪迴涅槃；法界空性無可執著，故本質變化；界中無造作，故指認本有智慧。 第三，續部自身所說的口訣的本質是一切教法的源頭，自性離輪迴涅槃故無取捨造作，法性離聲詞故離空性爭論。 分為四種：見地歸納要義，針刺除障礙，顯露隱密，以自明方式宣說。 第一的本質是無戲論遍及基礎，故業無善惡，三界顯為遍解脫。

དང་«༼༡༽«པོའི་ངོ་བོ་སྤྲོས་མེད་གཞི་ལ་ཁྱབ་པས་ལས་ལ་བཟང་ངན་མེད་དེ་ཁམས་གསུམ་ཡོངས་གྲོལ་དུ་ཤར། རང་བཞིན་སྟོང་གསལ་དུ་»«གནས་པས་«༼༢༽«དགེ་སྡིག་ཕན་གནོད་དང་བྲལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་མེད། མིང་ཚིག་ཡི་གེ་མེད་པས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ་བས་དབང་པོ་ཅིག་ཅར་གྲོལ་བར་བསྟན་ཏོ། །དབྱེ་ན་གཉིས་ལས། སྣང་བརྟགས་ལྟ་བར་འདོད་པ་བྱར་མེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ལ་ཆོས་མེད་པས་སངས་རྒྱས་མིང་དུའང་མེད། རང་བཞིན་རྩལ་དུ་ཤར་བས་འཁོར་བ་སོ་སོར་སྣང༌། མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པས་ལྟ་སྒོམ་ལ་ཚད་མེད་པའོ། །སེམས་རྟོག་ལྟ་བར་དྲིལ་བའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་མེད་དུ་དག་པས་ཉོན་མོངས་རང་སར་གྲོལ། རང་བཞིན་འགག་མེད་དུ་ཤར་བས་སྤང་བླང་དགག་སྒྲུབ་མེད། མཚན་ཉིད་ཡེ་གྲོལ་དུ་ཤར་བས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ལམ་ཟད་པའོ། ། གཉིས་པ་གཏར་ག་གེགས་སེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀའ་སྩལ་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་བསྟན་པས་འཁོར་འདས་ཀྱི་མཚམས་ཕྱེད། རང་བཞིན་འཆུགས་ས་མེད་པས་བློ་མ་བུའི་སྡེབས་མེད། མཚན་ཉིད་གཞི་དག་པས་འཁྲུལ་བ་རང་ཐོག་ཏུ་བསལ་པའོ། །དབྱེ་ན་དངོས་པོ་འདུག་ཚུལ་གྱི་གེགས་བསལ་བ་དང༌། ལྟ་སྒོམ་དྲོད་ཚད་ཀྱི་གེགས་བསལ་པའོ། །དང་པོ་ནི་«༼༣༽«ངོ་བོ་བཅོས་སུ་མེད་པས་ཅིར་སྣང་སེམས་ཡིན་དུ་གྲོལ། རང་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་མིང་མེད་དུ་སྟོངས། མཚན་ཉིད་གོམས་མ་དགོས་པས་ཤེས་བྱ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའོ།། གཉིས་པ་ནི་ལྟ་བའི་དྲོད་འཁོར་འདས་གཉིས་རོ་མཉམ་དུ་འདྲེས་པ་སྟེ། དེའང་ལྟ་བ་གཡོ་བའི་དུས་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་ངོས་ཟིན་པ་འདྲེ་རྐུན་ངོས་ཟིན་པ་ལྟ་བུའོ།། ལྟ་བ་ཐོབ་པའི་དུས་ལུས་ངག་ལ་དྲོད་ཐོབ་པ་སྟེ་མེ་འབར་བ་ལ་ཤིང་བསྣན་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྟ་བ་བརྟན་པའི་དུས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཤན་ཕྱེད་པ་སྟེ་དམག་མི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྒོམ་པ་གཡོ་བའི་དུས་རླུང་སེམས་ལ་བྱན་ཚུད་པ་ཕྱུག་པོའི་མཛོད་ཁང་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒོམ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་སེམས་ལམ་དུ་ཚུད་པ་གླང་པོ་ཆེ་བྲེས་ན་ཉལ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྒོམ་པ་བརྟན་པའི་དུས་རིག་པ་སྟོབས་རྙེད་པ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་པ་ལྟ་བུའོ། །

以下是完整的直譯：

第一的本質是無戲論遍及基礎，故業無善惡，三界顯為遍解脫。自性安住于空明，故離善惡利害，無佛無眾生。無有名詞文字，故不被各種乘法凈化，教示根機頓時解脫。

分為兩種：認為顯現思維為見地的無作為，其本質無有法，故連佛的名字也沒有；自性顯現為力用，故輪迴各別顯現；特徵不確定為一，故見修無有限度。

將心念歸納為見地的本質是清凈為無生，故煩惱自處解脫；自性顯現為無滅，故無取捨遮遣；特徵顯現為本解脫，故輪迴涅槃之道窮盡。

第二，以針刺除障礙方式所說的本質是教示法性的實相，故區分輪迴涅槃的界限；自性無有錯處，故無母子心識的拼湊；特徵是基礎清凈，故迷亂當下消除。

分為消除事物存在方式的障礙和消除見修溫度的障礙。

第一的本質是不可改造，故任何顯現都解脫為心；自性無因果，故三界空無名稱；特徵無需修習，故不依賴其他所知。

第二是見地的溫度將輪迴涅槃融為一味。其中，見地動搖時認識輪迴的法性，如認出鬼賊。獲得見地時身語獲得溫度，如在燃燒的火上加柴。見地穩固時區分輪迴涅槃，如士兵戰勝敵人。

禪修動搖時氣心馴服，如進入富人的寶庫。獲得禪修時心入于道，如大象疲倦時臥下。禪修穩固時覺性獲得力量，如王族從頭頂受灌頂。

སྒོམ་པ་བརྟན་པའི་དུས་རིག་པ་སྟོབས་རྙེད་པ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱོད་པ་གཡོ་བའི་དུས་ཤེས་པའི་གཏད་འཛིན་ཡལ་བ་སྨྱོན་པ་ཁྲོག་ལངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱོད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་འཁྲུལ་སྣང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ཁྱུང་ནམ་མཁར་ལྡིང་བ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱོད་པ་བརྟན་པའི་དུས་སུ་སྐུ་གསུམ་གྱི་དྲོད་ཚད་ཟིན་པ་བྲམ་ཟེའི་བུ་མོ་ལས་ཟིན་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེའང་སྤྱོད་པས་སྣང་བའི་གེགས་བསལ་བས་སྣང་རྐྱེན་གྲོགས་སུ་ཤར་ཏེ་ཆོས་ཉིད་ལས་འགྲོ་ས་མེད། སྒོམ་པས་འགྱུ་བའི་གེགས་བསལ་བས་དྲན་བསམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་འགྲོ་ས་མེད། ལྟ་བས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གེགས་བསལ་བས་ཆོས་ལ་མ་བརྟེན་ཡང་སངས་རྒྱས་ལས་འགྲོ་ས་མེད་པའོ། །» «གསུམ་པ་གབ་པ་མངོན་བྱུང་གི་ཚུལ་དུ་བཀའ་སྩལ་བའི་ངོ་བོ་ཐོབ་ཏུ་མེད་པས་གང་ལའང་གདེང་མི་འཆའ། རང་བཞིན་ལ་ཕྱོགས་རིས་མེད་པས་རེ་དོགས་ཀྱི་འཕྲེང་མི་འཆའ། མཚན་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་མི་རྙེད་པས་འཁོར་འདས་ཀྱི་རྩ་བ་རུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དབྱེ་ན་གཅིག་གབ་ནས་གཉིས་མངོན་དུ་ཕྱུང་བ་དང༌། གཉིས་གབ་ནས་གཅིག་མངོན་དུ་ཕྱུང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ལྟ་སྤྱོད་གཉིས་མངོན་«༼༡༽«ལ་སྒོམ་པ་གབ་ན། དེའི་ངོ་བོ་ཟུང་འཇུག་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་པས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཐོག་མཐའ་ཆད་དོ། །རང་བཞིན་ཐ་དད་མ་ཡིན་པས་ཐིག་ལེ་ལ་ཕྱི་ནང་མེད། མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་ཟང་ཐལ་བའོ། །ཡང་སྤྱོད་པ་གབ་ནས་ལྟ་སྒོམ་གཉིས་མངོན་«༼༡༽«ལ་སྟོང་པས་སྟོང་པ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་གབ་ནས་སྤྱོད་སྒོམ་གཉིས་གསལ་ན་འཛིན་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཕྱོགས་མེད་དུ་ཤར་བས་ཡུལ་མེད་ཀྱི་རིག་པ་གཏད་མེད་དུ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྒོམ་པ་ཕྱུང་ནས་ལྟ་སྤྱོད་གབ་ན་གཏད་མེད་ཀྱི་རིག་པ་ལྟོས་མེད་དུ་ཕྱུང་བས་རྒྱུ་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་ཕྱུང་ནས་ལྟ་སྒོམ་གབ་ན་ལུས་གཡང་སར་བོར་ནས་སེམས་ཆོས་ཉིད་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་ཕྱུང་ནས་སྤྱོད་སྒོམ་གཉིས་གབ་ན་སེམས་སྟོང་ཉིད་དུ་བསྐྱལ་བས་ལུས་ངག་གནད་ལ་ཕེབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ལུང་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ།

以下是完整的直譯：

禪修穩固時覺性獲得力量，如王族從頭頂受灌頂。

行為動搖時意識的執著消失，如瘋子突然甦醒。

獲得行為時壓制迷亂顯現，如大鵬鳥在空中翱翔。

行為穩固時把握三身的溫度，如婆羅門女子完成工作。

此外，行為消除顯現的障礙，故顯現因緣成為助緣，無處可去離開法性。禪修消除變化的障礙，故無處可去離開念想三摩地。見地消除法性的障礙，故雖不依靠法，也無處可去離開成佛。

第三，以顯露隱密方式所說的本質是無所得，故對任何都不生信心。自性無有偏袒，故不生希望恐懼。特徵若觀察則不可得，稱為輪迴涅槃的根本腐爛。

分為隱藏一種顯露兩種，和隱藏兩種顯露一種兩類。

第一是顯現見行二者而隱藏禪修，其本質是雙運無始終，故斷絕輪迴涅槃的始終。自性非相異，故明點無內外。特徵無所依，故無因通透。

又隱藏行為而顯現見修二者，稱為以空性凈化空性。

隱藏見地而顯現行禪二者，無執著的智慧顯現為無偏，稱為無境的覺性解脫于無所緣。

第二是顯露禪修而隱藏見行，稱為無所緣的覺性無依地顯露，無因的果位安住于自身。

顯露行為而隱藏見修，稱為將身體拋入深淵而心入法性。

顯露見地而隱藏行禪二者，稱為心安置於空性而身語達到要點。

這樣的續部經典非常之多。

།ལྟ་བ་ཕྱུང་ནས་སྤྱོད་སྒོམ་གཉིས་གབ་ན་སེམས་སྟོང་ཉིད་དུ་བསྐྱལ་བས་ལུས་ངག་གནད་ལ་ཕེབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ལུང་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། ཁ་ཅིག་ཏུ་དབྱིངས་ལྟ་བ་གཙོ་བོར་བསྟན་ནས་གཞན་ཞོར་ལ་སྟོན་པ་ཀུན་བྱེད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །» «བཞི་པ་བཤད་པ་རང་གསལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀའ་སྩལ་པའི་ངོ་བོ་ནི་སྒྲ་ཚིག་ལས་འདས་པས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པ། རང་བཞིན་ཀ་ནས་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཕྱོགས་མེད་དུ་རང་ཤར། མཚན་ཉིད་བློ་ལས་འདས་པས་འགྱུ་བྱེད་འཕྲོ་འདུ་དང་བྲལ་བའོ། །དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ་འཁྲུལ་བ་བདེད་«༼༢༽«དུ་འདོད་པ། འཁྲུལ་བ་གཞི་ལ་བཟློག་པ། ཐིག་ལེ་རང་གནད་ལ་ཕེབས་པའོ། །དང་པོའི་ངོ་བོ་འཁྲུལ་པ་མ་རིག་པའི་རྩ་བས་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་གཞི་བཏིང་བ་དེ་ཉིད་རང་དུ་དེད་པས་མ་རིག་པ་རྩད་ཆོད། རང་རིག་དང་པོའི་གཞི་ལ་འཁྱོལ་ཏེ་བཟློག་པ་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱུང་བས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་བདེད་«༼༣༽«ནས་དམིགས་པའི་གདར་ཤ་ཆོད། འཁོར་བ་འཁྲུལ་བའི་གཞི་ཟད་ཡེ་དག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །» «མཚན་ཉིད་འཁྲུལ་བ་རང་དག་པས་ཤེས་པ་འཁྲུལ་བའི་ལམ་ཟད་པའོ། །དབྱེ་ན་གསུམ་ལས། འཁྲུལ་བ་རྩད་བཅད་པས་འཁོར་འདས་ལྟོ་བཟློག་པའི་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་འཁྲུལ་བའི་རྩ་བ་མ་རིག་པ་ཉིད་རང་གྲོལ་བར་ཤེས་པས་ཡེ་ནས་འཁྲུལ་མ་མྱོང་བའི་རྒྱས་ཐེབས་པ་སྟེ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ལས་འདས། རང་བཞིན་སོ་སོར་འཁྲུལ་པས་ཀུན་བརྟགས་གློ་བུར་བའི་ཚད་ཟིན་ཏེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལས་འདས། མཚན་ཉིད་འཁྲུལ་པ་ངོ་ཤེས་པས་མ་འཁྲུལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ཟིན་པའོ། །འཁྲུལ་པ་རང་སོ་ལ་བཞག་པས་མ་འཁྲུལ་པའི་ཆོས་ཉིད་ངོས་ཟིན་པའི་ངོ་བོ་ནི་དང་པོ་འཁྲུལ་མ་མྱོང་བས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་དག» «ད་ལྟར་འཁྲུལ་བར་མི་གནས་པས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་སྟོངས། ཕྱིས་འཁྲུལ་མི་སྲིད་པས་ལས་དགེ་སྡིག་གི་«༼༡༽«མཐའ་ཆོད་པའོ། །རང་བཞིན་ལ་དབྱེར་མེད་པས་འཁོར་འདས་རིག་པར་གཞི་གཅིག་སྟེ་འཁྲུལ་བ་རང་དག» «མཚན་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་དོང་སྤྲུགས་པའོ། །

這是完整的漢語直譯: 將見解暴露出來后,隱藏行為和禪修兩者,則稱為通過將心安置於空性而使身語到達要點。這種方式的經續和教法非常多,有些以法界見解為主要教導,其他則作為附帶教導,如《遍作續》等。 第四,以自明的方式宣說的本質是:超越聲音和詞語,因此不住于任何宗派;自性本來清凈的法性無偏地自然顯現;特徵超越心識,因此遠離變化、造作、散亂和聚集。 分類有三:認為迷亂是追蹤的對象、將迷亂逆轉回基礎、明點回歸自身要點。 第一種的本質是:以無明為根本的迷亂奠定了三界輪迴的基礎,通過追蹤這個迷亂本身,無明被徹底斷除,迴歸到原始自覺的基礎,沒有任何逆轉。其自性是多樣呈現,因此通過因緣追蹤而確定所緣對像,輪迴迷亂的基礎耗盡,稱為大究竟清凈。 特徵是迷亂自行清凈,因此知覺迷亂的道路已盡。 分為三種:通過追究迷亂而逆轉輪迴涅槃的方式,其本質是:了知迷亂的根本無明本身是自解脫的,因此確立從未迷亂過的認識,超越了迷亂與非迷亂。其自性是各種迷亂都是遍計所執的暫時性,因此超越能取所取的對境。其特徵是認識到迷亂,因此獲得了無迷亂智慧的溫度。 將迷亂安置於自身而認識無迷亂法性的本質是:最初未曾迷亂,因此無明的因清凈;現在不住于迷亂,因此業和煩惱的基礎空無;以後不可能迷亂,因此斷除了善惡業的邊際。其自性是無可區分的,因此輪迴和涅槃在覺性中是同一基礎,迷亂自行清凈。其特徵是沒有迷亂的根源,因此徹底清空三界。

«མཚན་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་དོང་སྤྲུགས་པའོ། །འཁྲུལ་གཞི་མགོ་བསྐོར་བས་འཁྲུལ་འཁོར་རྒྱུན་ཆད་པའི་ངོ་བོ་འཁོར་བར་ལྟུང་བྱེད་གཞི་སྟོངས་པས་མ་རྙེད་པའི་»«གཞི་འཆོས«༼༢༽«། རང་བཞིན་རྩིས་ལས་འདས་པས་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། མཚན་ཉིད་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གྱི་བློ་དང་བྲལ་བའོ། །ཐིག་ལེ་རང་གནད་ལ་འབེབས་པའི་རང་ངོ་ཉག་གཅིག་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་གཅིག་དང་དུ་མ་མེད། རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཐ་སྙད་ཚིག་ལས་འདས། མཚན་ཉིད་ངོ་སྤྲད་པས་ཡིད་ཆེས་ཏེ་ཐག་ཆོད་པའོ། །དབྱེ་ན། སྙན་བརྒྱུད་དང༌། བཤད་རྒྱུད་གཉིས་སོ། །» «སྙན་བརྒྱུད་ནི་ངོ་བོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་དངོས་སུ་བརྒྱུད་པས་འབྲེལ་བས་ཉེ་ལ། རང་བཞིན་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་བས་བར་མ་ཆོད། མཚན་ཉིད་ནོར་འཆུགས་མེད་པས་ཡིད་ཆེས་གདེང་དང་བཅས་པའོ། །དབྱེ་ན་ཡི་གེ་ཅན་དང་ཡི་གེ་མེད་པའི་སྙན་བརྒྱུད་ཚིག་དོན་གྱི་མན་ངག་ཏུ་བབ་པ་རྣམས་སོ། །བཤད་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་བྱ་རྩོལ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་ལྡོག་པའི་གཞི་མེད། རང་བཞིན་འོད་གསལ་དྲི་མ་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཤེས། མཚན་ཉིད་རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་པས་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་དགོངས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པའོ། །» «དབྱེ་ན་བཞི་སྟེ། ཕྱི་སྐོར། ནང་སྐོར། གསང་སྐོར། གསང་བ་བླ་ན་མེད་པའི་སྐོར་རོ། །དང་པོ་ཕྱི་སྐོར་གྱི་ངོ་བོ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དུ་མེད་པས་དུག་ལྔ་ལམ་ཁྱེར་ལ་གནས། རང་བཞིན་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད་པས་ཅིར་སྣང་ཆོས་ཉིད་དུ་འཆར། མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་ཆ་མེད་པས་སྟོང་ཉིད་གང་དུའང་མ་ཕྱེ་བའོ། །ནང་སྐོར་གྱི་ངོ་བོ་གཟུགས་ཅན་རང་མཚན་དུ་མེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད། རང་བཞིན་འགྲོ་འོང་མེད་པས་དུས་རྟག་པར་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས། མཚན་ཉིད་ཟུག་པའི་ངོས་ནས་རྩ་བ་ལྟར་བྱུང༌། འདྲིལ་བའི་ངོས་ནས་སྡོང་པོ་ལྟར་བྱུང༌། རྒྱས་པའི་ངོས་ནས་ལོ་འདབ་ལྟར་བྱུང༌། གསལ་བའི་ངོས་ནས་མེ་ཏོག་ལྟར་བྱུང༌། སྨིན་པའི་ངོས་ནས་འབྲས་བུ་ལྟར་བྱུང་བའོ། །གསང་སྐོར་གྱི་ངོ་བོ་ངོ་སྤྲད་པ་དང་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དུས་མཉམ་པས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་རག་མ་ལུས།

這是對原文的完整直譯： "由於特性沒有迷惑的因，徹底攪動了三界。由於迷惑的根源被擾亂，迷惑之輪得以中斷，其本質是由於輪迴的墜落之因已空無所獲而得以修正。由於超越計算的自性，既非迷惑也非不迷惑，特性是超越迷惑與不迷惑之念的。本質點落於自身要害，唯一自性離諸戲論，故無一多。自性不二，超越言語表達。由於指出了特性，因而確信並決定。 分為兩種：耳傳和說續。 耳傳是本質上從一個直接傳到另一個，因關聯而親近；自性與耳根相連，故無間斷；特性無錯誤，因此具有確信的把握。分為有文字和無文字的耳傳，皆落實為口訣的詞義。 說續的本質是無為法性自生智慧，因無因而在三界中沒有迴轉的根基。自性光明無垢，了知五智的特性。特性超越思維觀察，故恒時安住於三身五智的密意中。 分為四種：外圈、內圈、密圈和無上密圈。 首先，外圈的本質是煩惱不可斷，故安住於五毒轉為道用；自性無勤作，故一切顯現皆為法性；特性無偏向，故空性不作任何區分。 內圈的本質是有形之物無自相，故為無相法性；自性無來去，故為恒時安住的智慧；特性從紮根的角度如根而生，從凝聚的角度如干而生，從擴充套件的角度如葉而生，從明顯的角度如花而生，從成熟的角度如果而生。 密圈的本質是指示與獲得證悟同時，故不依賴聞思修三者。"

གསང་སྐོར་གྱི་ངོ་བོ་ངོ་སྤྲད་པ་དང་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དུས་མཉམ་པས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་རག་མ་ལུས། རང་བཞིན་དབུགས་ཆད་པ་དང་སངས་རྒྱ་བ་དུས་མཉམ་པས། བརྩོན་འགྲུས་དང་གོམས་སྟོབས་ལ་རག་མ་ལུས། མཚན་ཉིད་སངས་རྒྱས་པ་དང་ཐུགས་རྗེ་འབྱུང་བ་དུས་མཉམ་པས་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་ལ་རག་མ་ལུས། གསང་བ་བླ་མེད་སྐོར་གྱི་ངོ་བོ་ཚིག་ལ་མ་བརྟེན་པས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་རག་མ་ལུས། རང་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པས་ཡིད་དཔྱོད་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མི་གནས། མཚན་ཉིད་སྣང་བ་བཞི་ཚད་ལ་ཕེབས་པས་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་རེ་ལྟོས་མི་འཆའ་བའོ། །དེའང་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཚེ་འདིར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ལུང་གིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་བི་མ་ལའི་སྒྲོན་མ་སྣང་བྱེད་ལས། ཕྱི་སྐོར་ལུས་དང་འདྲ་སྟེ་ཐ་སྙད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན། །» «ནང་སྐོར་མིག་དང་འདྲ་སྟེ་མཐོང་བ་བརྡ་ཡི་ཆོས། །གསང་སྐོར་སྙིང་དང་འདྲ་སྟེ་དྲན་བྱེད་ཟུངས་ཀྱི་ཆོས། །འདི་ནི་ལུས་ཀུན་རྫོགས་པའི་སྐྱེས་བུ་འདྲ། །ཞེས་སོ། །» «དེ་ལྟ་བུའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་མན་ངག་གི་སྡེ་སྐོར་ཕྱི་ནང་གསང་བ་བླ་མེད་བཞི་ལ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སོ་སོ་བ་ཁྲི་ཕྲག་གཉིས་དང་བཅུ་གཉིས། ལེའུ་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ། ཤླཽ་ཀ་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི། གནད་སྟོང་ཕྲག་ལྔ། འཕྱོང་ཆེན་པོ་བརྒྱད། གཟེར་བུ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ། གེགས་སྟོང་ཕྲག་དགུ་བརྒྱ། ཤན་འབྱེད་ཁྲི་ཕྲག་བདུན། ལ་བཟླ་བ་འབུམ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཏེ་བརྗོད་བྱ་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པ། བཀའ་སྩལ་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པ་མན་ངག་གི་སྡེའོ། །དེ་ལྟར་མན་ངག་གི་སྡེ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀློང་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། རོལ་པ་འགག་པ་མེད་པའི་ཀློང༌། བློ་ལ་མ་གྲོལ་བ་མེད་པའི་ཀློང༌། ངོ་བོ་ལ་བཟང་ངན་མེད་པའི་ཀློང་ངོ༌། །མན་ངག་གི་སྙིང་པོའང་གནད་བཀྲོལ་བ་དང༌། འགག་བསྡམ་པ་དང༌། ངོ་སྤྲད་པ་དང༌། མངོན་སུམ་རང་གནད་ལ་དབབ་པ་དང་བཞིར་འདུས་པ་ཡིན་» «ནོ། །» «དོན་གསུམ་པ་རྣམ་གྲངས་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ལས། སོ་སོར་བཤད་པ་ནི་སེམས་སྡེའི་རྒྱུད་ལ།

這是對原文的完整直譯： "密圈的本質是指示與獲得證悟同時，故不依賴聞思修三者。自性是斷氣與成佛同時，故不依賴精進和習慣的力量。特性是成佛與悲心生起同時，故不依賴圓滿二資糧。 無上密圈的本質不依賴文字，故不依賴思維觀察的智慧。自性直接了知，故不住于意識分別的見解。特性是四種光明達到標準，故不期待果位的三身五智。這是因為本來任運成就在今生顯現的緣故。 對這些自性，應以教證生起信心。如上師毗瑪羅的《燈明顯示》中說： '外圈如身，廣說名言。 內圈如眼，見到表示法。 密圈如心，憶念精華法。 此如具足全身之人。' 如是大圓滿口訣部的外、內、密、無上四圈，有各自的表述理由二萬一千二百，三萬五千品，六十四萬頌，五千要點，八大懸崖，一百八十釘，九十萬障礙，七萬辨別，十五萬對治，所詮如虛空邊際般無量。所說的是究竟的口訣部。 如是三種口訣部歸納為三種廣大境界：無礙游舞的廣大境界、心中無不解脫的廣大境界、本質無善惡的廣大境界。 口訣的精華也歸納為四種：解開要點、封閉關隘、指示本性、直接落實自身要害。 第三義項確定分類有兩部分。分別解釋：關於心部的續有..."

སོ་སོར་བཤད་པ་ནི་སེམས་སྡེའི་རྒྱུད་ལ། བོད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་སྨད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པའི་སྔ་འགྱུར་ལྔ་ནི། རིག་པའི་ཁུ་བྱུག» «རྩལ་ཆེན་སྤྲུག་པ། ཁྱུང་ཆེན་ལྡིང་བ། རྡོ་ལ་གསེར་ཞུན། མི་ནུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ནམ་མཁའ་ཆེའོ། ། དེ་དག་བཻ་རོ་ཙ་ནས་བསྒྱུར་བའོ། །བི་མ་ལ། ཀུ་མཱ་ར། གཡུ་སྒྲ་གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་བའི་ཕྱི་འགྱུར་བཅུ་གསུམ་ནི། རྩེ་མོ་བྱུང་རྒྱལ། ནམ་མཁའི་རྒྱལ་པོ། བདེ་བ་འཕྲུལ་བཀོད། རྫོགས་པ་སྤྱི་ཆིངས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཏིག» «བདེ་བ་རབ་འབྱམས། སྲོག་གི་འཁོར་ལོ། ཐིག་ལེ་དྲུག་པ། རྫོགས་པ་སྤྱི་སྤྱོད། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ། ཀུན་འདུས་རིག་པ། རྗེ་བཙན་དམ་པ། སྒོམ་པ་དོན་གྲུབ་བོ། །དེ་དག་གི་སྟེང་དུ་བཻ་རོས་སྔར་བསྒྱུར་བའི་ཀུན་བྱེད། རྨད་བྱུང༌། མདོ་བཅུ་གསུམ་བསྡོམས་པས་སེམས་སྡེ་ཉེར་གཅིག་གོ» «།ལུང་བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལ་འདྲ་ཡང༌། ལ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་མང་ཉུང་བསྒྱུར་མཁན་མི་ འདྲའོ། །ཀློང་སྡེའི་རྒྱུད་ལ། འཁོར་བ་དོང་སྤྲུགས། རིན་པོ་ཆེ་གསང་བའི་རྒྱུད། བྱ་རྩོལ་མེད་པའི་རྒྱུད། ནམ་མཁའ་ཀློང་ཡངས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཏུ་གསུངས་སོ། ། མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལའང༌། པདྨ་ཀློང་གསལ། པདྨ་དབང་རྒྱས། ཡིད་བཞིན་ཏོག་གི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཁྲི་ཕྲག་ལྔ་དང་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གོ ཁྱད་པར་དུ་སངས་རྒྱས་མཉམ་སྦྱོར། ཐིག་ལེ་སྐོར་གྱི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ལྔ་སྟོང་སུམ་བརྒྱ། སྒྲ་ཐལ་འགྱུར་ལ་སོགས་པ་གསང་ཆེན་ངེས་པའི་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ཁྲོས་མ་དང་བཅས་ཏེ་བཅོ་བརྒྱད། གསང་བ་སྤྱོད་པ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུད་ལས་འཕྲོས་ཏེ་བྱོན་པ་རྣམས་ སོ། །རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྤྱིའི་རྒྱུད་ལ། སེམས་ཉིད་བྱ་རྩོལ་ལས་འདས་པ་ནམ་མཁའ་ཆེ་རྩ་བའི་རྒྱུད་དང༌། དེ་ཉིད་ཉམས་སུ་བླང་བ་ནམ་མཁའ་ཆེ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད། དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནམ་མཁའ་ཆེ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བགྲོ་བ། སེམས་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད།

這是對原文的完整直譯： "分別解釋：關於心部的續，在藏地翻譯的所謂十八部下部心續中，早期翻譯的五部是：《智慧杜鵑》、《大力攪動》、《大鵬翱翔》、《石上融金》、《不沉勝幢》或《大虛空》。這些是由毗盧遮那翻譯的。 毗瑪拉、庫瑪拉、優惹聲三人翻譯的後期十三部是：《頂峰自生王》、《虛空之王》、《安樂幻化》、《圓滿總結》、《菩提心滴》、《普遍安樂》、《生命之輪》、《六滴》、《圓滿共行》、《如意寶》、《遍集覺性》、《至尊聖者》、《修行成就》。 在這些之上加上毗盧早先翻譯的《遍作》、《稀有》、《十三續》，總共二十一部心續。 十八卷經典中，有些名稱相同，有些前後和多少不同，翻譯者也不同。 關於界部的續，有《輪迴徹底攪動》、《珍寶秘密續》、《無為續》、《虛空廣闊續》等，據說有十萬部。 關於口訣的續，也有《蓮花明界》、《蓮花廣大》、《如意頂續》等五萬一千部。特別是《佛陀平等瑜伽》，心要滴類續五千三百，《聲音任運》等大密決定續十七部加上忿怒母共十八部，以及從《秘密行為種子續》演化而來的那些。 關於大圓滿總的續，有：表明心性超越造作的《大虛空根本續》，實修這一本性的《大虛空後續》，完全圓滿這一果位的《大虛空後後續》之詳細闡述，顯示心性無有遷變的《法性之王續》，唯一闡明心性精要的《菩提心滴續》。"

སེམས་ཉིད་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་བ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་བསྟན་པ་མན་ངག་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཀུན་ཁྱབ་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་གསང་བ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་རང་རིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་རོལ་པར་སྟོན་པ་མཁའ་དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་སྟོན་པ་མན་ངག་«༼༡༽«སྙིང་པོའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་རང་རིག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྙིང་པོ་གསང་བའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཀུན་གྱྀ་རྩ་བ་ནམ་མཁའ་ཆེ་རྩ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ཉག་གཅིག་དགོངས་པའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཇི་བཞིན་པར་བཞག་པ་བསམ་གཏན་ཆེན་པོའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གོམས་པ་བསམ་གཏན་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་གསུངས་པ་སྒོམ་པ་མདོའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་དབང་དང་སྦྱར་བ་ནམ་མཁའ་ཆེ་དབང་གི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་སྒྲ་ཚིག་ལས་འདས་པ་ནམ་མཁའ་ཆེ་ཡི་གེ་མེད་པའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་གདོད་མའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་ནམ་མཁའ་ཆེ་གཞིའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་དུ་བསྟན་པ་རིན་ཆེན་འབར་བའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ལ་གསལ་བ་ཁམས་གསུམ་སྒྲོན་མའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་སྤང་བླང་ལས་འདས་པར་སྟོན་པ་ངེས་པ་སྙིང་པོའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་རྒྱུད། སེམས་ཉིད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ཡེ་སངས་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་སྡེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དང༌། ལུང་བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་ལ། ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རིག་པའི་ཁུ་བྱུག» «རྩོལ་སྒྲུབ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྩལ་ཆེན་སྤྲུགས་པ། སེམས་ཉིད་དབྱིངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁྱུང་ཆེན་རྫོགས་པ། ཆོས་ཉིད་ཡེ་གནས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྡོ་ལ་གསེར་ཞུན། སེམས་ཉིད་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ལྟ་བ་མི་ནུབ་རྒྱལ་མཚན། སེམས་ཉིད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་རྨད་བྱུང་རྒྱལ་པོ། སེམས་ཉིད་ཆོས་སྐུར་བསྟན་པ་ཡེ་ཤེས་དམ་པ།

這是對原文的完整直譯： "唯一闡明心性精要的《菩提心滴續》，顯示心性為自生智慧的《智慧滴續》，闡明心性為一切根本的《口訣串續》，闡明心性為大遍及的《秘密王續》，闡明心性為自證的《勝義智慧續》，顯示心性為普賢游舞的《虛空界清凈續》，闡明心性為一切精髓的《口訣精要續》，確信心性為自證的《秘密精要續》，闡明心性為一切根本的《大虛空根本續》，心性歸一的《唯一意趣續》，如實安置心性的《大禪定續》，心性相續熟練的《禪定相續續》，全面闡述心性的《修習經續》，心性與灌頂相結合的《大虛空灌頂續》，心性超越音聲詞語的《大虛空無文字續》，闡明心性為本初基礎的《大虛空基礎續》，闡明心性為光明的《寶珠明燦續》，闡明心性功德任運成就的《寶珠串續》，心性照耀三界的《三界燈續》，闡明心性超越取捨的《決定精要續》，闡明心性無有遷變的《金剛秘密續》，闡明心性本來成佛的《本來成佛續》等二十五部續。 十八卷經典中： 一切從菩提心生起的《智慧杜鵑》， 精進修行勝過一切的《大力攪動》， 心性圓滿於法界的《大鵬圓滿》， 法性本住的意趣《石上融金》， 心性任運成就的見解《不沉勝幢》， 心性本來空性的《稀有王》， 闡明心性為法身的《勝義智慧》，"

སེམས་ཉིད་ཆོས་སྐུར་བསྟན་པ་ཡེ་ཤེས་དམ་པ། སེམས་ཉིད་ཐིག་ལེར་བསྟན་པ་ཡང་ཏིག་རྒྱལ་པོ། སེམས་ཉིད་སྐྱེ་ཤི་མེད་པར་སྟོན་པ་སྲོག་གི་འཁོར་ལོ། ། སེམས་ཉིད་འདོད་དགུ་འབྱུང་བར་སྟོན་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ། སེམས་ཉིད་མཉམ་རྫོགས་ཆེན་པོར་སྟོན་པ་ཐིག་ལེ་ཀུན་འདུས། སེམས་ཉིད་ཐེག་པ་ཀུན་རྫོགས་སུ་སྟོན་པ་ནམ་མཁའ་ཆེ་རྒྱལ་པོ། །སེམས་ཉིད་ཀུན་གྱི་ཡང་རྩེར་སྟོན་པ་རྩེ་མོ་བྱུང་རྒྱལ། སེམས་ཉིད་ཡེ་བདེ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་སྟོན་པ་བདེ་བ་རབ་འབྱམས། སེམས་ཉིད་ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་ཟག་མེད་དུ་སྟོན་པ་བདེ་བ་འཕྲ་བཀོད། སེམས་ཉིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་གཞི་འདུས་པར་བསྟན་པ་གཏེར་ཆེན་ཡོངས་རྫོགས། སེམས་ཉིད་ཐེག་པ་ཀུན་གྱྀ་སྤྱི་ཆིངས་སུ་བསྟན་པ་ལྷུན་རྫོགས་སྤྱི་ཆིངས། སེམས་ཉིད་རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྟོན་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་དབུས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ཏུ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚང་བར་བསྟན་པས། སྤྱིའི་རྒྱུད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གནད་རྣམས་མདོ་ཙམ་ཞིག་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ།། » «།།» «དེ་ནས་འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཐེག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། འོག་མ་ལས་འཕགས་ཚུལ་བརྗོད་པ་དང༌། བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་པའི་རྒྱུད་ལས། བླ་མེད་རྒྱུད་འདི་མི་ཤེས་» «པར། །ཉམས་སུ་ལེན་པར་འདོད་པ་དེ། །ཁ་བྲག་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་འོག་མ་པ་རྣམས་ཡིད་དཔྱོད་ཚིག་གི་ལྟ་བ་ལ་གདེང་བཅས་ནས། བསྐལ་པའམ་ཚེ་རབས་སམ་ཚེ་གཅིག་གམ་བར་དོ་ལ་སོགས་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་དུས་ཅན་དུ་སེམས་པས། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དངོས་ད་ལྟ་བལྟ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ལ། ཐིག་ལེ་སྐོར་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ལ་སྐད་ཅིག་གིས་བལྟ་བར་མི་ནུས་ཏེ། གཡུ་ཡིག་ཅན་ལས། ཨེ་མ་ཧོ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་གབ་སྦས་པའི་སྙིང་ཏིག་འདིའི་ཚད་མ་ཟིན་པར།

這是對原文的完整直譯： "闡明心性為法身的《勝義智慧》， 闡明心性為精要的《精華王》， 闡明心性無生無死的《生命之輪》， 闡明心效能生一切所欲的《如意寶》， 闡明心性為大平等圓滿的《一切精要彙集》， 闡明心性圓滿一切乘的《大虛空之王》， 闡明心性為一切之巔的《頂峰自生王》， 闡明心性為本初安樂離戲的《廣大安樂》， 闡明心性無煩惱無漏的《安樂幻化》， 闡明心性為輪迴涅槃之基的《大寶圓滿》， 闡明心性為一切乘總綱的《任運圓滿總綱》， 闡明心性無侷限無偏袒的《虛空無邊中續》等。 這些續中完整闡述了了義的精髓，因此被歸類為總的續。以上已經簡要地確立了深奧廣大的要點。 這是從《闡明一切乘義的珍貴宗義藏》中，"完整確立一切法"的第七章。 接下來詳細解釋光明金剛心要乘分為兩部分：闡述其超勝下乘的方式，以及解釋無上乘itself。 首先，《寶積續》中說： "不瞭解這無上續， 而想實修的人， 如同進入懸崖之路。" 下乘者依靠分別唸的詞語見解，認為在一劫或多生或一生或中陰等時獲得解脫，將菩提視為有時間性的，因此無法直接觀見自生智慧的緣故而非真實。三種精要類也無法在一剎那間直觀智慧的意義。 《玉字續》中說："奇哉！善男子，若不通達這最深奧的心要，"

རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་གབ་སྦས་པའི་སྙིང་ཏིག་འདིའི་ཚད་མ་ཟིན་པར། ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ནི། རྒྱུ་ཁ་བའི་ས་བོན་ལ་འབྲས་བུ་མངར་བ་འདོད་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་པ་དང༌། ཨེ་མ་ཧོ་རིགས་ཀྱི་བུ་གསང་བ་ཡང་གསང་སྙིང་ཏིག་གི་དོན་མ་མཐོང་བར་ཕྱི་ནང་གསང་བའི་བར་དོ་བཞི་ལ་ཕུག་གཏོད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་སྤྲིན་ལ་འཛོལ་«༼༡༽«འཛུག་པ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་སོ། །འདི་ཉིད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་གིས་ནང་དུ་འཆར་བའི་རྟགས་རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་དབང་པོས་བལྟར་ཡོད་པས། ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་རྟོག་བསམ་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བློས་བྱས་ཀྱི་སྒོམ་པ་ཀུན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ་ནོར་ས་དང་འཛོལ་བའི་ས་མེད་ཅིང༌། བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་ན་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་མེད་པས་རྩོལ་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་སྣང་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོའི་ཞིང་ལ་ཚེ་འདིར་དངོས་སུ་སྤྱོད་དེ་གསང་བ་སྒྲའི་རྒྱུད་ལས། དངོས་གྲུབ་མཆོག་རྣམས་མཐར་ཐུག་པ། །འབད་ཅིང་རྩོལ་བས་མ་ཡིན་པར། །གང་སུ་ཕྲད་པས་གྲོལ་བར་ངེས། །དེས་ན་རྫོགས་ཆེན་བྱ་བ་བྲལ། །གཞན་འབད་པ་ལས་བྱུང་བ་མིན། །ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་ཁྱད་པར་གྱིས། །དབང་པོ་རྣོ་དང་རྟུལ་མེད་པས། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ལས། །གཞན་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཐ་ན་དབང་བསྐུར་བ་དང་ངོ་སྤྲད་པ་ཙམ་ཡང་ཆོས་ཉིད་བདེན་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། རང་བཞིན་སྤྲུལ་པར་དབུགས་འབྱིན་ལ། ཅུང་ཟད་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་འདས་ཀྱང་བར་དོར་གྲོལ་བའི་རྟགས་སུ་ས་གཡོ་ཞིང་འཇའ་འོད་འཁྱིལ་པ་དང༌། རུས་པ་ལས་སྐུ་དང༌། གདུང་དང༌། རིང་བསྲེལ་འབྱུང་བར་དེང་སང་གི་བར་དུ་ཀུན་ལ་སྣང་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་ཡིད་ཆེས་ཤིང༌། ཚིག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་གླེགས་བམ་བྲིས་ཏེ་བཅངས་པ་ལའང་གཞན་ལས་འཕགས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུངས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་སྤུངས་པ་ལས། དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་གསང་བའི་རྒྱུད། །འདི་ཉིད་འཛིན་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི། །རང་རིག་རྩལ་གྱི་དབང་ཐོབ་སྟེ། །རྒྱུད་འདི་བཅངས་བ་ཙམ་གྱིས་ནི། །རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་སྤྲུལ་པར་འགྱུར། །རྒྱུད་འདི་སུ་ཡིས་བཀླག་པ་ཡིས། །ལྟ་བའི་དོན་ཀུན་སེམས་ལ་འཆར། །

這是對原文的完整直譯： "善男子，若不通達這最深奧的心要，而相信外內密三種指示的人，就如同想從苦種子中得到甜果一樣。" "奇哉！善男子，若未見到秘密中的秘密心要之義，而寄望于外內密的四種中陰，就如同抓取天空的雲彩一樣。" 這自生智慧在瞬間內在顯現的標誌是，可以用感官觀察到自然顯現的五種智慧光明。因此，它遠勝于文字、音節、有念無念的禪定等一切意識造作的修行，沒有誤解和錯誤的餘地。只要精進，不分根器利鈍，都能顯現無為智慧的自顯，在此生中直接體驗三身任運大圓滿的境界。 《秘密聲續》中說： "最高成就的究竟， 不是通過勤奮努力， 而是遇到即可解脫。 因此大圓滿離造作， 非由他人努力而生。 以法性現見的殊勝， 無有利鈍根器分別， 一切眾生即佛性， 並非存在於他處。" 即便只是接受灌頂或指示，也會因法性真實的加持而獲得自性化身的授記。稍加修習後去世，也會在中陰解脫，其徵兆是地震、彩虹盤旋，骨頭會化現佛身、舍利等，這些至今仍為衆所周知的事實，令人信服。 甚至僅僅書寫和持有這些續部的經卷，也說有勝過其他的利益。《寶積續》中說： "因此，持有這密續的人， 獲得自覺力的自在， 僅僅持有此續典， 即成為金剛持的化身。 任何人誦讀此續， 見解的意義皆心中顯現。"

རྒྱུད་འདི་སུ་ཡིས་བཀླག་པ་ཡིས། །ལྟ་བའི་དོན་ཀུན་སེམས་ལ་འཆར། །» «འདི་ཉིད་སུ་ཡིས་བྲིས་པ་དེས། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསུང་ལ་རོལ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་དམ་པར་གཟུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཉི་ཟླ་ཁ་སྤྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས། ང་ཡི་རྒྱུད་འདི་སུས་བཟུང་བ། །འཇིག་རྟེན་ཕན་པའི་འབྲས་བུ་དང༌། །ངེས་པར་སྣང་བའི་ས་ཐོབ་སྟེ། །སྐུ་གསུམ་ལ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །འདི་ཉིད་བཅངས་པ་ཙམ་གྱིས་» «ནི། །མ་བསྒོམས་བསམ་གཏན་འབབ་པ་དང༌། །མ་བསླབས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་དང༌། །མ་བསྟན་གདམས་ངག་ཉིད་གོམས་དང༌། །མ་བཤད་རྒྱུད་རྣམས་རང་ཤེས་དང༌། །མ་བསྐྱེད་ལྷ་ཡང་མངོན་དུ་སྣང༌། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་རྒྱུད་འདི་དག» «།རྣལ་འབྱོར་གང་ཞིག་སྐལ་ཆེ་བས། །འདི་ཉིད་བཅངས་པས་དངོས་གྲུབ་འཐོབ། །» «སངས་རྒྱས་མཛད་སྤྱོད་དང་དུ་ལོང༌། །ངན་སོང་གནས་གསུམ་དོང་སྤྲུགས་ཏེ། །» «བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་འཛུད། །རང་སྣང་གོམས་པའི་གདེང་ཐོབ་ནས། །» «དབྱིངས་སུ་འཕྱོ་བའི་འཇིགས་མེད་རྙེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །» «གཉིས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པ་ཉིད་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པའི་རང་བཞིན་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང༌། དེའི་ངེས་བྱེད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། རང་བཞིན་གཞིའི་གནས་ལུགས། དེ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་» «ལུགས། །འཁྲུལ་དུས་འོད་གསལ་གྱི་གནས་ལུགས། གནས་ལུགས་ཉམས་སུ་བླང་ལུགས། མཐར་ཕྱིན་འབྲས་བུའི་གྲུབ་ལུགས་སོ། །དང་པོ་གདོད་མའི་གཞི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ། རང་བཞིན་གསལ་བ་ཉི་ཟླ་ལྟ་བུ། ཐུགས་རྗེ་ཁྱབ་པ་འོད་ཟེར་ལྟ་བུའོ། ། དེ་གསུམ་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་པ་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡེ་ནས་རྟག་པར་འཕོ་བ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་གནས་ཏེ། ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཆོས་སྐུ། རང་བཞིན་གསལ་བ་ལོངས་སྐུ། ཐུགས་རྗེ་ཁྱབ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་སྙིང་པོ་ཅན་འཁོར་འདས་གང་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གོ་འབྱེད་པའི་ཆ་ནས་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་དག་ཆེན་པོ་ཞེས་བཏགས་པའོ། །ཚུལ་འདི་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང༌། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱི་གནས་ཡིན་» «ཏེ། །

這是對原文的完整直譯： "任何人誦讀此續， 見解的意義皆心中顯現。 誰抄寫此續， 即享用一切佛語。 因此應當珍視。" 《日月合璧續》中說： "誰持有我的這部續， 將獲得利益世間的果實， 必定獲得現見地， 並享用三身。 僅僅持有此續， 未修即能入定， 未學即通諸法， 未教即熟口訣， 未解即知諸續， 未生即現諸尊。 因此，此等續典， 若有大福緣瑜伽士， 僅持有即得成就。 能堪任佛陀事業， 清空三惡趣， 引入大樂道。 獲得熟悉自顯的確信， 得無畏入法界。" 第二，解釋無上乘itself分為兩部分：總述乘的本質，詳解其決定性。 首先，總述分五：本性基的實相、由此眾生的迷亂方式、迷亂時光明的實相、如何體驗實相、最終果位的成就方式。 首先，原始之基自生智慧無侷限無偏袒，其本質空如虛空，自性明如日月，大悲遍及如光芒。這三者本質不可分離，恒常安住於三身智慧的自性中，永不變遷的境界中。本質空為法身，自性明為報身，大悲遍及為化身的精髓，既非輪迴亦非涅槃。從開顯的角度，稱之為大自性清凈界。 這一方式在經中也說： "無始時的法界， 是一切法之處，

ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱི་གནས་ཡིན་» «ཏེ། །འདི་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་བ་ཀུན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེའང་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་«༼༡༽«འཕྲོ་གཞིར་བྱུང་སྟེ། དོ་ཧ་ལས་ཀྱང༌། སེམས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །གང་ལ་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་བ། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་ནི་གཞི་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ལུགས་མ་ཤེས་པས་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་ཁམས་གསུམ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འཁྲུལ་ཏེ་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡི་གེ་མེད་པའི་རྒྱུད་ལས། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་གཞི་ཅིར་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་ཅིར་ཡང་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་པ་དང༌། གསང་སྙིང་ལས། ཨེ་མ་ཧོ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལས། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་ལས་ཀྱི་སྤྲུལ། །སྣ་ཚོགས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། །གནས་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །བདག་དང་བདག་གིར་སོ་སོར་འཛིན། །ཅེས་སོ། ། གསུམ་པ་ནི་དེ་ལྟར་འགྲོ་དྲུག་ཏུ་«༼༢༽«འཁྲུལ་དུས་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་ཏེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་སྣང་ཡང༌། མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་རྩ་བརྟེན། རྩ་ལ་རླུང་དང་ཁམས་བརྟེན། དེའི་དྭངས་མ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབུས་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞལ་ཡས་ཁང༌། སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ན་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་ངོ་བོ་འཁོར་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་བརྟན་པར་ཡོད་དེ་ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད་ལས། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི། །ཙིཏྟ་རིན་ཆེན་གཞལ་ཡས་ན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ལུས་ཆགས་པའི་དང་པོར་ཕ་མའི་རྒྱུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དཀར་དམར་འདྲེས་པ་ལ། རླུང་སེམས་དབྱེར་མེད་དུ་གྱུར་པས་ཐིག་ལེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉུངས་འབྲུའི་བཅུ་ཆ་ཙམ་གྱི་མིག་ཆུང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་གཉིས་ལྟེ་བའི་རྩ་མདུད་ལ་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལུས་གྲུབ་ནས་བཙས་ཏེ་གནས་པའི་བར་དུ་རྡོ་རྗེ་ལུས་ལ་རྩ་གསུམ་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་འདྲ་བ་ལས། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་དང་ཐིག་ལེའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ་སྒྲོན་མ་འབར་བའི་རྒྱུད་ལས། ཐོག་མར་རང་གི་ལུས་བསྐྱེད་པའི། །མ་ཡི་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཚེ། །

這是對原文的完整直譯： "這一切法的處所存在， 使得一切眾生， 都能獲得涅槃。" 這也是輪迴和涅槃二者的發源基礎。《道歌》中也說： "唯一心性是一切種子， 從中生出輪迴與涅槃， 能賜予所欲果實， 如意寶般的心性我頂禮。" 第二，由於不知如此基礎的實相，眾生各自因三界業力而迷亂，經歷種種苦樂。《無字續》中說："三界一切眾生從無所是的基礎中產生種種迷亂。"《秘密心髓》中說： "奇哉！從如來藏中， 自身妄念業力所化現， 種種身體、受用、 處所及痛苦等， 執著為各自的我與我所。" 第三，當如此迷亂於六道時，身語意三者呈現迷亂狀態。雖然不顯現身語意的智慧，但並非不存在。身依靠脈，脈依靠氣和元素，其精華在四輪中心是自生智慧的宮殿。在心間法宮中，自生智慧光明的本質與眷屬智慧海眾穩固存在。《寶莊嚴》中說： "大自生智慧， 在心寶宮殿中。" 而且，在身體形成之初，父母因緣的世俗明點紅白交融時，風心不二成為極其微細的明點，約蓮子十分之一大小的極其明亮的兩個小眼，附著于臍輪的脈結。從那時起，直到身體形成、出生和存活期間，金剛身具有三脈四輪等與他人相似的特徵，但自生智慧的脈和明點有其特殊性。《燃燈續》中說： "最初形成自身時， 入于母胎之際，

ཐོག་མར་རང་གི་ལུས་བསྐྱེད་པའི། །མ་ཡི་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཚེ། །ལུས་ཀུན་གྱི་ནི་དངས་མ་རུ། །ལྟེ་བའི་རྩ་མདུད་ཆེན་པོ་ལས། ། དབུས་ཀྱི་འབྲུ་གསུམ་ཉིད་དུ་ཡང༌། །ཕ་མའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དངས་མ་ལས། །མིག་གི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཆགས། །དེ་ཡང་ཕ་མའི་ཆ་ཉིད་ལས། །དཀར་ནག་འདྲེས་པ་ཉིད་དུའོ། །ཞེས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ། །ཙིཏྟ་རིན་ཆེན་གཞལ་ཡས་ལས། །རྩ་ནི་སྟོང་ཕྲག་གྲངས་མང་ཡང༌། །ཁྱད་པར་ཆེན་པོའི་རྩ་བཞི་ལས། །ཀ་ཏི་ཤེལ་གྱི་རྩ་ཆེན་དང༌། །དར་དཀར་སྣལ་མ་ལྟ་བུ་དང༌། །ཕྲ་ལ་འདྲིལ་དང་ཤེལ་སྦུག་ཅན། །» «འདི་བཞིའི་ནང་དུ་ཁྱད་པར་དུ། །གནས་ཤིང་རླུང་གི་རྟ་ལ་ཞོན། །འབྱུང་དང་འཇུག་དང་རང་ཤར་དང༌། །སྣང་བ་ཡི་ནི་བདག་ཉིད་དུ། །ཡེ་ནས་སྤྲོས་པ་མེད་པར་ཡང༌། །གཞི་ཡི་ཐིག་ལེ་བཟང་པོ་དང༌། །ལམ་གྱི་ཐིག་ལེ་དེ་བཞིན་བཟང༌། །» «བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་དང༌། །བཟང་པོའི་རྒྱན་དང་ལྡན་པར་ཡང༌། །རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ནང་ན་གནས། །ཞེས་སོ། ། འདི་དག་གི་དོན་ཅུང་ཟད་དབྱེ་ན། ལུས་ཀྱི་དབུས་ན་རྩ་གསུམ་གནས་པར་འདོད་པ་དེ་ཡང་སྒལ་ཚིགས་ཀྱི་འདབ་འབྱོར་ན་ཡོད་དེ། གཡས་ན་རོ་མ་དཀར་བ། གཡོན་ན་རྐྱང་མ་དམར་བ། དབུས་ན་དབུ་མ་སྔོ་སྐྱ། དེའི་དབུས་ན་འོད་གསལ་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རྩ་ཆེན་ཀ་ཏི་གསེར་གྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་སོ། །དེ་དག་གི་ནང་ན་གཡས་ན་དངས་མ་དཀར་པོ་དང༌། གཡོན་ན་དམར་པོ། དབུས་ན་རླུང་རྒྱུ་བས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཆར་གྱུར། དེའང་རང་བཞིན་དུ་རྩ་གསུམ་ནས་ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་རླུང་གསུམ་རྒྱུ་ཡང༌། རོ་རྐྱང་གཉིས་རྟོག་མེད་མ་ནིང་གི་རླུང་དུ་ཆ་ཤས་རྒྱུ་བས་དབུས་ནས་རླུང་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང༌། དེར་ཁམས་དང་རླུང་ཚུད་དུས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་གསུམ་དང་འོད་གསལ་གསུམ་འཆར་ལ། དེ་ཡང་དངས་མའི་འོད་རྩར་འདུས་པས་བསམ་མི་ཁྱབ་ཀྱི་འོད་གསལ་ཤར་ཞེས་བྱའོ། ། གནད་འདི་གསང་དོན་ཆེན་པོ་རྟོགས་དཀའ་བའི་གནས་སོ། །དབུ་མ་དེའི་དབུས་ན་འོད་གསལ་གྱི་རྩ་ནང་ན་གཞི་ལྷུན་གྲུབ་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གནས་ པའོ། ། འཁོར་ལོ་བཞི་ལ། སྤྱི་གཙུག་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ་ན་རྩ་འདབ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས།

這是對原文的完整直譯： "最初形成自身時， 進入母胎之際， 作為全身的精華， 從臍輪大脈結中， 在中央三粒中， 由父母因緣精華， 形成如眼珠般， 由父母的部分， 白黑交融而成。 一切眾生身體中央， 從心寶樓閣中， 雖有千數眾多脈， 特殊的四大脈為： 水晶般的大脈卡提， 如白絲線般的脈， 細而捲曲的脈， 及中空如水晶管的脈。 特別是在這四脈中， 安住並乘于氣之馬， 出入及自生， 以及顯現的本性， 本來無有戲論， 基的善妙明點， 道的明點亦善妙， 諸善之巔峰， 具足善妙莊嚴， 安住于諸脈之中。" 若略微分析這些含義：認為身體中央有三脈，它們位於脊柱兩側。右側是白色的右脈，左側是紅色的左脈，中間是淺藍色的中脈。在中脈內部有最殊勝不變的光明大脈，稱為金脈卡提。 在這些脈中，右側有白色精華，左側有紅色精華，中間有風行走，成為無念的部分。雖然三脈中自然有男性、女性和中性三種風行走，但右左二脈中也有部分無念中性風行走，故說中脈有風行走。當精華和風進入中脈時，會生起樂、明、無念三種體驗和三種光明。這是由於精華的光聚集於脈中，稱為生起不可思議的光明。這是一個難以理解的重大秘密要點。 在中脈內部有光明脈，其中安住著基礎本然成就的光明明點。 關於四輪：頂輪大樂輪有三十二脈瓣，

སྤྱི་གཙུག་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ་ན་རྩ་འདབ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ན་རྩ་འདབ་བཅུ་དྲུག །སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ན་རྩ་འདབ་བརྒྱད། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་བའི་འཁོར་ལོ་ན་རྩ་འདབ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། །དེ་དག་གིའང་རོ་མ་ལས་གྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་དངས་མ་དཀར་པོར་འབབ་ལ། རྐྱང་མ་ནས་གྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནས་དམར་པོ་དང་ཁྲག་འབབ་ཅིང༌། དབུ་མ་ལས་གྱེས་པ་ཀུན་ནས་རླུང་རྒྱུ་ཞིང༌། འོད་གསལ་ལས་གྱེས་པ་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབུས་ན་འོད་རྩ་ཕྲ་མོ་ལ་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དང་ཟེར་གནས་པའོ། །ཡལ་ག་ཕྲ་མོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། ཧེ་བཛྲ་ལས། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ ཀྱི། །རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རིགས་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་འོད་གསལ་གནས་པས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོའི་རྩ་བཞི་ལ། ཀ་ཏི་གསེར་གྱི་རྩ་ཆེན་དབུ་མའི་དབུས་དང༌། དེ་ལས་སྙིང་གི་དབུས་ན་འབྲེལ་བས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་གཞིའི་ཐིག་ལེས་གང་བར་གནས་སོ། །དར་དཀར་སྣལ་མ་ལྟ་བུ་ནི་འོད་རྩ་ལས་ཚངས་བུག་ལ་ཡར་བསྟན་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་ཐིག་ལེ། རིག་པ་རྟོག་མེད་ཀྱི་སྐུ་འཆར་ཞིང་རྟེན་ལ་རྣམ་ཤེས་འཕོ་བ་སྦྱོང་བའི་ལམ་སྟེ་བུ་ག་དགུའི་སྟེང་རོལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྲ་ལ་འདྲིལ་བ་ནི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབུས་ནས་འོད་གསལ་གྱི་རྟེན་བྱེད་དེ་བཟང་པོ་རྩེ་མོའི་ཐིག་ལེ་འོད་ལྔ་ཟེར་དང་ཐིག་ཕྲན་དུ་གནས་པའོ། །ཤེལ་སྦུག་ཅན་ནི་སྙིང་ནས་མིག་ཏུ་འབྲེལ་ཏེ་བཟང་པོའི་རྒྱན་དང་ལྡན་པའི་ཐིག་ལེ་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱི་སྣང་བ་གྲངས་མེད་པ་འཆར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །དེའང་སྙིང་གའི་དབུས་དངས་མའི་དངས་མ་ལ་རྟེན་པ་འོད་རྩ་འོད་གསལ་དང་བཅས་པ་བརྟེན་པ་ལས། རྩ་ཕྲན་ཀུན་ཏུ་ཟེར་འཕྲོ་བ་ལྟར་སྣང་བས། བདེར་གཤེགས་སྙིང་པོས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རིག་པ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་སྟོང༌། རང་བཞིན་འོད་ལྔར་གནས་ལ། ཐུགས་རྗེ་ཟེར་དུ་ཁྱབ་པ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོར་བཞུགས་ཀྱང༌། ངོ་བོ་ཆོས་སྐུ་སྟོང་པ་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་དག་པའི་ཆ་ལ་ཀུན་གཞི་དང་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྒྲིབས། རང་བཞིན་འོད་ལྔར་གསལ་བ་ལ། རྡོས་བཅས་ཤ་ཁྲག་གི་ཕུང་པོས་བསྒྲིབས།

這是對原文的完整直譯： 頂輪大樂輪有三十二脈瓣，喉輪受用輪有十六脈瓣，心輪法輪有八脈瓣，臍輪化身輪有六十四脈瓣。 其中，從右脈分出的所有支脈中流淌白色精華，從左脈分出的所有支脈中流淌紅色精華和血液，從中脈分出的所有支脈中行走氣，從光明脈分出的支脈位於四輪中央，是細微的光脈，其中安住著光明明點和光芒。 細小的分支有七萬二千，如《喜金剛》所說："宣說七萬二千種脈的類別。" 其中，由於光明安住，有四種特殊大脈：金脈卡提位於中脈中央，並與心間中央相連，充滿著普賢基礎明點。如白絲線般的脈是從光脈向上通向梵穴的部分，是進入法性無生之道的明點，顯現無念覺性之身，是凈化識阿賴耶遷移的道，因為它位於九孔之上。細而捲曲的脈在四輪中央作為光明的依託，善妙頂點明點以五色光芒和細小光點的形式存在。中空如水晶管的脈從心連線到眼睛，作為具足善妙莊嚴明點的依託，顯現無數金剛鏈之相。 而且，心間中央最精華的精華所依託的光脈和光明，如同細小脈支中放射光芒一般顯現，稱為遍佈如來藏。 這個覺性，其本質是空性，自性安住為五色光明，大悲遍佈如光芒，雖安住為身和智慧的大源泉，但其本質法身空性智慧清凈的方面被阿賴耶識和八識所遮蔽，其自性顯現為五色光明被具質的血肉之軀所遮蔽。

རྡོས་བཅས་ཤ་ཁྲག་གི་ཕུང་པོས་བསྒྲིབས། ཐུགས་རྗེ་ཟེར་དང་རིག་པ་འཆར་བྱེད་དུ་གནས་པ་ལ་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་བལྟ་བར་དཀའ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་བཞུགས་ན་ཡང༌། མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་རང་རང་གི་ལུས་ལ་རྟེན་བཅས་ནས་ཡོད་དེ། བརྟག་གཉིས་ལས། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། །ཞེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་ལས། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་མ་རྟོགས་སོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །རིག་«༼༡༽«ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། ། ཅེས་སོ། །» «དེའང་རིག་པ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་ཐ་མལ་ལུས་ཀྱི་དྲ་བར་གཏུམས་པས་ལུས་ཅན། ཚོགས་བརྒྱད་སེམས་ཀྱི་དྲྭ་བས་««༼༢༽«གཏུམས་པས་སེམས་ཅན། ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཏུམས་པས་སྒྲིབ་པ་ཅན། མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྒྲིབས་པས་མུན་པ་ཅན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་སྲིད་པ་ན་གནས་དུས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསང་སྔགས་འོག་མར་གབ་པ་རྣམས་འདིར་མངོན་དུ་བྱུང་སྟེ་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོད་མའི་དབྱིངས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་བདེར་གཤེགས་སྙིང་པོ་དེ་«༼༣༽«ད་ལྟ་ལུས་ལ་ཀུན་ཁྱབ་ཏུ་གནས་པའོ། ། བཞི་པ་གནས་ལུགས་ཉམས་སུ་བླང་ལུགས་ནི། དང་པོར་གཞི་རིག་པ་དེ་ཉིད་རང་ལ་ཡོད་ཀྱང་རྐྱེན་བླ་མ་དམ་པའི་གདམས་པས་མ་ཟིན་ན་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་ཟིན་དགོས་ལ། དེའང་དང་པོ་སྨིན་བྱེད་དབང་བཞི་བསྐུར་བ་ནི་ལམ་གྱི་གཞི་བྱེད་པ་སྟེ་སྒྲ་ཐལ་འགྱུར་གྱྀ་རྒྱུད་ལས། སྤྲོས་བཅས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་དང༌། །ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་རབ་སྤྲོས་མེད། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིས་ཀྱང༌། ། སྐལ་བ་ལྡན་པ་སྨིན་པར་བྱ། །ཞེས་པས་དང་པོ་ཕྱི་སྤྲོས་བཅས་བུམ་པའི་དབང་གིས་ལུས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང༌། སྐུའི་ནུས་པ་འཇུག» «།བསྐྱེད་རིམ་སྒོམ་པ་ལ་དབང༌། དེ་ནས་ནང་སྤྲོས་མེད་གསང་བའི་དབང་གིས་ངག་གི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང༌། གསུང་གི་ནུས་པ་འཇོག །རྫོགས་རིམ་གཏུམ་མོ་ཙནྜ་«༼༤༽«ལཱི་དང་ཡི་གེ་འཁོར་ལོ་སྔགས་བཟླས་པ་ལ་དབང༌། དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང༌།

這是對原文的完整直譯： 被具質的血肉之軀所遮蔽。大悲光芒和覺性的顯現被業力和習氣所遮蔽。雖然安住于極難觀察的自性中，但並非不存在，遍佈一切眾生，依託于各自的身體而存在。如《二品續》所說："大智慧安住于身體中。"《道歌》中說："未認識到身中有智慧。"《寶性論》中說："圓滿佛身因遍放光芒，如來藏性不可分離，由於具有覺性，一切有情永遠具有佛性。" 而且，這個覺性如來藏被凡俗身體之網包裹，故稱為有身者；被八識心之網包裹，故稱為眾生；被業力和習氣包裹，故稱為有障者；被無明自性遮蔽，故稱為黑暗者等等，這些名稱是指處於輪迴中的狀態。下部密續中隱藏的內容在這裡公開顯示。 因此，本初法界自生智慧如來藏現今遍佈安住于身體中。 第四，如何修習實相： 首先，雖然這個基礎覺性本來就存在於自身，但如果沒有得到殊勝上師的教導，就無法解脫，所以需要得到教導。而且，首先需要賜予四種成熟灌頂作為修道的基礎。如《聲續》中說："有相、無相以及極無相、勝無相四種灌頂，應當成熟有緣者。" 首先，外在有相的寶瓶灌頂凈化身體的障礙，植入身的能力，賦予修習生起次第的權能。然後，內在無相的秘密灌頂凈化語言的障礙，植入語的能力，賦予修習圓滿次第的拙火、（藏文：ཙནྜ་ལཱི，梵文擬音：caṇḍālī，梵文天城體：चण्डाली，漢語字面意義：猛烈燃燒者，漢語擬音：燦達麗）和文字輪咒語持誦的權能。接著，極無相的智慧灌頂凈化意識的障礙，

དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང༌། ཐུགས་ཀྱི་ནུས་པ་འཇུག །བདེ་ཆེན་ཟུང་འཇུག་བསྒོམ་པ་དང་ཀ་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ལ་དབང༌། དེ་ནས་རབ་ཏུ་སྤྲོས་མེད་ཚིག་དབང་རིན་པོ་ཆེས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་སྦྱོང༌། རང་བྱུང་འོད་གསལ་གྱི་ནུས་པ་འཇུག» «མངོན་སུམ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་དོན་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་དབང་བའོ། །» « དེ་ལྟར་དབང་རྣམས་རྫོགས་པར་ཐོབ་དགོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། གསང་སྔགས་དབང་དང་མི་ལྡན་བསྒྲུབས་ཀྱང་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །» «དཔེར་ན་མཉན་«༼༡༽«པ་ལག་སྐྱ་མེད་པ་བཞིན། །ཅེས་པ་«༼༢༽«དང༌། གསང་སྙིང་ལས། སློབ་དཔོན་མཉེས་པར་མ་བྱས་ཤིང༌། །དབང་རྣམས་རྫོགས་པར་མ་བསྐུར་ན། །ཉན་པ་ལ་སོགས་བརྩམས་པ་རྣམས། །འབྲས་བུ་མེད་ཅིང་རླག་པར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་དམ་པ་དང་པོའི་རྒྱུད་ལས། དབང་བསྐུར་མེད་པར་རྒྱུད་འཆད་དང༌། །ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་སྒོམ་བྱེད་པ། །དེ་དོན་ལེགས་པར་ཤེས་ན་ཡང༌། །དམྱལ་བར་འགྱུར་གྱིས་གྲོལ་བ་མེད། །ཅེས་དང༌། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བར། དབང་བསྐུར་མེད་པས་རྒྱུད་འཆད་པ། །སྒྲུབ་པས་སྔགས་ཀྱི་དོན་ཤེས་ཀྱང༌། །སློབ་དཔོན་སློབ་མར་མཚུངས་པ་ནི། །ཤིན་ཏུ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོར་ལྟུང༌། །» «ཞེས་སོ། །དབང་རྫོགས་པར་ཐོབ་ན། གནས་སྐབས་ཀྱི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ཅིང༌། ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་དུས་འོད་རྩ་དག་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་ལ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲས་སུ་གྱུར་པས་རྒྱལ་བའི་རིགས་འཛིན་པ་དང༌། ཚེ་རིང་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་དབང་ཕྱུག་དང་ལྡན་ཞིང༌། ངན་སོང་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང༌། མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་དཔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་ལ། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། སྙིང་པོ་ལྔ་ཡི་དབང་བསྐུར་ན། །དུས་འདིར་ཕྱིན་ཆད་རྒྱལ་བའི་སྲས། །ངན་སོང་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང༌། །ཚེ་རིང་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །མཐོ་རིས་ཐར་པའི་བདག་པོར་ འགྱུར། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་དབང་རྣམས་རྫོགས་ནས། གྲོལ་བྱེད་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།

這是對原文的完整直譯： 接著，極無相的智慧灌頂凈化意識的障礙，植入意的能力，賦予修習大樂雙運和了悟本初清凈法性智慧的權能。然後，勝無相的寶貴語灌頂凈化一切障礙和對所知的愚昧自性，植入自生光明的能力，賦予修習現前任運自成之義的權能。 如此需要完整獲得這些灌頂。如《金剛薩埵心鏡》所說："不具密咒灌頂，即使修持也不會成就，就像沒有手的聾子一樣。"《密藏》中說："如果未令上師歡喜，未完整接受灌頂，所有聽聞等努力將無果而毀壞。" 而且，《最上續》中說："無灌頂而講解續部，修習甚深法性，即使善知其義，也將墮入地獄而無解脫。"《釋續金剛鬘》中說："無灌頂而講解續部，雖通過修持了知咒義，上師與弟子alike將墮入極度號叫大地獄。" 若完整獲得灌頂，則能成就一切暫時願望，修道時能凈化光明脈並生起殊勝禪定，成為一切佛子而持有佛種姓，長壽具足受用自在，無有一切惡趣，享受天界大樂榮耀，最終現前佛菩提。同續中說："若授予五種精華灌頂，從今以後成為佛子，無有一切惡趣，長壽圓滿安樂，成為天界解脫之主。" 如此完整獲得灌頂后，即進入修持解脫之道。

གྲོལ་བྱེད་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེའང་ཐུན་མོང་གི་ལམ་དུ་བསྐྱེད་རྫོགས་བསྒོམ་པ་གཙོ་བོར་གསུངས་ཀྱང་ཡིད་དཔྱོད་བསྒོམ་པ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་དོར་ཏེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་འདིར་བློས་བྱས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དེའང་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོས་ཐེག་པ་འོག་མ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་ཏེ་གོང་དུ་འཇུག་པའི་རྐང་སྟེགས་བྱས་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྔོན་འགྲོ་རྣལ་དབབ་དང་བཅས་པ་རྫོགས་ནས་དངོས་གཞི་ངོ་སྤྲད། རྗེས་དེ་དག་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་དང་བཅས་པ་རྫོགས་པར་བཤད་ནས། སྐལ་ལྡན་དེ་དག་ཀྱང་དུར་ཁྲོད་དམ་ལུང་སྟོང་ངམ་མཚོ་གླིང་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་སར་བསྒོམ་པ་ལས། སྣང་བ་བཞི་རིམ་གྱིས་ཤར་ནས་རབ་ལོ་གསུམ། འབྲིང་ལྔ། ཐ་མ་བདུན་ན་རྡོས་བཅས་སུ་སྣང་བ་འོད་གསལ་དུ་གྲོལ་ནས་རང་སྣང་འོག་མིན་དུ་སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་བྱེད་པའཽ། །དེའང་སྐབས་འདིར་མངོན་སུམ་འོད་གསལ་ལ་ལྟ་བའི་རིག་པ་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་འཁོར་བའི་སེམས་གསུམ་ཀུན་གཞིའི་ལྡོག་ཚུལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་དགོངས་པའི་ཚང་ཚུལ། འོག་མའི་སྙིང་པོ་གོང་མར་འདུས་ཚུལ་དང་གསུམ་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་ངེས་གཅིག་ལ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཀུན་གཞིར་བཅས་པ་ལྡོག་པ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་བྲལ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་«༼༡༽«ཀྱང་མི་འདོར་ལ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་དང༌། ཉོན་ཡིད་ཡིད་ཤེས་དང༌། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ། མངོན་སུམ་ལ་ལྟ་བས་ན་ནང་ཀུན་རྟོག་འཕྲོ་འདུ་མེད་པས་འདོད་པའི་སེམས་ལོག །

這是對原文的完整直譯： 進入修持解脫之道。雖然在共同道中主要講述修習生起次第和圓滿次第，但因為不超出意識推理的修習，所以捨棄。在這個不共同的道中，超越一切意識造作的作意，直觀光明智慧。 首先通過共同的前行，確信下乘作為進入上乘的階梯，然後完成不共同的前行和調息，之後進行正行的認識。最後完整解釋這些修習方法。 有緣者應在墓地、空曠山谷或海島等極其寂靜之處修習。逐漸顯現四種境相，上等者三年，中等者五年，下等者七年，有形相的顯現融入光明，在自現的色究竟天中現前成佛。 此時，直觀光明的剎那覺性中，輪迴的三種心識如何逆轉于阿賴耶，智慧的本質如何圓滿，下乘的精華如何匯入上乘，這三點應當了知。 首先，在真實的出世間三摩地中，必定契入解脫道，三界的心、心所及阿賴耶識都會逆轉。《大寶積經》中說："寂靜慧，如來心密離心、意、識，然不捨定境，這是諸如來不可思議的心密。"即說明：無阿賴耶識之心、意識之意、五識之識的三摩地中，由於直觀而內心無有分別唸的流轉，所以欲界心逆轉。

མངོན་སུམ་ལ་ལྟ་བས་ན་ནང་ཀུན་རྟོག་འཕྲོ་འདུ་མེད་པས་འདོད་པའི་སེམས་ལོག །གསལ་བའི་ངང་ལ་གསལ་བར་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་སེམས་ལོག» «རྟོག་མེད་རྩེ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་ཞེན་པའི་བློ་མེད་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ལོག་པས་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དེའང་ཀུན་གཞི་ནི་རྟོག་མེད་དངས་མ་ཕྱེད་པ་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ལ། འདིར་ངང་«༼༢༽«ལ་རིག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ལོག» «ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་གསལ་བ་ཙམ་རིས་སུ་མ་ཆད་པར་གནས་པའི་ཆ་དེ་རང་རིག་པའི་ངོ་བོར་མ་ཤེས་པ་ལས། འདིར་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐག་ཆོད་པས་དྭངས་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་དེ་དང་མི་འདྲ་བས་ལོག» «སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཡུལ་སོ་སོར་གསལ་བ་ལས། འདིར་སྣང་བ་འོད་གསལ་གྱི་ཡུལ་སྣང་བས་ཐ་མལ་གཟུགས་འཛིན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལས་ལོག དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་མི་འཕྲོ་ཞིང་མི་འཛིན་པས་རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་ལས་ལོག» «དེ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནས་ཀྱང་ལོག» «དེའི་ཚེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཆགས་སྡང་གང་ཡང་མེད་པས་ཡིད་ཤེས་དང་ཉོན་ཡིད་ལས་ལོག་སྟེ། ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞི་བ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་མཐར་ཐུག་པའོ། །» «གསང་སྔགས་འོག་མ་དག་རོ་རྐྱང་གི་རླུང་སེམས་དབུ་མར་ཚུད་པས་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ན་«༼༡༽«ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་ལས་མ་ལོག་སྟེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཉོན་ཡིད་དངས་མ་ཕྱེད་པའི་རྟོག་མེད་ཀུན་གཞི། ཅུང་ཟད་གསལ་དངས་ཙམ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས། གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་ཡུལ་ལྔ་རགས་པ་དང་དབང་ཤེས་སོ་སོ་ལ་སྣང་བ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་མ་ལོག་ན་འཁོར་བ་ལས་མི་གྲོལ་ཏེ་འཁོར་བའི་སེམས་ལས་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གྲངས་ཅན་གྱི་གཞུང་ལས། འཁོར་ལོ་གསུམ་དབུས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས། །རྡུལ་དང་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་དག» «།ཆ་མཉམ་མི་རྟོག་གསལ་བ་ཅན། །གཙོ་བདག་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་དུ། །གྱུར་པ་དེ་འདིར་དོན་དམ་ཉིད། །རྩ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ཡང་དག་བརྗོད། །རླུང་རྣམས་རྒྱུ་བ་དབུས་སུ་ནུབ། །

以下是完整的直譯： 從直接觀察來看，由於內心概念的散亂聚集已消失，所以欲界之心已轉變。由於在明晰狀態中沒有用於保持明晰的對治，所以色界之心已轉變。由於在無分別專注中沒有執著法性本質的心，所以無色界之心已轉變，因此三界之心已趨於寂靜。 而且，阿賴耶識是無分別、未分清凈的無記性，在這裡由於了知其本質，所以阿賴耶識已轉變。阿賴耶識僅是清明無分別的意識，其未被認知為自覺的本質，在此已確定為自生智慧，因清明無戲論而與之不同，所以已轉變。 五識門各自明瞭對境，在此則顯現光明境相，因此已脫離凡俗的眼識等取相。同樣，由於不追隨也不執著聲音等，所以已脫離耳識。其他感官識也同樣如此。 此時沒有任何分別、思考、貪嗔，所以已脫離意識和染污意。阿賴耶識連同八識集已從三界之心完全解脫，這正是佛陀寂靜智慧本身，別無他物，因此是究竟的。 下部密續認為，當左右脈的氣心進入中脈時，生起樂明無分別智慧，稱之為俱生。但這並未脫離阿賴耶識及八識集。樂受是意識和染污意未分清凈的無分別阿賴耶識。稍微清明的是阿賴耶識。色聲等粗大五境及各自根識所顯現的是五識門。如果這些未轉變，就不能從輪迴中解脫，因為未脫離輪迴之心。 正如數論派的論典所說："三輪融合于中心，塵暗勇性平等無分別而明晰，主宰自性成為一體，這裡即是勝義，以脈相來表述。諸風行動消融于中央。"

རླུང་རྣམས་རྒྱུ་བ་དབུས་སུ་ནུབ། །གསལ་ལ་ཡུལ་མེད་མི་གཡོ་བ། །བདག་ཅེས་གྲོལ་བ་དེ་ཁོ་ན། །» «གཞིག་ཅིང་གཞོམ་མེད་རྟག་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་དེ་དང་ཉམས་སུ་ལེན་ལུགས་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ཙམ་ལས་གྲོལ་བ་མི་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་རོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་དགའ་བ་རྣལ་མའི་དོན་དུ་འདོད་པས། རླུང་དང་ཁམས་རྣམས་རོ་རྐྱང་ནས་དབུ་མར་འཇུག་ཅིང་རྩ་མདུད་རེ་གྲོལ་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་རེ་འཆར་བར་འདོད་པས། གེགས་མང་ལ་འགྲོ་དྲུག་གི་རྩ་འདབ་ཏུ་རང་རླུང་ཞུགས་པས་འཁྲུལ་སྣང་མང་པོ་འཆར་ཞིང༌། གོལ་མ་གོལ་དུ་«༼༢༽«མ་«༼༣༽«འབྱུང་བའི་གནད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་རླུང་རྣམས་རང་ཞིར་འཇོག་པས་དབུ་མར་འཇུག་ཏུ་མེད་ལ། རྩ་འདབ་སོ་སོའི་རླུང་རང་དག་ལ་སོང་དུས། འོད་རྩའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་རང་ས་ན་རང་གསལ་བས་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ། སྐུ་དང་འོད་དང་ཞིང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཞིང་འཁྲུལ་སྣང་མི་འཆར་ལ། དབུ་མའི་འོད་རྩ་འཕེལ་བས་རྩ་མདུད་རྣམས་རིམ་གྱིས་འོད་དུ་སོང་བ་ལ་གྲོལ་བ་ཞེས་འདོད་དེ། སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རང་སྣང་དུ་འཆར་རོ། །དེའང་རྩ་མདུད་དང་པོ་གཉིས་འོད་དུ་གྲོལ་བས་ཕྱིར་སྣང་འོད་ཀྱི་ནང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འཆར་བ་དང༌། དེ་དག་ཏུ་འོད་ཟེར་འགྱེད་«༼༡༽«པ་དང༌། རང་སྣང་དུ་འདུས་པས་བགྲོད་པ་དང༌། ལུས་འགུལ་ན་འགུལ་བས་ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བ་དང༌། གསལ་བ་དང༌། ནང་དུ་ཆོས་ཉིད་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཐེག་པ་འོག་མའི་ས་ལས་ཆེས་ཁྱད་དུ་འཕགས་སོ། །དེའང་ཉམས་སུ་ལེན་དུས་འཁོར་བའི་སེམས་ཡིན་ན། འབྲས་བུ་འཁོར་བ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་འབྲས་མི་སླུ་བར་བྱེད་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་སྡུད་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ལ། འདིར་ནི་ལམ་ནས་འཁོར་བའི་སེམས་ལས་གྲོལ་བས་མྱུར་དུ་འབྲས་བུ་རང་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པའི་གནད་དེ་ཡིན་ནོ། །» «དེང་སང་སེམས་ལས་སངས་རྒྱས་འདོད་པ་དག་གནད་མ་གོ་བས། ཡེ་ཤེས་དང་སེམས་གཉིས་ཕན་ཚུན་རྫས་འགལ་བས་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་དོན་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལས།

以下是完整的直譯： 諸風執行消融于中央。明而無境不動搖，稱為"我"的解脫正是那個。不可破壞摧毀的永恒性。 這與修行方法沒有差別，因為僅僅從禪定和無色界之心中解脫是不可能成就的。他們認為脈、氣、明點融為一體的喜樂是真實義，認為風和元素從左右脈進入中脈，每解開一個脈結就顯現一種功德，因此障礙很多，六道眾生的支脈中自風進入，會顯現許多迷亂相。這也是導致解脫與否的關鍵所在。 在這裡，諸風安住于自性寂靜，無需進入中脈。當各支脈的風自然凈化時，光明脈中的智慧風在自處自明而清凈，顯現清凈智慧的景象，如身、光明、剎土等，而不會出現迷亂相。中脈的光明脈增長，使脈結逐漸化為光明，這被認為是解脫。各地的功德自然顯現。 目前兩個脈結化為光明時，外相中會顯現一千二百個佛剎土，向其中放射光芒，自相攝收而行進，身體移動時千剎土震動，明晰，內在能入住出百種法性無分別三摩地等。因此遠勝下乘諸地。 然而，如果修行時仍是輪迴之心，果必定是輪迴，因為因果不虛，這看似矛盾。在這裡，由於在修道過程中已從輪迴之心解脫，所以能迅速證得果位，這是其要訣所在。 如今那些認為心即是佛的人不懂這個要訣。智慧與心二者互為實質上的矛盾，所以不是正道。如《決定義攝要續》所說：

ཡེ་ཤེས་དང་སེམས་གཉིས་ཕན་ཚུན་རྫས་འགལ་བས་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་དོན་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལས། དེ་«༼༢༽«ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན། །རང་བྱུང་སྙིང་པོ་ཆོས་སྐུ་ལ། །ཚོགས་བརྒྱད་མེད་ཕྱིར་སེམས་དང་བྲལ། །སྣ་ཚོགས་སེམས་ལ་ཞེན་གྱི་བར། །རང་གི་སེམས་ཞེས་དེ་ལ་བྱ། །སྐྱོན་གྱི་རྩ་བ་སེམས་ཡིན་པས། །དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ། །ཞེས་པ་དང༌། སེམས་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་སྟེ། །ཡུལ་ནི་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ལ། །སེམས་ཀྱིས་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེན། །དེ་ཕྱིར་སེམས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་པ་དང༌། ངེས་དོན་མ་མཐོང་གླེན་པ་ཀུན། །སེམས་ལས་མ་གཏོགས་ཆོས་མེད་ཟེར། །དེ་ཕྱིར་རྨོངས་པའི་བློ་རེ་ནོར། །གླེན་བསྒོམ་མུན་པ་བསྒོམས་པས་ཕུང༌། །གང་དྲན་སེམས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ལོག» «།ཅེས་པ་དང༌། མ་རིག་རྨོངས་པའི་གང་ཟག་ཀུན། །ཆོས་སྐུ་རང་ཡང་སེམས་ཡིན་ཟེར། །དེ་ཕྱིར་ཚིག་ལས་དོན་མ་གོ» «།མིང་ལས་ངེས་དོན་ཤེས་པ་དཀོན། །དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་བྱང་མི་ཆུབ། །སེམས་ལས་སངས་རྒྱས་འདོད་པ་ནི། །མོ་གཤམ་བུ་དང་གཉེན་བྱེད་» «འདྲ། །སྣང་བ་སེམས་ཡིན་ཟེར་བ་དེ། །ར་གན་གསེར་དུ་བྱེད་པ་འདྲ། །མ་རིག་སངས་ནས་རང་སེམས་རླག» «།དེ་ཕྱིར་ཆོས་སྐུ་འགྱུར་བ་མེད། །འཛིན་བྲལ་སེམས་མེད་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །དེ་དོན་འབྲལ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀློང༌། །སེམས་བྲལ་ཏིང་འཛིན་རྒྱུན་དུ་གནས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཕྱེད་ནས་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་གྱི་དགོངས་པ་ལ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ནི་འདི་ཡི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གསང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་སེམས་ནི་ཡུལ་འཛིན་པའི་རྟོག་དཔྱོད་གཟུང་འཛིན་དུ་སྐྱེས་པ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་གཞི་རུ་གནས་ཏེ། མ་«༼༡༽«དགུའི་དྲི་མ་སྐྱེས་པ་ཅན། རྟོག་དཔྱོད་དང་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་དགུའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རིག་པའོ། །རིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་པའི་ཚེ་རིག་ཆར་གནས་པས་རང་བྱུང་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དུ་གནས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་དགོངས་པའི་ཚང་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་གནད་ལས་མཐོང་བའི་མངོན་སུམ་ལ་ལྟ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ།

以下是完整的直譯： 智慧與心二者互為實質上的矛盾，所以不是正道。如《決定義攝要續》所說： "再聽這精要之精髓， 自生精華法身中， 無八識故離於心。 執著種種心之際， 稱之為自己的心。 過失根源即是心， 因此不能以心成佛。" 又說： "心是輪迴之根本， 對於種種顯現境， 心生種種分別執。 因此心是輪迴因。" 又說： "未見決定義愚者， 皆言除心無他法。 故而愚昧之見錯， 愚修暗修皆毀滅。 所思皆是心法倒。" 又說： "無明愚癡諸凡夫， 說法身自身亦是心。 故從言詞未解義， 從名難知決定義。 因此不能以心覺， 欲從心中得佛果， 如與石女子成親。 說諸顯現皆是心， 如將黃銅變成金。 除無明後自心毀， 因此法身無變遷。 離執無心智慧身， 其義不離覺性界。 離心禪定恒安住。" 因此，區分心與智慧，安住于自明智慧的境界，這是此法的殊勝秘密法門。 其中，心是緣取對境的分別觀察，生起能取所取，是三界心心所的基礎，具有九種污垢，即尋伺與四禪四無色的九種狀態。智慧超越於此，其本質是離戲論的覺性。覺性恒時安住為覺之光明，因為是自生不變，應知其安住于真如之義。 第二，智慧本質中具足密意的方式是：如是從要訣中直接體驗時，在見解的剎那：

དེ་ལྟར་གནད་ལས་མཐོང་བའི་མངོན་སུམ་ལ་ལྟ་བའི་སྐད་ཅིག་ལ། དངས་ལ་མི་གཡོ་བ་སྤྲོ་བསྡུ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནང་དུ་ཤར་བ་ནི་ཁྲེགས་ཆོད་ཆོས་སྐུ་རང་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིར་སྣང་འོད་གསལ་དུ་སྣང་བའི་ཐབས་ནི་ཐོད་རྒལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཤར་བའི་རང་བཞིན་གཟུགས་སྐུ་ལམ་དུ་བྱེད་པས། ཕྱིར་སྣང་བསྐྱེད་རིམ་ཐབས་སུ་ཤར་བའི་གནད་ལས། ནང་གསལ་སྐྱེ་མེད་སྤྲོས་ཀུན་ཞི་བའི་རྫོགས་རིམ་མུ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་མངོན་དུ་གྱུར་པས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ། ཆོས་སྐུ་དང་གཟུགས་སྐུ། སྣང་བ་དང་སྟོང་པ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ཁྲེགས་ཆོད་དང་«༼༡༽«ཐོད་རྒལ་སྒོམ་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་རྫོགས་པའོ། །དེའི་ཚེ་སྐུ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པའང་ཚང་སྟེ། རྩེ་གཅིག་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་ཆོས་སྐུ། རང་གསལ་འཛིན་པ་མེད་པས་ལོངས་སྐུ། སྣ་ཚོགས་ཡུལ་ལ་ཤར་བས་སྤྲུལ་སྐུ། ཚོགས་བརྒྱད་རྣམ་ཤེས་ལོག་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐུ། དབྱིངས་ལ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་རྡོ་རྗེའི་སྐུའོ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས«༼༢༽«། དམིགས་བསམ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བས་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས། གསལ་ལ་འགྲིབ་པ་མེད་པ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས། རོ་མཉམ་ངང་ལ་གནས་པ་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས། སྣང་བ་འོད་ལྔ་མ་འདྲེས་ཀུན་རྟོག་ཡེ་ཤེས། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་གྲོལ་བས་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་དག་མཁའ་འགྲོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུའང་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་དོན་སྐད་ཅིག་ལ་ཚང་བའོ། །» «གསུམ་པ་འོག་མའི་སྙིང་པོ་གོང་མར་འདུས་ཚུལ་ནི། འོད་གསལ་གྱི་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པས་ཉན་ཐོས་རང་རྒྱལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་གྱི་ལྟ་བའི་དགོངས་པ་འདུས་སོ། །ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་མེད་པས་གཙང་སྦྲར་སྤྱོད་པ་ཀྲཱི་ཡ་ཨུ་པ་ཡོ་ག་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མེད་གསུམ་དུ་འདུས་སོ། །སྣང་བ་རིག་པ་གཉིས་མེད་གསུམ་ཟུང་དུ་ཆུད་དེ་རྟོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མ་ཧཱ་ཨ་ནུ་ཨ་ཏི་གསུམ་གྱི་དགོངས་པ་འདུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུངས་དང༌།

以下是完整的直譯：

如是從要訣中直接體驗時，在見解的剎那：

內在生起清明不動、離散聚的智慧，這是頓斷法身現前自身；外在顯現光明的方便是頓超任運成就顯現的自性色身成為道用，從外相生起次第顯為方便的要訣中，內明無生、息滅一切戲論的圓滿次第離邊際的智慧現前，因此方便與智慧、生起與圓滿、法身與色身、顯現與空性、福德與智慧二資糧，在修持頓斷與頓超的剎那圓滿。

此時五身及智慧亦具足：專注離戲論故為法身，自明無執故為受用身，顯現種種境故為化身，八識轉依故為菩提身，于界中無遷變故為金剛身。

五智中：離緣想戲論故為法界智，明而無遮蔽故為大圓鏡智，安住等味境界故為平等性智，五色光明顯現不混故為妙觀察智，解脫能所二現故為成所作智。這些智慧也安住為五空行的自性，剎那間圓滿佛陀密意身智不二之義。

第三，下乘精華攝入上乘的方式是：安住光明的剎那時，無有執著補特伽羅我和法我，故攝聲聞、緣覺、菩薩三者見解的密意。身語意三者無煩惱垢染，故攝事續、行續、瑜伽續三者清凈行為的無垢三智慧。顯現、覺性、二無別三者融合，殊勝三摩地現前，故攝大瑜伽、阿努瑜伽、阿底瑜伽三者的密意。同樣，陀羅尼、

སྣང་བ་རིག་པ་གཉིས་མེད་གསུམ་ཟུང་དུ་ཆུད་དེ་རྟོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མ་ཧཱ་ཨ་ནུ་ཨ་ཏི་གསུམ་གྱི་དགོངས་པ་འདུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུངས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ས་ལམ་རྣམས་ཀྱང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཆས་བཞག་པས་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་ཏེ། ཐེག་པ་འོག་མར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་རྣམས་འདིར་འདུས་ལ། སྐྱོན་གྱི་ཆ་རྣམས་མེད་པས་མ་འདྲེས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལམ་ཉམས་སུ་ལོན་«༼༡༽«པའི་ཚེ་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་དམ་ཚིག་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་བསྡུས་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་བསྲུང་དགོས་ཏེ། མ་བསྲུངས་ན་ཉེས་པ་མང་ཞིང་རྣམ་སྨིན་ལྕི་བས་«༼༢༽«ཡུན་རིང་དུ་ངན་སོང་དུ་འཚེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་སྲ་བ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས། དམ་ཚིག་ཉམས་པའི་འཆལ་བ་དག» «།ཡིད་དུ་མི་འོང་སྣ་ཚོགས་པའི། །འབྲས་བུ་རྣམས་ནི་འདུ་བ་དང༌། །བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་ནས་ནི། །བསྲེག་དང་སྤྲིབས«་༼༣༽«ལ་ཡུན་རིང་གནས། །ཞེས་སོ། །ལེགས་པར་བསྲུང་ན་ཕན་ཡོན་དཔག་ཏུ་མེད་དེ་གསང་སྙིང་ལས། རྒྱལ་བའི་རིགས་མཆོག་འཛིན་པ་དེ། །འཇིག་རྟེན་གཙོ་དང་འཁོར་གྱི་སྐུར། །དམ་པ་མཆོག་དང་དམ་པ་ཡིས། །སྲས་དང་སྤུན་དགོངས་བྱིན་གྱིས་རློབས། །བདེ་གཤེགས་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག» «།འཇིག་མེད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོར་སྦྱོར། །ཅེས་སོ། ། ལྔ་པ་མཐར་ཕྱིན་འབྲས་བུའི་གྲུབ་ལུགས་ནི། དེ་ལྟར་སྣང་བ་བཞིའི་ལམ་རྫོགས་པ་ན། ལུས་དེས་གཞན་དོན་འགྲུབ་པར་གཟིགས་ནས་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་བཞུགས་པར་དགོངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐུ་དེ་ཉིད་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟར། སྣང་གཟུགས་ཡོད་ཀྱང་རག་གཟུགས་མེད་པར་བཞུགས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་འཕོ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུར་བཞེངས་པ་ནི། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བི་མ་ལ་དང་པདྨ་ལྟ་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྟོན་པའོ། །ལུས་དེས་གཞན་དོན་རྒྱ་ཆེར་མི་འགྲུབ་པར་གཟིགས་ན་འོད་གསལ་དུ་གྲོལ་བའི་ངང་དེ་ཉིད་དབྱིངས་གདོད་མའི་སར་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས།

以下是完整的直譯：

顯現、覺性、二無別三者融合，殊勝三摩地現前，故攝大瑜伽、阿努瑜伽、阿底瑜伽三者的密意。同樣，陀羅尼、三摩地和地道等也安住于無垢覺性智慧中，故亦攝入其中。下乘所修持的三摩地和證悟功德之分攝入於此，而過失之分不存在，故稱為無雜圓滿乘。

如是修持道時，應當攝集根本和支分一切誓言于身語意中，如所說那樣守護。若不守護，則過失眾多，果報沉重，將長久遭受惡趣煎熬。如《金剛心堅固生源續》所說：

"破壞誓言放逸者， 種種不悅之果報， 皆將匯聚並集中， 一切修行反成倒， 長久燒炙與遮蔽。"

若善加守護，功德無量。如《秘密心要》所言：

"持勝佛種者， 世間主眷身， 至尊與聖者， 子兄加持賜。 入于善逝境， 無壞普賢行。"

第五，究竟果位的成就

ལུས་དེས་གཞན་དོན་རྒྱ་ཆེར་མི་འགྲུབ་པར་གཟིགས་ན་འོད་གསལ་དུ་གྲོལ་བའི་ངང་དེ་ཉིད་དབྱིངས་གདོད་མའི་སར་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས། ཆོས་སྐུའི་ཞིང་ན་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོར་བཞུགས་བཞིན་དུ་དེའི་ངང་ལས་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ལྷུན་གྲུབ་སྟུག་པོ་བཀོད་པར་རང་སྣང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་བཞེངས་པའི་བྱིན་རླབས་ལས། དག་པའི་ཞིང་དུ་རིགས་ལྔར་སྣང་བས་ས་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་མཛད་ཅིང༌། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་གནས་སུ་རང་རང་གི་སྟོན་པར་སྣང་ནས་དོན་མཛད་པ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་དང༌། བཟོ་དང་སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་པར་འཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སོ་སོའི་སྣང་བ་བཞིན་འབྱུང་བའོ། །སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་མངའ་བས་རྟག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བཞུགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་གདོད་མའི་སྤྱི་གཞི་ནས་འབྲས་བུའི་བར་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་དེ་དག་གི་ངེས་པའང་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བའི་རྒྱུད་ལས། གནས་ལུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཀྱང༌། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་གཞི་རྣམ་པ་མང་བཤད་ཀྱང༌། །ལྷུན་གྲུབ་དང་ནི་ཐུགས་རྗེའོ། །རང་གནས་སྐུ་རིག་ཡེ་ཤེས་སོ། །གནས་པ་ཐུགས་དེ་ཙིཏྟའི་དཀྱིལ། །ལམ་ནི་རྩ་བཞི་འཇུ་བྱེད་རླུང༌། །འཆར་བྱེད་སྒོ་ནི་མིག་སོགས་སོ། །ནམ་མཁའ་རྐྱེན་བྲལ་ཡུལ་དུ་འདུས། །ཉམས་བླང་ཁྲེགས་ཆོད་ཐོད་རྒལ་ལོ། །ཚད་ནི་གདེང་བཞིའི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད། །བར་དོ་མ་བུ་གཉིས་སྦྱོར་བ། །གྲོལ་ས་«༼༡༽«ཉིད་ནི་ཐོག་མའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཚེ་ཐོག་མའི་གྲོལ་ས་ཞེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱིས་ཐོག་མའི་གྲོལ་ས་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་མ་དང་བཅས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ལ། ལམ་གྱིས་སྦྱངས་པས་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་གཞི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་ཞེས་བརྗོད་པས། དབྱིངས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་རང་བཞིན་གོ་བར་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་ཀྱིས་གཞི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དངོས་མི་སྲིད་དེ། གཞི་དྲི་བཅས་སུ་ཡང་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

以下是完整的直譯：

若見此身無法廣泛成辦他利，則于光明解脫的狀態中，在本初法界之地，身與智慧任運成就。安住於法身剎土為普賢王如來，從其境界中，于受用身剎土任運嚴飾中顯現自性圓滿受用身。由此加持力，于清凈剎土顯現為五部佛，利益地上菩薩；於六道眾生處，顯現為各自的本師而利益眾生，這是殊勝化身。還有工巧化身、受生化身等，只要輪迴存在，事業就不間斷地隨各自的顯現而生起。這些佛陀的智慧如前所述具足，恒常不斷地安住。

如是從本初總基至果位，分為五個方面來解釋。其中的要義，如《珍珠串續》所說：

"法性雖不可思議， 然有三種智慧相。 迷亂基雖說多種， 任運及大悲而已。 自住身覺性智慧， 安住心即心輪中。 道為四脈及運風， 顯現門為眼等根。 虛空離緣攝為境， 修持頓斷與頓超。 量為四種勝解瑜伽， 中陰母子二相合。 解脫處即為本初。"

這是指自生智慧離障究竟時稱為"本初解脫處"。本初解脫處含有障礙的稱為"界"，帶有垢染，是如來藏。通過道的凈化，成為無垢如來藏，即成佛的狀態，應當了知。

因此，所謂"果於基上解脫"，是意在表達法界無遷變的究竟自性，而非實際上在基上解脫。因為基帶有垢染，不可能返回到那種狀態。

དབྱིངས་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་རང་བཞིན་གོ་བར་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་ཀྱིས་གཞི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དངོས་མི་སྲིད་དེ། གཞི་དྲི་བཅས་སུ་ཡང་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་ན་ཡང་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་ཏེ་གཞི་ཐོག་ནས་«༼༢༽«ཡང་འཁྲུལ་གཞི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དབྱིངས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ། དྲི་མ་དང་བཅས་དུས་གཞི། དྲི་མ་སྦྱོང་དུས་ལམ། དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་དུས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས། གཞི་དང་གྲོལ་ས་ཕྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེའོ། །དེང་སང་ནི་རྣམ་དབྱེ་ཕྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངོ༌། །དོན་གཉིས་པའི་ངེས་བྱེད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱ་ཆེན་རྒྱུད་ཀྱི་ངེས་བྱེད་དང༌། ཡང་ཟབ་མན་ངག་གི་ངེས་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང༌། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དུ་གནས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་གཞིའི་རྒྱུད་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས། ལྷུན་གྲུབ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའོ། །ལམ་གྱི་རྒྱུད་དབང་དང་གདམས་པས་རྟོགས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཐོབ་པ། རྟོགས་པའི་རྒྱུད་ལས་དང་པོ་«༼༣༽«ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་ལ་གནས་པ་ནས་འོད་གསལ་དབྱིངས་སུ་མ་གྲོལ་བའི་བར་གྱི་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་ལྟ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །ལུང་ནི་རྒྱུད་སྡེ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཐབས་སུ་བྱུང་བའི་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་སྣང་བ་གླེགས་བམ་དུ་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་ན་གཉིས་ཏེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ཨེ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉོན། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་བྱ་བ། །དོན་གྱི་རྒྱུད་དང་ཚིག་གི་» «རྒྱུད། །ཅེས་པས། གཞི་རིག་པའི་གནས་ལུགས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་ཡོད་པ་ནི་དོན་གྱི་རྒྱུད་ཡིན་ལ། དེ་མཚོན་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཐབས་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་སྟེ་»«སྡཻ་ཚན་«༼༡༽«སོ་སོར་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་གི་རྒྱུད་དོ། །དང་པོ་དོན་གྱི་རྒྱུད། དེའི་རྣམ་གྲངས་དབྱེ་ན་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དང༌། རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་གཉིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གསང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐབས་དང་ནི། །རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་གཅིག་» «ལ། །ཞེས་སོ། ། དང་པོ་ནི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་མཚོན་«༼༢༽«བྱེད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །

這是完整的直譯： 爲了使人理解法界不變、究竟的本性,考慮到在基礎上直接解脫是不可能的,因為基礎也不可能返回到有染污的狀態。即使可能,也會成為迷亂,因為基礎本身也會成為迷亂的基礎。因此,對於法界自生的智慧,有染污時稱為基礎,凈化染污時稱為道,完全離開染污時稱為果。所以區分基礎和解脫之處是非常重要的。如今很少有人能夠做出這種區分。 第二個意義的確定解釋分為兩部分:廣大續部的確定解釋和深奧竅訣的確定解釋。第一部分又分為兩個:續的本質和詳細分類。首先,續的本質是作為基礎、道路和果實的所詮和能詮,以及其眷屬。其中,基礎的續是自生的智慧,本自圓滿不變。道的續是通過灌頂和指示而獲得的理解,以及逐漸獲得的禪定。證悟的續是從初學者直接體驗法性到尚未在光明法界中解脫之間的覺性功德,如見解和禪定等。教法是按照續部而修行的方法,以文字名詞顯現的經卷。 第二,分類有兩種,如《珍珠串》中說:"嗟乎,金剛持請聽,我將詳細解釋其本質,有義續和文續。"遍及一切基礎覺性的本來狀態是義續,而表達它並作為修行方法的支分是文續。 首先是義續。它的分類有方便續和自性續兩種,如同論中說:"秘密續的方便和自性是什麼?"第一種是表達法界意義的能詮。

དང་པོ་ནི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་མཚོན་«༼༢༽«བྱེད་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དབྱེ་ན་མཚོན་བྱ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དང༌། མཚོན་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་གཉིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གཞི་གཅིག་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ལས། །མཚོན་བྱ་དང་ནི་མཚོན་བྱེད་དོ། །ཞེས་ སོ། །དེའང་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་རྣམ་སྤྱི་དེ་མཚོན་བྱའོ། །དེའི་ཡིན་ཚུལ་འབྱེད་པ་མཚོན་བྱེད་དེ་དོན་དང་ཐ་སྙད་ལ་ཟེར་རོ། །དེའང་རང་རིག་འོད་གསལ་ཀུན་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ནི་མཚོན་བྱའི་རྒྱུད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། མཚོན་བྱ་རྒྱུད་གཅིག་ཀུན་ཁྱབ་ པས། །ཐམས་ཅད་དེ་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲང༌། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱབ་ན། དབྱིངས་སྟོང་པ་ཀ་དག་ཆོས་ཉིད་དང༌། ཡེ་ཤེས་སྣང་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོ་དབྱེར་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཁྱབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །སྟོང་པས་ཁྱབ་དང་གསལ་བས་ཁྱབ། །ཅེས་སོ། །མཚོན་བྱེད་ནི་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ། ཁྲེགས་ཆོད་ཡེ་གྲོལ་ཆེན་པོ་དང༌། ཐོད་རྒལ་འོད་ལྔ་རང་སྣང་སྒྲོན་མ་དང་བཅས་པ་རང་ཆས་སུ་ཡེ་ནས་ཡོད་པའི་ཆ་ལ་བཏགས་ཏེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ཐབས་ཞེས་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱང་ངོ༌། །གང་ཟག་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་ གིས། །རིམ་པ་ཇི་ལྟར་བཤད་བྱ་བ། །འབད་རྩོལ་མེད་པར་རང་གྲོལ་དང༌། ། འབད་བཅས་ཉམས་སུ་བླང་བའོ། །ཞེས་པ་ནས། དེ་ལྟར་མཚོན་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་«༼༡༽«མ་སྐྱེས་«༼༢༽«རྫོགས། །མཚོན་པར་བྱེད་པས་ཐབས་ཡིན་ཏེ། །རྒྱུན་དུ་གནས་པས་རྒྱུད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །དེའང་ཐབས་དེ་དག་དོན་དང་འདུ་འབྲལ་མེད་པར་ཡེ་ནས་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ལས། རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་གཟིགས་ཤིང་གསལ་བར་གསུངས་པ་ཙམ་ལས། གཤིས་རིག་པ་ལ་མེད་པ་གསུངས་པ་ནི་མེད་དེ། རིག་པ་འབད་མེད་ཅོག་གཞག་ཐབས་ཡེ་གྲོལ་ཁྲེགས་ཆོད་དང༌། འོད་གསལ་རང་སྣང་ཐོད་རྒལ་དུ་གནས་པ་གོམས་པས་གྲོལ་ངེས་སུ་གནས་པ་ཡེ་ཡོད་ཕྱིས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་མཚོན་བྱའི་ངོ་བོ་དབྱིངས་རིག་འདུ་འབྲལ་མེད་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། ངེས་ཚིག་དེ་ལས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་སྟོང་པ་དང་གསལ་བ་གཉིས་སོ། །

這是完整的直譯： 第一種是表達法界意義的能詮。分為所表示的方便續和能表示的方便續兩種，如同論中說："從同一基礎的本質差別，有所表示和能表示。"其中，所詮義的總相是所表示。解釋其存在方式的是能表示，即指涉義和名稱。其中，自明的光明遍及一切是所表示的續，如同論中說："所表示的一續遍及一切，一切都隨順於它。"如何遍及呢？以法界空性本凈法性和智慧顯現本自圓滿不可分離的方式遍及，如同論中說："遍及有兩種，即空性遍及和明性遍及。" 能表示是作為理解它的方法，大徹斷本解脫和頓超五光自顯燈等本來具足的部分，如《珍珠串》中說："方便也是特殊的。根據個人智慧的不同，如何解釋次第？無勤自解脫和有勤修習。"直到"如是能表示方便續，在自續中未生已圓滿。因為能表示故為方便，因為恒常安住故稱續。" 而且，這些方法與義不可分離，本來就自然具足。金剛持只是觀見已有之物並明確宣說而已，並非在本性覺性中本無而說有。覺性無勤安住的方法即本解脫徹斷，以及修習安住于光明自顯頓超而必定解脫，這些本來就存在，只是後來被闡明而已。 如是所教示的所表示的本質是法界與覺性不可分離而遍及一切，因為定義遍及於此，所以稱為續。分為空性和明性兩種。

།དབྱེ་ན་སྟོང་པ་དང་གསལ་བ་གཉིས་སོ། །མཚོན་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གནས་པ་དེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི། ། ཐབས་ཞེས་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི་དེ་ལས། མཚོན་པར་བྱེད་པས་ཐབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་འབད་བཅས་«༼༣༽«ཐོད་རྒལ་དང༌། འབད་མེད་ཁྲེགས་ཆོད་གཉིས་ཏེ་དེ་ཉིད་ལས། འབད་རྩོལ་མེད་པར་རང་གྲོལ་དང༌། །འབད་བཅས་ཉམས་སུ་བླང་བའོ། །ཞེས་སོ། །» «གཉིས་པ་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རིག་པའི་རང་བཞིན་རང་འོད་སྒྲོན་མ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་» «ཅན། །རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ། །འཁོར་དང་འདས་པ་གང་གིས་ཀྱང༌། །འདི་ཉིད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །མི་འབྱེད་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ཅན། །རང་རྒྱུད་མཚོན་པའི་གཞི་གཅིག་པའི། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཅིག» «།རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པའི་ཡུམ། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། གཞིའི་རྒྱུད། སྙིང་པོའི་རྒྱུད། བཅུད་ཀྱི་རྒྱུད་དོ། །དེ་ཉིད་ལས། རང་བཞིན་རྒྱུད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །གཞི་དང་སྙིང་པོ་བཅུད་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དང་པོ་གཞིའི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོར་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས། ཐོག་མའི་འོད་གསལ་སྙིང་པོ་ནི། གདོད་མའི་མགོན་པོ། འོད་མི་འཁྲུགས་པ། དབྱིངས་རྣམ་དག» «མར་མེ་མཛད། འོད་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བཏགས་པ་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་ན་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གཞི་ནི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་དང༌། །ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་འཆར། །ཅེས་སོ། །སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སྙིང་གའི་འོད་གསལ་གདངས་ཕྱིར་སྣང་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སྙིང་པོ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་རྒྱུད། །སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་ཡིན་ཏེ། །ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་འབྲེལ་ཞིང་ཆགས། །རང་བཞིན་ཙིཏྟའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ། །མ་བསྐྱེད་རྫོགས་པའི་སྙིང་པོ་ཆེ། །དེ་ཕྱིར་དྲིལ་བའི་སྙིང་པོ་སྟེ། །ཀུན་གྱི་སྲོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་རྣམ་པར་བཤད། །ཅེས་སོ། །དབྱེ་ན་ནང་གི་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་དང་ཕྱིའི་སྙིང་པོ་འོད་གདངས་སོ། །

這是完整的漢語直譯: 分為空性和明性兩種。作為表示方法本質的認知方法,它安住于方法中。如同在彼處所說:"對那些的現證,就是方法,也是遍及一切的。"定義是,如彼處所說:"因為能表示,所以是方法。"分類有兩種:有勤奮的頓超和無勤奮的頓斷。如彼處所說:"無需勤勉自解脫,和有勤修習。" 第二,自性續的本質是覺性的自性自光與燈光。如彼處所說:"具有如來之自性,詳細分析續的精髓。無論輪迴還是涅槃,都不能了知此義。不可分割金剛自性,以一個自續表示的基礎,自性空性為一,圓滿佛陀生起的佛母。"分為三種:基續、精髓續和精華續。如彼處所說:"自性續是這樣的:基礎、精髓和精華。" 首先,基續的本質是自生智慧,本初光明精髓即: (ཨཱ་དི་བུདྡྷ, ādibuddha, आदिबुद्ध, 原始佛, 阿迪布達) (ཨ་ཀྵོ་བྷྱ, akṣobhya, अक्षोभ्य, 不動佛, 阿克秀毗耶) (དྷརྨ་དྷཱ་ཏུ, dharmadhātu, धर्मधातु, 法界, 達摩達圖) (དཱི་པཾ་ཀ་ར, dīpaṃkara, दीपंकर, 燃燈佛, 迪龐卡拉) (ཨ་མོ་གྷ་སིདྡྷི, amoghassiddhi, अमोघसिद्धि, 不空成就佛, 阿莫伽悉地) 所謂的空明離戲的智慧。分為本質、自性、大悲三種。如彼處所說:"基礎即本質、自性和大悲,遍及一切而顯現。" 精髓續的本質是心間光明及其向外顯現的光芒。如彼處所說:"精髓圓滿自性續,一切顯現皆為續。一切相互關聯,自性心輪中,未生而圓滿的大精髓。因此是總集的精髓,因為是一切的生命,故稱為精髓續。"分為內在精髓智慧和外在精髓光芒。

དབྱེ་ན་ནང་གི་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་དང་ཕྱིའི་སྙིང་པོ་འོད་གདངས་སོ། །བཅུད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྙིང་པོའི་དོན་»«སྦྱོར་བས་«༼༡༽«མཐོང་བ་སྟེ། «༼༢༽«ཕྲེང་བ་ལས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཅིག་བསྡུས་» «པའི། །ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་བཅུད་ཕྱུང་བའི། །སྙིང་པོ་བསྡུས་པས་བཅུད་ཅེས་ཏེ། ། སྟོང་གསལ་རིག་པ་བཅུད་དུ་དྲིལ། །ཅེས་སོ། །དབྱེ་ན་གཞིའི་བཅུད་སྐུར་སྣང་བ། སྙིང་པོའི་བཅུད་ཡེ་ཤེས་སུ་གསལ་བ། མེ་ཏོག་གི་བཅུད་སྒྲོན་མ་བཞིར་ཤར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བདེ་གསང་ཆེ། །གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་ཅན། །རང་རིག་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །ལེགས་པར་བསྡུས་ན། བཅུད་ཀྱི་རང་བཞིན་གསུམ་པོ་འདིས་གྲོལ་བའི་ཆ་ཚང་ལ་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ལས་འཕགས་ཏེ། གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བཅུད་བསྡུས་ནས། །འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྙིང་ལ་བཅུག«༼༡༽« །དེ་ཡི་སྙིང་པོ་ལུ་གུ་» «རྒྱུད། །དངས་མ་འདུས་པས་བཅུད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། བརྩོན་པ་དོན་ལྡན་གྱི་རྒྱུད་ལས། བསྟན་པ་ཀུན་གྱི་ཡང་བཅུད་ནི། །ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་ལམ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས། གཞི་དང་སྙིང་པོ་མེ་ཏོག་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱུད། །ཁྱད་པར་གསང་མཆོག་བཅུད་དུ་དྲིལ། །འདི་ནི་འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་དུ། །སྐྱེས་བུས་མདའ་འཕངས་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་མུ་ཏིག་འཕྲེང་བ་ལས། གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཡིས། །གཟུང་བར་ངེས་པས་རང་བཞིན་རྒྱུད། །ཅེས་སོ། །གཞིའི་རྒྱུད་རིག་པ། ལམ་གྱི་རྒྱུད་སྣང་བ་བཞི། འབྲས་བུའི་རྒྱུད་བཅུད་དང་རྣམ་པ་གསུམ་» «མོ། །དེའང་སྙིང་པོ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དུ་གནས་པ་ནི་དངས་མ་གསུམ་ཡིན་ལ། རིག་པ་སྐུར་གསལ་བ། དབྱིངས་ཁ་དོག་ཏུ་གསལ་བ་ནམ་མཁའ་ལ་དབྱིངས་རིག་གསལ་བ་གསུམ་ནི་གསལ་བ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །གདེང་གསུམ་ནི་ལྟ་བ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་བྱ་མི་དགོས་པའི་གདེང༌།

這是完整的漢語直譯: 分為內在精髓智慧和外在精髓光芒。 精華續的本質是通過修習而見到精髓的意義。如《珠鬘》中說:"集合一切佛陀的本質,提煉一切的精華,由於彙集精髓故稱為精華,空明覺性濃縮為精華。"分為三種:基礎的精華顯現為身,精髓的精華明顯為智慧,花朵的精華顯現為四燈。如彼處所說:"一切佛陀的大樂密,具有基礎、精髓和花朵,是自覺性們的本質。" 若善加總結,這三種精華的自性因為完整無誤地顯示解脫的方面而超越一切。如《金花精髓》中說:"彙集諸佛的精華,注入一切眾生的心中。其精髓是細微之續,精華匯聚稱為精華。"又如《精進有義續》中說:"一切教法的精華,稱為法性現前之道。"又如《虛空金剛等同續》中說:"基礎、精髓和花朵,是諸佛的自性續。特別秘密精華濃縮,這是超越輪迴的彼岸,如同男子射出的箭。" 如是,自性續安住于基、道、果三者的自性中。如《珍珠鬘》中說:"由基、道、果,必定所執持,故為自性續。"基續是覺性,道續是四種顯現,果續是精華,共三種。 此外,精髓覺性智慧安住于本質、自性、大悲三者中,這是三種精華。覺性明顯為身,法界明顯為色彩,虛空中法界覺性明顯,這三者稱為三種明顯。三種確信是:見解是自生智慧本來解脫,故不需努力的確信;

གདེང་གསུམ་ནི་ལྟ་བ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་བྱ་མི་དགོས་པའི་གདེང༌། རང་སྣང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སུ་གསལ་བས་ཞིང་ཁམས་ལོགས་ནས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པའི་གདེང༌། འཁོར་འདས་ལ་རེ་དོགས་དང་སྤང་ཐོབ་བྲལ་བས་སངས་རྒྱས་ལོགས་ནས་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་ཐག་ཆོད་པའི་གདེང་ངོ༌། །དེའི་ཚེ་མི་ལྡོག་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་ནི། རིག་པ་མི་ལྡོག་པས་སྐུར་སྨིན། སྣང་བ་མི་ལྡོག་པས་འོད་གསལ་དུ་གྲོལ། རྟོག་པ་མི་ལྡོག་པས་ཡེ་ཤེས་སུ་སངས་རྒྱས་པའོ། །དེ་དག་གི་དག་བྱ་དང་དག་བྱེད་ཀྱི་གཞི་སྣང་བ་གསུམ་དང་སྟོང་པ་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། འཁྲུལ་སྣང༌། དག་སྣང༌། བར་དོ་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་དང་གསུམ་ནི། ད་ལྟ་སེམས་ཅན་སྤྱི་བཙན་ལ་སྣང་བ། སྣང་བ་བཞི་སྦྱངས་ན་དག་སྣང་དུ་འགྱུར་ལ། མ་སྦྱངས་ཀྱང་བར་དོར་འོད་གསལ་གཞིའི་སྣང་བ་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་གསུམ་ནི་དྲི་མ་སྦྱོང་བ་སྣང་བ་བཞིའི་གནས་སྐབས་ཏེ། དང་པོར་ཆོས་མིན་ལས་ལྡོག་པས་སྒོ་གསུམ་འཁྲུལ་པ་ལས་གྲོལ་བས་འཁྲུལ་པ་སྟོངས། དེ་ནས་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་དྲི་མ་སྟོངས་ཏེ་རླུང་ལྔ་དབྱིངས་སུ་དགདེ་ནས་ཕྱི་ནང་འོད་གསལ་དུ་གྲོལ་བས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་འབྱུང་རྐྱེན་སྟོངས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ཡང་བཅུད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །སྙིང་པོ་བསྡུས་པས་དངས་མ་གསུམ། །གསལ་བ་གསུམ་དང་ཤེས་པས་ཁྱབ། །གདེང་གསུམ་མི་ལྡོག་གསུམ་གྱིས་ནི། །བཅུད་མི་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་ཐོབ། །སྣང་བ་གསུམ་དང་སྟོང་པ་གསུམ། །བཅུད་ནི་རང་བཞིན་དག་པ་ཡིས། །རྒྱུད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་» «པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད། རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད། སོ་སོའི་རྣམ་དབྱེ་མང་པོ་བཤད་ཀྱང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ལ་བརྟགས་ནས་སོ་སོར་ལྡོག་པས་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱིས། དོན་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། གཤིས་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད། མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་རྒྱུད། གཞིའི་རྒྱུད་ཅེས་བརྗོད་ལ། དེ་དག་གི་ཡིན་ཚུལ་ཉམས་ལེན་གྱི་དོན་ཡེ་ནས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཆ་ནས། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད། མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད། བཅུད་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་ཀྱང༌།

這是完整的漢語直譯: 三種確信是:見解是自生智慧本來解脫,故不需努力的確信;自顯智慧的境界明顯為身和智慧,故不需另外成就剎土的確信;超越對輪迴涅槃的希望恐懼和斷除獲得,確定無需另外成就佛果的確信。 此時生起三種不退轉:覺性不退轉而成熟為身,顯現不退轉而解脫為光明,念想不退轉而成佛為智慧。 這些所凈化和能凈化的基礎歸納為三種顯現和三種空性。三種顯現是:迷亂顯現、清凈顯現和中陰幻化顯現。這是現在普通眾生所見到的。若凈化四種顯現則轉為清凈顯現,即使未凈化,在中陰也會顯現基礎光明。三種空性是凈化垢染的四種顯現階段:首先,遠離非法而解脫三門迷亂,迷亂變空;然後,執法的垢染變空,五風安住法界,內外解脫為光明,粗細的生緣變空。 如《珍珠鬘》中說:"此外精華的自性,由彙集精髓而有三種精華。三種明顯和遍知,三種確信三種不退轉,獲得精華不變的定解。三種顯現和三種空性,精華自性清凈,確立為續。" 如是,雖然解釋了方法續、自性續及其眾多分類,但這是觀察自生智慧一體的本質而分別區分的,實際上並無不同。從本性實相的角度稱為自性續、所表義續、基續;從這些的存在方式、修行意義本來安住于自生智慧的角度,安立為方法續、能表續、精華續等,

བཅུད་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་ཀྱང༌། མི་གཅིག་ལ་མིང་མང་པོ་བཏགས་པ་ན་«༼༡༽«མིང་མང་པོར་བྱུང་ཡང་དོན་གཅིག་ལས་མ་འདས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཡིས། །གཟུང་བར་ངེས་པ་རང་བཞིན་རྒྱུད། །དེ་ཕྱིར་རྒྱུད་ཅེས་འབྲེལ་པས་གྲུབ། །རང་བཞིན་བབས་ཀྱིས་གྲུབ་པས་ན། །རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ། །གཞི་གཅིག་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ལས། །ཐབས་དང་རང་བཞིན་རྒྱུད་ཅེས་ནི། །བཏགས་པ་ཙམ་དུ་དེར་སྣང་ཀྱང༌། །ངོ་བོ་གཞི་གཅིག་རང་བཞིན་སྟོང༌། །ཐ་དད་མ་ཡིན་འགྱུར་བ་མེད། །དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་» «ལ། །མིང་ནི་མང་པོ་ཡོད་གྱུར་པ། །གང་ནས་བོས་ཀྱང་དེར་སྣང་ལྟར། །འགྱུར་མེད་དོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དོན་གཉིས་པ་ཚིག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་བཤད་པ་ལ་བརྒྱད་དེ། ངོ་བོ་«༼༢༽«དབྱེ་བ། སྡུད་ཚུལ། གོ་རིམས་སམ་སོ་སོའི་དོན། དགོས་ཆེད། བཤད་ཐབས། མ་བུ་ངེས་པའི་ཁ་བྱང་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་རྒྱུད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཚིག་དོན་འབྲེལ་བར་སྣང་བ་བཀོད་པས་གང་ཟག་གི་ཤེས་རྒྱུད་གྲོལ་བའོ། །» «ངེས་ཚིག་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེར་བརྗོད་ཅིང་གསལ་བའོ། །དབྱེ་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ། རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་རིག་པ་རང་ཤར། ཉི་མ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང༌། སེང་གེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས། རི་རྒྱལ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ཡི་གེ་མེད་པ། འཁོར་ལོ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་བཀྲ་ཤིས་མཛེས་ལྡན། ལྡེ་མིག་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་སྒྲ་ཐལ་འགྱུར། རལ་གྲི་ལྟ་བུ་རྒྱུད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང༌། གསལ་ཤིང་ལྟ་བུ་རྒྱུད་སྒྲོན་མ་འབར་བ། གསེར་ཞུན་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད། མ་བུ་འབྲེལ་པ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་མུ་ཏིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ། སྦྲུལ་མདུད་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་རིག་པ་རང་གྲོལ། ཁྱུང་ཆེན་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ཀློང་དྲུག་པ། ཆུ་བོ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་རྫོགས་པ་རང་བྱུང༌། སྤུ་གྲི་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ནག་མོ་ཁྲོས་མ། རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་སྐུ་གདུང་འབར་བ། བང་མཛོད་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་རིན་ཆེན་སྤུངས་པའོ། །

這是完整的漢語直譯: 雖然安立為精華續等,但就像給一個人安立多個名字,雖有多個名字但不超出一個意義。如彼處所說:"由基、道、果,必定所執持,故為自性續。因此,由關聯而成立為續。由自性而成立,故稱為自性之續。從一基本質的差別,安立為方法續和自性續,雖然顯現為僅僅安立,但本質是一基自性空。非有差別,無有變化。例如某一人,雖有多個名字,無論從哪裡呼喚都顯現,不變的意義也是如此。" 第二,解釋文字續的次第有八:本質、分類、歸納方式、次第或各自的意義、目的、解釋方法、母子確定的標題。 首先,續的本質是顯現文字與意義相關聯,使人的心相續解脫。定義是以名詞、語句、字母表述並明顯。 分類有十八種:如海的續《覺性自顯》,如日的續《金剛薩埵心鏡》,如獅子的續《獅子圓滿力》,如山王的續《無字》,如輪的續《吉祥莊嚴》,如鑰匙的續《聲音超越》,如劍的續《普賢心鏡》,如明桿的續《燈火燃燒》,如熔金的續《寶珠排列》,如母子關聯的續《日月交合》,如鏡子的續《莊嚴指認》,如串珠的續《珍珠鬘》,如蛇結的續《覺性自解脫》,如大鵬的續《六空間》,如河流的續《圓滿自生》,如剃刀的續《黑怒母》,如國王的續《身舍利燃燒》,如寶藏的續《珍寶堆積》。

བང་མཛོད་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་རིན་ཆེན་སྤུངས་པའོ། །དེ་སྐད་དུའང་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། རྒྱ་མཚོ་དང་ནི་ཉི་མ་དང༌། །སེང་གེ་དང་ནི་རི་རྒྱལ་དང༌། །འཁོར་ལོ་དང་ནི་ལྡེ་མིག་དང༌། །རལ་གྲི་དང་ནི་གསལ་ཤིང་དང༌། །» «གསེར་ཞུན་དང་ནི་མ་བུ་འབྲེལ། །མེ་ལོང་དང་ནི་མུ་ཏིག་བརྒྱུས། །སྦྲུལ་མདུད་དང་ནི་ཁྱུང་ཆེན་དང༌། །ཆུ་རྒྱུན་དང་ནི་སྤུ་གྲི་དང༌། །རྒྱལ་པོ་དང་ནི་བང་མཛོད་དང༌། །དེ་དག་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་ནི། །ཚིག་རྒྱུད་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡི་དོན་རྣམས་རྣམ་དབྱེ་བས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཅེས་སོ། །རྒྱུད་དེ་དག་སོ་སོའི་དོན་གྱི་ཆིངས་སྡུད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ནི་རང་ཤར་རང་གྲོལ། ཡི་གེ་མེད་པ་གསུམ་ནི་«༼༡༽«རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོ་གསུམ་སྟེ། རྗེ་འབངས་འཛོམས་པ་ལྟ་བུའོ། །ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད་མེ་ལོང་གཉིས་ཏེ་གསུམ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་དངས་མ་གསུམ་སྟེ་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཐོང་བ་རི་རྒྱལ་གྱི་རྩེར་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་བཀྲ་ཤིས་མཛེས་ལྡན་གསུམ་ནི་རྒྱུད་ཀུན་གྱི་དགོངས་དོན་ཟབ་མོ་གསལ་བས་མེ་ཏོག་གསུམ་སྟེ་ཉི་མ་གསུམ་ཤར་བ་ལྟ་བུའོ། །རྫོགས་པ་རང་བྱུང་གི་རྒྱུད་ནི་རྒྱུད་ཀུན་གྱི་སྡོམ་འདུས་པ་གཅིག་སྟེ་མཁར་གྱི་རྨིང་རྡོ་ལྟ་» «བུའོ། །ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་ནི་དཔེ་དོན་གསལ་བས་སྣང་བ་གཏིང་ནས་རྫོགས་པ་སྟེ། མཁར་རྩེ་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུའོ། །ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ནི་བར་དོར་གྲོལ་བས་ཡེ་ཤེས་གཡུལ་བཟློག་སྟེ་སྐར་ཁུང་བཏོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་དང༌། སྐུ་གདུང་འབར་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་མ་ཚང་བ་ཁ་སྐོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ་བ་གམ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲོན་མ་འབར་བ་ནི་ཉམས་ལེན་གསལ་བས་རྣལ་འབྱོར་གྲོལ་བའི་རྒྱུད་དེ་རྒྱལ་པོ་ཕོ་བྲང་གི་རྩེར་བཞུགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཀློང་དྲུག་པ་ནི་དགོངས་པ་དྲང་ཐད་དུ་སྟོན་པས་སྙིང་དང་འདྲ་ཞིང་མཚན་འཛིན་གྱི་དམག་མི་འཇུག་པས་སྒོ་བཅད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐལ་འགྱུར་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གསལ་ཞིང་ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བས་མི་ཚུགས་པས་གསང་བ་རང་གཞུང་སྟེ་ལྕགས་རི་ལྟ་བུའོ། །

這是完整的漢語直譯: 如寶藏的續《珍寶堆積》。 如《珍珠鬘》中所說:"如海和日,如獅和山王,如輪和鑰匙,如劍和明桿,如熔金和母子關聯,如鏡和串珠,如蛇結和大鵬,如河流和剃刀,如國王和寶藏,以這些分類,明顯地呈現文字續。通過區分這些意義,也將看到本質。" 從這些續各自意義的綱要歸納方式來解釋:《自顯》《自解脫》《無字》這三部是續的三種精華,如君臣聚集。《寶珠排列》《心鏡》這兩部,共三部是續的三種精華,如登上須彌山頂見到一切續的意義。《珍珠鬘》《獅子圓滿力》《吉祥莊嚴》這三部是一切續深奧意趣的明顯,故為三朵花,如三輪日昇起。《圓滿自生》續是一切續的總集,如城堡的基石。《莊嚴指認》由比喻和意義明顯而從根本圓滿顯現,如城堡頂端的燈。《日月交合》因在中陰解脫而逆轉智慧,如開啟天窗。《珍寶堆積》和《身舍利燃燒》是補充續中缺失部分的支分,如屋檐。《燈火燃燒》由於修行明顯而瑜伽士解脫的續,如國王居於宮殿頂端。《六空間》直接顯示意趣,如心臟,因不入執著相的軍隊而如關閉門戶。《聲音超越》明顯自宗而不被他方論敵擊破,故為秘密自宗,如鐵墻。

ཐལ་འགྱུར་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གསལ་ཞིང་ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བས་མི་ཚུགས་པས་གསང་བ་རང་གཞུང་སྟེ་ལྕགས་རི་ལྟ་བུའོ། །ནག་མོ་ཁྲོས་མ་ནི་འགལ་བྱེད་ཚར་གཅོད་པས་མཚོན་ཆ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྒོ་སྲུངས་གོ་ཞུབས་ཅན་ལྟ་བུའོ། །དེ་སྐད་དུའང་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོ་གསུམ་ཤེས་ན། །རྒྱལ་བློན་འབངས་གསུམ་འཛོམ་པ་འདྲ། །རྒྱུད་ཀྱི་དངས་མ་གསུམ་ཤེས་ན། །རི་གསུམ་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པ་» «འདྲ། །རྒྱུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་གསུམ་ཤེས་ན། །མཁའ་ལ་ཉི་མ་གསུམ་ཤར་འདྲ། །རྒྱུད་ཀུན་སྡོམ་གཅིག་ཤེས་པ་ན། །མཁར་གྱི་འགྲམ་རྡོ་ལེགས་ཚུགས་འདྲ། །སྣང་བ་གཏིང་རྫོགས་རྒྱུད་ཤེས་ན། །རྩེ་མོར་འབྱོངས་པའི་མཁར་དང་འདྲ། །ཡེ་ཤེས་གཡུལ་བཟློག་རྒྱུད་ཤེས་ན། །ཕྱོགས་བཞིར་སྐར་ཁུང་བཏོད་པ་འདྲ། །ཡན་ལག་རྒྱུད་ཆེན་གཉིས་ཤེས་ན། །ངོས་བཞིར་བ་གམ་བཏགས་པ་འདྲ། །རྣལ་འབྱོར་གྲོལ་བའི་རྒྱུད་ཤེས་ན། །རྒྱལ་པོ་མཁར་གྱི་རྩེར་བཞག་འདྲ། །སྙིང་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུད་ཤེས་ན། །དེ་ལ་སྒོ་མོ་དམ་བསྒྲིགས་འདྲ། །གསང་བ་རང་གཞུང་རྒྱུད་ཤེས་ན། །མཐའ་མ་ལྕགས་རིས་བསྐོར་བ་འདྲ། །མཚོན་ཆ་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་ཤེས་ན། །གོ་ཞུབས་ལྡན་པའི་སྒོ་སྲུངས་འདྲ། །ཞེས་སོ། །རྒྱུད་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་དོན་གྱིཆིངས་ངེས་པའང་«༼༡༽«དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་རིམས་པ་ནི། །རྩ་བའི་རྒྱུད་ཆེན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི། །ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་གཅིག་པར་བཤད། །བཤད་རྒྱུད་མ་བུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། །ལོ་འདབ་རྒྱས་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད། །ཡན་ལག་རྒྱུད་ནི་གཉིས་དག་གིས། །རྒྱ་མཚོར་གཟའ་སྐར་ཤར་བཞིན་བཤད། །ལུང་རིགས་གསལ་བའི་རྒྱུད་གཉིས་ཀྱིས། །མེ་ཏོག་ཁ་ཕྱེའི་ཚུལ་དུ་བཤད། །མན་ངག་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ཡིས་» «ནི། །འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད། །དགོངས་པ་རང་གནས་རྒྱུད་གསུམ་གྱིས། །མཐོང་བྱེད་མིག་གི་ཚུལ་དུ་བཤད། །འཇུག་པ་རང་གྲོལ་རྒྱུད་གཉིས་» «ཀྱིས། །དྲན་གཞི་སྙིང་གི་ཚུལ་དུ་བཤད། །མཁས་པ་ཆོ་གའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ནི། །མེལ་ཚེ་བྱེད་པའི་ཁྱི་ལྟར་བཤད། །ཅེས་སོ། །

這是完整的漢語直譯: 《聲音超越》明顯自宗而不被他方論敵擊破,故為秘密自宗,如鐵墻。《黑怒母》因斷除對抗者而如武器,如身著鎧甲的門衛。 如《珍珠鬘》中所說:"若知續的三種精華,如君臣民三者聚集。若知續的三種精華,如登上三山之巔。若知續的三朵花,如三輪日昇空中。若知一切續的總集,如城堡基石安立。若知顯現圓滿的續,如精通城堡頂端。若知逆轉智慧的續,如四方開啟天窗。若知兩大支分續,如四面安置屋檐。若知瑜伽士解脫的續,如國王置於城頂。若知如心的續,如嚴密關閉門戶。若知秘密自宗續,如周圍環繞鐵墻。若知如武器的續,如身著鎧甲的門衛。" 這些續的次第意義綱要也在同處說:"其中續的次序是:兩大根本續,說明一切法本質為一。兩種解釋續,母子如樹葉展開方式解說。兩種支分續,如海中星宿升起般解說。兩種明顯教理的續,如花朵開放方式解說。四種口訣續部,如果實成熟方式解說。三種意趣自住續,如能見之眼的方式解說。兩種入自解脫續,如記憶基礎心的方式解說。智者儀軌續,如守夜之犬般解說。"

མེལ་ཚེ་བྱེད་པའི་ཁྱི་ལྟར་བཤད། །ཅེས་སོ། །དེའང་རྫོགས་པ་རང་བྱུང་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་སྤྲོས་བཅས་«༼༢༽«ཀྱི་དབང་གིས་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད། ཡི་གེ་མེད་པའི་རྒྱུད་ལེའུ་དྲུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྨིན་ཟིན་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་མན་ངག་གི་གནད་རྫོགས་པར་བསྟན་པས་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཆེན་གཉིས་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དུ་བཤད་པའོ། །རིག་པ་རང་ཤར་ལེའུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་བཞིའི་བརྗོད་བྱ་ཁྱད་པར་གསལ་བར་བྱེད་ལ། རིག་པ་རང་གྲོལ་ལེའུ་དགུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་བསལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བཤད་རྒྱུད་མ་བུ་གཉིས་ཀྱིས་ཤིང་ལོ་འདབ་རྒྱས་པ་ལྟར་བཤད་དོ། །རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་ལེའུ་ལྔ་པས་ཡོན་ཏན་རང་རྫོགས་སུ་བསྟན་པ་དང༌། སྐུ་གདུང་འབར་བས་རྟགས་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་མཚོ་ལ་གཟའ་སྐར་ཤར་བ་ལྟར་བཤད་དོ། །སྒྲ་ཐལ་འགྱུར་ལེའུ་དྲུག་པས་སྡེ་སྣོད་ཀུན་གྱི་རྩ་བར་བསྟན་པ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་མཛེས་ལྡན་ལེའུ་བདུན་གྱིས་འཁྲུལ་པ་བཟློག་ཚུལ་ངོས་བཟུང་སྟེ། ལུང་རིགས་གསལ་བའི་རྒྱུད་གཉིས་པོ་དེས་མེ་ཏོག་ཁ་ཕྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་ལེའུ་བརྒྱད་པས་ངོ་སྤྲད་པ་དང་དབང་དང་དམ་ཚིག་གི་མན་ངག་བསྟན། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལེའུ་བདུན་པས་གོལ་སྒྲིབ་ཤན་འབྱེད་དུ་བསྟན། ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་ལེའུ་གསུམ་པས་དཔེ་དོན་གྱི་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་པ་བསྟན། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལེའུ་བརྒྱད་པས་མན་ངག་ཐ་དད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་གྲོལ་བར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ཆེན་བཞིས་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ། །ཀློང་དྲུག་པ་ཀློང་«༼༡༽«དྲུག་གིས་རིགས་དྲུག་གནས་སུ་དག་པར་བསྟན། སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལ་ལེའུ་བཞི་པས་སྒྲོན་བཞི་བསྟན། ཉི་ཟླ་ཁ་སྤྱོར་ལེའུ་བཞི་པས་བར་དོ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་དགོངས་པ་རང་གནས་ཀྱི་རྒྱུད་གསུམ་གྱིས་མཐོང་བྱེད་མིག་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ། །སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པས་ལྟ་བ་ཕྱོགས་རིས་མེད་པར་བསྟན།

這是完整的漢語直譯: 如守夜之犬般解說。" 這也是,依據《圓滿自生》根本續二十五品,通過外在繁複的灌頂使喜歡繁複者成熟。依據《無字》續六品,完整教示使已成熟者解脫的口訣要點。因此,這兩大根本續解說一切法本質無別。 依據《覺性自顯》續八十六品,明顯闡述見修行果四者的特殊內容。依據《覺性自解脫》續九品作特別說明。如此,這兩種解釋續母子如樹葉展開方式解說。 《珍寶堆積》五品教示功德自圓滿,《身舍利燃燒》示現征相。這兩種支分續如海中星宿升起般解說。 《聲音超越》六品教示為一切藏的根本,《吉祥莊嚴》七品確認遣除迷亂的方法。這兩種明顯教理的續如花朵開放方式解說。 《金剛薩埵心鏡》續八品指認並教示灌頂和誓言的口訣。《普賢心鏡》七品教示辨別迷亂與障礙。《莊嚴指認》三品教示比喻和意義的確信。《珍珠鬘》八品教示以不同口訣方法解脫。如此,這四種大口訣續如果實成熟方式解說。 《六空間》以六空間教示六種族清凈于本處。《燈火燃燒》四品教示四燈。《日月交合》四品教示中陰。如此,這三種意趣自住續如能見之眼的方式解說。 《獅子圓滿力》十三品教示見解無偏頗。

སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པས་ལྟ་བ་ཕྱོགས་རིས་མེད་པར་བསྟན། ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པས་ལམ་སྲོལ་«༼༢༽«དུ་འཇུག་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇུག་པ་རང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད་གཉིས་པོས་དྲན་གཞི་སྙིང་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་དོ། །» «མཁས་པ་ཆོ་གའི་རྒྱུད་དཔལ་ནག་མོ་ཁྲོས་མས་བསྟན་པ་སྲུང་པའི་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ་ཁྱི་བཟང་པོས་མེལ་ཚེ་བྱེད་པ་ལྟར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་དུ་རྒྱུད་བཅོ་བརྒྱད་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་དགོངས་པའི་དབང་གིས་བཞག་གོ །དེའང་རྩ་བའི་རྒྱུད་གཉིས་མེད་ན་སྡོང་པོ་རྩ་བ་རུལ་བས་ཡལ་ག་ལོ་འབྲས་མི་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ། །བཤད་རྒྱུད་གཉིས་མེད་ན། ལོ་མ་མེད་པས་མེ་ཏོག་འོང་མི་སྲིད་པ་དང་འདྲའོ། །ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་གཉིས་མེད་ན་ལག་རྡུམ་གྱིས་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པ་དང་འདྲའོ། །འཇུག་པ་རང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད་གཉིས་མེད་ན་སྙིང་མེད་པའི་རོ་དང་འདྲའོ། །ལུང་རིགས་གསལ་བའི་རྒྱུད་གཉིས་མེད་ན་མེ་ཏོག་མེད་པས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ། །མན་ངག་གི་རྒྱུད་བཞི་མེད་ན་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་ལ་སོ་ནམ་བྱས་ཀྱང་དོན་མེད་པ་དང་འདྲའོ། །དགོངས་པ་རང་གནས་ཀྱི་རྒྱུད་གསུམ་མེད་ན་མིག་མེད་ཀྱིས་སྣང་བ་མི་མཐོང་བ་དང་འདྲའོ། །མཁས་པ་ཆོ་གའི་རྒྱུད་མེད་ན་མེལ་ཚེ་མེད་པས་དགྲ་རྐུན་འོང་བ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་དོན་ཚན་བརྒྱད་མེད་ན་བསྟན་པ་གཅིག་གི་ཆ་རྐྱེན་མ་རྫོགས་ལ། དེ་བས་མང་ཡང་དགོས་པ་མེད་པས་བརྒྱད་དུ་གྲངས་ངེས་ཤིང་དོན་གྱི་གོ་རིམས་ངེས་པའི་འཐད་པའང་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་སོ་སོའི་དོན་ལ་ཟུག་པ་རྩ་བ་ལྟར་བཤད་པས་རྩ་བ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་འདུས་པ་ལ་དགོངས། རྒྱས་པ་ལོ་འདབ་ལྟར་བཤད་པས་ཚིག་དོན་འདྲེས་པ་ལ་དགོངས། ཡན་ལག་ནི་འདྲིལ་བ་སྡོང་པོ་ལྟར་བཤད་པས་དབྱིངས་རིག་གཉིས་མེད་ལ་དགོངས། ལུང་རིགས་ནི་གསལ་བ་མེ་ཏོག་ལྟར་བཤད་པས་སྒྲོན་མའི་རང་ངོ་མངོན་སུམ་དུ་འཛིན་པ་ལ་དགོངས། མན་ངག་ནི་སྨིན་པ་འབྲས་བུ་ལྟར་བཤད་པས་སྐུ་གསུམ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོངས། དགོངས་པ་རང་གནས་གྲོལ་ལམ་མཐོང་བྱེད་ལྟར་བཤད་པས་མངོན་སུམ་གནད་ལ་དགོངས།

這是完整的漢語直譯: 《獅子圓滿力》十三品教示見解無偏頗。《寶珠細飾》十四品教示進入道路傳統。如此,這兩種入自解脫續如記憶基礎心的方式解說。 智者儀軌續《吉祥黑怒母》廣泛教示守護教法的事業,如良犬守夜般解說。 如此,將十八續歸納為八類來解說,是依據意趣而安立的。其中,若無兩種根本續,如樹根腐爛,枝葉果實不生。若無兩種解釋續,如無樹葉,不可能有花朵。若無兩種支分續,如斷臂者無法完成工作。若無兩種入自解脫續,如無心之尸。若無兩種明顯教理續,如無花朵則不生果實。若無四種口訣續,如無果實而耕種也無意義。若無三種意趣自住續,如無眼者不見顯現。若無智者儀軌續,如無守夜者則敵盜到來。 如此,若無這八個要點,一個教法的條件就不完整。多於此則無必要,故數目確定為八,這也是意義次第確定的合理性。 對於這些各自的意義:根本如根般解說,意指歸攝於自生智慧;廣說如樹葉般解說,意指文詞義理交織;支分如凝聚莖幹般解說,意指境界與覺性無二;教理如明顯花朵般解說,意指直接把握明燈的本性;口訣如成熟果實般解說,意指將三身作為道路;意趣自住如見解脫道般解說,意指直接要點。

དགོངས་པ་རང་གནས་གྲོལ་ལམ་མཐོང་བྱེད་ལྟར་བཤད་པས་མངོན་སུམ་གནད་ལ་དགོངས། འཇུག་པ་རང་གྲོལ་ནི་དྲན་རིག་ལམ་དུ་སློང་བས་སྒྲོན་མ་རང་ངོ་སྤྲོད་པ་ལ་དགོངས། མཁས་པ་ཆོ་གས་ནི་བསྟན་པ་བསྲུང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དགོངས་ཚུལ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྫོགས་པར་བཤད་པའོ། །» «དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་རྩ་བ་རིག་པ་ལ་འདུས་ལ། རིག་པ་སྟོང་པ་ངོས་གཟུང་དང་བྲལ་བའོ། །རྒྱུད་དེ་ཉིད་རང་རིག་ཏུ་བཟུང་བས་ཡེ་ཤེས་དང་ངོ་འཕྲད། བཅངས་པས་ཏིང་འཛིན་རང་ལ་གནས། །བཀླགས་པས་བརྗོད་བྱ་སེམས་ལ་འཆར། །བཤད་པས་རང་གཞན་གྱི་དགོས་འདོད་སྐོང༌། བསྒོམས་པས་འཁོར་བ་དོང་ནས་སྤྲུགས། མཉན་པས་སྙིང་པོའི་དོན་ལ་རེག་པའོ། །བཤད་རྒྱུད་ལོ་འདབ་རྒྱས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཚིག་གི་སྤྲོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའོ། །» «ཡན་ལག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་སྣང་ལ་སྒོ་ལྔ་ཅེར་གྲོལ་དུ་སྟོན་པ་རྒྱ་མཚོར་གཟའ་སྐར་ཤར་བ་ལྟ་བུའོ། །ལུང་རིགས་གསལ་བས་རྒྱལ་བའི་ལུང་དང་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་རྒྱུད་ལ་སྦྱོར་བ་མེ་ཏོག་ཁ་ཕྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །» «མན་ངག་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཚིག་དོན་གྱི་སྤྲོས་པ་གནད་ཐོག་ཏུ་ཆོད་པས་སངས་རྒྱས་པ་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལྟར་རོ། །དགོངས་པ་རང་གནས་ཀྱིས་ཐུན་མཚམས་ལས་འདས་པའི་དགོངས་པ་ཉིན་མཚན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་མིག་དང་འདྲའོ། །» «འཇུག་པ་རང་གྲོལ་ནི་སྣང་བ་ལ་རིག་པ་ཞུགས་དུས། སྣང་བ་རང་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བས་འཇུག་པ་རང་སངས། རིག་པ་སྣང་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བས་རང་ཤར་རང་གྲོལ། སྣང་སེམས་གཉིས་མེད་དུ་གྲོལ་བས་གཉིས་མེད་ཕྱོགས་ཡན་དེ་སྙིང་དང་» «འདྲའོ། ། མཁས་པ་ཆོ་གའི་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་མོའི་གནད་ངེས་པས་འགལ་བྱེད་ཆམ་ལ་ཕེབས་ཏེ་རང་ཕྱོགས་བསྲུང་བ་མེལ་ཚེ་བྱེད་པའི་ཁྱི་ལྟར་བྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་པོའི་དོན་ཡིད་ལ་བཟུང་བས་ཡེ་ཤེས་དང་ངོ་ཕྲད། བཅངས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས། བཀླགས་པས་མཐར་ཐུག་གི་དོན་གོ» «བཤད་པས་རང་གཞན་གྱི་མུན་པ་སེལ། བསྒོམས་པས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་སྐམ། ཉན་པས་ངེས་པའི་དོན་ལ་རེག་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བློ་དམན་པ་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བའི་ངོར་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་ལ།

這是完整的漢語直譯: 意趣自住如見解脫道般解說,意指直接要點。入自解脫如念知作為道路而提升,意指指認明燈的本性。智者儀軌意指守護教法。如此,以八種意趣方式完整解說。 這些的果是歸攝於根本覺性,覺性是空性,遠離執著。持續那個續本身作為自覺,則與智慧相遇。持有則三摩地安住于自身。誦讀則所詮義顯現於心中。講解則滿足自他的需求。修習則從根本摧毀輪迴。聆聽則觸及精華的意義。 解釋續如樹葉展開,是依靠詞的繁複而生起無繁複的智慧。 支分續的六聚如星宿升于海中,教示五根門對境現象為當下解脫。明顯教理如花朵開放,是將佛陀教言和正確理論結合于瑜伽士的心相續。 口訣續如果實成熟,是詞義的繁複直指要點而成佛。意趣自住如眼睛,是超越座間的意趣成為晝夜不斷的河流。 入自解脫是當覺性進入顯現時,顯現當下解脫故入自凈,覺性當下于顯現中解脫故自顯自解,顯現與心無二解脫故無二離偏,這如心臟。智者儀軌續確定空行母要點,降伏違緣而守護自方,如守夜之犬。 如此,心中持有這八類的意義,則與智慧相遇。持有則安住於三摩地。誦讀則理解究竟意義。講解則驅除自他的黑暗。修習則乾涸輪迴大海。聆聽則觸及決定義。 這些也是對劣慧喜歡繁複者而宣說為十八種。

དེ་དག་ཀྱང་བློ་དམན་པ་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བའི་ངོར་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བསྟན་ལ། འབྲིང་པོ་རྣམས་ལ་དོན་ཚན་བརྒྱད་པོ་དེར་བསྟན་ཞིང༌། དབང་པོ་རབ་ལ་མཚོན་བྱ་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་མཚོན་བྱེད་གཉིས། གཞི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་དང༌། སྙིང་པོ་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་གཉིས། བཅུད་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་དང་ལྔས་རྟོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་ཡང་རབ་རྣམས་ལ་ཚིག་གི་རྒྱུད་དང༌། དོན་གྱི་རྒྱུད་གཉིས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །» «རབ་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་པོ་རང་གི་རིག་པ་ལ་ཚང་བར་བསྟན་ཏོ། །སྒྲ་ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་གི་ངོ་བོ་ཡི་གེ་མེད། །རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་འོད་འབར། །ཆོས་ཉིད་དག་པས་བཀྲ་ཤིས་མཛེས། །ལྟ་བ་འཇིགས་བྲལ་སེང་རྩལ་རྫོགས། །རང་རིག་སྨིན་པས་རྫོགས་རང་བྱུང༌། །ལུ་གུ་རྒྱུད་འབྲེལ་མུ་ཏིག་ཕྲེང༌། །ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་ནོར་འཕྲ་བཀོད། །རང་སྣང་སྟོན་པས་སྙིང་མེ་ལོང༌། །གོལ་ས་རང་ཆོད་ཐུགས་མེ་ལོང༌། །གཞན་ལས་མ་བྱུང་རང་ཤར་ཉིད། །རང་བྱུང་ཡིན་པས་རང་གྲོལ་ལ། །དབྱིངས་སུ་གཅིག་པས་ཀློང་ཡང་» «དྲུག» «།ཡོན་ཏན་རྫོགས་པས་རིན་ཆེན་སྤུངས། །རང་རིག་བསྟན་པས་ངོ་སྤྲོད་» «སྤྲས། །སྣང་བ་དག་པས་ཉི་ཟླ་སྦྱོར། །རིག་པ་སྨིན་ཕྱིར་སྐུ་གདུང་འབར། །འདི་དག་རྣམས་ཀྱང་གཞི་ལས་ཤར། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་བརྗོད་མེད་ལས། །ཐ་དད་ཚིག་གི་གཞི་མར་ཤར། །ཚིག་བརྗོད་རིམ་པ་རྣམ་དག་པས། །ད་ལྟ་བརྗོད་མེད་ངང་ལ་རྫོགས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་སྡེ་དེ་དག་གི་དགོས་ཆེད་ནི་རིག་པ་རང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད་ལས། དགོས་པའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །རིག་པ་ཡེ་ཤེས་གཏན་ལ་ཕེབས། །དེ་ཡི་དགོས་པ་བསྟན་པ་ལ། །རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་ཐམས་ཅད་» «མཐུན། །འདི་ཡིས་ཡང་དག་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །དགོས་ཆེད་གཉིས་སུ་བསྟན་» «པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་རྒྱུད་དག་འཆད་པ་ན་བཤད་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་ལ་ཆིངས་ཆེན་པོ་ལྔ། ཡན་ལག་བཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཆིངས་ལྔ་ནི་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ལོ་རྒྱུས་དོན་གྱིས་མ་བཤད་ན། །གསང་ཆེན་ངེས་པའི་བཀའ་འདི་» «ལ། །ཡིད་མི་ཆེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །རྩ་བ་དོན་གྱིས་མ་བཤད་ན། །ཆོས་རྣམས་རིག་པར་མི་འདུས་པས། །

這是完整的漢語直譯: 這些也是對劣慧喜歡繁複者而宣說為十八種。對中等者則教示為那八個要點。對上根者則教示以五種續而了悟:能詮方便續和所詮兩種,基本性續,精華本性續,精華本性續。對更上根者則教示以詞續和義續兩種而了悟。 對於極其無繁複者則教示十七續皆圓滿於自己的覺性。如《聲續》所說: "自性無文字,自覺智慧燈光燃, 法性清凈故吉祥美,見解無畏獅力圓, 自覺成熟故圓滿自生,連續串聯如珍珠鏈, 體驗顯現如寶珠細飾,自顯示故心如鏡, 錯誤自斷故意如鏡,不從他生唯自顯, 因為自生故自解脫,境界為一故亦六空, 功德圓滿故珍寶堆,自覺示故莊嚴指認, 顯現清凈故日月合,為成熟覺性故身舍利燃燒。 這些也都從基中顯現,如此從不可言法性中, 顯現為不同詞語的基礎,詞語表述次第清凈, 現今圓滿於不可言的狀態。" 如此,這些續部的必要性,如《覺性自解脫續》所說: "必要之義如是:確定覺性智慧。 為宣說其必要,一切續、教言、口訣皆相合。 為此而真實解脫,故說有兩種必要。" 解釋這樣的詞續時,應當解說講解方法口訣的五大綱要和四支分。五綱要如《日月合璧》所說: "若不以歷史背景義解說,對此甚深密意教法, 將成為不信任的過失。若不以根本義解說, 諸法不歸攝於覺性,

།ཆོས་རྣམས་རིག་པར་མི་འདུས་པས། །མཐའ་ཡས་པ་ཡི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཡོ་ག་དོན་གྱིས་མ་བཤད་ན། །ཐེག་པའི་རུ་ཤན་མི་ཕྱེད་པས། །ཆེ་ཆུང་རིམ་པ་དོན་མེད་འགྱུར། །ཚིག་གི་དོན་གྱིས་མ་བཤད་ན། །རྒྱུད་རྣམས་རིམ་པར་གསལ་བའི་» «ཚིག» «།འབྲུ་མི་ཆོམས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །དགོས་ཆེད་དོན་གྱིས་མ་བཤད་» «ན། །རྫོགས་ཆེན་བྱ་རྩོལ་མེད་པ་ལ། །དོན་མེད་པ་ཡི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཅེས་» «སོ། །ཡན་ལག་བཞི་ནི་རིག་པ་རང་གྲོལ་ལས། ཁྱུང་ཆེན་མཁའ་ལྡིང་ལྟ་བུའི་བློས། །དོན་གྱི་ཁོག་རྣམས་ཕུབ་སྟེ་བཤད། །སྟག་མོའི་མཆོངས་སྟངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །དོན་གྱི་ས་ཆེན་བཅད་དེ་བཤད། །རུས་སྦལ་ནུར་འགྲོས་ལྟ་བུའི་བློས། །» «ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ཆོམས་པར་བཤད། །མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་ལྟ་བུའི་བློས། །» «མན་ངག་དོན་དུ་བསྡེབས་ཏེ་བཤད། །ཅེས་པས། དོན་གྱིས་ཁོག་འབུབས། དཀྱུས་ཀྱིས་ས་བཅད། ཚིག་གིས་དོན་བཤད། མན་ངག་གི་དོན་བསྡུས་པ་དང་བཞིའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔའི་ཆིངས་ཀྱིས་བཤད་དེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔས་མདོར་བསྟན་པ་དང༌། ལུང་དངོས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་སྟེ། སྟོན་པ་དང༌། ཆོས་དང༌། དུས་དང༌། འཁོར་དང༌། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེའང་ཐུན་མོང་པ་རྣམས་ལས། གླེང་གཞི་གང་རུང་གཅིག་ལས་མི་འབྱུང་ལ། འདིར་གཞི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཆོས་དབྱིངས་དོན་གྱི་འོག་མིན་དུ་རང་བྱུང་གི་རིག་པ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་བླང་བ་དང་དོར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོན་པ་འདི་སྐད་བདག་གིས་བསྟན་ཅིང་བཤད་པའི་དུས་ན་ཞེས་འབྱུང་ལ། ཚིག་གི་རྒྱུད་དེ་ཉིད་གནས་གང་དུ་བྱུང་བས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ད་ལྟར་བའི་དུས་མཚོན་ལ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་གླེང་གཞི་གཉིས་སུ་བཀའ་སྩལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་མ་བུ་ངེས་པའི་ཁ་བྱང་ལ་རིག་པ་རང་ཤར་ལ། བཤད་པའི་ཡང་ཏིག» «དེའི་བསྡུས་དོན་སྒྲ་དོན་བསྡུས་ཡིག» «སྒྲ་གནས་འཁོར་ལོ། དེའི་རྒྱབ་ཡིག» «དེ་བསྡུས་དཔེའུ་ཆུང་སྟེ། མ་བུ་བདུན་བཞུགས་སོ། །སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལ། གཞུང་དོན་འགྲེལ་པ། གསང་བའི་དོན་བསྡུས། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བཞིའོ། །

這是完整的漢語直譯: 諸法不歸攝於覺性,將成為無邊際的過失。若不以瑜伽義解說,不能區分乘的類別,大小次第將成無義。若不以詞義解說,諸續次第明晰的詞句,將成為文字不通順的過失。若不以必要性義解說,對於大圓滿無作為,將成為無意義的過失。" 四支分如《覺性自解脫》所說: "如大鵬鳥展翅的智慧,貫通義理要點而解說。 以虎躍般的智慧,劃分義理大地而解說。 以龜行般的智慧,通順文字詞句而解說。 以串珠般的智慧,彙集口訣義理而解說。" 即貫通義理、劃分科判、以詞解義、總結口訣之義四種。 以五種圓滿的綱要解說:非共通和共通的緣起。以五種圓滿簡要宣說,詳細解釋實際教言,即:佛陀圓滿、法圓滿、時間圓滿、眷屬圓滿、處所圓滿。 在共通教法中,只出現一種緣起。此處則說:"在基本性自明的法界究竟凈土中,自生覺性無有遷變,無有取捨的本性,我如是宣說解釋之時",以及"我如是聽聞之一時",宣說了兩種緣起。 這些是母子決定的標題。對於《覺性自顯》,有《解說精要》,其摘要《聲義摘要》,《聲位輪》,其附文,其摘要小冊,共七種母子。對於《心鏡》,有《本義釋》,《密義摘要》,《密義附文》,共四種母子。

གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བཞིའོ། །སེང་གེ་རྩལ་རྫོགས་ལ། བཤད་ཏིག་ཆེན་པོ། མཚམས་སྦྱར་ལྡེ་མིག» «ལེའུའི་མཚན་བཤད། དོན་སྐོར་བསྡུས་པ། དགོངས་པའི་ཏི་ཀ དམིགས་སེལ་བདུན་པ། ལྟ་བའི་གཟེར་བཀོད། དེའི་རྟགས་ཡིག» «གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བཅུའོ། །ཡི་གེ་མེད་པ་ལ། པདྨ་ཁ་འབྱེད། དོན་བསྡུས་སྒྲོན་མ། གསང་བའི་ཞལ་ཆེམས། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་ལྔའོ། །བཀྲ་ཤིས་མཛེས་ལྡན་ལ། འཁྲུལ་གཞི་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། འཁྲུལ་པའི་སྡེབས་ཡིག་ཆེན་པོ། སྒྲོན་མ་འདུས་པ། དེ་ཉིད་དོན་བསྡུས། ལྷུན་གྲུབ་ཡི་གེ ཀ་དག་ཡི་གེ འཁོར་ལོ་དྲུག་རིམ། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་དགུའོ། །ཐལ་འགྱུར་ལ། འབྱུང་བཞིའི་གནད་ཡིག» «སྒྲ་བཞི་མཚམས་སྦྱོར། རིན་ཆེན་སྒྲོན་མ། དོན་བསྡུས་ཡང་སྙིང༌། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་དྲུག་གོ» «།ཐུགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལ། ཐེག་པའི་རུ་ཤན། སྨྲ་བའི་མཚོན་ཆ། འཕྲ་རྒྱུད་དྲིལ་བ། སྒྲོན་མ་འོད་འབར། དེ་ཉིད་བསྡུས་དོན་ཏེ་མ་བུ་དྲུག་གོ» «།སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལ། སྒྲོན་མའི་ཁུངས་གཅད«༼༡༽«།མུ་ཏིག་ཕྲེང་བརྒྱུས། དོན་བསྡུས་ཡང་ཏིག» «གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་ལྔའོ། །ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད་ལ། འཕྲ་བཀོད་བཅུ་པ། ཕྱག་རྒྱ་འདུས་པ། ལྷའི་ཕྱག་སོར། སྣང་བ་བསྡུས་པ། རིན་ཆེན་བཀོད་པ། དོན་བསྡུས་ཆེན་པོ་སྟེ་མ་བུ་བདུན་ནོ། །ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལ། འོད་ཀྱི་ཚུལ་བཤད། རིན་ཆེན་གསེར་འཕྲེང༌། དོན་བསྡུས་ལྡེ་མིག» «སྙིང་གཟེར་ཆེན་པོ། རིན་ཆེན་གསེར་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་དྲུག་གོ» «།ངོ་སྤྲད་སྤྲས་པ་ལ། ངོ་སྤྲོད་གསུམ་པ། ཡེ་ཤེས་ལག་སྤྲད། སྐུ་གསུམ་ལག་ཁྲིད། འོད་གསལ་ལྡེ་མིག» «ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྐོར། རིག་པའི་མེ་ཏོག» «གསལ་བའི་སྒྲོན་མ། བདུད་རྩི་ཡང་ཞུན། རིམ་པ་དྲུག་པ། སྣང་བ་བསྡུས་པ། ལྟ་བའི་དམིགས་སེལ། ཁྲེགས་ཆོད་བདུན་པ་«༼༢༽«སྟེ་མ་བུ་བཅོ་ལྔའོ། །མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལ«༼༣༽«། མུ་ཏིག་གསལ་བྱེད། དེ་ཉིད་དོན་བསྡུས། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བཞིའོ། །རིག་པ་རང་གྲོལ་ལ། ཡི་གེའི་སྦྱོར་བཤད། རིན་ཆེན་འཁོར་ལོ། དེ་ཉིད་བསྡུས་དོན་ཏེ་མ་བུ་བཞིའོ། །རྫོགས་པ་རང་བྱུང་ལ། དབང་གི་རྩ་བ།

這是完整的漢語直譯: 對於《獅子力圓滿》,有《大解說精要》、《連線鑰匙》、《品題釋》、《義要摘要》、《意趣疏》、《七種遣除》、《見解釘置》、其標記、《密義附文》,共十種母子。 對於《無文字》,有《蓮花開敷》、《義摘明燈》、《密要遺教》、《密義附文》,共五種母子。 對於《吉祥莊嚴》,有《迷惑根源明鏡》、《大迷惑編排》、《燈光彙集》、《其義摘要》、《任運文字》、《本凈文字》、《六輪次第》、《密義附文》,共九種母子。 對於《聲續》,有《四大要訣》、《四聲連線》、《寶燈》、《義摘精要》、《密義附文》,共六種母子。 對於《意鏡》,有《乘別辨析》、《言語武器》、《細續彙集》、《明燈光燃》、《其義摘要》,共六種母子。 對於《燃燒明燈》,有《明燈源流》、《串珠》、《義摘精要》、《密義附文》,共五種母子。 對於《寶珠細飾》,有《十種細飾》、《手印彙集》、《天之指》、《顯現攝集》、《寶嚴》、《大義摘要》,共七種母子。 對於《日月合璧》,有《光明方式解說》、《寶金鬘》、《義摘鑰匙》、《大心釘》、《寶金書》,共六種母子。 對於《莊嚴指認》,有《三種指認》、《智慧手示》、《三身引導》、《光明鑰匙》、《五智輪》、《覺性之花》、《明燈》、《甘露精華》、《六次第》、《顯現攝集》、《見解遣除》、《七頓斷》,共十五種母子。 對於《珍珠鏈》,有《珍珠明解》、《其義摘要》、《密義附文》,共四種母子。 對於《覺性自解脫》,有《文字結合解說》、《寶輪》、《其義摘要》,共四種母子。 對於《圓滿自生》,有《灌頂根本》、

རྫོགས་པ་རང་བྱུང་ལ། དབང་གི་རྩ་བ། དབང་གི་དག་བྱེད། འཁོར་ལོ་དྲུག་པ། དབང་གི་ལས་བྱང༌། དབང་གི་ཕྲ་ཏིག» «དབང་བཀོད་ཆེན་པོ། སྤྲོས་མེད་གོ་ཆ། དབང་གི་ལྡེ་མིག །དབང་གི་པྲ་ཁྲིད། དོན་བསྡུས་གསལ་བྱེད། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཀློང་དྲུག་པ་ལ། ཀློང་ཆེན་དྲུག་པ། རིན་ཆེན་གསལ་འཕྲེང༌། དེའི་དོན་བསྡུས། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བཞིའོ། །སྐུ་གདུང་འབར་བ་ལ། པདྨ་ཀློང་ཡངས། བཀོད་པ་ལྔ་པ། བབས་ལུགས་བཅུ་གཅིག» «སྒྲོན་མ་འཕྲེང་བཀོད། དེ་ཉིད་དོན་བསྡུས། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བདུན་ནོ། །རིན་ཆེན་སྤུངས་པ་ལ། ཤེས་རབ་འཁོར་ལོ། དགོས་འདོད་བཞི་པ། གཅོད་བྱེད་མེ་ལྕེ། དེའི་བསྡུས་དོན། གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་དྲུག་གོ» «།ནག་མོ་ཁྲོས་མ་ལ། ཐུན་དྲུག་དྲིལ་བ། ཐུན་གྱི་བརྒྱུད་«༼«༡«༽«དྲིལ། སྔགས་ཀྱི་ནང་ཐེམ། བསྙེན་སྒྲུབ། སྤྱི་འདུས། དེའི་རྟགས་ཡིག» «དེའི་ཚད་ཡིག» «བསམ་གྲུབ་ལེའུ། རྫས་སྒྲུབ་དྲུག་པ། སྐུ་རྐྱང་སྒྲུབ་པ། སྣ་ཚོགས་ལས་སྒྲུབ། གསང་«༼༢༽«བའི་ཏི་ཀ གསང་བའི་རྒྱབ་ཡིག་སྟེ་མ་བུ་བཅུ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལྟར་གསང་ཆེན་ངེས་པའི་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་ཁྲོས་མ་དང་བཅས་པ་ལ། རྩ་བ་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུད་དངོས་ཡིན་ལ། བུ་རྣམས་ནི་རིག་འཛིན་སོ་སོས་མཛད་པའི་བཤད་ཏིག་ཡིན་ཏེ། བསྡོམས་པས་རྒྱུད་མ་བུ་ངེས་པའི་ཁ་བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ། ། དོན་གཉིས་པོ་«༼༣༽«ཡང་ཟབ་«༼༤༽«མན་ངག་གི་ངེས་འབྱེད་ལ་གཉིས་ཏེ། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་པོ་ཏི་བཞིར་རིན་པོ་ཆེའི་ཡི་གེ་ལྔ་བསྡུས་ཏེ་ཁ་བྱང་ཉི་མས་བརྒྱན་པར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ལ། གསེར་ཡིག་ཅན་ལ་བསྟན་པའི་བུ་གཅིག» «མཆོད་པའི་དུས་གནད་ངེས་པ། འདས་རྗེས་འདྲེན་«༼༥༽«དང་མ་བུ་དགུའོ། །ཟངས་ཡིག་ཅན་ལ། སྤྲོས་བཅས་དུམ་བུ་བཅུ་དྲུག» «དེའི་རྒྱབ་ཡིག་གསང་བ། གནད་ཡིག་དང་མ་བུ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དུང་ཡིག་ཅན་ལ། སྒྲོན་མ་སྣང་བྱེད། དེའི་རྒྱབ་ཡིག» «གནད་ཡིག་དང་མ་བུ་གསུམ་མོ། །འཕྲ་ཡིག་ཅན་ནི་ཟངས་ཡིག་ཅན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་བུ་རྣམས་ཏེ། རླུང་གི་པྲ་ཁྲིད། ཆགས་པའི་པྲ་ཁྲིད།

這是完整的漢語直譯: 對於《圓滿自生》,有《灌頂根本》、《灌頂凈化》、《六輪》、《灌頂事業清單》、《灌頂細要》、《大灌頂安置》、《無戲論鎧甲》、《灌頂鑰匙》、《灌頂細引導》、《義摘明解》、《密義附文》,共十二種母子。 對於《六虛空》,有《六大虛空》、《寶明鬘》、其義摘要、《密義附文》,共四種母子。 對於《身舍利燃燒》,有《蓮花廣虛空》、《五種安置》、《十一種降下方式》、《燈光鬘飾》、其義摘要、《密義附文》,共七種母子。 對於《寶積》,有《智慧輪》、《四種所需》、《斷除火焰》、其摘要、《密義附文》,共六種母子。 對於《黑怒母》,有《六座彙集》、《座次彙集》、《咒語內臺階》、《近修》、《總集》、其標記、其量度、《如意品》、《六種物品成就》、《獨尊成就》、《各種事業成就》、《密疏》、《密義附文》,共十三種母子。 如是,大密決定續十七種及怒母,其中根本母續即為實際續,子續則為各持明者所造的解說精要。總稱為"續母子決定標題"。 第二義,深奧教授的決定分別有二:深奧和廣大。 首先,極其深奧的四函中收攝了五種寶文字,以太陽裝飾標題而教示的次第: 對於金文,有教示的一子、供養的時機決定、死後引導,共九種母子。 對於銅文,有十六段有戲論、其密義附文、要訣,共十八種母子。 對於貝文,有《明燈顯現》、其附文、要訣,共三種母子。 細文包含在銅文之中的子續,有《風的細引導》、《貪的細引導》、

རླུང་གི་པྲ་ཁྲིད། ཆགས་པའི་པྲ་ཁྲིད། ཡང་གབ་སྦས་པའི་དུམ་བུ་ཚད་ཀྱི་ཡི་གེ རྟགས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་ལྔའོ། །གཡུ་ཡིག་ཅན་ལ། སྐབས་དོན་བཅུ་གཉིས་མ། གཅེས་པའི་སྙིང་པོ། དཔེའི་སྒྲོན་མེ། འཆི་བ་བརྟག་པ« ཀ« «འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་འདི་གསུམ་མཛད«། འཆི་བ་བསླུ་བ «ཀ ཤྲཱྀ་སེང་ཧས་མཛད། «ལྟ་བུའི་སྙིང་པོ» «ཀ ཡེ་ཤེས་མད«ོ། «ཀ བི་མ་ལས་«རིན་ཆེན་པྲ་ཁྲིད་དང་མ་བུ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དེའང་པོ་ཏི་བཞི་ལ། རིན་པོ་ཆེའི་ཡི་གེ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་གསེར་ཡིག་ཅན། གཡུ་ཡིག་ཅན། དུང་ཡིག་ཅན་གསུམ་ལ་རེ་རེ། ཟངས་ཡིག་ཅན་དང་འཕྲ་ཡིག་ཅན་བསྡོམས་པས་གཅིག་སྟེ་བཞི་གཏེར་ནས་བྱོན་པའོ། །འདི་དག་རྒྱལ་བློན་རྗེ་འབངས་སུ་ལའང་མ་གནང་བར་མཆིམས་ཕུར་གཏེར་དུ་གདམས་སོ། །རྒྱུད་དང་མན་ངག་གཞན་རྣམས། རྗེ་མངའ་བདག་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་དང༌། སྲས་མུ་ནེ་བཙན་པོ་གཉིས། འབངས་ཉང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོ། སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན་གསུམ་སྟེ་ལྔའོ། །» «འདི་དག་གིས་བསྒྱུར་ཏེ་ཞྭ་ལྷ་ཁང་དུ་གཏེར་དུ་གདམས་ནས། ཉམས་སུ་བླངས་པས་ཉང་གིས་ལྷག་མེད་གྲུབ། གཞན་གཉིས་པོ་རང་བཞིན་སྤྲུལ་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུས་ལ་མི་མཁས་པ་དག་རྗེ་བློན་གཉིས་ལས་སུ་ལའང་མ་གནང་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་རྒྱལ་པོ་དང་ཉང་གཉིས་ལས་མེད་པར་འདོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུད་ལུང་ཕལ་ཆེར་སྐ་ཅོག་གིས་བསྒྱུར་ཞིང༌། བཅུད་དུ་«༼༡༽«མ་འཕྲུལ་དུ་«༼༢༽«མ། མུ་ནེ་བཙན་པོས་ཟངས་ཡག་བྲག་ལ་སྦས་པའི་ཕྱིར། སྙིང་ཏིག་མ་ཐོབ་ན་དེ་དག་ག་ལ་འོང༌། ཡི་གེ་རྣམས་ཕལ་གྱི་མཇུག་ན་འདི་ལྟར་བཀོད་པ་ལ་ཅེ་རེ་ལོང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མན་ངག་བརྒྱ་དང་བཅུ་དགུ་སྟེ། དེའང་མན་ངག་དུམ་དུམ་ཁྲིག་དང༌། པོ་ཏི་སྨུག་ཆུང་དང༌། འཁྲུལ་གཞི་གསལ་བའི་མེ་ལོང་དང༌། འབྱུང་གཞི་གནད་ཀྱི་ཡི་གེ་དང༌། སྣང་བྱེད་སྒྲོན་མ་དང༌། འོད་གསལ་ལྡེ་མིག་དང༌། ཤེས་བྱ་བུམ་སྐོར་དང༌། གསར་«༼༣༽«བའི་སྒོམ་«༼༤༽«བྱང་དང༌། སྒྲ་བརྟགས་འཁོར་ལོ་དང༌། སྐུ་གསུམ་ལག་ཁྲིད་དང༌། བབས་ལུགས་གསུམ་«༼༥༽«སྐོར་དང༌། འཁྲུལ་བའི་སྡེབས་ཡིག་དང༌། གསང་ཐིག་ཆེན་པོ་དང༌།

這是完整的漢語直譯: 《風的細引導》、《貪的細引導》、極為隱蔽的段落量度文、標記文,共五種。 對於綠松石文,有《十二義節》、《精華要義》、《比喻燈》、《死亡觀察》(由文殊友賢所作這三種)、《欺騙死亡》(由獅子吼所作)、《見解精要》、《智慧經》(由毗瑪拉所作)、《寶細引導》,共十八種母子。 這四函被稱為"五種寶文字"。其中金文、綠松石文、貝文各一,銅文和細文合為一,共四種從伏藏中出現。 這些未授予任何王臣君民,而是作為伏藏藏於蠶丘。其他續部和教授,授予了君主赤松德贊王和王子木尼贊普二人,以及臣民念·丁艾辛桑波、迦巴貝才、卻若魯吉堅贊三人,共五人。 這些人翻譯後作為伏藏藏於奢拉康,修習后念獲得無餘成就,其他二人獲得自性化身成就。不熟悉情況的人,因"未授予任何君臣"的說法而認為只有國王和念二人,這是極不合理的。因為大部分續和教法由迦巴和卻若翻譯,而且《精要》和《幻化》由木尼贊普藏於銅亞巖,若未得到心要,這些怎會出現?這些文字多數在結尾處如此記載,卻被忽視了。 第二,廣大的有一百一十九種教授:《教授段落彙編》、《小褐函》、《明晰迷惑基礎之鏡》、《緣起要訣文》、《顯現燈》、《光明鑰匙》、《所知瓶系列》、《修習新人清單》、《聲音觀察輪》、《三身直接引導》、《三種降下方式系列》、《迷惑編排文》、《大密點》、

འཁྲུལ་བའི་སྡེབས་ཡིག་དང༌། གསང་ཐིག་ཆེན་པོ་དང༌། གསེར་བྱང་བཀོལ་པ་དང༌། ལམ་ཁྲིད་ཆེན་པོ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ལག་འཕྲད་དང༌། དཀའ་འགྲེལ་ཆེན་མོ། གསང་བའི་མེ་ལོང༌། བསམ་གཏན་རང་གནས། གསང་བ་«༼«༡«༽«ཉི་«༼༢༽«ཁོལ། སྣང་བ་བསྡུས་པ། གནས་པ་བྱུང་ཁུངས། ཁྲེགས་ཆོད་བདུན་པ། ཐོད་རྒལ་དགུ་པ། ཀློང་ཆེན་དྲུག་པ། སྤྱོད་ལམ་བསྡུས་པ། ལྟ་བའི་གསེར་བཀོད། པདྨ་ཀློང་ཡངས། ལྷའི་ཕྱག་སོར། གསེར་གྱི་ཨུཏྤལ། དྲན་པ་རྒྱུན་གཅོད། རགས་པ་ལམ་སློང༌། གསལ་བའི་སྒྲོན་མ། སེང་གེ་རྩལ་སྤྲུགས། ཨ་ཏི་རྣལ་འབྱོར། དགོངས་དོན་བཞི་པ། རྡོ་རྗེ་ལམ་བསྟན། ལྷག་པའི་འཁོར་ལོ། ཁྱུང་ཆེན་མཁའ་ལྡིང༌། ལྟ་བའི་དམིགས་བསལ། བླ་མའི་རིམ་པ། དྲང་བའི་ཚིག་རྒྱུན། འཁྲུལ་གཞི་རྩད་གཅོད། སེམས་ཀྱི་དམིགས་དྲུག» «སྒོམ་པའི་འཁོར་ལོ། དབང་གི་ལྡེ་མིག» «དབང་གི་ལས་བྱང«་«༼༣༽«། སྤྲོས་མེད་དབང་ཆོག» «དབང་གི་རྩ་བ། དབང་གི་རིགས་འབྱེད། དབང་གི་འཕྲ་ཏིག» «འཁོར་ལོ་དྲུག་པ། དམ་ཚིག་རབ་འབྱེད། དབང་དགོད་ཆེན་མོ། དབང་སྦྱོར་པྲ་ཁྲིད། རིག་པའི་མེ་ཏོག» «སེམས་ལུང་ཆེན་པོ། མན་ངག་རྩ་བ། ལུང་ཏིག་བཅོ་བརྒྱད། རིམ་པ་དྲུག་པ། སེམས་ལུང་སྒོམ་ཁྲིད། ཡང་གསང་དྲིལ་བ། སྦས་པ་ཉི་མ། འཕྲ་བཀོད་བཅུ་པ། ལུང་ཏིག་བསྡུས་པ། བདུད་རྩི་ཡང་ཞུན། ལུང་གསུམ་འདུས་པ། མན་ངག་རྒྱལ་པོ་གཡུ་ཡིག་ཅན། དུང་ཡིག་ཅན། ཟངས་ཡིག་ཅན། འཕྲ་ཡིག་ཅན། གསེར་ཡིག་ཅན། སྙིང་གཟེར་ཆེན་པོ། སྙིང་གཟེར་ཆུང་བ། བསམ་གཏན་ཉལ་བའི་འཁོར་ལོ། འཕྲུལ་ཡིག་ཆེན་པོ། འཕྲུལ་ཡིག་ཆུང་བ། མཁའ་འགྲོ་མཛོད། འཕོ་བ་ཆེན་པོ། རྩ་གནས་འཁོར་ལོ། རིག་པའི་ས་འབྱེད། ཡེ་ཤེས་སྦུག་འཇུག» «ལོ་རྒྱུས་ཆེན་པོ། གསང་བའི་ཞལ་ཆེམས། ཐེག་པའི་རུ་ཤན། གསང་བའི་སྒྲ་ཡིག» «སྒྲ་བཞི་མཚམས་སྦྱོར། བསྟན་པའི་གོ་ཆ། འགྱུར་མེད་ཐིག་ལེ། དངོས་པོ་ཁ་བསྒྱུར། འབྲས་བུ་མངོན་བྱེད། ཐི་བྱ་ཚང་འཇུག» «གསལ་བ་རིན་ཆེན། ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས། ཤེས་རབ་འཁོར་ལོ། སྨྲ་བའི་མཚོན་ཆ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་སྐོར། འོད་ཀྱི་ཚུལ་བཤད། འབྱུང་བའི་གནད་འབྱེད། སྒྲོན་མ་ཁུངས་གཅོད། ཕྱག་རྒྱ་འདུས་པ། བཀོད་པ་ལྔ་པ།

《迷惑編排文》、《大密點》、《金文解釋》、《大道引導》、《智慧親傳》、《大難解》、《秘密鏡》、《禪定自住》、《秘密日輪》、《攝光》、《安住源流》、《頓斷七》、《頓超九》、《大界六》、《行為略集》、《見解金排》、《蓮花廣界》、《天手指》、《金蓮花》、《斷持續憶念》、《粗顯道啟》、《明燈》、《獅子威力》、《阿提瑜伽》、《密意四》、《金剛道示》、《殊勝輪》、《大鵬金翅鳥》、《見解特例》、《上師次第》、《正直語流》、《迷惑根源斷除》、《心六所緣》、《修習輪》、《灌頂鑰匙》、《灌頂業清單》、《無戲論灌頂儀軌》、《灌頂根本》、《灌頂種類辨別》、《灌頂細點》、《六輪》、《誓言廣辨》、《大灌頂佈置》、《灌頂修習細引導》、《覺性之花》、《大心教》、《教授根本》、《十八教授要點》、《六次第》、《心教修引》、《極密彙集》、《隱藏日》、《十細排列》、《教授要點摘要》、《甘露精華》、《三教合一》、《教授王綠松石文》、《貝文》、《銅文》、《細文》、《金文》、《大心刺》、《小心刺》、《禪定臥輪》、《大幻文》、《小幻文》、《空行藏》、《大遷識》、《脈處輪》、《覺性地辨》、《智慧內入》、《大歷史》、《秘密遺教》、《乘別》、《秘密聲文》、《四聲銜接》、《教法鎧甲》、《不變明點》、《事物轉化》、《顯現果》、《鴿入巢》、《明寶》、《任運智慧》、《智慧輪》、《言語武器》、《五智系列》、《光明方式解說》、《界要素辨別》、《燈源斷》、《手印彙集》、《五排列》。

བཀོད་པ་ལྔ་པ། རྒྱ་མཚོ་ཨར་གཏོད་རླུང་གི་སྡོམ་སྦྱང༌། ངོ་སྤྲོད་གསུམ་པ། བབས་ལུགས་བཅུ་གཅིག» «རྩ་ཐིག་ཆེན་པོ། རིག་པའི་གནས་ས། མིག་གི་བསམ་གཏན་ཏེ་བརྒྱ་དང་དྲུག་དང༌། པདྨ་ཁ་འབྱེད་ལ་སོགས་པ། རྒྱུད་ཀྱི་དོན་གསལ་བའི་གནས་མན་ངག་ཏུ་མི་ཐེ་བ་བཅུ་གསུམ་དང༌། བསྡོམས་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དགུར་བཞུགས་སོ། །» «དེའང་རྒྱུད་ཀྱི་«༼༡༽«བུར་བགྲངས་ཀྱང་རྒྱུད་བཅུ་བདུན་བཀའ་སྲུངས་དང་བཅོ་བརྒྱད་ལས་མེད་དོ། །བུར་བགྲངས་«༼༢༽«པ་དེ་དག་མན་ངག་གི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་རྒྱུད་ཀྱི་མན་ངག་གསང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཕྱིས་བི་མ་ལས་ཁ་སྐོང་བར་འདོད་པ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་རྩིངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གིས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ་མཚན་ཙམ་བཀོད་པ་ལས། སོ་སོའི་དུམ་བུའི་གྲངས་ནི་མན་ངག་མ་བུ་ངེས་པའི་ཁ་བྱང་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆ«ེ༼༣༽«འི་མན་ངག་གིས་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཚིག་ཉུང་ལ་གནད་འདུས་པར་བསྟན་པ་ནི་«ཐེག་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་རིམ་ཁང་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་དང༌། ཚིག་དོན་རིན་པོའི་ཆེའི་མཛོད་རྡོ་རྗེའི་གནས་བཅུ་གཅིག་པ་དང༌། ཆོས་དབྱིངས་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་དང༌། གནས་ལུགས་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་རྡོ་རྗེའི་གནས་བཞི་པ་དང༌། མཁའ་འགྲོ་ཡང་ཏིག་དངོས་གྲུབ་ལྗོན་ཤིང་ཆོས་སྡེ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་པ་དང༌། ཟབ་མོ་ཡང་ཏིག་ཆོས་སྡེ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བརྒྱད་པ་དང༌། «ཁོ་བོས་བསྡེབས་པའི་ཡང་ཏིག་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཆོས་སྡེ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱས་ཏེ་ཕྱི་རབས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་གྱི་གཏད་རྒྱ་དང་བཅས་པ་ཡིད་བཞིན་བསམ་འཕེལ་དུ་བྱས་པའོ། །གཞན་ཡང་གནད་འཐོར་བུ་བའི་ཡི་གེ་གསེར་གྱི་སྒྲོམ་བུ་དང༌། སངས་རྒྱས་མཉམ་སྦྱོར་དང༌། ཁྱུང་ཆེན་གཤོག་རྫོགས་དང༌། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང༌། བདུད་རྩི་བུམ་པ་དང༌། ཡང་གསང་སྙིང་ཏིག་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མང་བར་བཀོད་པའི་ཁ་བྱང་གི་རྗེས་སུ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་སྦྱར་བ་ཡོད་དེ། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་དང༌། ཀློང་གསལ་དྲི་མེད་དང༌། རྡོ་རྗེ་གཟི་བརྗིད་དང༌། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང༌། དྲི་མེད་འོད་ཟེར་དང༌། བློ་གྲོས་མཆོག་ལྡན་དང༌།

這是完整的漢語直譯: 第五部分。海洋固定風的修習。第三介紹。十一種降臨方式。"大脈絡。智慧的住處。眼睛的禪定等一百零六,以及蓮花開放等。顯明續義的要點不包括在口訣中的十三種,總共一百一十九種。""雖然在續中計為子部,但實際上只有十七部續和十八部護法。計為子部的那些是口訣的分類,是續的秘密口訣。有些人後來認為是毗瑪拉補充的,這是粗淺的思考。這些是不可思議的,僅列出名稱而已。各個部分的數量應該參考母子口訣確定的目錄。如此深奧廣大的口訣,以簡短而精要的文字闡述了文字的含義,在《勝乘寶藏二十五層》、《詞義寶藏十一金剛處》、《法界寶藏十三品》、《實相寶藏四金剛處》、《空行精華成就如意樹五十四法部》、《甚深精華四十八法部》、"我所編撰的《精華如意寶五十一法部》中都有非常清晰的闡述,爲了後代有緣者而附加了願望的印記,成為如意滿愿寶。此外,還有零散要點的文字《金匣》、《佛陀雙運》、《大鵬翼圓滿》、《如意寶》、《甘露瓶》、《極密心髓》等眾多著作的目錄后,附加了許多同義詞,如廣大虛空、清凈虛空、金剛威嚴、金剛薩埵、無垢光明、具勝慧等。

དྲི་མེད་འོད་ཟེར་དང༌། བློ་གྲོས་མཆོག་ལྡན་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་དང༌། ངག་གི་དབང་པོ་དང༌། པདྨ་ལས་གྲོལ་དང༌། སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ་དང༌། བསམ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྫོགས་ཚིག་གི་གནས་སུ་བསྟན་» «པའོ། །འདི་དག་སྨོས་པས་ཁོ་བོའི་མན་ངག་ཡིན་པ་བཙལ་སླ་བ་སྟེ། སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་མི་ནུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཕྱོགས་བཅུར་འཛུགས་པའི་ཆེ་བ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས་ཡིད་བཞིན་དྲྭ་བ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།། » «།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ས་གསུམ་འབྱོར་བ་དམ་པའི་གཞི། །མདོ་རྒྱུད་ཡིད་བཞིན་སྙིང་པོས་ལེགས་འབྱོར་བདག་བློའི་ཁང་བཟང་རིན་ཆེན་» «ནས། །སྣ་ཚོགས་ཐེག་པའི་དགའ་སྟོན་འགྱེད་པས་ཆོས་བཀྲའི་དགེ་ལེགས་གསལ་བ་ཅན། །དེ་ཡིས་འགྲོ་ཀུན་ཐར་པའི་གླིང་བགྲོད་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་འཕེལ་བར་ཤོག» «།ཟབ་ཡངས་ཐོས་སྤྲིན་སྙིང་པོ་ལས་འཐོན་པ། །ཆོས་དཀར་དགེ་བ་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་གྱིས། །ས་གསུམ་སྐྱེ་དགུའི་ཉོན་མོངས་གདུང་སེལ་ཞིང༌། །དམ་ཆོས་རིན་ཆེན་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་པར་ཤོག» «།བློ་གྲོས་ཆུ་འཛིན་ཐོས་པའི་གློག་གི་འཕྲེང་བ་ཅན། །དོན་ཟབ་འབྲུག་སྒྲ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར་ཁྱབ་སྒྲོགས་པ་ལས། །བྱུང་བའི་དགེ་བ་ཞི་བདེ་བསིལ་བའི་ཚོགས་མང་པོས། །མཐའ་ཡས་འགྲོ་ཀུན་ཚོགས་གཉིས་ལོ་ཐོག་རྣམས་འཕེལ་ཤོག» «།བདག་བློའི་པད་ཚལ་སྐལ་བཟང་ཉི་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་བས། །ཆེས་བཀྲའི་ཆོས་ཚུལ་རང་གཞན་གྲུབ་མཐའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ། །ཤིན་ཏུ་བཀོད་ལེགས་བློ་གསལ་ཉེར་འཚོའི་བསྟི་གནས་འདིར། །དོན་གཉེར་འགྲོ་བ་ཀུན་འགའི་དུས་སྟོན་འཕེལ་བར་མཛོད། །རིན་ཆེན་ཆུ་མཚོ་མེ་ཏོག་གིས་བཀྲམ་མ་ལུས་འདོད་གཏེར་རོལ་པ་ཅན། །རྒྱ་ཆེ་གཏིང་ཟབ་ནམ་མཁའི་ཀློང་ཁྱབ་བློ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱིས། །ལམ་ལྡན་དེར་ཞུགས་ཆ་ཤས་གསལ་བའི་རང་བཞིན་འདིར་ནི་སྣང་བྱས་པ། །གང་དེ་དཔལ་ལྡན་པདྨའི་ཕྲིན་ལས་ལེགས་པར་འོངས་གྱུར་ནོར་བ་མེད། །རང་གཞན་ཀུན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་རིན་ཆེན་མཛོད། །

這是完整的漢語直譯: 無垢光明、具勝慧、戒慧、語自在、蓮花解脫、種種自解脫、稱為遍知者等,作為結語所示。提到這些名字使我的口訣容易尋找,為有緣弟子生起歡喜心,使法教廣泛流傳長久住世,在十方豎立不倒的勝利幢幡,自然成就偉大。《闡明一切乘義的珍貴宗義藏》中如意網金剛精要品第八。 如是法門極其廣大,是三界圓滿的殊勝基礎。以經續如意精要圓滿我慧的珍寶宮殿,佈施各種乘的法宴,使正法的吉祥清晰顯現。愿以此使一切眾生到達解脫洲,增長法宴。 從深廣聞法雲的精華中涌現,以白法善業甘露的本性,消除三界眾生煩惱的痛苦,愿正法寶在十方廣大弘揚。 智慧云具有聞法閃電的光芒,深奧義理的雷聲遍及四方邊際,由此產生的善業以眾多寂靜安樂清涼的資糧,愿無邊眾生的二資糧莊稼增長。 我的智慧蓮池被善緣陽光照耀,極其美麗的法門自他宗義的遊園,佈置精美是智者棲息之處,愿追求義理的一切眾生在此增長節日般的歡喜。 珍寶海洋遍佈鮮花,盡顯如意寶藏的遊戲,廣大深邃遍滿虛空,以智慧海彼岸的諸波羅蜜多,具足道路併入其中,顯明各個部分的自性,此乃吉祥蓮花事業善妙降臨毫無錯誤。自他一切的珍貴宗義藏。

རང་གཞན་ཀུན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་རིན་ཆེན་མཛོད། །རྒྱ་ཆེན་ཐོས་པའི་དགའ་སྟོན་དང་ལྡན་པ། །གསུང་རབ་རིན་ཆེན་མཛོད་ཀྱི་ལྡེ་མིག་སྟེ། །མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཀུན་གསལ་བར་» «བྱེད། །ཚུལ་འདི་ཆོས་མོས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅན། །སྐལ་བཟང་སློབ་མ་གཞོན་ནུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །བསྐུལ་བའི་དོན་དུ་ལེགས་པར་བཀོད་པ་ཡིན། །འདི་ནི་མདོ་རྒྱུད་བལྟ་བའི་མེ་ལོང་སྟེ། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་དོན་ཀུན་གསལ་བར་བྱེད། །» «ཆོས་ཚུལ་རིན་ཆེན་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང༌། །ཐར་གླིང་མ་ལུས་ཀུན་ནས་སྣང་བྱེད་ཡིན། །འདི་ནི་སྣ་ཚོགས་ཐེག་པའི་མཛོད་ཁང་སྟེ། །རང་གཞན་གྲུབ་མཐའི་དོན་ཀུན་གསལ་བར་བྱེད། །མ་རིག་ལྡོངས་པའི་མུན་པ་རབ་སེལ་ཞིང༌། །ཤེས་བྱའི་བློ་མིག་རབ་ཏུ་རྒྱས་བྱེད་ཡིན། །འདི་ནི་བླ་མེད་ཐེག་པའི་སྙིང་པོ་སྟེ། །མཆོག་དང་དམན་པའི་བྱེ་བྲག་ལེགས་ཤེས་ནས། །བློ་ཆེན་ལྡན་རྣམས་ཆོས་ཅན་མཆོག་ཞུགས་ཏེ། །མྱུར་དུ་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་བགྲོད་བྱེད་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་དཔག་མེད་ལེགས་པའི་ལམ་འདི་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལུགས། །མཁས་གྲུབ་ཀླུ་དབང་ཉེར་བསྟེན་ལས་འོངས་མང་ཐོས་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་གནས་པ། །དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ཀུན་ནས་སྣང་ལྡན་ཐེག་མཆོག་སྙིང་པོའི་རྣལ་འབྱོར་པས། །ལེགས་སྦྱར་རིན་ཆེན་བསམ་འཕེལ་མཛོད་འདི་འགྲོ་བློའི་གཙུག་གི་རྒྱན་གྱུར་མཛོད། །གླིང་བཞི་བརྒྱན་གྱུར་འཇིག་རྟེན་ཉི་ཟླའི་འོད། །རབ་གསལ་དཀྱིལ་འཁོར་གང་བས་མཛེས་བྱས་པ། །དེ་ཡི་དཔལ་དང་རིན་ཆེན་མཛོད་འདི་གཉིས། །ཡུན་རིང་འཇིག་རྟེན་བརྒྱན་ཕྱིར་གནས་པ་ཡིན། །«ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་གནས་མདོ་དང༌། རྒྱུད་དང༌། ལུང་དང༌། རིགས་པ་དང་མན་ངག་གི་དོན་ལ་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱ་མཚོའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཐེག་པ་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་གྱིས་རང་བྱུང་པདྨའི་གནས་སུ་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ།། །།དགེའོ།། དགེའོ།། དགེའོ།། །།««མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ།

這是完整的漢語直譯: 自他一切的珍貴宗義藏,具有廣大聞法的法宴,是佛語珍寶藏的鑰匙,僅僅見到就能明瞭一切義理。這種方式是爲了具有殊勝法信解和智慧的善緣弟子桑杰年輕者的請求而善加安排的。這是觀看經續的明鏡,能明瞭一切深廣義理。 珍貴法門的光明廣大,能照耀一切解脫洲。這是各種乘的藏庫,能明瞭自他宗義的一切義理。能遣除無明盲暗,極大開啟智慧眼。這是無上乘的精華,善知殊勝與低劣的差別,使具大智者入勝法,迅速到達解脫城。 因此,這無量善妙之道是古代大仙人的傳統,依止龍樹等智者成就者而來,住于多聞海洋之洲,無垢光明遍照具足的勝乘精要瑜伽士,善造此珍寶如意藏,愿成為眾生智慧的頂飾。 莊嚴四洲世界的日月光明,以圓滿清凈光輪而美化,此藏與彼光明同樣長久住世以莊嚴世間。 《闡明一切乘義的珍貴宗義藏》,是對如來教法之處經、續、教典、理論和口訣的義理廣聞多學,通達各種乘自性及自他宗義海洋的勝乘瑜伽士無垢光明在自生蓮花處所造,圓滿。善哉!善哉!善哉! (出自祖先遺教,龍欽繞降全集)

ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༥༽ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད།

這是完整的漢語直譯: 龍欽繞降全集 (第15卷) 闡明一切乘義的珍貴宗義藏